Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mối Tình Bí Mật Của Triết Gia Heidegger

24/05/200100:00:00(Xem: 4421)
Heidegger: “Tôi chưa bao giờ tự ban cho mình, quyền thương em, nhưng em sẽ chẳng ra khỏi đời tôi”.

Trên đây là một dòng, trong lá thư đầu, Heidegger viết cho người tình học trò của mình, là Hannah Arendt, vào tháng Hai 1925. Và vài ngày sau: “Chưa từng xẩy ra một điều như thế trong đời tôi”… “Quỉ dữ đã quất tôi một ngọn roi lịm người”. Tiếng sét ái tình được nhân đôi: cô học trò trẻ người Do Thái, sinh viên Đại học Marbourg gửi cho thầy những bài thơ, và viết, “nếu thầy muốn em là của thầy”, “khi thầy muốn”.

Cuộc trao đổi thư từ giữa thầy và trò là trong khoảng thời gian giữa 1925 và 1975. 119 thư của Heidegger, và 33 thư của Hannah Arendt, phần lớn những thư đầu của Hannah đã không được ông thầy-triết gia lưu giữ, do tôn trọng giao ước giữa hai người. Xen giữa những bức thư tình, là những khoảng không bao la, những bờ biển vắng lặng, những ngụ ý… hay nói như Ursula Ludz, nữ biên tập bản tiếng Đức: cuộc trao đổi đã gìn giữ gần như nguyên vẹn, điều gọi là ‘sự huyền nhiệm kết hợp hai tâm hồn thành một’.

Cuộc gặp gỡ lén lút giữa thầy trò xẩy ra vào kỳ hè năm 1925, cho tới lần đầu xa cách nhau là tháng Giêng 1926. Tác phẩm được coi như “thánh kinh” của chủ nghĩa hiện sinh, “Hữu thể và Thời gian”, cứ thế phát triển, song song với cuộc tình; “hữu thể sáng loà trước đôi ta”, chàng viết cho nàng trong một bài thơ, trong đó, chàng gọi nàng là “nàng thơ của những cánh rừng”.

Triết gia đã có vợ, hai con. Nỗi hoang mang của Hannah cứ lớn dần. Với Heidegger, cũng đau thương chẳng kém. Theo lời khuyên của Heidegger, Hannah chuyển qua Đại học Heidelberg tiếp tục học với triết gia Karl Jasper, nhưng họ vẫn liên lạc, ngoài tình yêu ra còn có triết học.

Lá thư cuối của giai đoạn này – được viết khoảng mùa hè 1932/33, trước khi Nazi lên nắm quyền, Hannah sống lưu vong ở Mỹ, 10 tháng Heidegger làm Viện trưởng Đại học dưới chế độ Nazi – là để trả lời một lá thư của Hannah (thư này đã không kiếm lại được). Heidegger tự biện minh: “Những tin đồn làm em hốt hoảng chỉ là chuyện bậy bạ…”. Phản ứng trước những lời buộc tội – Heidegger điên cuồng bài Do Thái, và cộng tác với Nazi - ông cho biết tỉ mỉ những cuộc vận động, can thiệp của ông cho những sinh viên Do Thái, kiếm việc làm hoặc học bổng cho họ… Ông viết tiếp, “nếu anh phải giữ một khoảng cách với em vào lúc này, lý do chính là công việc của anh gặp những chuyện không được vui…”.

Một thời gian, sau cùng, hoá ra là 18 năm im lặng. Họ lại gặp nhau ở Fribourg vào năm 1950, và đây là khởi đầu một cuộc trao đổi thư từ mới, “… Hannah, chúng ta có một phần tư thế kỷ [mất mát, cần phải] nắm bắt lại”; khuyên nàng đừng lạnh nhạt với người vị hôn phu mà nàng mới gặp lần đầu; thú nhận với nàng, anh cần tình yêu êm ả của vợ, nhưng càng cần tình yêu của em, vì đây là một của báu [cần được] bí mật gìn giữ. Hannah sau đó, đã thú nhận với người bạn là nữ tiểu thuyết gia Mary Mac Carthy, về sự ngạc nhiên của nàng, khi nhận ra một điều, chẳng có gì thay đổi trong trái tim của Heidegger, và họ gặp lại nhau, như vừa mới xa nhau hồi chiều hôm qua, 18 năm trời xa cách đó chỉ như là một giấc ngủ trưa!

Người ta có thể tưởng tượng ra được, hai đầu óc của thế kỷ, sau khi số mệnh cho họ lại tìm thấy nhau, đã nói gì về những thay đổi, của cả một thời nhiễu nhương như thế. Heidegger tâm sự với người yêu, những nghi ngờ của ông, về những cơ may mà tư tưởng có thể có được, để tìm ra con đường của nó. Hannah Arendt, vào năm 1961, cũng đã gặp những chống đối dữ dội, từ cộng đồng Do Thái trên khắp thế giới, khi bà tường thuật vụ xử án Eichmann ở Jérusalem, và nói về “sự dung tục của cái ác” (la “banalité du mal”). “Chỉ có Hannah Arendt là người thực sự hiểu tôi”, chàng nói.

Ngày 26 tháng Chín, 1969, nhân dịp Heidegger được 80 tuổi, bà cho phát thanh một bài phát biểu, được ghi âm tại New York, trong đó, bà vinh danh ông thầy, một người mà sự giảng dậy không hề chứa đựng “một học thuyết nào có thể xào nấu lại hay đặc nhượng” (…[le] professeur dont l’enseignement ne contenait “aucune doctrine susceptible d’être restituée et transmise”). Bà nhận xét, không phải triết học Heidegger, nếu có một triết học như vậy, nhưng mà là tư tưởng của ông đã góp phần vào việc tạo nên vóc dáng, diện mạo của thế kỷ, theo nghĩa tâm linh của nó.

Bà cũng vạch ra những ảo tưởng (illusions) của những triết gia, [do] thay đổi “trú sở” (séjour), đắm đuối vào chuyện đời (affaires humaines)… “điều này gây đau khổ cho Heidegger còn hơn [cả trong trường hợp của] Platon, bởi vì bạo chúa và những nạn nhân là cùng chung một xứ sở.” Bài phái biểu chấm dứt bằng những từ: “Bởi vì cơn bão tố thổi tung lên tư tưởng của Heidegger – như cơn bão tố còn đang thổi qua chúng ta, sau bao nhiêu thiên niên kỷ, là từ tác phẩm của Platon – cội nguồn của cơn bão tố không phải ở thế kỷ của chúng ta. Nó tới từ đáy sâu bao thời đại, và điều mà nó để lại sau nó, là một hoàn tất, và như mọi hoàn tất, nó đẩy chúng ta trở về với đáy sâu của những thời đại.

Cuộc trao đồi giữa hai tâm hồn chỉ chịu dừng lại, bằng cái chết của Hannah Arendt, vào tháng Chạp năm 1975, và của Heidegger, 5 tháng sau đó.

Jennifer Tran

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Trung tâm thủ đô Washington bị phong tỏa sau vụ bạo loạn ở Quốc hội và nguy cơ bạo lực gia tăng tại lễ nhậm chức của ông Biden.
Tổng thống đắc cử Joe Biden dự kiến sẽ công bố đề xuất gói kích thích 1.900 tỷ USD nhằm khôi phục kinh tế Mỹ, tăng tốc phản ứng với đại dịch
Theo thông báo mới của Intel, CEO Bob Swan sẽ từ chức vào ngày 15/02/2021 và được thay thế bởi Pat Gelsinger, CEO đương nhiệm của VMWare.
Thành phố New York sẽ chấm dứt tất cả hợp đồng trị giá 17 triệu USD một năm với Tập đoàn Trump (Trump Organization) vì cuộc bạo loạn ngày 06/01/2021.
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet, nghiên cứu trên bệnh nhân nhập viện vì Covid-19 ở Vũ Hán cho thấy họ vẫn xuất hiện triệu chứng như mệt mỏi hay khó ngủ sau 6 tháng.