Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mối Tình Bí Mật Của Triết Gia Heidegger

24/05/200100:00:00(Xem: 4827)
Heidegger: “Tôi chưa bao giờ tự ban cho mình, quyền thương em, nhưng em sẽ chẳng ra khỏi đời tôi”.

Trên đây là một dòng, trong lá thư đầu, Heidegger viết cho người tình học trò của mình, là Hannah Arendt, vào tháng Hai 1925. Và vài ngày sau: “Chưa từng xẩy ra một điều như thế trong đời tôi”… “Quỉ dữ đã quất tôi một ngọn roi lịm người”. Tiếng sét ái tình được nhân đôi: cô học trò trẻ người Do Thái, sinh viên Đại học Marbourg gửi cho thầy những bài thơ, và viết, “nếu thầy muốn em là của thầy”, “khi thầy muốn”.

Cuộc trao đổi thư từ giữa thầy và trò là trong khoảng thời gian giữa 1925 và 1975. 119 thư của Heidegger, và 33 thư của Hannah Arendt, phần lớn những thư đầu của Hannah đã không được ông thầy-triết gia lưu giữ, do tôn trọng giao ước giữa hai người. Xen giữa những bức thư tình, là những khoảng không bao la, những bờ biển vắng lặng, những ngụ ý… hay nói như Ursula Ludz, nữ biên tập bản tiếng Đức: cuộc trao đổi đã gìn giữ gần như nguyên vẹn, điều gọi là ‘sự huyền nhiệm kết hợp hai tâm hồn thành một’.

Cuộc gặp gỡ lén lút giữa thầy trò xẩy ra vào kỳ hè năm 1925, cho tới lần đầu xa cách nhau là tháng Giêng 1926. Tác phẩm được coi như “thánh kinh” của chủ nghĩa hiện sinh, “Hữu thể và Thời gian”, cứ thế phát triển, song song với cuộc tình; “hữu thể sáng loà trước đôi ta”, chàng viết cho nàng trong một bài thơ, trong đó, chàng gọi nàng là “nàng thơ của những cánh rừng”.

Triết gia đã có vợ, hai con. Nỗi hoang mang của Hannah cứ lớn dần. Với Heidegger, cũng đau thương chẳng kém. Theo lời khuyên của Heidegger, Hannah chuyển qua Đại học Heidelberg tiếp tục học với triết gia Karl Jasper, nhưng họ vẫn liên lạc, ngoài tình yêu ra còn có triết học.

Lá thư cuối của giai đoạn này – được viết khoảng mùa hè 1932/33, trước khi Nazi lên nắm quyền, Hannah sống lưu vong ở Mỹ, 10 tháng Heidegger làm Viện trưởng Đại học dưới chế độ Nazi – là để trả lời một lá thư của Hannah (thư này đã không kiếm lại được). Heidegger tự biện minh: “Những tin đồn làm em hốt hoảng chỉ là chuyện bậy bạ…”. Phản ứng trước những lời buộc tội – Heidegger điên cuồng bài Do Thái, và cộng tác với Nazi - ông cho biết tỉ mỉ những cuộc vận động, can thiệp của ông cho những sinh viên Do Thái, kiếm việc làm hoặc học bổng cho họ… Ông viết tiếp, “nếu anh phải giữ một khoảng cách với em vào lúc này, lý do chính là công việc của anh gặp những chuyện không được vui…”.

Một thời gian, sau cùng, hoá ra là 18 năm im lặng. Họ lại gặp nhau ở Fribourg vào năm 1950, và đây là khởi đầu một cuộc trao đổi thư từ mới, “… Hannah, chúng ta có một phần tư thế kỷ [mất mát, cần phải] nắm bắt lại”; khuyên nàng đừng lạnh nhạt với người vị hôn phu mà nàng mới gặp lần đầu; thú nhận với nàng, anh cần tình yêu êm ả của vợ, nhưng càng cần tình yêu của em, vì đây là một của báu [cần được] bí mật gìn giữ. Hannah sau đó, đã thú nhận với người bạn là nữ tiểu thuyết gia Mary Mac Carthy, về sự ngạc nhiên của nàng, khi nhận ra một điều, chẳng có gì thay đổi trong trái tim của Heidegger, và họ gặp lại nhau, như vừa mới xa nhau hồi chiều hôm qua, 18 năm trời xa cách đó chỉ như là một giấc ngủ trưa!

Người ta có thể tưởng tượng ra được, hai đầu óc của thế kỷ, sau khi số mệnh cho họ lại tìm thấy nhau, đã nói gì về những thay đổi, của cả một thời nhiễu nhương như thế. Heidegger tâm sự với người yêu, những nghi ngờ của ông, về những cơ may mà tư tưởng có thể có được, để tìm ra con đường của nó. Hannah Arendt, vào năm 1961, cũng đã gặp những chống đối dữ dội, từ cộng đồng Do Thái trên khắp thế giới, khi bà tường thuật vụ xử án Eichmann ở Jérusalem, và nói về “sự dung tục của cái ác” (la “banalité du mal”). “Chỉ có Hannah Arendt là người thực sự hiểu tôi”, chàng nói.

Ngày 26 tháng Chín, 1969, nhân dịp Heidegger được 80 tuổi, bà cho phát thanh một bài phát biểu, được ghi âm tại New York, trong đó, bà vinh danh ông thầy, một người mà sự giảng dậy không hề chứa đựng “một học thuyết nào có thể xào nấu lại hay đặc nhượng” (…[le] professeur dont l’enseignement ne contenait “aucune doctrine susceptible d’être restituée et transmise”). Bà nhận xét, không phải triết học Heidegger, nếu có một triết học như vậy, nhưng mà là tư tưởng của ông đã góp phần vào việc tạo nên vóc dáng, diện mạo của thế kỷ, theo nghĩa tâm linh của nó.

Bà cũng vạch ra những ảo tưởng (illusions) của những triết gia, [do] thay đổi “trú sở” (séjour), đắm đuối vào chuyện đời (affaires humaines)… “điều này gây đau khổ cho Heidegger còn hơn [cả trong trường hợp của] Platon, bởi vì bạo chúa và những nạn nhân là cùng chung một xứ sở.” Bài phái biểu chấm dứt bằng những từ: “Bởi vì cơn bão tố thổi tung lên tư tưởng của Heidegger – như cơn bão tố còn đang thổi qua chúng ta, sau bao nhiêu thiên niên kỷ, là từ tác phẩm của Platon – cội nguồn của cơn bão tố không phải ở thế kỷ của chúng ta. Nó tới từ đáy sâu bao thời đại, và điều mà nó để lại sau nó, là một hoàn tất, và như mọi hoàn tất, nó đẩy chúng ta trở về với đáy sâu của những thời đại.

Cuộc trao đồi giữa hai tâm hồn chỉ chịu dừng lại, bằng cái chết của Hannah Arendt, vào tháng Chạp năm 1975, và của Heidegger, 5 tháng sau đó.

Jennifer Tran

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
(Tin VOA) - Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) vào ngày 13/9 ra thông cáo lên án Việt Nam tiếp tục lạm dụng hệ thống tư pháp để áp đặt những án tù nặng nề với mục tiêu loại trừ mọi tiếng nói chỉ trích của giới ký giả. Trường hợp nhà báo tự do mới nhất bị kết án là ông Lê Anh Hùng với bản án năm năm tù. RSF bày tỏ nỗi kinh sợ về bản án đưa ra trong một phiên tòa thầm lặng xét xử ông Lê Anh Hùng hồi ngày 30 tháng 8 vừa qua. Ông này bị kết án với cáo buộc ‘lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước’ theo Điều 331 Bộ Luật Hình sự Việt Nam
Từ đầu tuần đến nay, cuộc tấn công thần tốc của Ukraine ở phía đông bắc đã khiến quân Nga phải rút lui trong hỗn loạn và mở rộng chiến trường thêm hàng trăm dặm, lấy lại một phần lãnh thổ khu vực đông bắc Kharkiv, quân đội Ukraine giờ đây đã có được vị thế để thực hiện tấn công vào Donbas, lãnh phổ phía đông gồm các vùng công nghiệp mà tổng thống Nga Putin coi là trọng tâm trong cuộc chiến của mình.
Tuần qua, Nước Mỹ chính thức đưa giới tính thứ ba vào thẻ thông hành. Công dân Hoa Kỳ giờ đây có thể chọn đánh dấu giới tính trên sổ thông hành là M (nam), F (nữ) hay X (giới tính khác).
Sau hành động phản đối quả cảm của cô trên truyền hình Nga, nữ phóng viên (nhà báo) Marina Ovsyannikova đã kêu gọi đồng hương của cô hãy đứng lên chống lại cuộc xâm lược Ukraine. Ovsyannikova cho biết trong một cuộc phỏng vấn với "kênh truyền hình Mỹ ABC" hôm Chủ nhật: “Đây là những thời điểm rất đen tối và rất khó khăn và bất kỳ ai có lập trường công dân và muốn lập trường đó được lắng nghe cần phải nói lên tiếng nói của họ”.
Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam cử hành Ngày Quốc tế Nhân Quyền Lần Thứ 73 và Lễ Trao Giải Nhân Quyền Việt Nam lần thứ 20.
Sau hơn 30 năm Liên bang Xô Viết sụp đổ, nhân dân Nga và khối các nước Đông Âu đã được hưởng những chế độ dân chủ, tự do. Ngược lại, bằng chính sách cai trị độc tài và độc đảng, Đảng CSVN đã dùng bạo lực và súng đạn của Quân đội và Công an để bao vây dân chủ và đàn áp tự do ở Việt Nam. Trích dẫn chính những phát biểu của giới lãnh đạo Việt Nam, tác giả Phạm Trần đưa ra những nhận định rất bi quan về tương lai đất nước, mà hiểm họa lớn nhất có lẽ là càng ngày càng nằm gọn trong tay Trung quốc. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
Tác giả Bảo Giang ghi nhận: “Giai đoạn trước di cư. Nơi nào có dăm ba cái Cờ Đỏ phất phơ là y như có sự chết rình rập." Tại sao vậy? Để có câu trả lời, mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của nhà văn Tưởng Năng Tiến.
Người cộng sản là những “kịch sĩ” rất “tài”, nhưng những “tài năng kịch nghệ” đó lại vô phúc nhận những “vai kịch” vụng về từ những “đạo diễn chính trị” yếu kém. – Nguyễn Ngọc Già (RFA).. Mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của phó thường dân/ nhà văn Tưởng Năng Tiến để nhìn thấy thêm chân diện của người cộng sản.
Hoan hỷ chào nhau cầu xưa quá bước Dặm đường im kẽ tóc với chân tơ Tan hợp cười òa. Kia vòm mây trắng Và bắt đầu. Và chấm hết. Sau xưa… . 4.2021 (Gửi hương linh bạn hiền Nguyễn Lương Vỵ, lễ 49 ngày)
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.