Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Kinh Tế Thị Trường Theo Định Hướng Xã Hội... Dân Chủ

07/07/200500:00:00(Xem: 8974)
Tại Việt Nam, Kinh tế Thị Trường được gắn cho cái đuôi “định hướng xã hội chủ nghĩa”. Hình như đang tới lúc ...rụng đuôi. Cái đuôi “xã hội chủ nghĩa” ít nhất cũng sẽ thay bằng “xã hội dân chủ”.

Sau đây là cuộc phỏng vấn của đài Tiếng Nói Tự Do với kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa về đề mục trên trong chương trình “Diễn Đàn Kinh Tế”, thực hiện ngày 05-07:

Hỏi: Thưa ông Nguyễn Xuân Nghĩa, theo dõi tình hình Việt Nam, hẳn là ông đã thấy nhiều sinh hoạt và thảo luận trong và ngoài chính quyền về thành quả 20 năm "đổi mới" và về những chuẩn bị cho Đại hội khóa X của đảng Cộng sản Việt Nam, sẽ được triệu tập năm tới. Trước hết, ông có cảm nghĩ chung như thế nào về những sinh hoạt và thảo luận ấy"

- Cảm nghĩ chung của tôi là những thảo luận lần này có vẻ rốt ráo triệt để hơn bốn Đại hội trước nếu chúng ta nhìn ra những ý kiến xuất phát từ ngoài chính quyền. Còn từ bên trong thì ta chỉ cần ôn lại chuyện cũ. Tất cả vẫn là một bản luân vũ nhịp ba của người máy.
Tôi xin giải thích ngay. Nếu tham khảo các văn kiện chuẩn bị Đại hội đảng, ta luôn luôn thấy ra ba phần: phần đầu là đánh giá thành quả tốt đẹp và coi đó là công lao của đảng cầm quyền; phần hai nêu ra một số mặt tiêu cực hay trì trệ chậm lụt cần khắc phục; phần ba đề ra nhiệm vụ và phương hướng cho khóa tới, với một chuỗi khẩu hiệu rất kêu mà thiếu hẳn biện pháp cụ thể thiết thực. Đó là về bản luân vụ ba nhịp.
Vì sao lại của người máy" Vì tất cả đều là công thức máy móc xuất phát từ những lý luận duy ý chí tách rời khỏi thực tế của đời sống.

Hỏi: Còn về các ý kiến xuất phát từ bên ngoài chính quyền mà ông cho là rốt ráo triệt để hơn, xin ông giải thích vì sao những ý kiến ấy lại rốt ráo hơn bốn Đại hội trước"

- Vì lý do dễ hiểu là tình hình chung đòi hỏi một cái nhìn vượt khỏi khuôn thước cố hữu và chỉ những ai ở bên ngoài - kể cả những người đã về hưu trí và không bị ràng buộc bởi quyền lợi hay quyền lực - mới dám nói ra.
Kết luận chung là mọi người đều thấy rằng đảng cầm quyền phải đổi mới tư duy, nhưng có dám nói hay không mà thôi. Vì vậy, tôi cho là ta nên đi thẳng vào vấn đề hơn là chỉ phê bình một số ý kiến chưa được hay cổ võ một số ý kiến có tính chất triệt để hơn.
Vấn đề ở đây là vai trò của đảng và nhà nước trong xã hội. Vài ba học giả nước ngoài cứ xoa đầu khen giỏi mà gây lầm lạc cho dân chúng và nhất là cho đảng, khi nói rằng việc đổi mới tại Việt Nam xuất phát từ ý đảng. Điều đó thiếu chính xác vì ý đảng vẫn kềm hãm lòng dân.
Bây giờ, cái khuôn ấy có thể bị vỡ vì thực tế của lòng dân đang vượt khỏi ý đảng và cuộc thảo luận ấy có thể báo hiệu nhiều đổi thay sắp tới trong hệ thống chính trị.

Hỏi: Xin được hỏi lại ông một chi tiết, về điều ông gọi là "lòng dân" và "ý đảng", vì sao ông lại nêu ra lập luận ấy"

- Đầu tiên, nói về 20 năm đổi mới, người ta cố nhập nhằng với thực tế. Từ 1975 đến 1985, 10 năm sau chiến tranh, đảng Cộng sản Việt Nam đã dẫn đất nước vào khủng hoảng, chỉ vì muốn "tiến nhanh tiến mạnh tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội", theo tư tưởng Mác-Lênin.
Khi đảng lùi bước buông tay để người dân làm ăn tự do hơn một chút, ta mới có một phản ứng tự phát của xã hội để tự cứu lấy mình. Về lý luận, đảng biết đường lối ấy là sai mà chưa rõ thế nào là đúng vì các nhà lý luận đều có chung đặc tính là tách rời khỏi đời sống, họ chưa biết thị trường là gì vì chưa hề sinh hoạt trong đó, mọi sự đều có đảng chu cấp cho.
Sau đấy, từ 1991 trở đi - khi khối Xô viết tan rã và Liên xô sụp đổ - đảng mới hệ thống hóa việc đổi mới ấy nhưng cố trùm lên trên vai trò của đảng và nhà nước, làm cuộc "cách mạng" từ trên xuống, và làm sai với một khái niệm tai hại là "kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa".

Hỏi: Vâng, ông nêu ra một đề tài đang gây tranh luận trong nước, thế nào là "định hướng xã hội chủ nghĩa""

- Ban đầu, trong Đại hội đảng khóa VIII, người ta mới chỉ nói đến "tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa" mà thôi. Sau đó, khi thấy nhãn hiệu dán trên cái chai rỗng này có vẻ hấp dẫn người ta cố rót vào trong chai những điều tốt đẹp rồi khoe đó là công lao đổi mới của đảng.
Khái niệm có tính chiến lược là "kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" bắt đầu xuất hiện. Lòng dân là kinh tế thị trường, ý đảng là "định hướng xã hội chủ nghĩa", thực chất vẫn chỉ là lý luận nhằm biện minh cho vai trò lãnh đạo và cầm quyền của đảng.
Hiện tượng ấy mới là nguyên do của hàng loạt vấn đề vẫn được nêu ra hàng năm, hàng khóa, như nạn tham nhũng, quan liêu, tình trạng bất công mở rộng. Một số người thì cho rằng vì dân Việt Nam chưa có sinh hoạt thị trường, nên đảng phải làm công việc tự coi là cách mạng, là lập ra cơ chế thị trường ấy cho dân nhờ.
Đấy là đảo ngược tương quan nhân quả và thực chất là gây lệch lạc cho thị trường vì chính quyền, gồm đảng và công cụ là Nhà nước, cố đóng khung thị trường như muốn vẽ ra một hình tròn ba góc.


Tất cả chỉ vì giới lãnh đạo chưa xác định nổi vai trò của chính quyền và là lực cản cho sức phát triển của đất nước, do đó, cải cách kinh tế đang đòi hỏi cải cách chính trị hay thể chế. Muốn gọi gì thì gọi, nhưng đã đến lúc cái khuôn chật hẹp này đang bị rạn nứt và phải được thay thế.

Hỏi: Nhưng, ông vẫn chưa giải thích thế nào là "định hướng xã hội chủ nghĩa…"

- Làm sao tôi giải thích được khi chính những người lãnh đạo, từ cấp cao nhất, còn chưa rõ nội dung ấy là gì! Đây là một câu hỏi của Tổng bí thư sau khóa VI đã nêu ra cho các Tổng bí thư kế nhiệm mà chưa có giải đáp thỏa đáng. Tìm ra nhãn hiệu hay tên gọi thì dễ, xác định nội dung hay biện pháp mới là chuyện khó.
Theo thiển ý, thì ta chẳng nề hà gì về tên gọi, của đảng, của quốc gia hay của mục tiêu, đường lối, miễn là mình biết rõ nội dung và biện pháp, là điều đang gây tranh luận, nhất là từ những người không còn ở trong chính quyền.
Tên nước là "Cộng hòa" mà chính quyền cứ toàn quyền, đặc trưng là "Xã hội chủ nghĩa" mà theo tư bản chủ nghĩa vô luật pháp và bất công vì sự thống trị của một thiểu số. Danh và thực bất đồng là như vậy!

Hỏi: Nếu không sợ vẽ rắn thêm chân, xin ông cho biết là theo ý kiến của ông, thế nào là định hướng xã hội chủ nghĩa, hoặc Việt Nam có cần một định hướng gì không"

- Để có một câu trả lời mạo muội, tôi xin đi từ truyện xa đến truyện gần, từ truyện Trung Quốc đến Việt Nam trong thế kỷ 21. Xã hội Đông Á nói chung bị chi phối nặng bởi phái Pháp gia được ngụy trang dưới cái vỏ Nho gia.
Tôi gọi đấy là "trong bá ngoài vương", ngoài thì nói giọng nhân trị, đạo đức, bên trong là thủ đoạn và quyền lực. Hơn 2.000 năm trước, một nhà tư tưởng lớn của Pháp gia là Hàn Phi đã than rằng tốt như Nghiêu Thuấn hay tệ như Kiệt Trụ thì ngàn đời mới có một, chứ lãnh đạo bậc trung bình thì thường hay có mà chẳng có khuôn khổ luật pháp khách quan để trị nước.
Ta kết luận từ đấy là cứ muốn học theo Nghiêu Thuấn mà thiếu pháp quyền minh bạch thì chỉ sinh ra Kiệt Trụ. Định hướng xã hội chủ nghĩa là vẽ ra cảnh thái hòa lý tưởng của Nghiêu Thuấn mà làm dân than trời và biểu tình khiếu kiện vì nạn Kiệt Trụ ở mọi cấp.
Cũng vẫn ông Hàn Phi này còn nói rằng ai cũng đòi theo Nho theo Mặc mà các nhà tư tưởng ấy đã quá vãng, môn đệ chia thành năm bè bẩy mối với những chủ trương hoàn toàn trái ngược. Có khác gì ngày nay, vẫn cứ chủ nghĩa Mác-Lenin hay tư tưởng Hồ Chí Minh và phe nào cũng cho là mình chính thống, trong khi dân chúng vẫn bị áp bức.

Hỏi: Đấy là truyện xa, còn truyện gần, cho Việt Nam ngày nay, thì sao"

- Tôi chả phiền hà gì về danh xưng nhưng Việt Nam đang lạm dụng từ "xã hội", từ tên nước đến chủ trương đường lối, mà chính quyền lại không làm tròn vai trò xã hội như các đảng theo xu hướng xã hội trên thế giới.
Một đảng cầm quyền hay muốn cầm quyền, khi tranh cử thì có thể tự xưng là Xã hội cũng được. Mà muốn như vậy, mục tiêu của đảng này phải là thứ nhất, chú trọng đến đời sống của đa số quần chúng bình dân và thứ hai giải trừ khả năng thống trị hay khuynh đảo của thiểu số có quyền hay có tiền. Cái định hướng xã hội chủ nghĩa vì vậy đòi hỏi nội dung hợp lý là giải phóng sức lao động và sản xuất của đa số bằng cách phá vỡ những thế lực cấu kết của thiểu số.
Tại Việt Nam ngày nay, thiểu số ấy về chính trị thì nằm trong đảng và về kinh tế thì nằm trong khu vực nhà nước. Bất công xã hội và hố sâu giàu nghèo bị đào sâu không vì kinh tế thị trường mà vì nạn đổi mới nửa vời, đổi mới có chọn lọc, khiến một thiểu số ngày càng giàu to so với đa số còn lại. Thiểu số ấy là đầu mối của tham nhũng vì tham nhũng chỉ nảy sinh trong khu vực tiếp giáp với chính quyền.

Hỏi: Câu hỏi cuối, ông có những ý kiến gì đóng góp cho cuộc tranh luận hiện nay hay không"

- Tôi thiển nghĩ, theo quy luật nói ra có vẻ vô lễ là "cờ trong bạc ngoài", nhưng rất hợp lý khi ta có được sự khách quan của người ngoài cuộc, rằng Việt Nam cần có nền "kinh tế thị trường theo định hướng xã hội dân chủ".
Về cải cách kinh tế thì nên để từ dưới bung lên, nên giải phóng cho người dân được tự do sinh hoạt, không có hạn chế nơi này, ưu đãi nơi khác, khiến tiềm năng quốc gia bị kềm hãm và xã hội bị mất kỷ cương vì tham ô và luật lệ chặt lỏng thất thường.
Về cải cách chính trị, vốn là điều không thể trì hoãn được nữa, thì nên giảm bớt vai trò nhà nước trong kinh tế, tăng cường vai trò của chức năng làm luật và chấm dứt tình trạng thống trị của một đảng độc quyền. Đấy là định hướng xã hội dân chủ.
Thế giới thiếu gì đảng chính trị tự mệnh danh Xã hội Dân chủ và chẳng vì vậy mà xã hội bị loạn. Ngược lại, cứ theo xã hội chủ nghĩa thì còn lâu mới làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh, công bằng. Trước mắt thì việc công nghiệp hóa và hiện đại hóa chỉ tạo ra lệch lạc làm xứ sở bị mất chủ quyền thực tế về kinh tế và bị tụt hậu so với các nước khác.
Kết luận là ta không nên tự nhìn vào mình trên cái trục thời gian để hài lòng là 20 năm sau đời sống dân chúng đã dễ thở hơn mà nên nhìn ra không gian để thấy là 30 năm sau chiến tranh mình vẫn thua kém các lân bang có cùng trình độ kinh tế. Và càng ngày càng thua, tức là càng tụt hậu.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sự tăm tối và độ hoang tưởng của các chú – xem ra – cũng ngang ngửa với các bác, chứ chả kém cạnh gì. Cỡ Lê Duẩn, Đỗ Mười, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Xuân Phúc… e cũng chỉ “ngoan cố” và “ngu dốt” đến cỡ đó là cùng. Tuổi trẻ và những năm du học, ngó bộ, không giúp cho các chú đỡ “gù” hơn các bác bao nhiêu. Vậy mà các chú vẫn được coi như những ngôi sao đang lên (rising stars) trên chính trường nước Việt, một đất nước là vô phúc. Thiệt là họa vô đơn chí!
Trump có tâm tính độc tài nhưng nhiều cử tri vẫn ủng hộ tin rằng nền dân chủ Mỹ sẽ tiếp tục đứng vững cho dù có phải chao đảo thêm bốn năm nửa do những quyết định độc đoán của Trump. Cho nên bỏ phiếu cho Trump là cái giá cần phải trả vì Trump chống Tàu và sẽ ngăn chận khuynh hướng xã hội chủ nghĩa của phe cấp tiến trong đảng Dân Chủ. Điều này chẳng khác gì bán linh hồn cho ác quỷ vì không kẻ nào thương lượng với quỷ dữ trước đó nghĩ rằng mình sẽ suốt đời trở thành nô lệ cho cái ác.
(Lời người dịch: Là một trong những nhân vật cuối cùng còn sót lại của nhóm Big Six, sáu lãnh tụ chính yếu của phong trào dân quyền Hoa Kỳ vào thập niên 60, Dân Biểu John Lewis vừa qua đời vào ngày 17/07/2020 vừa qua, hưởng thọ 80 tuổi. Tốt nghiệp Thần Học và trở thành Mục sư, Dân Biểu John Lewis đã sát cánh cùng Mục Sư Luther King Jr. để trở thành một biểu tượng của phong trào dân quyền và nhân quyền Hoa Kỳ, cũng như là một dân biểu Quốc Hội có tầm ảnh hưởng lớn lao trong suốt hơn 30 năm qua. Tang lễ của ông được tổ chức trang trọng với sự tham dự và phát biểu của các tổng thống tiền nhiệm như Bill Clinton, George W. Bush và Barack Obama. Chúng tôi xin lược dịch bài điếu văn của Tổng Thống Obama đọc trong tang lễ của ông vừa được tổ chức tại thành phố Atlanta, Georgia hồi cuối tuần qua).
Ngày 24/6/2020, Cố vấn an ninh quốc gia Robert O’Brien nêu lên một sự thật phũ phàng là gần nửa thế kỷ qua các chính trị gia cả hai đảng, các nhà khoa bảng, nhà giáo dục, nhà báo, nhà kinh doanh Mỹ đều thụ động và ngây thơ (passivity and naivety) trước Trung cộng. Người Mỹ không biết sự khác biệt giữa người dân Trung Hoa và đảng Cộng sản, một tổ chức theo chủ nghĩa Marxist-Leninist, mà Tập Cận Bình là hiện thân của Joseph Stalin.
Giống như hầu hết các nước trên thế giới, Hoa Kỳ đang cố gắng vượt qua trận đại dịch COVID-19 và cuộc suy thoái kinh tế trầm trọng do lệnh đóng cửa của chính phủ. Tính theo tỷ lệ thường niên, nền kinh tế Mỹ đã giảm 5% trong quý đầu năm 2020 và trong quý hai vừa kết thúc, có thể giảm đến 40%, mức suy sụp mạnh nhất kể từ thời Đại Suy thoái năm 1930. Hơn nữa, hàng chục triệu công nhân đã mất việc, khiến tỷ lệ thất nghiệp trong tháng Tư tăng vọt lên mức cao sau Đại Khủng hoảng là 14,7%. Dù 70% những người bị sa thải hy vọng sẽ được gọi làm việc lại, nhưng không phải tất cả sẽ có việc, vì nhiều doanh nghiệp sẽ sát nhập, di dời hoặc tổ chức lại. Đúng vậy, lúc đầu, sự mở cửa lại của nền kinh tế đã dẫn đến tình trạng phục hồi mạnh mẽ, nó được dự kiến là sẽ tiếp tục trong quý ba. Việc làm đã tăng 2,5 triệu trong tháng Năm, trong khi dữ liệu từ các thẻ tín dụng và theo dõi di động cho tháng Năm và tháng Sáu cho thấy, mức phục hồi khá lớn từ lúc thấp trong tháng Tư, với hoạt động trong
Bộ Ngoại giao Cộng sản Việt Nam đã kín đáo bắn tiếng muốn Mỹ nhảy vào giải quyết xung đột ở Biển Đông, nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Cộng đã cảnh giác Việt Nam “không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài”. Đề nghị bán chính thức của Việt Nam đưa ra ngày 17/7/2020, bốn ngày sau khi Bộ trưởnng Ngoại giao Mỹ, Mike Pompeo gọi hành động đe dọa các nước nhỏ để chiếm đoạt và mưu toan cướp chủ quyền nguồn tài nguyên ở phần lớn Biển Đông của Trung Quốc là “phi pháp”.
Tôi tình cờ “nhặt” trên FB một tác phẩm khá độc đáo của Marc Riboud. Ông “chớp” được cảnh một anh bộ đội (với con búp bê nằm dưới nắp ba lô, và cái sắc cầm tay) đang trên đường trở về quê cũ. Cùng với bức ảnh là lời bình, cũng độc đáo không kém, của face booker Nguyễn Hoàng : “Thằng này coi vậy mà hiền, chỉ lấy con búp bê cho con và cái bóp đầm cho vợ mà thôi.”
Tất cả họ đều nói cùng một giọng, và làm chung một điệu – theo nhận xét của Huỳnh Ngọc Chênh: Ông Đinh Thế Huynh bị bệnh nặng phải qua Nhật chữa. Trước đó ông Phùng Quang Thanh thì đi Pháp, ông Nguyễn Bá Thanh thì bỏ cả tiền triệu đô la qua tận nước Mỹ để nhờ họ cứu mạng. Nghe nói hai ông Chung và Thưởng vừa rồi lâm bệnh cũng đi Nhật và Pháp điều trị.
Vào thời Ronald Reagan làm tổng thống gần 40 năm trước, hầu hết người Mỹ lấy tin tức từ tờ báo và các đài truyền hình địa phương. Những tổ chức này có tính chuyên nghiệp, dồi dào tài chính, và cố gắng đăng tải quan điểm của cả đảng Cộng hòa lẫn Dân chủ. Người dân đồng thuận về sự thật nói chung, và bất đồng về phương cách giải quyết. Những công ty này cũng đưa ra sự thật, vì họ sẽ mất quảng cáo, mất độc giả dài hạn và có thể bị tòa án phạt nếu họ loan tải tin giả, nhất là nếu tin giả đó gây ra tai hại cho người khác.
Chiều Thứ Ba 21 Tháng 7 Năm 2020, hoàn toàn bất ngờ, Lãnh Sự Quán Trung Cộng tại Houston, Texas nhận được quyết định của chính phủ Hoa Kỳ đóng cửa lãnh sự quán của họ, và toàn thể nhân viên trong lãnh sự này có 72 giờ đồng hồ để thu xếp ra khỏi trụ sở này và trở về Hoa Lục. Đồng hương người Việt tại Houston, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ, đã đổ xuống đường biểu tình ăn mừng, và cộng đồng người Việt khắp nơi trên thế giới đón nhận tin vui này như nắng hạn gặp cơn mưa rào.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.