Hôm nay,  

Vòm Nhiệt, Hiện Tượng Thời Tiết Đang Thiêu Đốt Vùng Đông Bắc Hoa Kỳ, Là Gì?

28/06/202400:00:00(Xem: 804)

vom nhiet
Vòm nhiệt (heat dome) giống như một cái mái vòm bao trùm một khu vực, khiến không khí trong đó nóng bức và ngột ngạt. (Nguồn: Chụp lại từ YouTube)
 
Vòm nhiệt (heat dome) là hiện tượng thời tiết khi có một vùng áp suất cao trong khí quyển giữ chặt nhiệt lại trong một khu vực. Để dễ hiểu hơn, quý vị có thể hình dung Vòm nhiệt giống như một cái nắp vung khổng lồ đậy kín cả một khu vực, không cho không khí nóng thoát ra. Không khí nóng bị ứ đọng lại một chỗ (trời đứng gió), không thể thoát ra ngoài, sẽ làm cho khu vực đó trở nên nóng hầm hập.
 
Vòm nhiệt có thể tồn tại từ vài ngày cho đến vài tuần. Trong thời gian này, mọi sinh vật trong khu vực, kể cả con người, sẽ phải chịu đựng không khí nóng bức và ngột ngạt, giống như đang sống trong một lò nướng khổng lồ. Trong tháng 6/2024, khu vực từ Trung Tây đến New England đã trải qua nhiều ngày oi ả, nóng bức khi bị một vòm nhiệt phủ kín.
 
Vòm nhiệt hay có liên quan đến dòng gió xoáy (jet stream), một dải gió mạnh ở trên cao trong bầu khí quyển thổi rất nhanh từ phía tây sang phía đông. Thông thường, dòng jet stream có dạng sóng, di chuyển uốn khúc lên phía bắc rồi xuống phía nam và sau đó lại lên phía bắc. Các khúc uốn lượn càng trở nên lớn hơn (di chuyển lên cao hơn và xuống sâu hơn), dòng gió xoáy sẽ di chuyển chậm hơn. Khi các khúc uốn lượn này lớn đến mức jet stream di chuyển rất chậm hoặc thậm chí ngừng hẳn, đứng yên một chỗ, đó là lúc có thể xảy ra hiện tượng Vòm nhiệt.
 
Khi di chuyển xa về phía bắc, dòng gió xoáy đẩy không khí lên cao, tích tụ lại, sau đó bắt đầu chìm xuống. Khi chìm xuống, khối không khí này trở nên ấm hơn và làm giảm độ ẩm, khiến bầu trời trong xanh hơn. Khi bầu trời trong xanh và ít mây, ánh nắng mặt trời không bị cản trở và chiếu trực tiếp xuống mặt đất, làm cho không khí gần mặt đất ngày càng nóng hơn.
 
Nếu trong khu vực có đồi núi, khi không khí ở gần mặt đất di chuyển qua các dãy núi rồi trườn xuống phía bên kia, có thể sẽ trở nên nóng hơn nữa. Sự nóng lên này được gọi là downslope warming (tạm hiểu là nóng dần khi xuống thấp), góp phần làm tăng nhiệt độ ở những khu vực phía dưới. Khi xảy ra hiện tượng vòm nhiệt ở Tây Bắc Thái Bình Dương năm 2021, nhiệt độ ở Washington lên tới 120 độ F (49 độ C), còn ở British Columbia, Canada, nhiệt độ tăng vọt lên 121 độ F (49.5 độ C), cao hơn kỷ lục nhiệt độ trước đó của Canada tới 8 độ F (4 độ C).
 
Tác động của con người
 
Hiện tượng vòm nhiệt thường tồn tại trong vài ngày, nhưng cũng có thể lâu hơn. Các vòm nhiệt cũng có thể di chuyển, ảnh hưởng đến các khu vực lân cận trong một hoặc hai tuần. Thí dụ, vòm nhiệt bắt đầu xuất hiện ở Texas và Mexico vào tháng 6/2023, nhưng tới tháng 7 đã “chạy” tới khu vực Tây Nam.
 
Trong những trường hợp hiếm hoi, vòm nhiệt có thể tồn tại dai dẳng hơn, gây ra những tác động nghiêm trọng. Năm 1980, khu vực miền Nam Hoa Kỳ bị một vòm nhiệt “thiêu đốt” suốt nhiều tuần lễ ngay giữa mùa hè; có tới 10,000 người đã chết trong thời gian này. Một thí dụ khác là thời Dust Bowl đầu thập niên 1930, hiện tượng vòm nhiệt đã hoành hành trên khắp Hoa Kỳ, gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng.
 
Vòm nhiệt có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đối với con người, vì kiểu thời tiết tạo ra hiện tượng này thường dẫn đến tình trạng đứng gió và độ ẩm tăng. Trời đứng gió thì không khí không lưu thông tốt, còn độ ẩm cao thì làm cho mồ hôi khó bay hơi nhanh được. Cả hai yếu tố này đều làm cho cảm giác nóng nực trở nên khó chịu hơn – và cũng nguy hiểm hơn – vì cơ thể con người lúc này sẽ không thể tự làm mát hiệu quả bằng cách đổ mồ hôi.
 
Người ta dùng chỉ số nóng nực (heat index), kết hợp giữa nhiệt độ thực tế và độ ẩm trong không khí, để nói đến nhiệt độ theo cảm giác chứ không phải nhiệt độ thực tế; tức là có khi nhiệt độ thực tế chỉ 35 độ C, nhưng hầu hết mọi người sẽ cảm thấy trời nóng như cỡ 37-38 độ C. Nếu độ ẩm cao, không khí cũng sẽ không hạ nhiệt được nhiều vào ban đêm. Những đêm oi ả này, nếu không có máy điều hòa không khí (máy lạnh) sẽ rất dễ bị mắc các bệnh liên quan đến nhiệt, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Đặc biệt trong tình hình Trái đất ngày càng nóng lên (global warming), nhiệt độ bình thường vốn đã cao hơn ngày xưa rồi.
 
Để thấy mức độ nguy hiểm khi xảy ra hiện tượng Vòm nhiệt có nhiệt độ và độ ẩm cao: mùa hè năm 1995 ở Hoa Kỳ, khu vực Chicago đã trải qua một đợt nóng kinh hoàng với hiện tượng này, ước tính có tới 739 người chết chỉ trong vòng 5 ngày.
 
Nguồn: “What is a heat dome? A meteorologist explains the weather phenomenon baking the northeast quarter of the US” được đăng trên trang TheConversation.com.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hình ảnh của súng trường bán tự động AR-15 xuất hiện khắp nơi trong đời sống công cộng của nước Mỹ: các nghị sĩ Cộng hòa đeo những chiếc huy hiệu hình AR-15. Cờ Liên minh bay với hình bóng của một khẩu AR-15 và dòng chữ "come and take it" bên ngoài Điện Capitol trong cuộc bạo loạn ngày 6 tháng 1. Chúng cũng được sử dụng để kêu gọi các biện pháp an toàn súng nghiêm ngặt hơn.Vào thứ Bảy vừa qua, khẩu AR-15 xuất hiện trên chính trường Mỹ theo một cách khác – là vũ khí được sử dụng trong vụ ám sát cựu tổng thống Donald Trump.
Campuchia có kế hoạch xây dựng kênh đào Funan Techo Canal (FTC) dài 180 km (110 dặm) từ thủ đô đến bờ biển trên Vịnh Thái Lan, một dự án trị giá 1,7 tỷ USD nhằm giảm sự phụ thuộc vào việc vận chuyển hàng hóa qua các cảng ở Việt Nam. Nhưng bài phân tích này kết luận rằng kế hoạch FTC không khả thi về mặt tài chính, sẽ có tác động môi trường nghiêm trọng và sẽ làm tình trạng khan hiếm nước ở hai nước hạ lưu thêm khắc nghiệt khi mực nước sông Mekong đã hạ xuống cực kỳ thấp dưới kỷ lục thấp nhiều năm liền rồi. Lập luận của chính phủ Campuchia rằng kênh đào sẽ làm cho vận tải hàng hóa rẻ hơn là điều không thế có, tính toán sơ bộ của tác giả cho thấy cước phí vận chuyển hàng hóa qua kênh này sẽ cao hơn so với qua các cảng ở Việt Nam để đến các nước có Mậu dịch nhiều nhất với Campuchia.
Vào ngày 4 tháng 2 năm 2022, ngay trước khi xâm chiếm Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin tới Bắc Kinh, nơi ông và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã ký một văn bản ca ngợi mối quan hệ đối tác “không giới hạn”. Hơn hai năm kể từ ngày đó, Trung Quốc đã từ chối lên án cuộc xâm lược và giúp Nga nhận được trang thiết bị, từ các động cơ máy cho đến máy bay không người lái, những thứ rất quan trọng cho nỗ lực chiến tranh.
Khi đọc truyện cổ thế giới, chúng ta thường gặp một số cổ tích, trong đó chim quạ cũng biết nói, cũng giao tiếp với người. Những chuyện như thế rất là bình thường trong quan điểm Phật giáo, đặc biệt là trong các truyện Bản sinh (Jātaka) ghi lại các kiếp tiền thân của Đức Phật. Tất cả chúng sanh được tin là những vị Phật và Bồ-tát sẽ thành. Nơi đó, chữ “chúng sinh” có nghĩa là người và thú, là chim, khỉ, ngựa, cá, voi, cọp… Quan niệm đó cũng là cội nguồn của hạnh ăn chay, tránh ăn thịt. Thực tế, Đức Phật cho ăn thịt với điều kiện là Tam tịnh nhục: Kinh Jivaka Sutta ghi rằng, “Thịt có ba trường hợp không nên dùng, khi nhìn thấy, nghe thấy hoặc khi nghi ngờ (có một con vật đã bị giết cho mình ăn)…” Về sau, Phật giáo Đại thừa đưa ra quan điểm ăn chay tuyệt đối. Nghĩa là, loài vật với người là bình đẳng, như là chúng sinh.
Các quý cô quý bà đang mong muốn ‘sưu tầm’ thêm vài con dấu cho Thẻ thông hành (Passport) của mình? Quý vị có thể sẽ phải gạch bỏ 5 điểm sau đây trong danh sách du lịch của mình. Những chỗ này không chỉ nổi tiếng với cảnh đẹp tuyệt vời hay giá trị lịch sử thiêng liêng, mà còn vì họ cấm nữ du khách lui đến.
Cứ nói đến thuyết Galileo là có ngay lông chim và một cái gì đó như cái kìm, cái búa đứng cạnh để chứng tỏ “không khí đã gây cản trở”. Bên nặng bên nhẹ quá khác biệt. Đáng lẽ các nhà nghiên cứu phải tiến xa hơn, không thể ngừng ở kết luận lười biếng ấy. Chỉ cần loại bỏ lông chim (thiếu yếu tố sức cản không khí), rồi cho hai cái búa một 5 ký, một 4 ký, chẳng hạn, cùng rơi trên mặt trăng, mặt đất – xem chúng có rơi cùng tốc độ hay không… là biết liền. Năm ký, bốn ký hay một ký v.v… đều “rơi” cùng tốc độ dù có hay không có vacuum. Vì thực sự, chúng… không rơi! Chính chất đen, khi tạo ra quán tính cho muôn vật, đã gây ra hiện tượng ấy.
Dưới thời các Tổng thống Barack Obama, Donald Trump và Joe Biden, chiến lược phòng thủ của Hoa Kỳ đã được xây dựng dựa trên quan niệm lạc quan rằng, Hoa Kỳ sẽ không bao giờ cần chiến đấu nhiều hơn một cuộc chiến trong cùng một lúc. Dưới thời chính quyền Obama, đứng trước tình trạng tiết kiệm ngân sách, Bộ Quốc Phòng đã từ bỏ chính sách lâu đời là sẵn sàng chiến đấu và giành chiến thắng trong hai cuộc chiến lớn để tập trung vào việc có được các phương tiện chiến đấu và chỉ giành chiến thắng trong một cuộc chiến. Hành động đó đã đẩy nhanh xu hướng, hướng tới một quân đội Mỹ nhỏ hơn. Nó cũng thu hẹp các lựa chọn khả dụng cho giới hoạch định chính sách của Hoa Kỳ, vì việc cam kết cho Hoa Kỳ tham chiến ở một nơi sẽ ngăn cản hành động quân sự ở nơi khác.
Ban đầu, mọi người vẫn nghĩ rằng Nina chỉ là một người bạn trong trí tưởng tượng của Aija. Cô bé hai tuổi Aija từng sáng tạo ra rất nhiều người bạn tưởng tượng, nhưng cha mẹ cô bé – Ross, một nhạc sĩ, và Marie, một nhà tâm lý học – nhận thấy riêng Nina là một nhân vật hoàn toàn khác biệt. (Gia đình Ross và Marie đã yêu cầu tờ Washington Post chỉ sử dụng tên đệm vì tính nhạy cảm của chủ đề và vì Aija còn nhỏ)
Chế độ CSVN và TBT Nguyễn Phú Trọng thường ca ngợi tính ưu việt của cái gọi là Pháp Chế Xã Hội Chủ Nghĩa. Nếu chúng ta đánh giá khách quan thực chất của Pháp Chế Xã Hội Chủ Nghĩa này, liệu nó có thể sánh vai cùng hệ thống pháp luật của các quốc gia dân chủ tây phương hay không?
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.