Hôm nay,  

Liệu Toà án Hình sự Quốc tế có thể xử tội Putin được không?

12/04/202400:00:00(Xem: 613)
 Putin
 
Hiện trạng

Trong hai năm qua, nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đã tường thuật khá nhiều về tội ác chiến tranh do Tổng thống Nga Vladimir Putin gây ra cho vô số thường dân Ukraine.

Ngay từ đầu cuộc chiến, công luận thế giới kinh hoàng chứng kiến những hình ảnh tang thương khi binh sĩ Nga gây cảnh chết chóc cho bao nhiêu thường dân vô tội tại thị trấn Bucha, gần thủ đô Kyiv của Ukraine: Nhiều người chết nằm la liệt trên đường phố, bị trói tay sau lưng và khắp cơ thể có dấu hiệu bị tra tấn bằng bạo lực, các mồ chôn tập thể… tương tự như bi kịch của 5000 đồng bào Huế trong chiến cuộc Mậu Thân tái diễn.
 
Theo ước tính của Phủ Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc ngày 29/2/2024, có khoảng 10.675 dân thường thiệt mạng và 20.080 người bị thương khi quân đội Nga tấn công vào các bệnh viện và khu dân cư.
 
Liệu Putin có chịu trách nhiệm về các cáo buộc vi phạm tội ác chiến tranh trước Tòa án Hình sự Quốc tế (TAHSQT – International Crimical Court, ICC) không?
 
Định nghĩa
 
Về mặt pháp lý, Công ước La Haye năm 1907 và bốn Công ước Geneva năm 1949 với các Nghị định thư bổ sung năm 1977 và 2005, định nghĩa tội ác chiến tranh là các vi phạm nghiêm trọng hoặc vi phạm luật nhân đạo quốc tế.
 
Các yếu tố cấu thành tội phạm gồm việc sử dụng vũ khí bị cấm là hóa học và sinh học. Luật cũng bao gồm việc bảo vệ những người không liên quan trực tiếp đến chiến sự như dân thường, tù nhân và nhân viên y tế.
 
Quy chế Rome của TAHSQT năm 1998 liệt kê chi tiết các yều tố này. Dựa theo cơ sở này, Điều 8 Công ước Geneva quy định các vi phạm gồm có:
 
– Các cuộc tấn công có chủ ý vào dân thường và các mục tiêu dân sự.
– Giết hoặc làm bị thương các chiến binh đầu hàng hoặc không có khả năng tự vệ.
– Tra tấn
– Hiếp dâm và tấn công tình dục
– Nô lệ
– Cưỡng bách di dời
– Bắt làm con tin
– Chuyên quyền phá hoại tài sản và hôi của
– Các cuộc tấn công có chủ ý vào bệnh viện, trường học và các tòa nhà được dành sử dụng cho các hoạt động tôn giáo, nghệ thuật và văn hóa.
 
Do đó, khi binh sĩ Nga tấn công vào các trường học, nhà hộ sinh, hí viện Mariupol, giết hại dân thường ở thị trấn Bucha, thì có thể họ bị quy kết là gây ra tội ác chiến tranh. Tuy nhiên, luật pháp quốc tế cũng dè dặt khi quy định, tiên khởi chỉ là một loại cáo buộc tạm thời dành cho nghi can cho đến khi nào được chứng minh rõ ràng là tội phạm; có nghĩa là, cũng có những vùng xám dành để có nhiều cách biện minh khác nhau dựa theo luật nhân đạo quốc tế.
 
Cách thu thập bằng chứng
 
Hiện nay, tổ chức phi chính phủ Trung tâm Rafael Lemkin (Ba Lan) đang tích cực sưu tầm bằng chứng đủ loại về các tội ác chiến tranh của Putin. Họ được thành lập đặc biệt cho nhiệm vụ này và do nhà nước tài trợ.
 
Ngoài ra, báo giới trong và ngoài Ukraine cũng đang làm việc tương tự. Năm 2022, báo New York Times chứng minh hành động tàn bạo của binh sĩ Nga với các hình ảnh từ vệ tinh sau khi quân đội Nga rút khỏi Bucha. Các cá nhân khác ở Ukraine đang thu thập các lời khai và bằng chứng của nạn nhân.
 
Theo các luật gia, cách tốt nhất là nên tìm cách đưa các nạn nhân đến gặp trực tiếp các điều tra và công tố viên, để họ ghi lại tội ác một cách chuyên nghiệp hơn. Một trở ngại khác là, nếu nạn nhân sống sót bị phỏng vấn thường xuyên, thì nguy cơ tái chấn thương sẽ tăng lên. Đặc điểm chung của ngành tư pháp hình sự là hoạt động chậm chạp, luôn mang tính phản ứng theo luật định. Để có được bằng chứng cụ thể, sinh động và thuyết phục về hoàn cảnh của từng nạn nhân là rất khó. Thực tế cho thấy, Tòa án Hình sự Quốc tế (TAHSQT) giải quyết thành công trong nhiều trường hợp kể từ năm 2002.
 
Kinh nghiệm
 
Phần lớn giới lãnh đạo các quốc gia châu Phi bị cáo buộc vi phạm trong các vụ án chống lại tội phạm chiến tranh. Thủ tục này được tiến hành ở TAHSQT và kéo dài trong nhiều năm. Cụ thể là:
 
– Năm 2012, thủ lĩnh dân quân Congo Thomas Lubanga bị kết án 14 năm tù sau một phiên tòa kéo dài ba năm.
– Năm 2016, tòa án ở The Hague lần đầu tiên xác định việc phá hủy các tòa nhà tôn giáo lịch sử Timbuktu ở Mali, châu Phi, là tội ác chiến tranh. Thủ phạm chính Ahmad Al Faqi Al Mahdi, là thành viên của Ansar Eddine, một phong trào liên kết với Al Qaeda, đã bị kết án chín năm tù.
– Năm 2018, năm quốc gia Nam Mỹ và Canada đã đệ đơn xin điều tra chính phủ Venezuela vì vi phạm nhân quyền.
– Năm 2021, hai cựu lãnh đạo Cơ quan An ninh Serbia là Jovica Stanišić và Franko Simatović bị kết tội hỗ trợ các hành vi giết người, bức hại và trục xuất trong cuộc chiến Bosnia.
 
Thẩm quyền quyết định
 
Về cơ bản, có bốn cách để điều tra và xác định tội ác chiến tranh. Từ năm 2002, lần đầu tiên 123 quốc gia đã đồng ý TAHSQT truy tố tội ác diệt chủng, tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược. Trong thập niên 1990, các phạm nhân bị xét xử bởi các tòa án đặc biệt: Tòa án Kosovo và Tòa án Rwanda là hai tòa án đặc biệt được thành lập để xét xử cho các cuộc xung đột này.
 
Thủ tục điều tra
 
Qua hai bản tuyên bố trước đây, Ukraine đã công nhận thẩm quyền của TAHSQT được áp dụng trong lãnh thổ Ukraine. Vào đầu tháng 4/2022, ông Karim Khan, một luật sư người Anh và là công tố viên trưởng của TAHSQT, đã chính thức mở cuộc điều tra về tội ác chiến tranh ở Ukraine. Thủ tục này được thực hiện mà không cần lệnh của tòa án vì trước đó có 40 quốc gia đã yêu cầu tiến hành.
 
Ban đầu, việc điều tra nhắm vào bán đảo Crimea và miền đông Ukraine kể từ năm 2014. Sau khi thu thập nhiều bằng chứng tại chỗ, Công tố viên trưởng Karim Khan cho rằng, đã có đủ cơ sở để tin rằng cả tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại đã được Putin thực hiện trong tòan bộ cuộc chiến tranh Ukraine. Do đó, Ukraine cũng nên được nhìn chung là một “hiện trường tội phạm”.
 
Cách thứ hai để truy tố là thành lập một Ủy ban Điều tra do Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc triệu tập. Liên Hiệp Quốc có thể uỷ nhiệm công việc của ủy ban này cho một tòa án hỗn hợp chuyên về tội ác chiến tranh quốc tế.
 
Cách thứ ba là một nhóm các quốc gia quan tâm hoặc bị ảnh hưởng có thể thành lập một tòa án để xét xử các tội phạm chiến tranh. Một ví dụ điển hình là, tòa án Nuremberg xét xử giới lãnh đạo Đức quốc xã sau Thế chiến thứ hai.
 
Hiện nay, Ukraine, Ba Lan và Lithuania đã thành lập một nhóm điều tra chung  về tội ác chiến tranh của Putin. TAHSQT cũng đang có các biện pháp  hợp tác với nhóm này.
 
Tòa án đặc biệt
 
Một số quốc gia khác cũng đề xuất thành lập một tòa án đặc biệt. Nhưng có nhiều ý kiến phản bác, cho rằng, đó chỉ hình thức của một “tòa án chống Nga”. Việc tranh cãi này không được đa số các quốc gia tán thành vì nhìn chung TAHSQT là giải pháp tốt hơn, cho dù tòa không thể hoạt động hữu hiệu đối với tội ác xâm lược. Tội xâm lược chỉ thuộc thẩm quyền của TAHSQT nếu cả hai nước đều là quốc gia thành viên của Tòa án. Bởi vì Nga không công nhận TAHSQT, nên tòa đành bất lực trong việc tiến hành xét xử.
 
Quyền truy tố của từng quốc gia
 
Xét cho cùng, từng quốc gia cũng có quyền hợp pháp để truy tố tội ác chiến tranh. Ví dụ, ở Đức, cuộc điều tra về cuộc chiến Ukraine cũng đang được tiến hành tại Văn phòng Tổng công tố liên bang. Một toán đặc nhiệm thuộc Văn phòng Cảnh sát Hình sự Liên bang (Bundeskriminalamt, BKA) được thiết lập cho mục đích này. Cho đến nay, BKA đã thẩm vấn 74 nhân chứng ở Ukraine. Các hình ảnh video từ mạng xã hội và hình ảnh vệ tinh của Bundeswehr cũng được dùng làm tài liệu tham khảo. Tuy nhiên, BKA cho rằng không thể ra lệnh bắt giữ đối với một số người nhất định trong vài năm, chẳng hạn như các chỉ huy cấp cao của quân đội Nga hoặc lãnh đạo Điện Kremlin.
 
Triển vọng về lệnh bắt giữ Putin
 
Vào ngày 17/3/2023 TAHSQT ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin vì bị cáo buộc trục xuất bất hợp pháp trẻ em và cưỡng bức tái định cư từ các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Ukraine sang Liên bang Nga. Một lệnh bắt giữ khác cũng đã được ban hành đối với Maria Lvova-Belova, Ủy viên về Quyền Trẻ em trong chính quyền Tổng thống của Putin.   
 
TAHSQT không có lực lượng cảnh sát riêng dùng làm phương tiện để thực hiện lệnh bắt giữ, có nghĩa là lệnh chỉ được thực hiện bởi một quốc gia thành viên của TAHSQT. Thực tế là quốc tế cũng đành bất lực trong việc áp giải Putin ra trước tòa, vì Putin cũng không dại gì mà công du trong lúc này, trừ việc sẽ đi thăm Việt Nam, vốn dĩ là một đồng minh thân thiết.
Ngược lại, triển vọng cũng mở ra, cho dù hạn chế. Ví dụ như Ukraine, dù không phải là thành viên của TAHSQT, nhưng Ukraine là nạn nhân, nên đã công nhận thẩm quyền xét xử của tòa án trong phạm vi lãnh thổ Ukraine với hiệu lực hồi tố sau khi Nga gây ra cuộc chiến tranh xâm lược.
 
Do đó, hiện nay, TAHSQT đang điều tra trên lãnh thổ Ukraine và có thể ra lệnh bắt giữ Putin.
 
Trách nhiệm
 
Ai có trách nhiệm trong cuộc tấn công Ukraine, Nga hay Putin? Theo luật nhân đạo quốc tế và Quy chế Rome, chỉ những cá nhân mới có thể bị truy tố và kết án là tội phạm chiến tranh; do đó, pháp nhân hay nhà nước không bị.
 
Về thủ tục truy tố, vấn đề quy trách nhiệm được mang ra thảo luận và thủ tục cũng cần phải làm rõ. Các vị chỉ huy quân sự và chính trị gia, những người không liên quan trực tiếp đến tội ác chiến tranh, có thể bị quy kết về mặt pháp lý, thông qua trách nhiệm của cấp trên mà họ công nhận. Điều này không chỉ áp dụng nếu các thượng cấp ra lệnh thi hành những tội ác này, mà còn cho giới chức biết về lệnh hoặc đang ở một vị trí mà họ có thể biết và không phản ứng.
 
Do đó, thủ phạm sẽ bị đưa ra tòa chỉ có thể là những người thừa hành cấp thấp, nghĩa là, công lý không được thực thi đúng mức. Nhưng các mệnh lệnh cụ thể trong chiến cuộc Ukraine đến trực tiếp từ Điện Kremlin. Do đó, Tòa phải truy nguyên đến tận cùng nguồn gốc của mệnh lệnh gây ra tội ác để chung quyết.
 
—Đỗ Kim Thêm
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Westminster, CA – Học Khu Westminster hân hoan tổ chức mừng lễ tốt nghiệp của các học sinh đầu tiên trong chương trình Song Ngữ Tiếng Việt (VDLI) tiên phong của học khu. Đây là khóa học sinh đầu tiên ra trường và các em sẽ được ghi nhận tại buổi lễ tốt nghiệp đặc biệt được tổ chức vào thứ Ba, ngày 28 tháng Năm, lúc 6:00 giờ chiều tại phòng Gymnasium của Trường Trung Cấp Warner (14171 Newland St, Westminster, CA 92683).
Câu Chuyện Thật Cảm Động Nhân Lễ Chiến Sĩ Trận Vong Mỹ (Bài viết kể về một câu chuyện Người Lính Mỹ Gốc Việt hoàn toàn có thật). -Có bà mẹ Việt Nam, gốc Long An, sinh quán Sài Gòn, lớp ngoài 50, đến Mỹ diện đoàn tụ. Sở di trú hỏi rằng: - Đoàn tụ với ai? - Đoàn tụ với con trai. - Con trai đâu rồi? - Chết rồi. - Chết ở đâu? - Chết ở Iraq.
BRUSSELS – Hôm thứ Tư (29/5), Hoa Kỳ cáo buộc lãnh đạo TQ đã hỗ trợ cho Nga trong cuộc chiến ở Ukraine, và cảnh cáo rằng Bắc Kinh có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt từ Hoa Kỳ và các quốc gia khác trong NATO, theo Reuters.
LHQ – Hôm thứ Tư (29/5), một viên chức ẩn danh cho biết Hoa Kỳ sẽ tẩy chay lễ tưởng niệm Tổng thống Iran Ebrahim Raisi, được tổ chức tại Liên Hiệp Quốc (LHQ) vào thứ Năm, theo Reuters.
Cúm gia cầm và biến thể mới của Covid-FLiRT là hai loại dịch bệnh có khả năng lây lan đang được các chuyên gia y tế quan tâm.
Nơi Trump có thể thụ án nhà tù nào là một trong nhiều yếu tố vẫn còn chưa rõ ràng. Các bản án ngắn hơn có thể được thụ án tại Khu liên hợp nhà tù Đảo Rikers của thành phố, nơi có hai khu thường dành cho các tù nhân nổi tiếng hoặc khét tiếng.
HOA KỲ – Theo tờ Smithsonianmag loan tin hôm thứ Ba (28/5), các khoa học gia đã thử nghiệm thành công thiết bị y tế có tên là Arc-Ex, có thể giúp cải thiện từng bước chức năng của cánh tay và bàn tay ở bệnh nhân bị liệt tứ chi. Thiết bị này hoạt động bằng cách kích thích các dây thần kinh tủy sống của bệnh nhân bằng các xung điện (electric pulses).
WASHINGTON – Hôm thứ Ba (28/5), Ngũ Giác Đài cho biết cầu tàu do quân đội Hoa Kỳ xây dựng trên bờ biển Gaza đã bị hư hại một phần và sẽ bị dỡ bỏ tạm thời. Điều này sẽ gây khó khăn cho nỗ lực cung cấp viện trợ nhân đạo cho người Palestine, theo Reuters.
Hôm nay, ngày 27 tháng 5, là ngày sinh nhật 46 tuổi trong tù của Phạm Đoan Trang, sinh nhật thứ ba sau song sắt. Theo báo cáo mới nhất của PEN America, cô nằm trong số 19 nhà văn hiện đang bị bỏ tù ở Việt Nam vì viết lách. Chúng tôi kêu gọi mọi người trên toàn thế giới ủng hộ Phạm Đoan Trang bằng cách tham gia chiến dịch #WritetoTrang (#ViếtgửiTrang) để viết thư và gửi bưu thiếp cho cô ấy. Những lời nói đoàn kết của bạn có sức mạnh thể hiện sự ủng hộ toàn cầu cho sự nghiệp của cô ấy. Những tin nhắn của bạn cũng sẽ mang lại sự động viên rất cần thiết và cho Đoan Trang đồng thời cho thấy rằng thế giới vẫn chưa quên Cô. Viết thư cho Cô cũng có thể gây áp lực lên chính quyền Việt Nam để dẫn đến việc trả tự do cho Cô. Xin vui lòng gửi thư của bạn đến: Phạm Đoan Trang, Nhà tù An Phước, xã An Thái, huyện Phú Giáo, Tỉnh Bình Dương, Việt Nam.
Phiên tòa xét xử Donald Trump vụ giả giấy tờ chi tiền bịt miệng nữ nhơn tiếp tục vào hôm nay, Thứ Ba và đó là một ngày quan trọng đối với tất cả những người liên quan: các cuộc tranh luận kết thúc bắt đầu. Các cuộc tranh luận kết thúc dự kiến ​​​​sẽ mất cả ngày và có thể kéo dài đến Thứ Tư
Joe Biden và Donald Trump đã đánh dấu ngày Lễ Chiến Sĩ Trận Vong nhằm tôn vinh những người đã hy sinh trong chiến tranh của nước Mỹ bằng những thông điệp khác nhau đến chói tai, báo trước hứa hẹn chiến dịch bầu cử tổng thống Mỹ sắp tới như một cuộc cạnh tranh giữa hai nhân vật hoàn toàn trái ngược nhau. Trong một buổi lễ tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington, Biden đã bày tỏ lòng kính trọng đối với những người đã ngã xuống như những anh hùng đã hy sinh thân mình để phục vụ nền dân chủ và lý tưởng Hoa Kỳ. Trong khi đó, Trump, trên trang Truth Social của mình, đã thực hiện một chiến lược hoàn toàn khác - gửi lời chúc ngày lễ tới những người mà ông coi là “cặn bã loài người” và cáo buộc họ đang cố gắng phá hủy đất nước.
Các chuyên gia trình bày việc thu thập dữ liệu đầy đủ, cụ thể hơn sẽ giúp sử dụng các nguồn lực liên bang nhiều hơn cho các cộng đồng sắc tộc hiện đang phải đối mặt với những thách thức lớn về sức khỏe.
Tin từ Trần Quí Thoại, con trai Nhà văn Trần Hoài Thư báo cho biết Ba của Thoại đã mất lúc 6 giờ 35 sáng nay [giờ miền Đông Hoa Kỳ], Thứ Hai 27.05.2024 tại bệnh viện JFK, New Jersey, đúng một tháng sau ngày Chị Ngọc Yến mất [27.04.2024]. Đây là một tin buồn và cũng là một mất mát lớn lao cho nền Văn học Việt Nam. Xin phân ưu cùng BS Trần Quí Thoại và Hai Anh Trần Quí Phiệt, Trần Quí Trâm trước tin ra đi của Ba và người em Trần Hoài Thư.
Nhà văn, nhà thơ Trần Hoài Thư (1942-2024) ra đi. Trần Hoài Thư tên thật Trần Quí Sách, sinh năm 1942 tại Đà Lạt. Ông qua đời vào ngày 27/5/2024 tại New Jersey, hưởng thọ 82 tuổi. Theo học Quốc Học Huế, đại học Sài Gòn. Từ năm 1964-1966 là giáo sư trường trung học Trần Cao Vân tỉnh Quảng Tín. Năm 1967, nhập ngũ khóa 24 SQTB Thủ Đức. Phục vụ tại đại đội 405 Thám kích sư đoàn 22 bộ binh trong 4 năm. Sau đó về làm phóng viên chiến trường ở vùng IV trong 2 năm. Ông đã từng bị thương 3 lần.
MEXICO CITY – Hôm Chủ Nhật (26/5), các nhà khí tượng học cho biết tình trạng nắng nóng gay gắt ở hàng chục bang của Mexico sắp kết thúc, nhường chỗ cho những trận mưa lớn, mưa đá, và có thể có cả gió lốc, theo Reuters.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.