Hôm nay,  

Thông Tin Sai Lạc Về Y Tế: Tác Hại Và Cách Phòng Chống

12/01/202400:00:00(Xem: 601)

y te tac hai

Hiện nay, kiến thức và hiểu biết về truyền thông, thông tin là cần thiết hơn bao giờ hết. (Hình từ vietfactcheck.org)


Phong trào chống vắc-xin toàn cầu và sự chần chừ do dự trước việc tiêm phòng đã tăng cao trong đại dịch COVID-19 và vẫn chưa có dấu hiệu giảm bớt.
 
Theo một cuộc khảo sát ở Hoa Kỳ, trong tháng 10 năm 2023, dân Mỹ ít tin vào sự an toàn của các loại vắc xin đã được chuẩn thuận hơn so với hồi tháng 4 năm 2021. Khi niềm tin vào vắc xin giảm sút, các thông tin sai lạc về y tế được đà lan truyền mạnh mẽ hơn trên mạng xã hội và trong đời sống hàng ngày.
 
Chúng ta không thể xem nhẹ những nguy hiểm của thông tin sai lạc về y tế và cần phải hiểu lý do tại sao nó lan truyền cũng như chúng ta có thể làm gì để khắc phục. Thông tin sai lạc về y tế được định nghĩa là bất kỳ tuyên bố nào liên quan đến y tế là sai khi so sánh với sự đồng thuận khoa học hiện tại.
 
Các thông tin sai lạc về vắc xin
 
Vắc xin là chủ đề số 1 của những tuyên bố sai lạc về y tế. Một số lầm tưởng phổ biến về vắc-xin bao gồm:
 
Vắc xin có liên quan đến bệnh tự kỷ.” Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng điều này là sai lầm, và nó đã bị Tổ Chức Y Tế Thế Giới (World Health Organization), Viện Hàn Lâm Khoa Học, Kỹ Thuật Và Y Học Quốc Gia (National Academies of Sciences, Engineering and Medicine), Học Viện Nhi Khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatrics) và Cơ quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (Centers for Disease Control and Prevention) mạnh mẽ bác bỏ.
 
“Vắc xin Covid-19 có thể dẫn đến vô sinh.” Mối liên quan này đã được làm sáng tỏ thông qua đánh giá hệ thống và phân tích tổng hợp, một trong những hình thức tổng hợp bằng chứng khoa học mạnh mẽ nhất.
 
“Vắc xin có chứa các thành phần không an toàn, chẳng hạn như thimerosal, nhôm và formaldehyde.” Các nghiên cứu sâu rộng đã chứng minh rằng những thành phần này an toàn khi sử dụng ở liều lượng tối thiểu có trong vắc xin.
 
Về mặt y học, vắc-xin không cần thiết để có thể bảo vệ con người khỏi bệnh tật.” Việc phát triển vắc xin và chủng ngừa các bệnh nguy hiểm như đậu mùa, bại liệt, sởi, quai bị và cúm đã cứu sống hàng triệu người và đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng tuổi thọ trung bình - từ 47 tuổi vào năm 1900 lên 76 tuổi vào năm 2023 (ở Hoa Kỳ).
 
Cái giá của thông tin sai lạc về y tế
 
Niềm tin mê muội vào những điều sai lầm như vậy đã phải trả giá đắt nhất.
 
Theo dữ liệu từ Brown University School of Public Health, từ tháng 1 năm 2021 đến tháng 4 năm 2022 ở Hoa Kỳ, ước tính có khoảng 319,000 ca tử vong do COVID-19 có thể ngăn ngừa nếu những người đó được tiêm chủng. Chỉ riêng thông tin sai lạc (misinformation) với thông tin giả (disinformation) về vắc xin COVID-19 đã khiến nền kinh tế Hoa Kỳ thiệt hại ước tính từ 50 triệu đến 300 triệu MK mỗi ngày, từ các chi phí trực tiếp liên quan đến việc phải vào bệnh viện, bệnh tật dai dẳng, mất mát sinh mạng và thiệt hại kinh tế do phải nghỉ làm.
 
Mặc dù những lầm tưởng và hiểu lầm về vắc xin có khuynh hướng chiếm ưu thế trong các cuộc trò chuyện về sức khỏe, nhưng vẫn có rất nhiều thông tin sai lạc trên mạng xã hội xoay quanh chế độ dinh dưỡng và các chứng rối loạn ăn uống, hút thuốc hoặc sử dụng chất gây nghiện, các bệnh mãn tính và các liệu pháp y tế.
 
Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng các nền tảng truyền thông xã hội đã trở thành nguồn thông tin y tế được nhiều người tìm kiếm, đặc biệt là trong số thanh thiếu niên và người trẻ. Tuy nhiên, nhiều người không được trang bị đủ kiến thức để sáng suốt sàng lọc những thông tin sai lạc về y tế.
 
Thí dụ: một phân tích về các bài đăng trên Instagram và TikTok từ năm 2022 đến năm 2023 của tờ The Washington Post và trang tin tức vô vụ lợi The Examine cho thấy các công ty thực phẩm, giải khát và supplements đã trả tiền cho hàng chục chuyên gia dinh dưỡng nổi tiếng để đăng các nội dung quảng cáo đồ uống không đường, đường ăn kiêng và supplements, tiếp cận hàng triệu người xem. Mối quan hệ giữa các chuyên gia dinh dưỡng với ngành công nghiệp thực phẩm không phái lúc nào cũng được làm minh bạch đối với người xem.
 
Nhiều nghiên cứu cho thấy thông tin sai lạc về y tế lan truyền trên mạng xã hội dẫn đến việc ít người tiêm chủng hơn và cũng có thể làm tăng rủi ro gặp nguy hiểm về sức khỏe như rối loạn ăn uống, quan hệ tình dục không an toàn và các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Thông tin sai lạc về y tế thậm chí còn lan rộng sang lĩnh vực thú y, một nghiên cứu năm 2023 cho thấy 53% người nuôi chó được khảo sát tỏ ra nghi ngờ về vắc-xin cho thú cưng.
 
Thông tin sai lạc về y tế đang gia tăng
 
Một trong những lý do chính đằng sau sự lan truyền các thông tin sai lạc về y tế là sự suy giảm niềm tin vào khoa học và chính phủ. Sự phân cực chính trị ngày càng tăng, cùng với lịch sử mất niềm tin vào y học trong các cộng đồng đã và đang trải qua sự bất bình đẳng trong điều trị y tế, làm trầm trọng thêm những rạn nứt vốn có.
 
Sự thiếu tin tưởng vừa được thúc đẩy vừa được củng cố bởi cách mà các thông tin sai lạc có thể lan truyền ngày nay. Các nền tảng truyền thông xã hội cho phép mọi người dễ dàng tạo ra các khu vực thông tin riêng biệt; chúng ta có thể tạo ra mạng và nguồn feed thông tin cho mình bằng cách hủy theo dõi hoặc tắt các quan điểm trái ngược với quan điểm của chúng ta, đồng thời thích và chia sẻ những nội dung phù hợp với niềm tin và hệ thống giá trị hiện tại của chúng ta.
 
Bằng cách tùy chỉnh nội dung dựa trên các tương tác trước đó, các thuật toán mạng xã hội có thể vô tình hạn chế chúng ta tiếp xúc với các quan điểm đa dạng, khiến chúng ta hiểu biết không đầy đủ và thông tin không đồng nhất. Càng đáng lo ngại hơn, một nghiên cứu về thông tin sai lạc lan truyền trên Twitter từ năm 2006 đến năm 2017 đã phát hiện ra rằng các thông tin sai sự thật có khả năng được chia sẻ cao hơn 70% so với thông tin thật, và thậm chí còn lan truyền “xa hơn, nhanh hơn, sâu hơn và rộng hơn sự thật” trong tất cả các hạng mục thông tin.
 
Làm thế nào để chống lại thông tin sai lạc
 
Việc thiếu quy định chặt chẽ và tiêu chuẩn hóa về nội dung các thông tin sai lạc trên mạng xã hội khiến cho mọi người rất khó phân biệt đâu là thông tin đúng và đâu là thông tin bậy bạ. Dưới đây là một số bước mà quý vị có thể thực hiện để nhận biết và ngăn chặn sự lan truyền thông tin sai lạc về y tế:
 
Kiểm tra nguồn gốc. Xác định tính tin cậy của thông tin về sức khỏe bằng cách kiểm tra xem nguồn gốc có phải là một tổ chức hoặc cơ quan uy tín như WHO, NIH hoặc CDC. Những nguồn gốc đáng tin cậy khác bao gồm các cơ sở y học hoặc khoa học có uy tín hoặc các nghiên cứu đã được bình duyệt trên các tạp chí học thuật. Hãy thận trọng với thông tin đến từ các nguồn không xác định hoặc sai lệch.
 
Kiểm tra thông tin của tác giả/nguồn. Tìm kiếm thông tin về trình độ, chuyên môn và các cơ quan chuyên môn liên quan đến (các) tác giả đã đưa ra thông tin. Hãy cảnh giác nếu thông tin về tác giả bị thiếu hoặc khó xác minh.
 
Chú ý đến ngày tháng. Kiến thức khoa học được thiết kế để phát triển khi có bằng chứng mới xuất hiện. Thông tin lỗi thời có thể không còn chính xác. Tìm kiếm dữ liệu mới và cập nhật để ngữ cảnh hóa các kết quả trong lĩnh vực rộng lớn hơn.
 
Kiểm tra chéo xem đã có sự đồng thuận khoa học chưa. Kiểm tra thông tin qua nhiều nguồn đáng tin cậy. Sự đồng thuận mạnh mẽ giữa các chuyên gia và nhiều nghiên cứu khoa học sẽ giúp thông tin có tính hợp lệ hơn. Nếu một tuyên bố trên mạng xã hội mâu thuẫn với sự đồng thuận khoa học rộng rãi và có nguồn gốc không rõ ràng hoặc không uy tín, nó rất có khả năng không tin cậy.
 
Nghi ngờ về các thông tin giật gân. Thông tin sai lạc về y tế thường sử dụng ngôn từ giật gân nhằm kích động cảm xúc mạnh mẽ để thu hút sự chú ý. Những cụm từ như “phương pháp chữa trị thần kỳ,” “phương thuốc bí mật” hoặc “đảm bảo trị dứt điểm” có thể là nói quá lên. Hãy cảnh giác!
 
Cân nhắc chứng cứ khoa học hơn là những câu chuyện cá nhân. Ưu tiên thông tin dựa trên các nghiên cứu khoa học đã trải qua các phương pháp nghiên cứu nghiêm ngặt, như các thử nghiệm kiểm soát ngẫu nhiên, được bình duyệt và xác nhận. Vì được thực hiện với các mẫu đại diện, quy trình khoa học sẽ cung cấp nền tảng đáng tin cậy cho các khuyến nghị về sức khỏe hơn là so với các câu chuyện cá nhân. Mặc dù những câu chuyện cá nhân có thể nghe rất hấp dẫn và thuyết phục, nhưng chúng không thể là cơ sở duy nhất cho quyết định về sức khỏe.
 
Nói chuyện với các chuyên gia y tế. Nếu có thông tin khiến quý vị bối rối hoặc khó hiểu, hãy tìm kiếm hướng dẫn từ các nhà cung cấp dịch vụ y tế đáng tin cậy mà quý vị có thể tin tưởng, họ có thể cung cấp lời khuyên dựa trên chuyên môn và nhu cầu cụ thể.
 
Khi còn nghi ngờ, đừng chia sẻ gì cả. Chia sẻ những tuyên bố không hợp lệ hoặc chưa được xác minh sẽ góp phần lan truyền thông tin sai lạc và gây hại. Mà điều này hoàn toàn có thể tránh được.
 
Tất cả chúng ta đều có thể góp phần vào việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin một cách có trách nhiệm để sự thật được lan truyền rộng rãi hơn các thông tin sai lạc.
 
Nguyên Hòa biên dịch
Nguồn: “How to combat misinformation” được đăng trên trang TheConversation.com.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Một cựu đại sứ Mỹ sẽ nhận tội làm gián điệp cho cơ quan tình báo Cuba trong nhiều thập niên. Manuel Rocha, 73 tuổi, nói với thẩm phán hôm thứ Năm rằng ông sẽ thừa nhận một số cáo buộc liên bang về âm mưu hoạt động như một đặc vụ của chính phủ nước ngoài, có khả năng phải đối mặt với mức án vài năm tù. Theo FBI, hành vi hai mặt của Rocha ít nhất đã có từ năm 1981, năm ông ta gia nhập cơ quan ngoại giao Hoa Kỳ, bao gồm việc cung cấp thông tin sai lệch cho các quan chức Hoa Kỳ và gặp gỡ các điệp viên Cuba.
Nếu bạn đọc cảm thấy đời sống vợ chồng dường như thiếu thứ gì đó, chưa được hạnh phúc, hoặc kém may mắn, hạnh phúc còn xa vời, hoặc tệ hơn, bạn chưa biết hạnh phúc là gì, xin tiếp tục đọc. Ngược lại, nếu bạn tin rằng, đã có nhiều hạnh phúc, xin dừng ở đây. Giới hạn trong cõi tình nam nữ, có tình yêu, tình dục và ái tình. Nếu ví tình vợ chồng như đồng tiền vàng, thì tình yêu và tình dục là hai mặt sấp ngửa của đồng tiền. Tình yêu và tình ái, giống nhau, vì theo tiếng hán việt, yêu và ái đồng nghĩa. Tuy nhiên, trong đời sống hàng ngày, tình yêu và ái tình có chỗ khác biệt, có ngụ ý khác nhau, dù có chung chữ tình. Con người là sinh vật biết truyền giống và có trí khôn. Vì vậy, phương tiện truyền giống là yêu và dục, bản năng có từ bẩm sinh, tồn tại trong bản thể DNA. Đa số giống đực thích dục hơn yêu. Đa số giống cái thích yêu hơn dục, dĩ nhiên, luôn luôn có ít trường hợp ngược lại, như Từ Hi thái hậu.
Trong một bài viết về chích ngừa tăng cường cho Covid mùa đông năm nay, tôi đã nhận xét về sự tương đối trong những khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát Bệnh Hoa Kỳ (CDC) về vấn đề chích ngừa Covid mũi booster. Riêng trẻ em thì sao? Khuyến nghị cho họ là gì? CDC khuyến nghị tiêm phòng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên. Mặc dù phân tích của CDC cho thấy trẻ em từ 5 đến 17 tuổi ít có khả năng mắc bệnh nặng do COVID hơn nhiều so với các nhóm tuổi khác, nhưng trẻ em đôi khi vẫn bị bệnh nặng, ngay cả những trẻ không có bệnh lý tiềm ẩn. (Phần lớn trẻ em từ 6 tháng đến 11 tuổi nhập viện từ tháng 1 đến tháng 6 năm nay (2023) đều chưa được chích ngừa Covid).
Một nhóm các khoa học gia đã phát hiện ra mẫu hóa thạch hoàn chỉnh của một loài bò sát sống dưới nước có hình dáng giống với “rồng Trung Quốc,” với hình dạng na ná với rắn và cái cổ khá dài. Đây là một phát hiện rất ‘hợp thời’ khi chúng ta vừa bước sang năm Giáp Thìn. Hóa thạch của Dinocephaloosaurus Orientalis có niên đại 240 triệu năm trước, thuộc Triassic period (tạm dịch là Kỷ Tam Điệp), và được tìm thấy ở tỉnh Quý Châu, miền nam Trung Quốc.
Gần đây, tòa án cao nhất Alabama đã đưa ra phán quyết rằng phôi thai đông lạnh sẽ được coi là trẻ em, và người ta có thể phải chịu trách nhiệm nếu vô tình phá hủy phôi thai. Phán quyết này đã mở ra một mặt trận mới trong cuộc chiến về y tế sinh sản ở Hoa Kỳ, cũng như đẩy các liệu pháp IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) ở Alabama vào một tương lai bất định đầy mơ hồ. Nhiều nhà cung cấp dịch vụ y tế trong tiểu bang đã quyết định tạm ngừng cung cấp dịch vụ IVF.
Tổng thống Mỹ Joe Biden hôm thứ Năm đã công bố một loạt hành động nhằm giải quyết các mối đe dọa tiềm tàng do các xe "kết nối" mạng ra nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, gây ra, tổng thống cho biết trong một tuyên bố do Bạch Ốc công bố.
Hôm thứ Tư, Đức Giáo Hoàng Francis đã tới bệnh viện Gemelli ở Rome sau buổi tiếp kiến chung tại Vatican. Một quan chức Vatican cho biết: “Sau buổi tiếp kiến chung, Đức Giáo Hoàng Francis đã đến Bệnh viện Gemelli Isola Tiberina để thực hiện một số xét nghiệm chẩn đoán. Sau đó, ngài trở lại Vatican.”
Đức Thánh Tổ Đại Ái Đạo Kiều Đàm Di, Người đã dấn thân vượt khó cầu xin Đức Phật cho phép Ni giới được xuất gia, hội nhập Tăng Đoàn, đã mở ra trang sử rạng ngời cho Ni giới ngày nay. Với lòng hoài niêm ân xưa, chư Ni miền Nam California chúng con hằng năm đều hân hoan, thành kính tổ chức Đại Lễ Tưởng Niệm Đức Thánh Tổ Kiều Đàm Di. Tiếp theo tinh thần Lễ Tưởng Niệm lần thứ 2 năm 2023 tại chùa Phước Quang và muốn tiếp nối truyền thống này không bị đứt đoạn, Chùa Hương Sen dù ở vùng xa và ít người Việt, chúng con cũng mạo muội phát tâm đảm trách Lễ Tưởng Niệm Đức Thánh Tổ lần thứ 3 tại chùa Hương Sen, 19865 Seaton Avenue, Perris, CA-92570.
Một cựu giáo sư tại một trường y ở thành phố New York đã trao cho quỹ này 1 tỷ USD, nói rằng số tiền này nên được sử dụng để trang trải học phí cho tất cả sinh viên tương lai. Ruth Gottesman, 93 tuổi, đã nghiên cứu về khuyết tật học tập và điều hành một số chương trình tại Đại học Y khoa Albert Einstein ở Bronx, theo tờ New York Times đưa tin.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm Chủ nhật nói rằng khoảng 31.000 binh sĩ Ukraine đã tử trận trong cuộc chiến đang diễn ra với Nga. Điều này đánh dấu lần đầu tiên Zelensky công khai thừa nhận một con số cụ thể liên quan đến thương vong quân sự kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu. Zelensky cũng nhấn mạnh thiệt hại của lực lượng Nga, tuyên bố rằng 180.000 binh sĩ Nga được cho là đã thiệt mạng tại Ukraine.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.