Hôm nay,  

Nghiên Cứu Mới: Một Số Dấu Ấn Sinh Học Khách Quan Có Thể Giúp Điều Trị Trầm Cảm Chuẩn Xác Hơn

06/10/202300:00:00(Xem: 972)
tram cam
Nghiên cứu mới cho thấy, kích thích các nhân sâu trong não có thể làm thuyên giảm chứng trầm cảm ở một số bệnh nhân. (Nguồn: pixabay.com)
 
Lập một kế hoạch điều trị trầm cảm có thể là một thách thức khó khăn. Điều này đặc biệt đúng đối với những bệnh nhân không đáp ứng với các phương pháp điều trị thông thường và đang trải qua các liệu pháp thử nghiệm như kích thích các nhân sâu trong não (Deep Brain Stimulation – DBS). Đối với hầu hết các tình trạng bệnh lý, bác sĩ có thể trực tiếp đo lường bộ phận đang được điều trị, chẳng hạn như đo huyết áp đối với các bệnh về tim mạch. Những thay đổi có thể đo lường đóng vai trò là dấu ấn sinh học khách quan (objective biomarker) của quá trình phục hồi, cung cấp các thông tin đáng giá về cách chăm sóc bệnh nhân.
 
Trái lại, đối với trầm cảm và các chứng rối loạn tâm thần khác, bác sĩ lâm sàng phải dựa vào các khảo sát chủ quan và không đặc hiệu, hỏi bệnh nhân về các triệu chứng của họ. Vậy khi một bệnh nhân nói với bác sĩ rằng họ đang có những cảm xúc tiêu cực, thì đó là vì chứng trầm cảm tái phát hay chỉ là họ đã trải qua một ngày tồi tệ như bao người? Họ lo lắng vì có những cảm giác mới khi các triệu chứng trầm cảm đã thuyên giảm, hay bởi vì một số vấn đề khác không liên quan đến chứng trầm cảm? Mỗi lý do có thể đưa đến một biện pháp khác nhau, chẳng hạn như thay đổi loại thuốc, giải quyết một vấn đề trong liệu pháp tâm lý hoặc tăng cường độ điều trị kích thích não.
 
Trong nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature, các nhà nghiên cứu đã xác định được các dấu ấn sinh học tiềm năng để kích thích các nhân sâu trong não, trong tương lai có thể giúp các bác sĩ lâm sàng và bệnh nhân định hướng khi đưa ra quyết định điều trị để giúp thuyên giảm chứng trầm cảm.
 
Dấu ấn sinh học cho bệnh trầm cảm
 
Một số lượng bệnh nhân đáng kể mắc bệnh trầm cảm lâm sàng không đáp ứng với các liệu pháp điều trị hiện có. Các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm kiếm các lựa chọn thay thế nhằm chữa trị cho những người bị trầm cảm không đáp ứng điều trị. Hàng loạt thí nghiệm trong nhiều thập niên đã xác định được các mạng lưới não nào có hoạt động điện não bất thường ở những người bị trầm cảm.
 
Khái niệm trầm cảm này được hiểu là hoạt động bất thường của não chứ không phải là sự mất cân bằng hóa học trong não. Nó đã dẫn đến sự phát triển của phương pháp kích thích các nhân sâu trong não để điều trị trầm cảm. Người ta sẽ cấy ghép một thiết bị giống như máy tạo nhịp tim để truyền xung điện đến một số vùng nhất định của não. Các nghiên cứu thử nghiệm kỹ thuật này đã phát hiện ra rằng nó có thể làm giảm mức độ trầm cảm theo thời gian ở hầu hết bệnh nhân.
 
Nhóm nghiên cứu muốn tìm ra những thay đổi cụ thể trong các hoạt động của não, có thể đóng vai trò là dấu ấn sinh học, để đo lường một cách khách quan mức độ cải thiện tình trạng của bệnh nhân trầm cảm sau khi sử dụng phương pháp DBS. Họ đã theo dõi hoạt động não của 10 bệnh nhân được sử dụng phương pháp DBS trong hơn sáu tháng để điều trị treatment-resistant depression.
 
Vào cuối giai đoạn 6 tháng, 90% bệnh nhân đáp ứng với liệu pháp – giảm tối thiểu một nửa các triệu chứng – và 70% đã thuyên giảm trầm cảm lâm sàng.
 
Để xác định dấu ấn sinh học tiềm năng, nhóm nghiên cứu đã phát triển một thuật toán tìm kiếm các mô hình thay đổi hoạt động của não khi bệnh nhân hồi phục, dựa trên dữ liệu từ 6 trong số 10 bệnh nhân ban đầu. Họ nhận thấy có những thay đổi phối hợp ở các tần số khác nhau trong các hoạt động ở vùng não được kích thích. Dự vào các mô hình này, thuật toán có thể dự đoán liệu bệnh nhân có đang hồi phục ổn định sau mỗi tuần hay không, với độ chính xác lên tới 90%.
 
Các nhà nghiên cứu cũng quan sát thấy một số phần của mô hình này phát triển theo hướng ngược lại sau khi sử dụng liệu pháp kích thích so với khi bắt đầu trị liệu. Phát hiện này cung cấp bằng chứng cho thấy sự phục hồi lâu dài là do não thích ứng với sự kích thích – quá trình này được gọi là tính dẻo dai của não – chứ không phải là tác động trực tiếp của biện pháp kích thích.
 
Nhóm nghiên cứu cũng thấy các dấu ấn sinh học tiềm năng khác cần nghiên cứu thêm.
 
Thí dụ, những bất thường trong hình ảnh não được chụp trước khi cấy các điện cực vào có liên quan đến mức độ bệnh của từng bệnh nhân. Điều này có thể cung cấp manh mối về nguyên nhân gây trầm cảm ở một số người, hoặc giúp phát triển các phương pháp chụp quét hình ảnh để xác định ai nên áp dụng phương pháp DBS.
 
Thí dụ khác, các nhà nghiên cứu nhận thấy nét mặt của bệnh nhân thay đổi khi các hoạt động trong não của họ thay đổi trong quá trình điều trị. Mặc dù các bác sĩ thường báo cáo điều này theo kinh nghiệm truyền miệng, nhưng ước lượng những thay đổi này có thể cung cấp một cách để phát triển các dấu hiệu phục hồi khách quan, kết hợp các hành vi với tín hiệu não của bệnh nhân.
 
Bởi vì nghiên cứu mới chỉ dựa trên một số lượng nhỏ bệnh nhân, nên nhóm nghiên cứu sẽ là phải điều tra sâu hơn xem chúng có thể được áp dụng rộng rãi cho các bệnh nhân khác hay không, và phát triển các thiết bị DBS mới hơn.
 
Cải thiện việc ra quyết định cho bệnh trầm cảm
 
Trầm cảm lâm sàng là một chứng bệnh gây ra nhiều khổ sở cho cả bệnh nhân và xã hội. Đây là một trong những chứng bệnh góp phần vào gánh nặng bệnh tật chung của nhiều quốc gia. Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị đã được chuẩn thuận, nhưng gần 30% trong số 8.9 triệu người ở Hoa Kỳ dù đang sử dụng thuốc điều trị trầm cảm nhưng vẫn bị các triệu chứng dày vò.
 
Kích thích não bộ là một trong những liệu pháp thay thế đang được nghiên cứu sử dụng cho chứng trầm cảm mà các phương pháp điều trị thông thường không hữu hiệu. Liệu pháp này có thể giúp chữa trị hiệu quả và lâu dài cho một số bệnh nhân.
 
Mặc dù DBS đã được phê duyệt để điều trị các tình trạng khác như bệnh Parkinson, nó vẫn đang được thử nghiệm đối với bệnh trầm cảm chống lại các phương pháp điều trị thông thường. Và dù kết quả rất khả quan, nhưng chúng vẫn cần phải được tiếp tục thử nghiệm trong các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên và quy mô lớn.
 
Tìm ra một dấu ấn sinh học khách quan để đo lường sự phục hồi bệnh trầm cảm có thể giúp cải thiện các quyết định điều trị. Thí dụ, trong nghiên cứu, một bệnh nhân bị tái phát sau vài tháng thuyên giảm. Nếu có sẵn dấu ấn sinh học vào thời điểm đó, nó sẽ giúp cảnh báo việc tái phát trước vài tuần. Công cụ này có thể giúp các bác sĩ lâm sàng ra quyết định can thiệp kịp thời trước khi bệnh tái phát.
 
Nguồn: “Depression recovery can be hard to measure − new research on deep brain stimulation shows how objective biomarkers could help make treatment more precise” của Christopher Rozell và Sankaraleengam Alagapan, được đăng trên trang TheConversation.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Dave Lovos là một nhạc sĩ và nghệ nhân làm đàn guitar, và đã quá quen với những âm thanh ồn ào. Trong năm nay, có một đêm Lovos bất ngờ nghe thấy tiếng nổ mạnh trong đầu khi đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ. Tiếng nổ bất ngờ khiến ông tỉnh ngủ hẳn. Lovos kể lại: “Tôi nghe thấy một âm thanh rất lớn trong đầu, gần vùng đỉnh hộp sọ,” và cùng với tiếng nổ chói tai, hình ảnh một vụ tông xe vụt qua trong não. “Cả hai thứ xảy ra gần như là đồng thời.”
Mổ cườm mắt (Cataract, bệnh đục thủy tinh thể, hay còn gọi là Đục nhãn mắt, Cườm mắt) là một trong những loại phẫu thuật phổ biến và được thực hiện nhiều nhất trên thế giới. Đa số bệnh nhân sau khi mổ đều có kết quả tích cực và ít bị biến chứng. Ở Hoa Kỳ, hơn một nửa số người cao niên dưới 80 tuổi bị cườm mắt, và có gần 4 triệu ca phẫu thuật được thực hiện mỗi năm.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.
Hàm răng của bệnh nhân có vẻ như được chăm sóc khá tốt, nhưng nha sĩ James Mancini, giám đốc lâm sàng của Trung Tâm Nha Khoa Meadville ở Pennsylvania, cảm thấy phần nướu có vấn đề. Tình cờ, Mancini có quen biết với bác sĩ của bệnh nhân đó nên đã liên lạc để chia sẻ sự lo ngại – và rồi họ ‘lần’ ra bệnh thật! Mancini cho biết: “Thực ra, Bob mắc bệnh ung thư bạch cầu (leukemia). Dù ông ấy không thấy mệt mỏi hay có các triệu chứng khác, nhưng vấn đề xuất hiện ở phần răng miệng. Khi bác sĩ của Bob biết được tình trạng, Bob đã được điều trị ngay lập tức.”
Thời nay, nhiều người thường bị đau cổ vai gáy, lại còn kèm theo cả đau đầu. Nỗi đau này có thể gây ra thêm nỗi đau khác, không chỉ về mặt vật lý mà còn về mặt tâm sinh lý. Xét về mặt sinh lý, ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng những cơn đau ở cổ thường khiến cho người ta bị thêm chứng đau đầu. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Headache and Pain là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những dấu hiệu khách quan về sự liên quan của cơ bắp với tình trạng đau nhức đầu.
Một nghiên cứu mới cho thấy thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và hiệu suất làm việc trong ngày, mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, so với những người ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày, những người ngủ ít hơn 6 tiếng/ngày có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn khi về già.
Khi nói đến việc giữ cho xương khỏe mạnh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến vitamin D, chất dinh dưỡng giúp cơ thể hấp thụ lượng canxi cần thiết để giúp cho bộ xương chắc khỏe. Nhưng dù rằng vitamin D đúng là một chất dinh dưỡng thiết yếu, trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy tầm quan trọng của các loại vitamin khác trong việc chống gãy xương (fractures) và bệnh loãng xương, hay bệnh xương xốp (osteoporosis).
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.