Hôm nay,  

Tại Sao Khi Bệnh, Ta Thường Bị Đau Lưng?

30/06/202300:00:00(Xem: 1821)
suc-khoe
Đau lưng là triệu chứng khá phổ biến ở nhiều loại bệnh. Nó không phải là một triệu chứng kiểu hên xui, mà là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa hệ thống miễn dịch và não, được gọi là “khớp thần kinh miễn dịch” Hình: Unplash
 
Quý vị có thường bị đau lưng mỗi khi bị cúm, cảm lạnh, hay khi bị COVID?

Đau lưng là triệu chứng khá phổ biến ở nhiều loại bệnh. Nó không phải là một triệu chứng kiểu hên xui, mà là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa hệ thống miễn dịch và não, được gọi là “khớp thần kinh miễn dịch” (neuroimmune synapse).
 
Khi ta bị bệnh, kết quả của ‘cuộc trò chuyện’ giữa hệ thống miễn dịch và não bộ khá là thú vị, bởi vì sự chú ý sẽ được tập trung đặc biệt ở vùng lưng dưới. Đây là một trong những vùng nhạy cảm nhất của cơ thể trước các mối đe dọa đối với miễn dịch thần kinh (neuroimmune).
 
Khái niệm cơ bản về miễn dịch học
 
Hệ thống miễn dịch là một con dao hai lưỡi. Nó có thể giúp cơ thể chống lại bệnh tật, nhưng cũng có thể khiến chúng ta ‘lao đao’ với công việc mà nó đang làm.
 
Khi cơ thể phát hiện ta đã bị nhiễm bệnh, hệ thống miễn dịch sẽ giải phóng các phân tử bao gồm các protein báo hiệu được gọi là cytokine. Những protein này điều phối hệ thống miễn dịch để chống lại bệnh, và ‘nói chuyện’ với não và tủy sống để thay đổi hành vi và sinh lý của chúng ta.
 
Điều này có thể dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, sốt và nhạy cảm với cơn đau. Thông thường, đây được coi là một sự thay đổi hành vi có lợi để giúp cơ thể bảo tồn năng lượng để chống lại bệnh tật. Đó là lý do tại sao chúng ta thường cảm thấy cần phải nghỉ ngơi và tạm ngừng các hoạt động thông thường khi bị bệnh – và cũng là lý do tại sao chúng ta trở nên gắt gỏng hơn bình thường.
 
Những thay đổi nhỏ vô hình
 
Một phần của phản ứng tự bảo vệ này là sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhận các mối đe dọa, bao gồm cả các kích thích giác quan.
 
Khi chúng ta bị bệnh, những động chạm nhẹ cũng có thể khiến ta đau đớn, và cơ bắp thì thường rất nhức mỏi. Nhiều thay đổi trong hệ thống giác quan và hành vi được cho là có nguồn gốc từ cấp độ nano. Khi các phân tử có thay đổi trong phần não liên quan đến nhận thức hoặc tâm trạng, ta sẽ suy nghĩ và cảm nhận khác đi. Nếu những thay đổi trong khớp thần kinh miễn dịch (neuroimmune synapse) xảy ra ở vùng kiểm soát cảm giác của não và tủy sống, chúng ta sẽ cảm giác đau nhiều hơn.
 
Những thay đổi cảm giác này, được gọi là chứng loạn cảm giác đau (allodynia) và chứng tăng cảm giác đau (hyperalgesia), có thể tăng độ nhạy cảm với cơn đau, ngay cả ở những vùng không bị ảnh hưởng trực tiếp – chẳng hạn như lưng dưới.
 
Ký ức miễn dịch
 
Phản ứng miễn dịch này xảy ra với một loạt các loại bệnh do vi khuẩn và vi rút như COVID hoặc cúm. Trên thực tế, cảm giác bị bệnh mà chúng ta thường có sau khi tiêm vắc-xin là dấu hiệu cho thấy hệ thống miễn dịch đang làm tốt công việc của nó để tạo ra một ký ức miễn dịch bảo vệ.
 
Một số cuộc trò chuyện giữa các tế bào miễn dịch cũng gửi cảnh báo cho bộ não rằng cơ thể đang bị bệnh hoặc khiến ta nghĩ rằng mình đang bị bệnh.
 
Ở một số người, cảm giác bệnh có thể kéo dài lâu hơn sau khi bệnh đã khỏi. Hiện tượng này đang khá phổ biến với một số người từng bị nhiễm COVID, được gọi là di chứng COVID (long COVID).
 
Nữ giới thường có phản ứng miễn dịch mạnh hơn nam giới, nên dễ gặp các triệu chứng đau hơn. Phản ứng miễn dịch cao hơn cũng khiến phụ nữ có nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm cao hơn như các bệnh tự miễn dịch (autoimmune diseases).
 
Khi nào thì cần lo lắng và phải làm gì?
 
Nếu cơn đau dữ dội, dai dẳng hoặc kèm theo các triệu chứng đáng lo ngại khác, quý vị hãy đi khám bác sĩ. Đau nhẹ đến vừa phải là một triệu chứng phổ biến khi bị bệnh, và thường xảy ra ở vùng lưng dưới. Tin tốt là nó thường sẽ giảm dần và khỏi khi hết bệnh.
 
Việc quan trọng là trị bệnh, nhưng cũng có nhiều cách để giảm bớt những đau đớn trong thời gian bị bệnh.
 
Quý vị có thể duy trì hệ vi sinh vật đa dạng (tập hợp các vi sinh vật sống trong và trên cơ thể) bằng cách ăn uống điều độ, và ra ngoài hít thở khí trời. Đảm bảo chất lượng giấc ngủ, uống đủ nước và giảm các tình trạng viêm nhiễm cũng sẽ rất hữu ích.
 
Có nghiên cứu cho thấy món súp gà truyền thống có thể giúp làm giảm các tín hiệu miễn dịch ở khớp thần kinh miễn dịch.
 
Các khoa học gia cũng chỉ ra rằng thiền chánh niệm (mindfulness meditation), liệu pháp trị liệu với nước lạnh (cold water therapy) và tập hít thở có kiểm soát (controlled breathing) có thể thúc đẩy những thay đổi sâu sắc ở tế bào và phân tử, giúp kích hoạt các hệ thống như hệ thần kinh tự trị và thay đổi phản ứng miễn dịch. Những hoạt động này không chỉ giúp kiểm soát cơn đau mà còn góp phần chống viêm, làm giảm mức độ nghiêm trọng và thời gian mắc bệnh.
 
Trị liệu bằng nhiệt (sử dụng túi chườm hoặc chai nước nóng) có thể giúp giảm đau do làm tăng lưu thông máu. Các loại thuốc giảm đau OTC cũng có thể hữu ích, nhưng hãy hỏi kỹ nếu quý vị đang sử dụng các loại thuốc khác.
 
Tâm trí quyết định tất cả?
 
Liệu có phải tâm trí sẽ quyết định mọi thứ? Có một chút!
 
Vì sao lại là ‘Có một chút’? Nó xuất phát từ một nghiên cứu ủng hộ ý tưởng rằng nếu ta mong đợi liệu pháp tập hít thở, thiền và trị liệu với nước lạnh có hiệu quả, thì nó có thể tạo ra sự khác biệt ở cấp độ tế bào và phân tử. Nhưng hãy luôn nhớ tìm kiếm sự trợ giúp y tế nếu các triệu chứng nghiêm trọng hoặc kéo dài lâu hơn dự kiến. Sức khỏe là trên hết!
 
Việt Báo biên dịch
 
Nguồn:  “Why does my back get so sore when I’m sick? The connection between immunity and pain” của Joshua Pate và Mark Hutchinson, được đăng trên trang TheConversation.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Nhiều phụ nữ không nhận ra rằng những ly rượu, ly bia mà họ thường uống cùng bạn bè, hoặc để thư giãn trong “giờ nhậu của mẹ” (wine mom moment, một số bà mẹ thích nhâm nhi vài ly rượu hoặc lon bia để thư giãn sau khi bận rộn chăm sóc con cái và gia đình) có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Tuy điều này có vẻ không vui, nhưng lại là sự thật: Rượu, bia thực sự có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư vú.
Cảm giác từ việc bẻ các khớp ngón tay cho kêu rôm rốp có thể rất khác nhau tùy theo từng người. Có người thấy rất ‘đã,’ thậm chí là bị ghiền, cũng có người thấy khó chịu hoặc sợ hãi. Dù việc bẻ khớp thường được nhiều người coi là một thói quen không tốt, nhưng nếu có thể hiểu được cơ chế hoạt động đằng sau việc bẻ khớp, ta sẽ hiểu tại sao lại có nhiều người ‘ghiền’ đến vậy.
Cael là một thiếu niên 15 tuổi bình thường – cho đến khi cậu được phát hiện có cột sống bị cong vẹo bất thường. “Em cảm thấy mình giống như Thằng Gù ở Nhà thờ Đức Bà vậy đó,” Cael nói với CBC News, nhớ lại quãng thời gian hai năm chờ đợi để được phẫu thuật cột sống, đầy cảm xúc và khốc liệt, và trong thời gian đó, đường cong cột sống của cậu đã phát triển lên tới 108 độ.
Vào những năm 1990, sau khi tốt nghiệp trung học ở Bồ Đào Nha, công việc đầu tiên của Ricardo Da Costa là vận động viên ba môn phối hợp (triathlete) chuyên nghiệp – bao gồm bơi lội, đạp xe, và điền kinh. Trong quá trình tham gia các cuộc thi, một trong những vấn đề lớn nhất mà anh và các vận động viên khác phải đối mặt là các vấn đề về tiêu hóa, nhưng không có ai để tâm hoặc tìm cách giải quyết vấn đề này.
Aspirin nổi tiếng với khả năng giảm đau từ các cơn đau cơ và đau đầu; giúp giảm sốt; và liều lượng thấp có thể làm loãng máu, giảm nguy cơ đông máu gây đột quỵ và đau tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới phát hiện ra rằng Aspirin cũng có thể giúp ngăn chặn sự phát triển của ung thư ruột kết
Tháng 4 năm 2024, một phụ nữ ở Sacramento, California, Mỹ bị ngộ độc chì nghiêm trọng và tử vong sau khi sử dụng thuốc mỡ trị trĩ của Việt Nam có tên “Cao Bôi Trĩ Cây Thầu Dầu”. Thử nghiệm thuốc mỡ bôi trĩ này cho thấy nó chứa 4% chì (cứ 100 gram thuốc thì có 4 gram chì), đây là lượng rất nguy hiểm. Chì là một chất kim loại nặng độc hại cho cơ thể. Tiếp xúc với bất kỳ lượng chì nào cũng có thể gây hại cho sức khỏe.
Rụng tóc (alopecia) thường xảy ra trên da đầu, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên cơ thể. Rụng tóc là một tình trạng phổ biến và không phải là vấn đề đáng lo ngại. Ở Úc, khoảng một nửa đàn ông ở độ tuổi 50 thường có dấu hiệu hói đầu, và hơn 1/4 phụ nữ trong cùng độ tuổi cho biết tóc họ bị thưa đi. Thường thì vấn đề này là do di truyền. Nếu thấy mình đang bị rụng tóc và đang lo lắng về điều đó, quý vị nên đi khám hoặc hỏi ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán trước khi thử bất kỳ phương pháp điều trị nào. Rất nhiều sản phẩm được quảng cáo là có khả năng đảo ngược tình trạng rụng tóc, nhưng lại có rất ít sản phẩm đã được kiểm nghiệm khoa học về hiệu quả.
Hàm răng của bệnh nhân có vẻ như được chăm sóc khá tốt, nhưng nha sĩ James Mancini, giám đốc lâm sàng của Trung Tâm Nha Khoa Meadville ở Pennsylvania, cảm thấy phần nướu có vấn đề. Tình cờ, Mancini có quen biết với bác sĩ của bệnh nhân đó nên đã liên lạc để chia sẻ sự lo ngại – và rồi họ ‘lần’ ra bệnh thật! Mancini cho biết: “Thực ra, Bob mắc bệnh ung thư bạch cầu (leukemia). Dù ông ấy không thấy mệt mỏi hay có các triệu chứng khác, nhưng vấn đề xuất hiện ở phần răng miệng. Khi bác sĩ của Bob biết được tình trạng, Bob đã được điều trị ngay lập tức.”
Thời nay, nhiều người thường bị đau cổ vai gáy, lại còn kèm theo cả đau đầu. Nỗi đau này có thể gây ra thêm nỗi đau khác, không chỉ về mặt vật lý mà còn về mặt tâm sinh lý. Xét về mặt sinh lý, ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng những cơn đau ở cổ thường khiến cho người ta bị thêm chứng đau đầu. Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Headache and Pain là nghiên cứu đầu tiên cung cấp những dấu hiệu khách quan về sự liên quan của cơ bắp với tình trạng đau nhức đầu.
Một nghiên cứu mới cho thấy thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và hiệu suất làm việc trong ngày, mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, so với những người ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày, những người ngủ ít hơn 6 tiếng/ngày có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn khi về già.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.