NASA: Phi Thuyền InSight ‘Về Hưu’ Sau 4 Năm Thu Thập Dữ Liệu Từ Hỏa Tinh

30/12/202200:00:00(Xem: 667)

 


nasa
Phi thuyền đổ bộ InSight của NASA gần đây đã không hoạt động nữa, vì mức năng lượng đã giảm dần vì bụi phủ lên các tấm pin mặt trời. (Nguồn: NASA)

Vĩnh biệt InSight, tàu vũ trụ mang sứ mệnh khám phá Sao Hỏa của NASA.
 
Nhiều tháng qua, các nhà giám sát sứ mệnh đã dự kiến cuộc chia ly này, vì bụi tích tụ quá dày trên các tấm pin mặt trời của tàu đổ bộ InSight, cản trở ánh sáng mặt trời mà nó cần để tạo ra năng lượng.
 
Hơn 4 năm về trước, phi thuyền InSight đã đáp xuống bề mặt Sao Hỏa, mang nhiệm vụ đo lường những rung chuyển địa chấn của hành tinh đỏ. Lần liên lạc cuối cùng của nó là vào ngày 15 tháng 12 năm 2022. Hai nỗ lực liên lạc cuối cùng sau đó đã thất bại. Đến ngày 21 tháng 12, NASA thông báo rằng InSight đã ‘chết.’
 
InSight là cái tên viết tắt từ tên đầy đủ của sứ mệnh, Interior Exploration Using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport (Thám hiểm bên trong sử dụng điều tra địa chấn, trắc địa và vận chuyển nhiệt). Nó là một sự chuyển hướng từ các sứ mệnh rover nổi tiếng hơn của NASA, tập trung khám phá những bí ẩn sâu bên trong Sao Hỏa thay vì tìm kiếm dấu hiệu của nước và sự sống. Nói chung, sứ mệnh trị giá 830 triệu đô la nhằm trả lời các câu hỏi về cấu trúc, thành phần và lịch sử địa chất của hỏa tinh.
 
Sao Hỏa thiếu sự kiến tạo mảng (plate tectonics), sự trượt của các mảnh vỏ hình thành nên bề mặt Trái Đất của chúng ta. Tuy nhiên, các trận động đất vẫn xảy ra trên hỏa tinh do các áp lực khác như sự co lại và nứt của lớp vỏ khi nó nguội đi.
 
Năm cuối cùng trong sứ mệnh của InSight đặc biệt sôi động, các thiết bị của nó phát hiện ra những rung động từ vụ va chạm của một tảng đá khá lớn ngoài vũ trụ, có đường kính từ 15 đến 40 feet, va vào Sao Hỏa. Vụ va chạm xảy ra cách con tàu 2,000 dặm và vào ngay đêm Giáng Sinh năm ngoái. Sau đó, Tàu Mars Reconnaissance Orbiter của NASA đã chụp lại hình ảnh miệng núi lửa mới và những khối băng ngầm bị đẩy lên bề mặt do vụ va chạm. Phần băng bị phát hiện đó nằm gần xích đạo hơn bất kỳ lần phát hiện nào trước đây.
 
Hồi tháng 5, InSight đã đo được trận động đất có cường độ 4.7 độ, lớn nhất trong suốt sứ mệnh của nó.
 
Về cơ bản, các sóng địa chấn dội xung quanh phần bên trong Sao Hỏa đã cung cấp một bản đồ siêu âm của hành tinh, cung cấp các thông tin mới mẻ về lớp vỏ, lớp phủ và lõi.
 
Lớp vỏ của Hỏa tinh hóa ra lại mỏng hơn dự kiến, chỉ dày khoảng 15 đến 25 dặm. Lõi của hành tinh đỏ vẫn đang nóng chảy. Điều này phần nào gây ngạc nhiên cho các khoa học gia, bởi vì Sao Hỏa nhỏ hơn Trái Đất rất nhiều. Lõi Sao Hỏa cũng lớn hơn dự kiến – có đường kính khoảng 1,120 dặm – và cũng ‘ít đặc’ hơn so với dự đoán, cho thấy các nguyên tố nhẹ hơn trộn lẫn với sắt. Những nguyên tố đó sẽ làm giảm điểm nóng chảy, điều này có thể giúp giải thích tại sao phần lõi lại không đặc, rắn.
 
Cấu trúc địa chất giúp các khoa học gia hiểu được nhiệt thoát ra khỏi Sao Hỏa nhanh như thế nào, từ đó giúp họ có thể tái tạo lại bề mặt của nó như hồi vài tỷ năm trước, và bề mặt đó có thể ở được hay không vào thời điểm đó.
 
Các thiết bị khác trên InSight đã đo đạc thời tiết trên Hỏa tinh và tàn dư của một từ trường cổ xưa còn sót lại trong đá.
 
Vẫn có khả năng InSight có thể hoạt động trở lại, đặc biệt nếu có những cơn lốc xoáy đi qua giúp quẹt sạch bụi trên các tấm pin của nó. Nếu các tấm pin mặt trời có thể sạc đầy pin, InSight sẽ cố gắng tái khởi động và liên lạc lại với Trái Đất. Truyền vô tuyến từ InSight, trong trường hợp được hồi sinh, có thể xuất hiện dưới dạng nhiễu trong thông tin liên lạc được gửi từ tàu vũ trụ khác của NASA tại hành tinh đỏ.
 
NASA vẫn còn hai xe tự hành đang hoạt động trên Hỏa tinh: chiếc Curiosity, hiện đã chuyển khu vực từ năm 2012 và chiếc Perseverance, đổ bộ xuống vào đầu năm ngoái.
 
Perseverance đang tạo tiền đề cho một sứ mệnh khác trong tương lai. Kế hoạch là để lại 10 ống lõi đá trên bề mặt để dự phòng cho các mẫu xe tự hành thu được. Perseverance đã khoan nhiều loại đá ở miệng núi lửa Jezero nơi nó hạ cánh. Nhiệm vụ tiếp theo là Mars Sample Return, vẫn đang trong giai đoạn lập kế hoạch, sẽ mang những tảng đá mẫu này trở lại Trái đất để các khoa học gia nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.
 
Perseverance còn có một người bạn đồng hành là chiếc trực thăng mini mang tên Ingenuity. Nó vừa hoàn thành chuyến bay thứ 37 và hiện đã ghi lại hơn một giờ bay trên hành tinh đỏ.
 
Việt Báo phỏng dịch theo bài viết “NASA’s InSight Mission Dies After 4 Years of Listening for Marsquakes” của Kenneth Chang, được đăng trên trang NYTimes.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Dù NASA đã có những thành công vẻ vang với chương trình thám hiểm Mặt Trăng Artemis vào cuối năm ngoái, thực tế thì họ vẫn còn một thách thức chưa vượt qua: Con tàu vũ trụ chưa có chở theo người thật. Chỉ mang theo mấy con người mẫu, tàu vũ trụ Orion được phóng lên không gian để thử nghiệm xem nó sẽ hoạt động như thế nào trong hành trình bay tới Mặt Trăng và quay trở lại Trái Đất.
Ai đang khởi động các sứ mệnh lên Mặt trăng? Ấn Độ có kế hoạch khởi động sứ mệnh Chandrayaan 3 lên Mặt trăng vào tháng 6/2023. Ấn Độ lần đầu tiên lên mặt trăng vào năm 2008 với Chandrayaan 1. Nga có kế hoạch khởi động sứ mệnh Luna 25 vào tháng 7/2023, đưa tàu thăm dò lên Mặt trăng để thu thập các mẫu đất đá từ vùng cực nam của nó.
Nếu cảm giác của tôi thường âm u trong những ngày cuối năm âm lịch, thì cảm giác đó, ngược lại, bừng sáng, háo hức, tò mò, trong những ngày cuối năm dương lịch. Nhìn lại những gì đã xảy ra, vô số những sự kiện quan trọng, hoặc sẽ trở thành quan trọng, trong năm qua, thường xuyên đưa ra nhiều câu hỏi, khiến những câu trả lời trở thành nhiều nỗ lực tìm hiểu tài liệu, suy đoán hậu quả, thánh thức bản thân, và có lẽ, dẫn đầu là niềm vui lạc quan. Những năm gần đây, tôi hầu như quyết định, chỉ có lạc quan mới có thể đi qua một thế giới đương đại, phức tạp giữa đúng và sai, hỗn loạn giữa chính trị và cách sống hàng ngày. Có lẽ, lạc quan, không phải để chống đối thú tính vì chẳng bao giờ con người có thể thắng được, là cách dẫn đưa thú tính đến những nơi bớt dơ bẩn và man rợ
2022 là một năm khó khăn, đặc biệt là đối với lĩnh vực y tế. Đại dịch COVID-19 tiếp tục hoành hành, cướp đi tính mạng của nhiều người. Các loại vi rút đã bị lãng quên như mpox, cúm và RSV bất ngờ trỗi dậy. Và Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ đã lật ngược quyền phá thai gần 50 năm tuổi được thiết lập bởi án lệ Roe v. Wade.
Ngay cả ở các quốc gia giàu có, vẫn có một số khu vực mà mọi người không thể nhận được tín hiệu cho điện thoại di động của họ. Thêm vào đó là hàng tỷ người ở những vùng nghèo nhất và xa xôi nhất của hành tinh, những người hoàn toàn không có tín hiệu nào để xài điện thoại di động.
Để có thể biết điều gì đã xảy ra trong những năm đầu tiên của vũ trụ, chúng ta sẽ cần một cái viễn vọng kính không những phải rất lớn mà còn phải rất chuyên dụng. Với các nhà thiên văn học và những người yêu thích tìm hiểu về vũ trụ: Đáng mừng thay! Thế giới có một cái viễn vọng kính như vậy – Viễn Vọng Kính Không Gian James Webb.
Nhìn lại những tiến bộ văn minh lạ lùng trong năm 2022, một người đã từng là người trẻ tiến bộ trong thế kỷ 20 bỗng dưng thấy mình già nua, quê mùa như thế kỷ 19.
Trong khi các thiết bị được thực hiện trong thế hệ mạng di động 5G chưa được phổ biến rộng rãi khắp nơi trên thế giới, thì các “đại gia” mạng di động đã tranh đua nhau nghiên cứu, và phát triển thế hệ mạng di động 6G để sản xuất những sản phẩm tối tân hơn, nhằm phục vụ đời sống con người được tiện nghi và tốt đẹp hơn...
Theo nghiên cứu “The neurons that restore walking after paralysis” (Tế bào thần kinh phục hồi khả năng đi lại sau khi bị liệt) được công bố trên tạp chí Nature trong tháng 11 năm 2022, chín người bị liệt do chấn thương tủy sống nghiêm trọng đã lấy lại được khả năng đi lại nhờ sự kết hợp của kích thích điện từ cột sống dưới và vật lý trị liệu.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.