Hôm nay,  

Ukraine: Một cuộc chiến khác

21/05/202210:00:00(Xem: 3367)

Bình luận chiến sự Ukraine

smoke over kyiv

 

Tới nay, quân đội Ukraine đã đẩy lui quân Nga ra khỏi những vùng bị tạm chiếm trong thời gian vừa qua, ra xa tới cả năm mươi kilo-mét. Thành phố bắt đầu hoạt động trở lại, tuy chưa đầy đủ, chỉ mới năm ba mươi phần trăm. Các đô thị và thị trấn đổ nát hãy còn ngổn ngang vì chưa kịp thu dọn. Nhưng đó là dấu hiệu cho thấy Putin đã không chiếm được Ukraine như ông ta ước tính. Có người nói ngay từ buổi đầu Putin đã thua và cái mất lớn nhứt của ông ta là uy tín của một vị lãnh tụ một đại cường nguyên tử.  Theo nhà văn Nga Andreï Kourkov thì Putin đã thật sự chết rồi về mặt chánh trị. Nhưng nay thì Putin lại chết một lần nữa về mặt văn hóa. Putin và Nga mất sạch ở Ukraine.

 

*

 

Một buổi sáng Nga chưa oanh tạc, thành phố Odessa yên tĩnh. Tuyết vừa tan. Pho tượng nhà thơ Alexandre Pouchkine (1799-1837) hiện rõ trên nền trời trong xanh. Pouchkine là nhà thơ Nga đã phải rời bỏ Saint-Péterstrasbourg trốn xuống tận bờ Biển Đen, sanh sống ở đây suốt sáu năm dài vì những lời thơ của ông xúc phạm tới Nga Hoàng. Mà xưa nay, văn chương Nga vẫn thường nhằm công kích cấp lãnh đạo, từ thời quân chủ như vua chúa, qua thời cộng sản như Tổng Bí thư đảng, Chánh trị Bộ, Trung ương đảng, v.v… Dĩ nhiên, Pouchkine làm thơ bằng tiếng Pháp vì thuở đó, vua chúa, giới quý tộc, giới thượng lưu Nga đều nói và viết tiếng Pháp. Tiếng Nga chỉ lưu hành trong lớp dân nhà quê của Nga mà thôi.

 

Chính Napoléon đã làm cho người ta thấy tiếng Pháp tuyệt đẹp nhưng với dân Nga, ông là kẻ xâm lược. Nhà thơ Pouchkine giựt mình thức tỉnh khi nhận thấy mình nói và viết cùng thứ tiếng của kẻ xâm lược. Từ nay, ông bắt đầu nói và viết bằng thứ tiếng của chính ông, tiếng Nga. Sau ông, trào lưu văn học Nga bắt đầu. Nhưng thật trớ trêu khi tiếng Nga ở Ukraine ngày nay lại là tiếng nói của kẻ xâm lược. Và người Ukraine cũng bắt đầu thật sự giác ngộ. Họ trở về nói và viết bằng tiếng của mình, tiếng Ukraine. Thật tội nghiệp khi thấy nhiều người đã phải cố gắng vận dụng tối đa số vốn từ ngữ bằng tiếng Ukraine để nói chuyện. Đối với họ, quả thật đây là cả một thứ địa chấn nội tâm. Nhưng đây thật sự là một nhu cầu để tách biệt họ là người Ukraine. Hoàn toàn không có gì liên hệ với Nga nữa.

 

Ở Ukraine giờ đây, sau những cuộc oanh kích, tấn công bằng súng đạn là cả một trận chiến cuồng nhiệt về văn hóa. Từ khi Liên-Xô sụp đổ, Ukraine trở thành quen thuộc với tiếng Nga trong đời sống hằng ngày, nhứt là ở các vùng Đông-Nam và chạy dài lên Đông-Bắc, dân chúng gần như chỉ nói tiếng Nga. Cả ông Tổng thống Zelensky vẫn cảm thấy thoải mái hơn khi nói chuyện bằng tiếng Nga. Tuy nhiên, còn vài thành phố và phần lớn ở nhà quê, dân chúng lại nói một thứ tiếng như tiếng địa phương, surjik. Chữ « surjik » có nghĩa là một thứ bánh mì làm bằng nhiều thứ bột khác nhau và ngũ cốc, một thứ tiếng kết hợp tiếng Nga với thổ ngữ bằng văn phạm Ukraine. Một thứ tiếng « lai căng »! Người Nga cho rằng đây chỉ là thứ tiếng nói của dân nhà quê.

 

Tiếng Nga cáo chung nhường chỗ cho tiếng Ukraine vì tự nó không diễn tả được tình cảm và bản sắc của người Ukraine. Sẽ không còn ai dùng tiếng Nga nữa. Cả trong gia đình mà trước đây tiếng Nga đã quá thông dụng. Mọi người, bất kỳ thuộc sắc tộc nào, đều nói và viết tiếng Ukraine, tiếng của Tarass Chevtchenko (1814-1861), nhà thơ lớn của Ukraine.

 

Ngoài tiếng nói, xứ sở còn là một linh hồn. Từ nay, các thư viện Ukraine xếp nhà thơ Pouchkine và sách vở tiếng Nga vào thể loại văn chương ngoại quốc. Tuổi trẻ sẽ lớn lên trên một đất nước hướng về Tây Âu, tuy chúng nó là người của Đông Âu. Người Nga hay Ukraine, giờ đây không còn quan trọng nữa vì cuộc chia tay thuộc diện thuần văn hóa.

Sau cách mạng Maidan, quy chế địa phương về tiếng Nga đã bị Quốc hội xóa bỏ gây ít nhiều ảnh hưởng khó khăn cho những vùng phía Nam và phía Đông Ukraine nơi tiếng Nga là ngôn ngữ chánh lưu hành. Từ 2014, đời sống văn hóa Ukraine đã được Ukraine-hóa. Luật pháp bắt buộc các cơ quan hành chánh phải dùng tiếng Ukraine là quốc ngữ. Báo chí, TV thay thế tiếng Nga bằng tiếng Ukraine. Trong trường học, tiếng Ukraine được dạy là tiếng mẹ đẻ, là quốc ngữ. Trẻ con đi học nói chuyện với nhau bằng tiếng Ukraine mặc dầu cha mẹ chúng nói tiếng Nga. Nhưng không ai cho đó là sự phân biệt đối xử vì nó hoàn toàn do sự đồng thuận vô cùng rộng rãi trên khắp cả nước, với nhiều chủng tộc và nhứt là tiếng Nga đã là thứ tiếng song hành với tiếng Ukraine suốt thời gian dài.

 

Trước diễn tiến này, Putin lấy làm căm tức vô cùng. Và điều này cũng là lý do để Putin xua quân qua đánh chiếm Ukraine hôm 24/02 vừa qua. Nhưng chiến tranh đã chắp cánh cho nhà thơ Chevtchenko. Những người Ukraine nói tiếng Nga nay quay lại với tiếng Ukraine. Nhiều người vì mới nói tiếng Ukraine lần đầu tiên nên nói như người mới tập nói.  Phản ứng chối bỏ tiếng Nga mạnh nhứt ở những người mà  Putin cho rằng ông tiến đánh Ukraine để giải phóng họ. Thế mà giải phóng ở đây không đem lại hệ quả nào khác hơn là làm cho người dân thấy bản sắc địa phương hiển lộ rõ hơn trước kia. Putin thường lên án Lenin đã khai sanh ra nước Ukraine chớ trước kia là đất nước của Nga. Nhưng nay chính Putin làm cho dân  Ukraine đứng lên chống lại ông giành độc lập. Phải chăng ông vừa đem lại cho Ukraine nền độc lập thật sự.

 

Nay Chevtchenko trở thành nhà thơ của học sinh vì tất cả đều học thuộc lòng thơ của ông ở nhà trường dạy. Ông còn là nhà lãnh đạo cuộc chiến ngôn ngữ và đã từng bước chiến thắng ngoạn mục. Nhà văn Tiouttchev viết về Nga « Người ta không thể hiểu được Nga bằng lý trí ». Vì vậy mà Nga đã đánh mất tất cả ở  Ukraine!

 

Nga sẽ mất tất cả. Sự mở mang ở  Ukaine, hàng ngàn binh sĩ với hàng chục tướng lãnh, vị thế cường quốc cho tới ngôn ngữ và văn hóa. Thị xã Ternopil đã hạ tượng nhà thơ Pouchkine, đã một thời từng là nhà thơ lớn của  Ukraine, cho vào nghĩa địa những tượng đài của Nga. Trong thi ca Ukraine, người ta chỉ biết có Chevtchenko là nhà thơ lớn. Và tượng của ông được nhiều nơi dựng lên thay thế nhà thơ Pouchkine.

 

Mặt trận ngôn ngữ ở Ukraine nay đã lan tới Paris. Vài cửa hàng thực phẩm Nga, nơi lui tới của kiều dân Nga, bảng hiệu viết bằng tiếng Nga, liền được chủ tiệm viết lại bằng tiếng Ukraine. Cái « thế giới Nga » mà Putin từng ôm ấp nay đã tan biến mất. Như Liên-Xô đã sụp đổ không kịp để lại vết tích. Dân bíelorusse bắt đầu trở lại nói tiếng của mình. Kazakhstan, Ouzbékista, Géorgie cũng đổi chữ viết, không nói tiếng Nga nữa. Putin lại thua thêm một trận nữa. Thua sát ván!

 

Tiếp theo cuộc chiến ngôn ngữ, Ukraine liền tiến hành chiến dịch « làm sạch đường phố ». Thị xã Kiev bắt đầu hạ tượng lịch sử Hữu nghị Nga-Ukraine vốn chiếm một vị trí quan trọng ngay trung tâm thành phố. Tượng làm bằng đồng cao 8m. Xe cần cẩu kéo tượng hạ xuống làm rơi cái đầu tượng người công nhơn Nga. Ông Thị trưởng Vitali Klitschko thấy vậy vội tuyên bố: « Và đúng là điều mang ý nghĩa rất tượng trưng, cái đầu của công nhơn Nga rơi xuống đất ».

 

tuong
Tượng Hũu nghị Nga-Ukraine ở trung tâm Kiev (AFP).













Tượng dựng năm 1982 dưới thời Liên-Xô để tưởng niệm ngày thống nhứt Nga và Ukraine. Nay chánh quyền Ukraine xóa sạch vết tích cũ từ thời cộng sản, tức để nói lên chủ trương của  Ukraine là dẹp cộng sản triệt để, chớ không chỉ đánh Putin vì Putin xua quân chiếm Ukraine hôm 24/02 vừa qua mà thôi. Còn một pho tượng loại này ở nơi khác cũng sẽ được dẹp sạch trong ít ngày tới.

 

Vẫn theo ông Thị trưởng Kiev, 60 bức tượng khác nữa ở rải rác nhiều nơi sẽ được phá bỏ hết. Ngoài ra, có 460 đường phố cũng sẽ được đổi tên lại theo lịch sử Ukraine. Theo chiến dịch bài trừ cộng sản, các nơi có tượng Lenin đều cho hạ bệ, đem dẹp vào nghĩa địa danh nhơn cộng sản, thành phố mang tên cộng sản được đổi tên lại theo tên cũ trước năm 1917.

 

Putin cho rút quân khỏi những nơi khác để dồn lực lượng về giữ và chiếm trọn Donbas nhưng nay thì mục tiêu này thấy khó đạt. Trước đà tiến mạnh và từng bước thắng lợi của quân Ukraine, nhiều nhà phân tích lo ngại Putin có thể sẽ phản ứng liều mạng sử dụng võ khí nguyên tử giới hạn. Như Giám đốc Viện Nghiên cứu chiến lược của trường Quân sự Pháp, ông Jean Vincnt Holeindre, nhắc lại lời hăm dọa của  Putin và lưu ý mọi người không nên coi thường tầm quan trọng của nó. Trái lại, những nhà quân sự khác lại cho rằng sử dụng nguyên tử không phải đơn giản. Vả lại, tuy  Putin nắm trọn quyền ở Điện Cẩm linh nhưng liệu chắc được sự đồng thuận để dùng nguyên tử không?

 

Nhưng trong lúc đó, Giám đốc Cơ quan Tình báo của Ukraine, hôm thứ sáu 13/05 vừa qua, cho rằng  Ukraine vẫn trong khả năng thắng Nga trước cuối năm. Qua hôm sau, ông Jens Stoltenberg, Tổng Thư ký NATO (Otan), nhận định Ukraine « có thể thắng » vì cuộc chiến « không diễn ra » như Moscou đã tiên liệu trước kia.

 

Trên thực tế chiến trường, nay sau hơn 80 ngày đánh nhau, quân Nga chưa hoàn toàn kiểm soát được một thành phố quan trọng nào. Về tương lai chiến cuộc Ukraine, Tướng Ben Hodges, cựu Chỉ huy trưởng Lực lượng Mỹ ở NATO dự đoán  Ukraine sẽ chiếm lại trọn đất nước trước mùa thu vì tới « tháng 9, quân Nga sẽ mất tinh thần do đã nỗ lực tối đa mà không đạt được mục tiêu. Quân Ukraine không chỉ ngăn chặn được quân Nga mà còn tấn công để chiếm lại Ukraine theo biên giới cũ ».

 

Cả thế giới đều ủng hộ Ukraine. Chẳng lẽ Ngọc Hoàng Thượng Đế không ngó lại một đất nước bị tàn phá chỉ vì tham vọng của một tên bịnh hoạn!?

 

-- Nguyễn thị Cỏ May

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Thời đại Nguyễn Phú Trọng đã khép lại sau 57 năm chuyên chính vô sản và tiếp tục độc tài Cộng sản. Ông Trong qua đời ngày 19/07/2024, thọ 80 tuổi, đã để lại một gia sản dở dang “chống tham nhũng” và “xây dựng, chỉnh đốn Đảng”...
Làm thế nào để ngăn chặn Trung Quốc tiến hành một cuộc xâm lược quân sự toàn diện nhằm chiếm Đài Loan bằng vũ lực? Sau đây là một số suy nghĩ cá nhân về vấn đề quan trọng này, tôi trình bày với tư cách là một học giả về Trung Quốc và không phải là đại diện chính thức của chính phủ Úc...
Tôi không thân thiết, và cũng chả quen biết chi nhiều với Trương Văn Dũng (TVD). Thản hoặc, mới có chút chuyện cần – cần phải trao đổi đôi ba câu ngăn ngắn – thế thôi. Tuy thế, tôi hoàn toàn không ngạc nhiên khi nghe ông bị “túm”, và bị kết án tù. Dù rất ngại làm mất lòng thiên hạ (và cũng rất sợ gạch đá tán loạn, từ khắp bốn phương) nhưng tôi vẫn phải khách quan mà nhìn nhận rằng ông Tô Lâm chưa hề bắt “lộn” một nhân vật bất đồng chính kiến nào (ráo trọi) nhất là trường hợp của TVD!
Khi bài này đến với độc giả thì Tổng Bí thư đảng CSVN, Nguyễn Phú Trọng đã vắng mặt gần một tháng mà không có lời giải thích nào của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Lần gần nhất công chúng Việt Nam nhìn thấy ông Trọng là khi ông tiếp Tổng thống Putin thăm Hà Nội ngày 20/06/2024. Sau đó ông đã vắng mặt tại các buổi họp quan trọng...
Không ai biết chắc khi nào một đế chế sẽ sụp đổ. Chẳng ai có thể xác định chính xác thời điểm Đế chế La Mã, Bồ Đào Nha, Ottoman hay Anh kết thúc. Trong bài thơ "Waiting for the Barbarians", nhà thơ Hy lạp Constantine P. Cavafy nhiều lần khẳng định rằng những kẻ man rợ sẽ đến hôm nay. Người ta chờ đợi, như thể đây là chuyện thường nhật như việc một công ty sẽ phá sản, hay một buổi lễ ra trường vậy. Nhưng một đế chế thì sao? Liệu vào thời của mình, nhà thơ Hy Lạp Cavafy có thuộc về một đế chế nào đáng để gọi là đế chế không?
Tôi hoàn toàn (và tuyệt đối) không có năng khiếu hay tham vọng gì ráo trong lãnh vực thơ văn/thi phú. Suốt đời chỉ ước mong sao có sách báo để đọc, để thưởng thức những lời hay ý đẹp của giới văn nhân thi sỹ, là vui thích lắm rồi. Sở thích, cùng niềm vui, tuy giản dị thế thôi nhưng đôi lúc tôi vẫn bị lôi thôi vì những câu cú (vô cùng) tối nghĩa:
Tệ nạn “dưới đẩy lên, trên đùn xuống” và “vô trách nhiệm” không mới trong cán bộ, đảng viên CSVN, nhưng số người “sáng vác ô đi tối vác về” vẫn khơi khơi trong hệ thống cầm quyền mới là điều lạ. Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng từng nói:“Ai không làm thì đứng sang một bên cho người khác làm”, nhưng không ai muốn về vườn vì chứng bệnh nan y “tham quyền cố vị” đã có trong máu thịt Đảng...
Đảng CSVN đang bối rối về câu hỏi: Tại sao phải kiên định Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Cộng sản Hồ Chí Minh để xây dựng đất nước? Lý do đơn giản, vì đảng sợ “dân chủ”, nhát “tự do” và lo phải đối phó với tình trạng “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong nội bộ đảng, đe dọa sự sống còn của chế độ...
BBC ái ngại loan tin: “Hôm 8/6, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) đã phát một video (‘Thông tin xuyên tạc ẩn tu của ông Thích Minh Tuệ’) có độ dài 3 phút 40 giây … Sau khi phóng sự được đăng tải trên các trang báo, cũng như các trang mạng xã hội, có không ít người nghi ngờ về độ chân thực của video”.
Hội nghị thượng đỉnh về hoà bình cho Ukraine tại Bürgenstock, Thụy Sĩ vào ngày 15 và 16 tháng 6 năm 2024 được coi là một thành công khiêm nhường cho Ukraine. 80 nước đã lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ cho chính nghĩa đấu tranh của Ukraine, nhưng tiếp tục phát huy thành quả này sẽ là không chắc chắn.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.