Hôm nay,  

Trị liệu kinh tế bằng biện pháp gây sốc

11/04/202219:05:00(Xem: 1984)

Bình luận


world


Giống như những gián đoạn trước đây đối với nền kinh tế toàn cầu, cuộc chiến của Nga ở Ukraine đã làm nổi bật sự sai lầm của việc chỉ dựa vào thị trường để giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng phục hồi của các quốc gia. Thêm một thử thách khác nữa, chủ nghĩa tân tự do đã thất bại và cuối cùng phải được thay thế bằng một tầm nhìn kinh tế mới dựa trên các giá trị mới.


Hậu quả từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga đã nhắc nhở chúng ta về những gián đoạn liên tục không lường trước được mà nền kinh tế toàn cầu đối phó. Chúng ta đã được dạy bài học này nhiều lần. Không ai có thể dự đoán được các cuộc tấn công của bọn khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, và rất ít người dự đoán được cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, đại dịch COVID-19 hoặc cuộc bầu cử của Donald Trump, dẫn đến việc Hoa Kỳ chuyển sang chủ nghĩa bảo hộ và tinh thần dân tộc. Ngay cả những người đã dự đoán những cuộc khủng hoảng này cũng không thể nói chính xác là khi nào chúng sẽ xảy ra.


Mỗi sự kiện này đều có những hậu quả to lớn đối với nền kinh tế vĩ mô. Trận đại dịch buộc chúng ta chú tâm tới sự thiếu khả năng phục hồi trong nền kinh tế của chúng ta dường như khá mạnh mẽ. Mỹ là một siêu cường thậm chí không thể sản xuất được các sản phẩm đơn giản như khẩu trang và các thiết bị bảo vệ khác, chứ đừng nói đến các mặt hàng tinh vi hơn như các máy xét nghiệm và máy thở. Cuộc khủng hoảng đã làm gia tăng sự hiểu biết của chúng ta về sự mong manh của nền kinh tế, lặp lại một trong những bài học của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, khi sự phá sản của chỉ của một doanh nghiệp, Lehman Brothers, đã gây ra sự sụp đổ gần như của toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu. 


Tương tự như vậy, cuộc chiến của Tổng thống Nga Vladimir Putin ở Ukraine đang làm trầm trọng việc tăng giá lương thực và năng lượng đáng lo ngại, có hậu qủa  nghiêm trọng tiềm tàng đối với nhiều nước đang phát triển và các thị trường mới nổi, đặc biệt là những nước có nợ đã tăng vọt trong đại dịch. Châu Âu cũng rất dễ bị tổn thương, do tình trạng lệ thuộc vào khí đốt của Nga - một nguồn tài nguyên mà từ đó các nền kinh tế lớn như Đức không thể tự giải quyết nhanh chóng hoặc không tốn kém. Nhiều người lo ngại một cách đúng đắn là sự phụ thuộc như vậy đang làm dịu lại các phản ứng đối với các hành động nghiêm trọng của Nga. 


Sự phát triển đặc biệt này đã được dự đoán trước. Hơn 15 năm trước, trong tác phẩm Making Globalization Work, tôi đã hỏi là: "Có phải mỗi quốc gia chỉ đơn giản chấp nhận rủi ro [an ninh] như một phần của cái giá mà chúng ta phải đối mặt cho một nền kinh tế toàn cầu hiệu quả hơn? Châu Âu đơn giản nói rằng nếu Nga là nhà cung cấp khí đốt rẻ nhất, thì chúng ta nên mua từ Nga bất kể tác động đối với an ninh của nước này là gì...?"  Thật không may, câu trả lời của châu Âu là bỏ qua những nguy hiểm rõ ràng trong việc theo đuổi các lợi nhuận ngắn hạn. 


Bên dưới sự thiếu khả năng phục hồi hiện tại là sự thất bại cơ bản của chủ nghĩa tân tự do và khuôn khổ chính sách mà nó củng cố. Các thị trường chỉ dựa vào riêng mình là thiển cận, và cách tài trợ của nền kinh tế đã làm cho các thị trường thậm chí còn thiển cận nhiều hơn như vậy. Các thị trường không tính đến đầy đủ các rủi ro chính yếu - đặc biệt là những rủi ro có vẻ xa vời - ngay cả khi các hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Hơn nữa, những người tham gia thị trường biết rằng khi các rủi ro có hệ thống - như trường hợp trong tất cả các cuộc khủng hoảng được liệt kê ở trên - các nhà hoạch định chính sách không thể đứng yên và nhìn. 


Chính vì các thị trường không tính toán đầy đủ cho những rủi ro như vậy, sẽ có quá ít đầu tư vào khả năng phục hồi và các chi phí gây cho xã hội cuối cùng thậm chí còn cao hơn. Giải pháp thường được đề xuất là "định giá" rủi ro, bằng cách buộc các doah nghiệp phải chịu nhiều hậu quả hơn từ hành động của họ. Logic tương tự cũng chỉ ra rằng chúng ta định giá các yếu tố tác hại bên ngoài như lượng khí thải phát ra với hiệu ứng nhà kính. Nếu không có giá cho carbon, sẽ có quá nhiều ô nhiễm, sử dụng quá nhiều nhiên liệu hóa thạch và quá ít đầu tư và đổi mới để bảo vệ môi trường. 


Nhưng định giá cho rủi ro còn khó khăn hơn nhiều so với việc định giá carbon. Và trong khi các lựa chọn khác - các chính sách công nghiệp và các quy định - có thể đưa nền kinh tế đi đúng hướng, các "quy tắc của trò chơi" theo chủ thuyết tân tự do đã khiến các can thiệp để tăng cường khả năng phục hồi trở nên khó khăn hơn. Chủ thuyết tân tự do dựa trên một tầm nhìn mang đầy ảo ảnh của các doanh nghiệp thuần lý khi đang tìm cách tối đa hóa lợi nhuận dài hạn của họ trong bối cảnh của các thị trường hoàn toàn hiệu quả. Theo chế độ toàn cầu hóa tân tự do, các doanh nghiệp được giả định là mua từ nguồn hàng rẻ nhất và nếu các doanh nghiệp riêng lẻ không tính toán thích hợp cho nguy cơ phụ thuộc vào khí đốt của Nga, các chính phủ không được phép can thiệp. 


Đúng vậy, khuôn khổ của Tổ chức Thương mại Thế giới bao gồm một quy định miễn trừ vì lý do an ninh quốc gia mà chính quyền châu Âu có thể đã viện dẫn để biện minh cho các can thiệp để hạn chế sự phụ thuộc của họ vào khí đốt của Nga. Nhưng trong nhiều năm, chính phủ Đức dường như là một người thúc đẩy tích cực sự tương thuộc kinh tế. Cách giải thích đầy nhân ái về lập trường của Đức là hy vọng thương mại sẽ làm cho Nga thuần phục. Nhưng từ lâu đã có một làn sóng tham nhũng, được thể hiện bởi cá nhân của Gerhard Schröder, thủ tướng Đức, người đã chủ trì trong các giai đoạn quan trọng của sự ràng buộc nặng nề của đất nước với Nga và sau đó làm việc cho Gazprom, một tập đoàn khí đốt quốc doanh Nga. 


Thách thức hiện nay là thiết lập các chuẩn mực trong toàn cầu cho phù hợp để phân biệt chủ nghĩa bảo hộ với các phản ứng hợp pháp đối với các mối quan tâm về lệ  thuộc và an ninh, và phát triển các chính sách đối nội có hệ thống tương ứng. Điều này sẽ đòi hỏi sự cân nhắc đa phương và thiết kế chính sách cẩn trọng để ngăn chặn các động thái xấu như việc Trump sử dụng các mối quan tâm "an ninh quốc gia" để biện minh cho thuế quan đối với ô tô và thép của Canada. 


Nhưng vấn đề không chỉ đơn thuần là điều chỉnh khuôn khổ thương mại tân tự do. Trong trận đại dịch, hàng ngàn người đã chết không cần thiết vì các quy tắc sở hữu trí tuệ của WTO ngăn trở việc sản xuất vắc-xin ở nhiều nơi trên thế giới. Khi virus tiếp tục lây lan, tạo ra các đột biến mới, làm cho dễ lây lan hơn và đề kháng với thế hệ vắc-xin đầu tiên. 


Rõ ràng, đã có quá nhiều sự tập trung vào sự an toàn của tác quyền trí tuệ, và quá ít cho sự an toàn của nền kinh tế của chúng ta. Chúng ta cần bắt đầu suy nghĩ lại về toàn cầu hóa và các quy tắc của nó. Chúng ta đã phải trả giá đắt cho tính chính thống hiện nay. Hy vọng hiện nay nằm trong việc chú ý đến những bài học của những cú sốc lớn trong thế kỷ này. 


Joseph E. Stiglitz

(Đỗ Kim Thêm dịch)


*

Joseph E. Stiglitz đoạt giải Nobel Kinh tế là Giáo sư Đại học Columbia, Cựu Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới (1997-2000), Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Tổng thống Hoa Kỳ, Đồng Chủ tịch của Ủy ban cấp cao về giá Carbon, Thành viên của Ủy ban độc lập cải cách thuế doanh nghiệp quốc tế và là tác giả chính của Bảng đánh giá khí hậu IPCC năm 1995.


Bài liên quan:

Chiến tranh Ukraine làm giảm 1% các triển vọng tăng trưởng toàn cầu

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Nhà báo thạo tin nội bộ đảng CSVN. Huy Đức (Trương Huy San, Osin Huy Đức) và Luật sư Trần Đình Triển, chuyên bênh vực Dân oan bị bắt tạm giam, theo tin chính thức của nhà nước CSVN ngày 07/06/2024...
Quý vị nghĩ sao nếu có người nói với quý vị rằng chính phủ và giới truyền thông Hoa Kỳ đang bị kiểm soát bởi một băng nhóm bí mật, nhóm người này tôn thờ ma quỷ và đứng sau hàng loạt các vụ bắt cóc trẻ em? Theo một cuộc khảo sát gần đây, 17% người dân Hoa Kỳ tin rằng thuyết âm mưu này là có thật.
Ngày 30 tháng 5, một bồi thẩm đoàn ở New York kết luận, cựu Tống thống Donald Trump phạm tất cả 34 tội danh. Đây là một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ, khi lần đầu tiên một cựu tổng thống bị tuyên án nhiều tội đại hình trong một vụ án hình sự. Ông Trump bị kết tội làm làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu các khoản khoản thanh toán tiền bịt miệng cho cựu ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels, nhằm mục đích ém nhẹm các thông tin bất lợi trước cuộc bầu cử năm 2016, để cử tri bỏ phiếu cho ông ta.
Hôm rồi, cháu Út hỏi: Người mình hay nói “phải sống đàng hoàng tử tế”. Thế nào là “đàng hoàng”, hả bố ? Tôi lúng túng không biết trả lời sao cho gọn gàng và dễ hiểu nên đành phải kể lại cho con nghe mẩu chuyện ngăn ngắn, của một nhà báo lẫy lừng (Anh Ba Sàm) đọc được qua Thông Tấn Xã Vỉa Hè: “Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo!”
Nếu cái gì cũng có bước khởi đầu của nó thì -- ngoài công việc thường ngày là quan sát hành động của từng con người để có một phán xét cuối cùng vào thời điểm thích hợp -- đâu là việc làm đầu tiên của Thượng Đế? Câu trả lời, theo một câu chuyện chỉ để cười chơi, rất thích hợp với bộ máy chuyên tạo nên cảnh rối ren hỗn loạn trên đất nước chúng ta. Cái câu chuyện về một cảnh trà dư tửu hậu khi những nhà chức nghiệp cãi nhau rằng nghề của ai có trước, dựa trên những tín lý từ bộ kinh Cựu Uớc, đặc biệt là chương Sáng Thế Ký.
Đảng CSVN có nhiều chứng bệnh lây nhiễm trong thời kỳ “đổi mới” như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và chia rẽ, nhưng 3 chứng “nhận vơ”, “lười lao động” và “lười làm việc” của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên đã khiến Đảng lo sợ.
Bất ngờ sáng 30/05/24, TT Biden tuyên bố bỏ giới hạn sử dụng võ khí của Huê Kỳ cung cấp cho Ukraine đánh Nga. Đồng thời, Âu châu đã thỏa thuận một quyết định mới quan trọng là bỏ giới hạn đỏ, gởi huấn luyện viên quân sự qua Ukraine giúp quân đội Ukraine, cho phép Ukraine sử dụng các loại võ khí mạnh và có tầm hoạt động xa tới lãnh thổ Nga nhằm những mục tiêu quân sự. Riêng Anh đã bước tới trước, một số quân đội Anh đang hoạt động tại Ukraine.
“Que Sera Sera,” ca khúc này luôn gắn bó với tâm tư của cậu bé bảy tuổi. Đi xem xi-nê với mẹ, sau này mới biết là phim The Man Who Knew Too Much, về nhà tôi nhớ mãi cái giai điệu vui tươi và đôi môi nhảy múa, khi nữ diễn viên hát đoạn que sera sera. “Chuyện gì đến sẽ đến,” một câu nói đầy thơ mộng đối với cậu bé, rồi dần dần lớn lên biến thành câu nói chấp nhận chuyện ngày mai ‘Life is a crazy ride, and nothing is guaranteed. (Đời là chuyến đi điên rồ, không có gì bảo đảm. ‘Eminem’.) Dường như, có một chút bất cần, không quan tâm chuyện gì sẽ xảy đến. Tưởng chỉ là như vậy, ai ngờ, câu nói bỗng đứng dựng lên, lớn tiếng hỏi: “Chuyện gì đến sẽ đến là sao?” Đúng, “sẽ đến” thuộc về tương lai, thuộc về bí mật, nhưng “chuyện gì đến,” một phần đã bị khám phá, tìm thấy, công bố. Chúng ta, con người hiện tại, thế kỷ 21, may mắn có một khoa học khá trung thực và năng nổ, mở ra cho sự hiểu biết còn kém cỏi, nhiều nơi quá khứ còn tối tăm và nhiều nơi chờ ánh sánh rọi tới.
Người Việt rất hay buồn. Họ buồn đủ chuyện, đủ thứ, đủ cách, đủ kiểu, đủ loại và buồn dài dài: buồn chồng, buồn vợ, buồn con, buồn chuyện gia đình, buồn chuyện nước non, buồn chuyện tình duyên, buồn trong kỷ niệm, buồn tình đời, buồn nhân tình thế thái, buồn thế sự đảo điên, buồn tàn thu, buồn tàn canh gió lạnh … Đó là chưa kể những nỗi buồn buồn lãng xẹt: buồn trông con nhện giăng tơ, buồn trông cửa bể chiều hôm, buồn trông nội cỏ rầu rầu, buồn trông con nước mới sa …
Ngày 09/05/2024, đảng CSVN tung ra 5 “điều răn” mới quy định tiêu chuẩn gọi là “chuẩn mực đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới”, nhưng liệu có dậy được ai không? Tất cả 5 Điều chứa đựng những tiêu chuẩn đã có từ lâu, nhưng thất bại vì những chứng hư tật xấu trong đảng vẫn tồn tại, đứng đầu là tham nhũng, tiêu cực và chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.