Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Y Học: Căng Thẳng Tâm Thần

26/06/200400:00:00(Xem: 5743)
Sống trong những nước văn minh, máy móc, như ở Hoa Kỳ hay những nước bên Tây Âu, chúng ta được hưởng nhiều phương tiện vật chất cao, nhưng đổi lại, chúng ta phải đối diện với tâm trí căng thẳng, điên loạn.
Lo nghĩ căng thẳng quá độ làm đời sống không bình thường. Trong thực tế, bệnh tâm trí có thể đưa tới hậu quả mất công ăn việc làm, mất bạn bè, và ngay cả mất những người thân yêu.
Về phương diện y tế, lo nghĩ căng thẳng có thể làm chúng ta xuống tinh thần, rơi vào cảnh nghiện rượu hay tự vẫn.
Hiện nay có tới 19 triệu người tại Hoa Kỳ bị căng thẳng tâm trí. Bệnh nhân thường lo nghĩ, buồn bã. Tổng số người bị căng thẳng tâm trí còn nhiều hơn cả hai thứ bệnh nguy hiểm như dùng ma túy và ghiền rượu nhập lại. Bệnh nhân thường dấu không cho người khác biết mình đang bị mắc bệnh tâm thần. Lúc đi gặp bác sĩ khám bệnh định kỳ, bệnh nhân cũng không cho bác sĩ biết mình có vấn đề hiện đang lo nghĩ căng thẳng.
Có nhiều loại bệnh tâm trí căng thẳng:
Bệnh lo nghĩ thông thường như sợ mất việc làm. Triệu chứng gồm thiếu nghỉ ngơi, bắp thịt đau nhức, khó ngủ, mệt mỏi, và không tập trung trí óc được.
Lên cơn bấn loạn (panic disorders), cơ thể hết sức sợ hãi. Đôi khi chạy vi tới nhà thương cấp cứungay vì lầm tưởng đang bị cơn đau tim (heart attack). Nhưng khi bác sĩ khám bệnh xong thì lại chẳng thấy có gì.
Bệnh nhân thường có những triệu chứng sau đây: tim như bóp nghẹt, đổ mồ hôi, mặt nóng phầng phầng, đôi khi ớn lạnh, chân tay run rẩy, khó thở hay thở ngắn hổn hển, cảm thấy như cổ mắc nghẹn, đau ngực, bị ói, đau bao tử, chân tay mềm nhũn, chóng mặt, hay mặt tái xanh, sợ hãi, mất bình tĩnh, mất tự mình kiểm soát, như sắp nổi điên, đôi khi bệnh sợ hãi như sắp chết đến nơi.
Trẻ vị thành niên hay người còn ít tuổi thường dễ lên cơn bấn loạn, khiếp sợ. Bệnh nhân còn sợ đi thang máy, lái xe hơi, sô vào chỗ đông người như khi vào nhà hát, viện chớp bóng, đi máy bay, và ngay cả đi vào mall. Nói chung sợ không được an toàn. Ba phần tư người bị bệnh là phụ nữ. Người bị bệnh căng thẳng sợ đủ thứ như sợ súc vật, sợ nhện, côn trùng, sợ nước, sợ khi đi trên cầu, khi lái xe trên xa lộ, và sợ khi bác sĩ bắt thử nghiệm truy tầm bệnh tật. Bệnh nhân sợ xã hội, không giám nói chuyện ngoài công chúng, sợ gặp bạn, sợ đi làm và không giám rời chỗ ở.
Nhất là khi bị hậu chấn thương (post-traumatic stress) thì bệnh nhân sợ hãi cực độ hơn nữa. Thí dụ điển hình là cựu chiến binh Mỹ sau chiến tranh Việt Nam 1975 bị hậu chấn thương. Họ thường có những triệu chứng như không muốn lái xe, thấy cảm xúc tê cứng, dễ nổi giận, bứt rứt, khó ngủ, không tập trung được trí óc.
Bệnh nhân bị cảm giác ám ảnh như bị ép buộc (Obsessive-Compulsive). Hội chứng bệnh này chia làm bốn loại:
Thích rửa ráy vì sợ dơ, sợ bụi, sợ bị bệnh tật, hay sợ sâu bọ. Cả ngày chỉ thích rửa ráy cái này, lau chùi cái kia.
Thỉnh thoảng muốn coi lại đồ trong nhà, như sợ chưa tắt lò hơi, chưa tắt bàn ủi, chưa khóa nước.
Người bệnh thường lẩm bẩm nhắc đi nhắc lại, để tâm hồn thư thả.
Họ thích nhặt nhạnh giấy báo hay những vật vô dụng.

Muốn tránh tâm trí căng thẳng phải làm sao"
Nếu biết mình có bệnh phải đi gặp bác sĩ khám định kỳ. Vì một số bệnh tim mạch hay bệnh liên hệ kích thích tố có thể phát sinh triệu chứng tương tự như bệnh tâm trí căng thẳng, lo nghĩ. Nếu không rõ mình bị căng thẳng hay xuống tinh thần, có thể kêu Trung Tâm Phân Biệt bệnh tâm thần (National Anxiety Disorders Screening, 888-442-2022). Và nhất là đừng ngại ngùng, hãy cho bác sĩ gia đình biết.
Điều trị tâm trí căng thẳng, buồn bã, gồm có:
Tâm lý trị liệu: Bệnh nhân học hỏi làm sao tự mình giúp mình và tự kiểm soát được hoàn cảnh. Tất nhiên là phải qua những cuộc nói chuyện, hội thảo. Bệnh nhân học tự giúp mình trầm tĩnh. Bác sĩ gia đình giúp tìm kiếm người chuyên môn tâm lý trị liệu. Chữa trị tùy theo những trường hợp bệnh lý khác nhau, thí dụ trường hợp tâm trí căng thẳng tổng quát, sợ hãi quá độ, đôi khi thấy bấn loạn, có vấn đề khi ra ngoài xã hội. Đôi khi phải dùng thêm thuốc song song với tâm lý trị liệu.
Trị liệu bằng thuốc: Có nhiều thuốc, nhưng thường phải 6 tuần lễ mới có hiệu nghiệm:
Benzodiazepine, Buspirone Hydroclhoride và Venlafaxine Hydrochloride, Serotonine receptor inhibitors, còn và nhiều thuốc khác mới được FDA chấp thuận.
Thuốc cần toa và cần bác sĩ theo rõi.
Những chất cần phải tránh như không nên dùng caffeine có nhiều trong cà-phê, nước trà, chocolate, cocoa, và một vài đồ uống có hơi. Tránh dùng thuốc giảm mập, thuốc xuyễn, thuốc cảm cúm có chất pseudoephedrine. Tránh ma túy như Amphetamine, cocaine, hay marijuana.
Nói tóm lại, phần lớn bệnh tâm trí căng thẳng hay lo lắng đều có thể chữa được. Nhưng phần quan trọng nhất vẫn là bệnh nhân phải quyết tâm, biết mình có bệnh và phải đi chữa bệnh.
Bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống bình thường và thoải mái.
Vài Cập Nhật Căng Thẳng Tâm Thần
Trong những ngày gần đây, nhiều nghiên cứu liên hệ căng thẳng tâm trí được các khoa học gia trên thế giới phổ biến.
Trẻ Em Căng Thẳng Tâm Trí Lớn Lên Có Thể Bị Bệnh Ưu Trầm: Hai khoa học gia R. Jay Turner và Donald Loyd tại Đại Học Florida cho biết khi trẻ nhỏ bị tâm trí căng thẳng sẽ bị tâm thần căng thẳng qúa độ hay bệnh ư trầm khi lớn tuổi. Đó là do kết quả nghiên cứu cho 1803 bệnh nhân người trẻ tuổi từ 18 tới 23 trong quận Miền Nam Florida, Hoa Kỳ. Đăng trong The Archives of General Psychiatry, May 2004.
Trái Lại Nếu Con Cái Được Bố Mẹ Chăm Sóc Tinh Thần Khi Còn Nhỏ Sẽ Có Đời Sống Thăng Bằng Hơn Khi Trưởng Thành: Bs Benjamin Shaw tại Ðại Học Y Tế Phòng Ngừa Albany, Rensselaer, Nữu Ước, cho biết khi trẻ nhỏ được bố mẹ lưu ý chăm sóc thì khi lớn tuổi sẽ có đời sống tự tin hơn, liên hệ dễ dàng vơí những bạn bè trong đơì sống xã hội hơn, và tự kiềm chế dễ dàng hơn. Giảm căng thẳng sẽ còn giúp trẻ em không lâm cảnh nghiện ngập, hút thuốc lá và uống rượu. Đây là kết quả nghiên cứu của 2905 người lớn tuổi từ 25 tơí 74 tuổi ở Mỹ, đăng trong Psychology and Aging, March 2004.
Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; Điện Thoại: (714) 547-3915; E-mail: Nmtran@hotmail.com ; Diễn Đàn Y Khoa: http://groups.yahoo.com/group/DienDanYKhoa/

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Ngày 14 tháng 9, 2022, Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố thế giới chưa bao giờ ở trong tình trạng tốt hơn để chấm dứt đại dịch COVID-19 và kêu gọi các quốc gia tiếp tục nỗ lực chống lại loại virus đã giết chết hơn sáu triệu người. Tuy nhiên, ông nói: “Chúng ta vẫn chưa đến đó”. Đây được xem là nhận xét lạc quan nhất từ cơ quan Liên Hiệp Quốc kể từ khi WHO tuyên bố COVID-19 là tình trạng khẩn cấp quốc tế và gọi virus này là đại dịch vào tháng 3 năm 2020 (VOA).
Virus bệnh đậu khỉ là một poxvirus hình giống như viên gạch. Poxvirus là loại virus hình viên gạch hoặc hình bầu dục với bộ gen DNA sợi đôi lớn (large double stranded DNA genome)...
Nghiên cứu mới nhất cho thấy có bằng chứng rằng trầm cảm không phải là do “mất cân bằng hóa học” trong não – cụ thể là sự mất cân bằng của một chất hóa học gọi là serotonin. Trong suốt ba thập niên, mọi người đã bị “nhồi sọ” rằng trầm cảm là do “mất cân bằng hóa học” trong não – cụ thể là sự mất cân bằng của một chất hóa học gọi là serotonin. Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất của Joanna Moncrieff (Giáo Sư lâm sàng cao cấp, Khoa tâm thần học xã hội và phê bình, UCL) và Mark Horowitz (Nghiên cứu lâm sàng về Tâm thần học, UCL) cho thấy có bằng chứng không hỗ trợ điều đó. Nghiên cứu được đăng trên trang TheConversation.
Giăng biểu ngữ. Cầm bảng. Biểu tình. Hăm dọa… Chiến thắng. Thất vọng. Reo hò. Giận dữ. Cười, Khóc. …như một trận đấu football chuyện nghiệp chung kết hoặc trận túc cầu vô địch quốc tế, nhưng tệ hơn vì hai bên thua và thắng, từ cầu thủ cho đến người ủng hộ sinh lòng oán hận nhau. Chuyện này tạm gọi là “Trận Đấu Bầu,” mà trọng tài là chín thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Nói cho công bằng, cả hai phe: giữ bầu và phá bầu đều có lý do chính đáng, đều có thể thuyết phục đa số nếu cả hai phe đừng ngoan cố chèn ép lẫn nhau, có lẽ vì lòng hiếu thắng hơn là lợi ích, vì lợi ích trực tiếp ở nơi người có bầu hoang, bầu không được thừa nhận, không phải thuộc về đa số người không có kinh hoặc đã tắt kinh. Trong thiên nhiên ngàn năm vẫn vậy, từ chiếc nụ nở thành hoa cho đến khi đơm trái, biết bao nhiêu ong bướm dập dìu, mang phấn nhụy đi reo rắc dòng dõi khắp nơi trên mặt đất.
Chứng nhức đầu “migraine” đang hành hạ hơn 1 tỷ người và là nguyên nhân gây tàn tật đứng hàng thứ hai trên toàn thế giới. Ở Hoa Kỳ, cứ 4 gia đình thì có 1 gia đình mà trong đó có ít nhất một thành viên bị chứng đau nhức đầu, với những cơn đau dồn dập, kinh niên. Mỗi năm, ước tính có khoảng 85.6 triệu ngày nghỉ ốm là do bệnh đau đầu.
Lavender (Oải Hương) là một loài hoa rất phổ biến với các nền văn hóa phương Tây. Với người Việt – đặc biệt là người Việt ở Mỹ- trong vài thập niên qua cũng đã bắt đầu quen thuộc với loài hoa màu tím có hương thơm đặc trưng này. Lavender có tên khoa học là Lavendula, là một loại cây thuộc chi Oải Hương (Lavandula), là loại cây bụi có hoa mùi thơm nồng, xuất xứ từ vùng Địa Trung Hải. Cây hoa Oải Hương đã được biết đến cách đây hàng ngàn năm ở Châu Âu từ thời Hy Lạp cổ đại. Đó là nguồn cung cấp tinh dầu oải hương, được xem như là một thảo dược hữu dụng từ thuở xa xưa. Do mùi hương thơm sạch có tính chất đuổi côn trùng, có tính sát trùng, tinh dầu oải hương được ứng dụng rộng rãi để giúp thư giãn cơ thể, giúp làm lành vết thương, sát khuẩn nhẹ…
Cho đến nay, hầu hết các nỗ lực điều trị bệnh Alzheimer đều tập trung vào việc loại bỏ các dấu hiệu của căn bệnh: các mảng và đám chất độc tích tụ trong não. Những nỗ lực đó đưa đến việc sản xuất ra các loại thuốc có thể làm giảm các mảng và đám, nhưng vẫn chưa có tác dụng gì nhiều để duy trì tư duy và trí nhớ. Các kết quả mới nhất với dịch tủy sống cho thấy các phương pháp điều trị khác có thể có hiệu quả, ngay cả khi chúng không ảnh hưởng đến quá trình cơ bản của căn bệnh.
Ngày 24 tháng 3 là Ngày Lao Phổi Quốc Tế. Lao Phổi là một trong những bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Có đến 13 triệu người tại Hoa Kỳ đang sống chung với nhiễm Lao tiềm ẩn. Nếu không được chữa trị, 5-10% sẽ tiến triển thành bệnh Lao Phổi. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tưởng rằng Lao Phổi không còn là một vấn đề đáng quan tâm nữa.
Hôm nay, CDC và FDA tuyên bố là chính phủ cho phép chích mũi vaccine thứ tư cho những người từ 50 tuổi trở lên và cả những người từ 12 tuổi trở lên nhưng cơ thể không thể kháng bệnh như người bình thường. Các cơ quan liên bang đã đi đến quyết định này vì họ sợ rằng con vi khuẩn omicron có thể sẽ mang đến nhiều hiểm họa cho Hoa kỳ, tương tự như những gì đã xẩy ra cho châu Âu. -- Xin đọc bài viết rất thiết yếu cho sức khỏe của tất cả chúng ta, của bác sĩ Nguyễn C. Cường. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.