Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Triển Vọng Bang Giao Nga-Hoa Với Hiệp Ước Hữu Nghị Mới

10/07/202111:15:00(Xem: 657)
TQ Nga
Tập Cận Bình và Vladimir Putin tại Moscow năm 2019. (nguồn: www.cnn.com)

Bối cảnh

Gần đây, Tổng Bí thư Đảng Cộng Sản Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý gia hạn hiệu lực của Hiệp ước Hữu nghị Trung Quốc và Nga năm 2001. Đây là một quyết định quan trọng để cho hai nước có cơ sở đến gần nhau hơn trong việc thực hiện các chiến lược hợp tác kinh tế và chính trị. Nhưng trong mối quan hệ đối tác mới này không có nghĩa là cả hai nước không còn các vấn đề tranh chấp.

Hiệp ước Hữu nghị Nga-Hoa quy định sự hỗ trợ về các vấn đề toàn vẹn lãnh thổ của cả hai quốc gia. Tổng thống Putin nhấn mạnh là trong bối cảnh địa chính trị ngày càng gia tăng căng thẳng, tình hữu nghị Nga-Hoa sẽ đóng một "vai trò làm ổn định cho các vấn đề của thế giới". Trong mối quan hệ trao đổi thương mại hiện nay, Nga cung cấp cho Trung Quốc nhiều mặt hàng, trong đó có dầu, khí đốt và than đá. Đổi lại, Trung Quốc bán máy móc và hàng tiêu dùng cho Nga.

Trong vai trò là thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, cả hai nước cũng có nhiều lợi ích chung và nhất là hiện nay trong mối quan hệ khá căng thẳng với Mỹ. Theo quan điểm của NATO, Trung Quốc và Nga hiện là mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh ở khu vực Châu Âu-Đại Tây Dương.

Quân bình quyền lực 

Trước đây, Trung Quốc rất quan tâm đến kỷ thuật sản xuất vũ khí của Nga. Tình hình đã thay đổi đáng kể từ khi Trung Quốc đã gia tăng năng lực quốc phòng. Kinh phí quốc phòng trong năm 2020 lên tới 252 tỷ đô la, đứng thứ hai sau Hoa Kỳ (772 tỷ USD), vượt xa Nga (61,2 tỷ USD), dự kiến cho năm 2021 là sẽ tăng  6,8%. Với số lượng đầu đạn hạt nhân hiện nay 350, Trung Quốc đã vượt qua Pháp (290) lên vị trí thứ ba thế giới và đứng sau Nga (6.500) và Mỹ (6.185). Về số lượng tàu chiến (777) và tàu ngầm (79), Trung Quốc đã vượt qua Mỹ (490 – 69) và Nga (605 – 64). 

Vấn đề chính hiện nay là không phải Nga hay Hoa Kỳ, mà toàn thế giới không biết Bắc Kinh đang nghĩ và làm gì với chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của họ. Nhưng tất cả có một nhận định chung là Trung Quốc đã không còn lệ thuộc Nga về mặt công nghệ quốc phòng và bí mật vũ khí. Lo âu chung lớn nhất là vũ khí hạt nhân của Trung Quốc "có tiềm năng lớn làm thay đổi hoàn toàn thế ổn định chiến lược thế giới." Cụ thể là Trung Quốc đang bí mật xây dựng tại một sa mạc gần Yumen, một thành phố ở vùng tây bắc Trung Quốc 119 hầm chứa tên lửa liên lục địa, đặc biệt là có loại tên lửa DF-41, với tầm bắn hơn 15.000 km, có nghĩa là, cả hai lãnh thổ Hoa Kỳ và Nga đều có nguy cơ bị tổn thương.

Trong thời gian qua, trao đổi thương mại giữa Nga và Trung Quốc đã tăng lên đáng kể. Trong mối quan hệ ngoại thương của Trung Quốc, Nga vẫn có vị trí còn khiêm nhường, không nổi bật như các quốc gia công nghiệp phương Tây. Nhưng đối với Nga, Trung Quốc hiện là đối tác thương mại song phương quan trọng, đã thay thế vai trò của Đức trong một thời gian trước đây. Tuy nhiên, khối Liên minh châu Âu vẫn là đối tác thương mại quan trọng nhất của Nga.

Hiện nay, đối với Trung Quốc, Nga đang là nhà cung cấp chủ yếu về nguyên nhiên vật liệu, trong đó có năng lượng, nhất là dầu khí.

Nhìn chung, Nga nhập nhiều các mặt hàng từ Trung Quốc, đáng kể nhất là hàng dệt may, hàng tiêu dùng và ngày càng có nhiều mặt hàng công nghệ cao trong các lĩnh vực viễn thông, số hóa và công nghệ máy tính. 

Theo quan điểm của Nga, tình trạng này nếu còn kéo dài sẽ dẫn đến mức bất quân bình mậu dịch giống như giữa Nga với các quốc gia công nghiệp phương Tây trước đây. 

Lợi ích chung 

Hiệp ước Hữu nghị Nga-Hoa đã được áp dụng lần đầu tiên từ tháng 7 năm 2001. Theo quan điểm của cả Bắc Kinh và Moscow, mục tiêu Hiệp ước nhằm tạo ra một tình trạng đối trọng ảnh hưởng so với phương Tây. 

Trước sự chuyển biến trong hệ thống chính trị toàn cầu, cả hai nước đều mong muốn là tiếp tục cai trị bằng chính sách độc tài đảng trị, tìm cách hạn chế mọi ảnh hưởng của phương Tây và thay thế bằng một trật tự chính trị tương ưng, có nghĩa là, có một vị thế chung để đối phó với Mỹ và phương Tây.

Thực ra, cho dù có ý thức phối hợp để "chống Mỹ cứu nước", nhưng tác động của cả hai chưa đúng mức đáng kể. Trong khi không khí đàm phán giữa hai phái đoàn Trung Quốc và Hoa Kỳ tại Alaska cực kỳ căng thằng với ngôn ngữ ngoại giao gay gắt, thì trong lần gặp tại Genève gần đây, Biden và Putin đối thoại hoà dịu hơn. Hai phía đồng thuận là sẽ đối thoại lại về vấn đề kiểm soát vũ khí, an ninh mạng và các đại sứ của hai bên sẽ lo xúc tiến công việc. Tuy nhiên, hai bên vẫn còn bất đồng về những vấn đề như nhân quyền, Ukraine và tương lai của nhà đối lập Alexei Navalny hiện đang chịu án tù giam 2,5 năm.   

Ảnh hưởng của Hiệp ước 

Trên bình diện toàn cầu, hung đồ thống trị về kinh tế, chính trị và quân sự của Trung Quốc ngày càng tăng, điển hình là chính sách “Một vành đai, một con đường”  mà chính giới quốc tế lên án  là một mối đe doạ nghiêm trọng. 

Riêng tại Mỹ, phản ứng gay gắt của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chính sách bài Hoa là một minh chứng. Nhưng những đối sách gần đây của Joe Biden cũng là một bước tiếp nối của vị tiền nhiệm, không thể khác hơn vì Joe Biden cũng nhận định là tình hình bang giao không hề cải thiện; ngược lại, hệ thống an ninh quốc tế ngày càng có nhiều nguy cơ: Đài Loan và Biển Đông là hai thí dụ chính cho khu vực Đông Á. 

Nhìn chung, trong bối cảnh khá sôi động hiện nay, Nga chỉ đóng một vị trí chiến lược thứ yếu hơn Trung Quốc, nhưng tác động của Trung Quốc cho Nga qua việc gia hạn Hiệp ước Hữu nghị lần này, chắc chắn có thể củng cố cho Nga có nhiều hành động ngoạn mục hơn trong tương lai.

Các vấn đề tồn đọng 

Có nhiều tiên đoán cho là, về lâu dài, một số xung đột lợi ích cũng có thể xảy trong một vài lĩnh vực nhất định, nếu tình trạng bất quân bình giữa Nga và Trung Quốc phát sinh trong một hình thức như sau.

Ví dụ, Bắc Cực, nơi Nga có yêu sách về chủ quyền lãnh thổ. Trong tương lai, Nga cũng sẽ lên tiếng về vấn đề Trung Á, nơi Trung Quốc đóng vai trò ngày càng quan trọng như một tác nhân kinh tế và đang tìm mọi cách để đẩy lui các ảnh hưởng chính trị Nga ra khỏi khu vực. Điều tương tự cũng có thể xảy ra tại một số khu vực khác trên thế giới. Trung Quốc luôn tỏ ra dè dặt trong một số cuộc xung đột mà Nga đã có với phương Tây.

Trong cuộc chiến tranh giữa Nga-Georgia trong năm 2008, sau đó Nga công nhận hai vùng lãnh thổ ly khai ở Georgia là các quốc gia; Moscow muốn là Trung Quốc hỗ trợ, nhưng không được Trung Quốc đáp ứng. Trong việc sáp nhập Crimea của Nga, Trung Quốc cũng làm tương tự.

Qua vai trò của Trung Quốc trong Hiệp ước Hữu nghị với Nga, không chỉ có vấn đề tranh chấp ở Trung Á đang phát sinh mà còn ở phía tây nước Nga. 

Các quyền lợi kinh tế tại Siberia, nếu Trung Quốc biết khai thác đúng mức, sẽ giúp cho Trung Quốc tăng trưởng kinh tế đáng kể. Siberia là vùng dân cư thưa thớt, nhưng nếu Trung Quốc tăng ảnh hưởng chính trị, chắc chắn là giới lãnh đạo Nga sẽ  lo lắng hơn.

Về mặt liên quan đến Trung Á, Liên minh Kinh tế Á-Âu của Putin và chương trình "Một vành đai, một con đường" của Trung Quốc có thể gây xung đột tại một số điểm. Châu Âu đang có ý thức vấn đề này khi tiềp tục mở rộng ảnh hưởng Liên minh Kinh tế Á-Âu. 

Các biện pháp tài trợ kinh tế của Trung Quốc để xây dựng cơ sở hạ tầng sẽ kết nối Trung Quốc với Trung Á, Nga và cuối cùng châu Âu, nhưng trước mắt không đưa đến một cuộc xung đột nguy hiểm đáng kể nào trong mối quan hệ Nga-Hoa. Trong tương lai, đây là những lĩnh vực mà xung đột có thể thành hình. 

Mối quan hệ Hoa-Nga là một liên minh trong mục tiêu tiện dụng, không phải là một liên minh chiến lược thực sự. Hai phía vẫn có những nghi ngờ tồn động, nhưng vẫn có thể thoả hiệp được để có lợi hơn, giống như mối quan hệ của Trung Quốc với Hoa Kỳ. 

Tóm lại, cho đến nay, cả hai bên Nga-Hoa vẫn đang đối phó với các vấn đề này trong tinh thần dè dặt và xây dựng, bởi vì cả hai nhận ra là các thành quả thu lượm trong tương lai sẽ vô cùng to lớn khi so với những bất lợi trước mắt.


Bài liên quan: 

Các hậu quả quốc tế về tình trạng cô lập của Nga

Liệu một liên minh mới Nga–Hoa sẽ thành hình?

Putin nghĩ gì và làm gi? Liệu Nga sẽ sụp đổ không?*

Quyền lực mềm của Putin vừa yếu lại vừa thiếu*



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.