Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Jean Paul Sartre - Hư Vô và Hiện Hữu

21/06/202116:41:00(Xem: 909)
Jean Paul Sartre
Jean Paul Sartre. (https://www.britannica.com

                                                                

(Bài này viết dựa theo thông tin của Olivia Gazalé phổ biến trên Philosophie Magazine Auguste-2011-Philomag.com. Và thêm vào những thông tin của Gazalé, là một số ý tưởng sáng tạo riêng của tác giả- Đào Như)

Ảnh phía trên là triết gia hiện sinh-Existentialist-của Pháp-Jean Paul Sartre-đang ngồi nghiền ngẫm say sưa với muôn vàn ý tưởng đang tuông tràn tại quán café nào đó, có thể là quán FLORE hay COUPOLE thuộc khu phố Paris vào những năm 50 của thế kỷ trước. Phong thái của Sartre vẫn đều đặn một ngày như mọi ngày: bước vào quán, đến ngồi trên ghế cạnh cái bàn, (hầu như đã dành sẵn), Sartre gọi một tasse càfé, châm lửa cối thuốc, tay cầm cây bút máy, cúi xuống gần trang giấy, như cái vòi của bình tưới nước vườn, và những con chữ tha hồ nhảy múa loan loán trên các trang giấy theo dòng cảm hứng của Sartre. Sartre say mê viết và quan sát thế giới chung quanh mình xuyên qua vũ-trụ-quan chính của ông. Sartre đang quan sát gã hầu bàn đang thoăn thoắt đi lại, cử chỉ hành động, thao tác nghề nghiệp, ngôn ngữ ứng xử, tất cả hình như không có gì là thật. Sartre ngộ ra rằng chính gã này cũng trôi nổi như ta trong thế giới thực hư. Thao tác của gã rõ là nghề nghiệp không đánh rơi một cái cốc, không làm rỏ một giọt càfé đáng tiếc, tuyệt vời phải không? Nhưng nó chỉ là thói quen nghề nghiệp. Cuộc đời nghề nghiệp đã dạy hắn như vậy. Bản chất của gã hầu bàn đâu phải là như thế. Vậy bản chất của gã có thể khác và khác rất nhiều. Gã hầu bàn đi lại giữa đám đông, không chạm phải ai, trao đổi ân cần ngôn từ mời mọc với mọi khách hàng trông gã thật nhã nhặn, khôn ngoan và quí phái nữa là khác. Nhưng bản chất của gã có hoàn toàn như vây đâu. Cái gì mà gã làm trước mặt ta chỉ là những thao tác của kẻ hầu bàn chuyên nghiệp. Gã đang đi lại hành động trong thế giới không có thực, không có thực vì bản chất của gã. Nhưng rất thực vì nhu cầu cho cuộc sống của gã.

Đich thực, vũ-trụ-quan của Sartre đã tố cáo Sartre một kẻ hoài nghi. Sartre hoài nghi cả thị giác của chính mình. Đối với cô bé mù bẩm sinh-Gertrude-nhân vật trong tác phẩm thời danh của André Gide-La Symphonie Pastorale-1956- màu xanh là nốt nhạc cao vút, màu đen là nốt nhạc trầm. Thế đối với mắt của Sartre thì màu xanh là như thế nào, và màu đen thì như thế nào? Giữa người mù như Gertrude và người sáng như Sartre ý niệm về màu sắc và âm nhạc chắc phải khác xa nhau. Nhưng Gertrude liên hệ màu sắc và âm nhạc tuyệt vời, nhưng Sartre thì sao? Sartređôi mắt lệch hiến-stigmatique-nhưng ông có cái nhìn xuyên thấu gần như lột trần người đàn bà. Áy thế mà ông vẫn bắt những nhân vật nữ trong"Bức Tường-Le Mur" của ông phải trần trụi để ông khám nghiệm. Phải chăng cái nhìn chỉ cho ta những "Đức Tin Giả".

Hôm nay tai quán càfé FLORE, vời những trang giấy với cây viết nạp đầy mực, với tách cà phê, Jean Paul Sartre đang thao thao với nguồn cảm hứng, với muôn vàn ý tưởng  tuông tràn mông lung. Sartre đang chới với trong thế giới tuyệt vời của riêng mình. một thế giới ở giữa thế kỷ XX -một thế giới vừa Thực vừa Hư. Thế giới của Sartre-thế giới sau hai cuộc Đại Chiến - Thế giới của Chiến Tranh Lạnh bắt đầu... Một thế giới hoài nghi bi quan của André Gide đang xâm chiếm tư tưởng của Jean Paul Sartre- Thế giới được hinh dung qua cái nhìn của Gertrude-một kẻ vốn dĩ mù lòa bẩm sinh. Sartre cảm thấy cô đơn trôi nổi giữa hai cực của cuộc đời Thực và Hư- giữa Hiện Hữu và HƯ Vô- L'Être et Le Néant... 

Và bây giờ là lúc Jean Paul Sartre cảm thấy chính mình là kẻ đang sống, đang thao tác như gã hầu bàn hàng ngày. Sartre đang có cái nhìn hoài nghi vào thế giới. Sartre bi quan như Gertrude, sau khi phẫu thuật mắt, nàng đã nhìn thế giới bằng đôi mắt sáng, một thế giới trần trụi nàng đã vỡ mộng và nàng đã tự vận. Sartre là con người hoài nghi muôn thuở nổi trôi giữa hai cực Hiên Hữu và Hư Vô- L'Être et Le Néant. Chủ thuyết Existentialisme của Jean Paul Sartre là hiện thân của nước Pháp và Châu Âu ở hậu bán thế kỷ thứ XX. Charles De Gaule có lý khi ông bảo Sartre là nước Pháp- "Sartre, c'est la France"./.  

Đào Như

CHICAGO

Sept.12-2011


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.