Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sự Thuần Lý Trong Cạnh Tranh Giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ

07/05/202109:44:00(Xem: 1888)

Project Syndicate

Joseph S. Nye, Jr.
Đỗ Kim Thêm dịch

Lời người dịch: Trong bài này, Joseph S. Nye không đưa ra một kịch bản tồi tệ nhất khi Hoa Kỳ và Trung Quốc không còn kiềm chế lý trí trong việc giải quyết các tranh chấp hiện nay: chiến tranh nguyên tử có thể xảy ra cho nhân loại. Với 8000 đầu đạn hạt nhân của Nga, khoảng 270 của Trung Quốc, với 7000 của Mỹ, việc xung đột hai nước, nếu không có giải pháp, sẽ là  nghiêm trọng hơn thời Chiến tranh Lạnh.

Theo bản tin của AFP, trong cuộc hội thảo về những vấn đề toàn cầu của McCain Institute's Sedona Forum vào ngày 30/4/2021, cựu Ngoại Trưởng Henry Kissinger đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng: “Sự căng thẳng về ngoại giao với Trung Quốc là vấn nạn lớn cho Hoa Kỳ và cho thế giới. “Vũ khí nguyên tử thời Chiến Tranh Lạnh giữa Hoa Kỳ và Liên-Xô có khả năng tàn phá lớn lao và khả năng tàn phá đó đã vượt quá mức do kỹ thuật và trí thông minh nhân tạo mà Hoa Kỳ và Trung Quốc nay đã có trong tay. Lần đầu tiên trong lịch sử loài người, nhân loại có thể sẽ tự hủy diệt trong khoảng thời gian ngắn.” Kissinger đã so sánh sức mạnh giữa Nga và Trung Quốc là: “Nga không có sức mạnh kinh tế nhưng có khả năng về kỹ thuật. Nga không phát triển được khả năng kỹ thuật như Trung Quốc. Trung Quốc có sức mạnh kinh tế khổng lồ cộng thêm với sức mạnh quân sự đáng kể.”

 

***

Thành công của Tổng thống Mỹ Joe Biden trong chính sách về Trung Quốc sẽ phụ thuộc vào việc liệu hai cường quốc có thể hợp tác trong sản xuất hàng hóa tiện ích công cộng cho toàn cầu hay không khi đang cạnh tranh trong các lĩnh vực khác. Mối quan hệ Mỹ-Trung là một "cuộc cạnh tranh hợp tác", mà trong đó các điều khoản cạnh tranh sẽ đòi hỏi sự chú ý bình đẳng cho cả hai bên. Điều đó sẽ không dễ dàng.

Trong bài diễn văn gần đây trước Quốc hội Mỹ, Tổng thống Joe Biden cảnh báo, Trung Quốc đang cực kỳ nghiêm túc trong nỗ lực trở thành cường quốc bậc nhất thế giới. Nhưng Biden cũng tuyên bố, những kẻ chuyên quyền sẽ không giành chiến thắng tương lai; Mỹ sẽ giành được. Nếu xử lý sai, cuộc cạnh tranh hai đại cường Mỹ-Trung có thể là nguy hiểm. Nhưng nếu Hoa Kỳ hành sử đúng đắn, sự cạnh tranh với Trung Quốc có thể sẽ là lành mạnh.

Sự thành công của Biden trong chính sách về Trung Quốc phụ thuộc một phần vào Trung Quốc, mà còn phụ thuộc vào cách mà Mỹ thay đổi như thế nào. Duy trì sự dẫn đầu về công nghệ của Mỹ sẽ rất quan trọng, và sẽ đòi hỏi đầu tư vào nguồn nhân lực cũng như công trình nghiên cứu và phát triển. Biden đã đề xuất cả hai. Đồng thời, Hoa Kỳ phải đối phó với các mối đe dọa xuyên quốc gia mới như biến đổi khí hậu và đại dịch đã giết chết nhiều người Mỹ hơn tất cả các cuộc chiến tranh của đất nước cộng lại kể từ năm 1945. Giải quyết những thách thức này sẽ đòi hỏi sự hợp tác với Trung Quốc và những nước khác.

 

Do đó, Biden phải đối mặt với một chương trình nghị sự khó khăn, và đang coi cuộc cạnh tranh với Trung Quốc là một "Khoảnh khắc Sputnik". Mặc dù trong bài phát biểu của mình, Biden đã đề cập tới Tổng thống Franklin D. Roosevelt và cuộc Đại suy thoái, và tránh những lời lẽ hùng biện như trong thời chiến tranh lạnh dể gây hiểu lầm, một so sánh phù hợp là với những năm 1950, khi Tổng thống Dwight Eisenhower sử dụng cú sốc phóng vệ tinh của Liên Xô để thúc đẩy đầu tư của Hoa Kỳ trong các lĩnh vực giáo dục, cơ sở hạ tầng và công nghệ mới. Hiện nay, Mỹ có thể làm điều tương tự được không?

Trung Quốc đang phát triển về sức mạnh, nhưng cũng có những điểm yếu đáng kể, trong khi Mỹ có nhiều lợi thế về quyền lực quan trọng trong dài hạn. Bắt đầu là với khía cạnh địa lý. Trong khi Mỹ được bao che bởi các đại dương và các nước láng giềng thân thiện, Trung Quốc có tranh chấp lãnh thổ với Ấn Độ, Nhật Bản và Việt Nam. Lợi thế của Mỹ cũng tương tự như vậy. Mỹ hiện là nước xuất khẩu năng lượng ròng, trong khi Trung Quốc phụ thuộc vào nhập khẩu dầu được vận chuyển qua Ấn Độ Dương, nơi mà Hải quân Mỹ duy trì sự hiện diện đáng kể.

Hơn nữa, Hoa Kỳ nắm giữ sức mạnh tài chính từ các tổ chức toàn cầu và quyền bá chủ quốc tế của đồng đô la. Trong khi Trung Quốc mong muốn đóng một vai trò to lớn hơn về tài chính toàn cầu, một loại tiền tệ dự trữ đáng tin cậy phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi tiền tệ, thị trường vốn tư bản bền vũng, chính phủ trung tín và hệ thống pháp quyền - tất cả những điểm mà Trung Quốc đều thiếu. Mỹ cũng có lợi thế về mặt dân số: lực lượng lao động của Mỹ đang tăng lên, trong khi của Trung Quốc đã bắt đầu suy giảm.

Mỹ cũng đi đầu trong các công nghệ chủ yếu và các trường đại học nghiên cứu của Mỹ đứng đầu trong các bảng xếp hạng về giáo dục đại học trong toàn cầu. Đồng thời, Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển, hiện nay đang cạnh tranh có hiệu quả trong một số lĩnh vực và đặt mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về trí tuệ nhân tạo vào năm 2030. Với tầm quan trọng của việc học tập bằng máy như một công nghệ đa năng, những tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo là đặc biệt quan trọng.

 

Hơn nữa, tiến bộ công nghệ của Trung Quốc không còn chỉ dựa trên sự bắt chước. Trong khi chính quyền Trump trừng phạt Trung Quốc chính xác về các hành vi trộm cắp, chuyển giao cưỡng chế các tài sản trí tuệ và các hoạt động thương mại không công bằng, một phản ứng thành công của Mỹ đối với thách thức công nghệ của Trung Quốc sẽ phụ thuộc nhiều vào những cải tiến trong nước hơn là các biện pháp trừng phạt ra bên ngoài.

 

Khi Trung Quốc, Ấn Độ và các nền kinh tế mới nổi khác tiếp tục tăng trưởng, tỷ trọng của Mỹ trong nền kinh tế thế giới sẽ vẫn ở dưới mức khoảng 25% vào đầu thế kỷ này. Ngoài ra, sự trỗi dậy của các cường quốc khác sẽ khiến việc tổ chức hành động tập thể để thúc đẩy hàng hóa tiện ích công cộng cho toàn cầu trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, không có quốc gia nào, kể cả Trung Quốc, sắp thay thế cho Mỹ về nguồn lực năng lượng tổng thể trong vài thập kỷ tới.

 

Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của châu Á đã khuyến khích sự thay đổi về quyền lực theo chiều ngang sang thành trong khu vực, nhưng châu Á có cán cân quyền lực nội tại riêng biệt. Sức mạnh của Trung Quốc được cân bằng bởi Nhật Bản, Ấn Độ và Úc, trong số những nước khác, với Mỹ đóng một vai trò quan trọng. Nếu Mỹ duy trì với các liên minh của mình, Trung Quốc sẽ có triển vọng mỏng manh về việc đẩy liên minh của mình từ khu vực Tây Thái Bình Dương, nên ít thống trị thế giới hơn .

 

Nhưng việc cạnh tranh với Trung Quốc chỉ là một nửa vấn đề mà Biden phải đối phó. Như Richard Danzig, một chuyên gia Mỹ về công nghệ, lập luận, "các công nghệ trong thế kỷ 21 không chỉ là trong lĩnh vực phân phối trong toàn cầu, mà còn trong hậu quả của chúng. Mầm bệnh, hệ thống trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, vi khuẩn trong máy tính và bức xạ mà những yếu tố khác vô tình có thể trở thành vấn đề của chúng ta nhiều như của công nghệ." Vì lý do đó, Danzig lập luận: "Khi đồng thuận về các hệ thống báo cáo, các việc kiểm soát chung, các kế hoạch dự phòng chung, các luật lệ và hiệp ước phải được theo đuổi như là một phương tiện làm giảm bớt các rủi ro lẫn nhau của chúng ta."

 

Trong một số lĩnh vực, tinh thần lãnh đạo  đơn phương của Mỹ có thể mang lại một phần lớn của câu trả lời cho vấn đề cung cấp hàng hóa tiện ích công cộng. Ví dụ, Hải quân Hoa Kỳ rất quan trọng trong việc kiểm soát luật biển và bảo vệ tự do hàng hải ở Biển Đông. Nhưng khi nói đến các vấn đề xuyên quốc gia mới như biến đổi khí hậu và đại dịch, thành công sẽ đòi hỏi sự hợp tác của những nước khác. Trong khi sự lãnh đạo của Mỹ sẽ rất quan trọng, Mỹ không thể giải quyết những vấn đề này bằng cách hành động đơn phương, bởi vì hiệu ứng khí thải trong nhà kính và vi khuẩn không tôn trọng biên giới hoặc phản ứng với sức mạnh quân sự.

 

Trong lĩnh vực tương thuộc về sinh thái, quyền lực trở thành một trò chơi tích cực cho tất cả. Do đó, Mỹ không thể chỉ đơn giản nghĩ về sức mạnh của mình đứng trên các nước khác, mà còn phải xem xét sức mạnh của mình khi cùng hợp tác với các nước khác. Về nhiều vấn đề xuyên quốc gia, trao quyền cho nước khác có thể giúp cho Mỹ đạt được mục tiêu của riêng mình; Mỹ được hưởng lợi nếu Trung Quốc cải thiện hiệu quả về năng lượng và khí thải carbon dioxide ít hơn. Do đó, Mỹ phải hợp tác với Trung Quốc trong khi cũng cạnh tranh với Trung Quốc.

 

Một số người lo ngại, Trung Quốc sẽ liên kết hợp tác trong việc giải quyết biến đổi khí hậu với các nhượng bộ của Mỹ trong các lĩnh vực cạnh tranh truyền thống, nhưng điều này bỏ qua việc Trung Quốc phải mất bao nhiêu nếu việc đóng băng ở núi Hy Mã Lạp Sơn tan chảy hoặc thành phố Thượng Hải bị ngập lụt. Đáng chú ý là gần đây khi tham gia hội nghị khí hậu toàn cầu của Biden, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bất chấp căng thẳng song phương về những lời chỉ trích nhân quyền của Mỹ đối với Trung Quốc.

 

Một  vấn đề quan trọng khi đánh giá sự thành công của Biden trong chính sách về Trung Quốc sẽ là liệu hai cường quốc có thể hợp tác sản xuất các hàng hóa tiện ích công cộng cho toàn cầu hay không, đồng thời cạnh tranh mạnh mẽ trong các lĩnh vực khác. Mối quan hệ Mỹ-Trung là một "cuộc cạnh tranh hợp tác", mà trong đó các điều khoản cạnh tranh sẽ đòi hỏi sự chú ý bình đẳng cho cả hai bên. Điều đó sẽ không dễ dàng.

 

***

 

Joseph S. Nye Jr. là Giáo sư Đại học Harvard University, tác giả sách Do Morals Matter? Presidents and Foreign Policy from FDR to Trump.

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
Sau 2 năm vật lộn với dịch Covid-19, tình hình kinh tế Việt Nam đang đứng trước viễn ảnh u tối nhất kể từ khi Đổi mới 35 năm trước đây (1986). Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam thì: “Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất kể từ khi Việt Nam tính và công bố GDP quý đến nay. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,04%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,02%; khu vực dịch vụ giảm 9,28%.“
Ngược lại, những biến cố dồn dập đủ loại trong COVID-19 mở ra cuộc đấu tranh chính trị mới: đòi quyền được sống còn, có thuốc trị cho tất cả, đi lại an toàn, đó là một cái gì thiết thực trong đời sống hằng ngày và không còn chờ đợi được chính quyền ban phát ân huệ; nó khiến cho người dân có ý thức là trong các vấn đề nội chính, cải tổ chế độ là cần ưu tiên giải quyết. Người dân không còn muốn thấy vết nhơ của Đồng Tâm hay tiếp tục qùy lạy van xin, thì không còn cách nào khác hơn là phải có ý thức phản tỉnh để so sánh về các giá trị tự do cơ bản này và hành động trong gạn lọc. Tình hình chung trong việc chống dịch là bi quan và triển vọng phục hồi còn đấy bất trắc. Nhưng đó là một khởi đầu cho các nỗ lực kế tiếp. Trong lâu dài, dân chủ hoá là xu thế mà Việt Nam không thể tránh khỏi. Cải cách định chế chính trị và đào tạo cho con người để thích nghi không là một ý thức riêng cho những người quan tâm chính sự mà là của toàn dân muốn bảo vệ sức khoẻ, công ăn việc làm
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.