Hôm nay,  
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”

Tại Sao Chúng Ta Trao Đổi Tệ Với Nhau Như Thế?

19/08/202019:17:00(Xem: 2522)

 

Vì lý do nào cách trao đổi về các vấn đề thời cuộc giữa chúng ta xuống cấp đến mức thê thảm như thế?

Vài tuần trước, tôi nhận được điện thư của một bác cao niên, bác Vũ Văn Lộc, một người tôi có chút giao tình trong vài năm nay qua sinh hoạt cộng đồng. Bác là người dễ mến, khiêm tốn, hòa đồng với mọi lứa tuổi và các quan điểm khác nhau. Tôi không thấy bác tự khoe về mình, nên trước hết tôi đề cập sơ qua về cá nhân bác và những gì bác đã làm. 

Bác từng là đại tá quân lực Việt Nam Cộng Hòa, di tản sang Mỹ năm 1975. Bác là một trong một số ít người Việt làm việc trong ngành xã hội vào thời đó và trở thành giám đốc điều hành của cơ quan IRCC, một tổ chức giúp đỡ những người tị nạn từ khắp nơi trên thế giới mới đặt chân đến nước Mỹ. Việc bác làm mà tôi kính trọng nhất là đã sáng lập Viện bảo tàng Thuyền nhân, hay Boat People Museum, còn gọi là Viet Museum tại Công viên Lịch sử - History Park của thành phố San Jose. Sáng lập một viện bảo tàng từ con số không gần như là việc đội đá vá trời, đòi hỏi nhiều hy sinh cả công lẫn của. Không ai tránh được mủi lòng khi thăm viếng gian nhà nhỏ bé và cũ kỹ đã được thành phố trao cấp để làm Viet Museum. Bạn sẽ gặp ở đây một kho tàng di sản của một quốc gia đã không còn nữa ngoài trong ký ức của những người miền Nam Việt Nam xưa, từ chiếc thuyền vượt biên mong manh ở sân trước cho đến di vật của các người lính một thời. Đây là một nỗ lực hoàn toàn tự nguyện của nhiều người, nhưng vài trò của bác Lộc vẫn rất quan trọng.

Một con người như thế, dù có chia sẻ quan điểm hay không, tôi nghĩ vẫn là một con người đáng kính trọng. Mấy ai làm nổi những việc bác ấy đã làm mà dám gièm pha, bôi xấu?

Bác thường xuyên viết lách dưới bút hiệu Giao Chỉ về những vấn đề liên hệ đến cộng đồng, với văn phong dí dỏm, tếu táo, nhưng qua cách nhìn sâu sắc và mới mẻ. Để tránh mất lòng, tôi biết bác dè dặt khi đụng đến các vấn đề nóng như bênh hay chống Donald Trump. Nhưng dè dặt sao đi nữa thì vẫn phải viết dựa trên sự thật. Ở thời buổi này, viết sự thật với một số người là hành động “phản nghịch.” Và người ta tấn công bác, tấn công nặng nề, bẩn thỉu và lỗ mãng.

Vài câu tiêu biểu họ viết về bác: “xin đại tá Lộc từ nay đừng xưng là đại tá” hay “đại tá Lộc là xác chết chưa chôn.” 

Những người có thể hạ bút viết những câu trên, tôi không biết họ là ai? Họ còn chút tự trọng nào không? Nếu họ là cựu hay hậu duệ VNCH, họ nghĩ gì khi sỉ nhục một người lính già chẳng có tội tình gì hơn là nói sự thật? 

Gần đây, tôi đọc về cái địa ngục trần gian có tên Koh Kra, một hòn đảo không người ở trong vịnh Thái Lan, nơi hàng trăm thuyền nhân bị hải tặc hãm hiếp và đánh đập trong nhiều tuần. Thảm kịch này được kể trong hồi ký của cặp vợ chồng Dương Phục và Vũ Thanh Thủy mà tôi đọc qua bản tiếng Anh tên là Surviving the Vietnam War and Its Aftermath. Cuốn sách rất lôi cuốn, nhưng đoạn làm tôi suy nghĩ nhiều là nhận xét của tác giả về đám hải tặc. Nhiều người trong số họ là dân chài bình thường, ban ngày sống bằng đánh cá, và thường xuyên cung cấp thực phẩm và nước uống cho thuyền nhân. Nhưng đêm về họ trở thành những con người khác. Họ hành hạ những người tị nạn không thương tiếc, hãm hiếp phụ nữ, đánh đập đàn ông, để rồi sáng hôm sau, làm người bình thường trở lại.

Những người sỉ nhục thô lỗ một người lính già mà lẽ ra họ phải trân trọng, có lẽ cũng thế. Nếu tiếp xúc trực tiếp, tôi đoán chừng họ là những người bình thường, có thể còn dễ mến nữa. Nhưng vì sao họ trở thành một người hoàn toàn khác khi trao đổi trên mạng? Vì sao người dân chài bình thường có thể trở thành một hải tặc hung dữ, mất nhân tính?

Lý do hẳn phức tạp, nhưng tôi nghĩ có hai điểm chính.

Đầu tiên là tinh thần bầy đàn, tiếng Anh gọi là ‘herd mentality,’ rất phổ thông trong mọi xã hội. Trong vòng giao tiếp của họ có một vài người mạnh miệng và dễ làm cho người khác nghe theo, nhất là những người thiếu thông tin độc lập. Hùa theo đám đông củng cố niềm tin rằng họ đúng và làm họ cảm thấy thân thiết với cộng đồng đó hơn. Họ phản ứng theo cảm tính, thay vì theo lý trí.

Lý do khác là vì họ không bị hậu quả gì. Cách cư xử của họ, dù tệ hại đến đâu, không gây ra tổn hại gì đến chính họ cả. Trên mạng, họ cứ việc chửi bới cho sướng miệng. Nếu nói chuyện thẳng với nhau, tôi nghĩ họ không làm thế. 

Hải tặc cũng vậy. Họ không cư xử tồi tệ trong chính cộng đồng của họ vì sợ bị lên án. Với những người tị nạn khốn khổ không có khả năng tự vệ, họ thoải mái làm bậy vì không có gì cản trở các hành động đó.

Những tệ nạn xã hội như sỉ nhục hay chửi bới người khá, cũng như hải tặc, đòi hỏi một số điều kiện thuận lợi. Với hải tặc, điều kiện là một nước láng giềng khốn đốn đẩy nhiều dân của họ ra khơi mà không có khả năng tự bảo vệ. Những người mạt sát người khác với những lời lẽ vô văn hóa làm thế chỉ vì họ đang sống trong một thời đại mà sự chia rẽ được người ta khuyến khích để đạt mục đích chính trị riêng.

Nạn hải tặc trong vịnh Thái Lan coi như đã chấm dứt. Hy vọng nạn chửi bới bẩn thỉu này cũng sẽ chấm dứt sau cuộc bầu cử tháng 11 năm nay.

Thắng Đỗ là thành viên Hội đồng Quản trị của PIVOT (Hội Người Mỹ Gốc Việt Cấp Tiến), gửi bài từ San Jose, California.




Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
20/05/202405:13:00
Hình ảnh Thầy Minh Tuệ xuất hiện trên các mạng xã hội y hệt như một trận bão truyền thông, làm dâng tràn những cảm xúc và suy tưởng. Những bước chân đơn độc của Thầy đã đi bốn vòng đất nước trong nhiều năm qua, để tu hạnh đầu đà là điều khó làm, không phải ai làm cũng được. Một hình ảnh chưa từng nhìn thấy, dù là trong tiểu thuyết hay phim ảnh: hàng trăm người dân, có khi hàng ngàn người dân, cùng ra phố bước theo Thầy, lòng vui như mở hội, niềm tin vào Chánh pháp kiên cố thêm.
20/05/202404:35:00
Chúng ta sẽ có 1 năm chuẩn bị từ tháng tư 2024 đến tháng tư 2025.Ghi dấu tưởng niệm toàn bộ các chương trình từ 1 đến 30 tháng tư-2025. Toàn thể các tổ chức và đoàn thể được mời tham dự qua các đề tài khác nhau. Ủy ban kính mới tất cả các đoàn thể quân dân chánh địa phương tham dự.
17/05/202400:00:00
Chữ “nếu” là chữ rất phức tạp như con dao ngàn lưỡi bén. Vì vậy, chữ “nếu” dẫn đến nguy hiểm nhiều hơn an toàn. Người đi trước đã nói, với chữ nếu tôi có thể nhốt cả Paris trong lòng bàn tay. Vậy mới hiểu: Nếu? Chủ nhật 28 tháng 4 năm 2024, thống kê CNN báo cáo: “Nhìn chung, 92% đảng viên Đảng Cộng hòa gọi thời kỳ nắm quyền của Trump là một thành công, trong khi chỉ 73% đảng viên Đảng Dân chủ cho rằng thời gian nắm quyền của Biden cho đến nay đã thành công. Trong số những người độc lập, 51% cho rằng nhiệm kỳ tổng thống của Trump đã thành công, trong khi chỉ có 37% coi nhiệm kỳ tổng thống của Biden là thành công. …… Tỷ lệ ủng hộ Trump trong cuộc thăm dò giữa các cử tri đã đăng ký giữ ổn định ở mức 49% trong cuộc đối đầu trực tiếp với Biden, giống như trong cuộc thăm dò quốc gia cuối cùng của CNN về cuộc đua vào tháng 1, trong khi tỷ lệ của Biden đứng ở mức 43%, không khác biệt đáng kể so với tháng 1. 45%.”
17/05/202400:00:00
Theo Wikipedia Hà Nội, tác phẩm Tuổi Hai Mươi Yêu Dấu của Nguyễn Huy Thiệp “vốn hoàn thành vào tháng 1/2003, đã được dịch ra tiếng Pháp và xuất bản từ năm 2005, cũng như được phát hành ở nhiều nước như Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ, Canada. Vì ngôn ngữ nhạy cảm, cuốn tiểu thuyết phải chờ đợi 15 năm trước khi phát hành trong nước vào năm 2018.” Mà “nhậy cảm” thiệt, và “nhậy cảm” lắm. Tác giả viết như vậy đây: “Thời của tôi đang sống là thời chó má. Tin tôi đi, một trăm phần trăm là như thế đấy!”
10/05/202414:01:00
Thời gian gần đây hiện tượng sư Thích Minh Tuệ tu theo hạnh Đầu Đà đi bộ từ Nam chí Bắc đã được quần chúng đủ mọi thành phần ngưỡng mộ. Họ chờ đón sư ở dọc đường, cúi đầu hoặc quỳ xuống lòng đường để đảnh lễ, tặng đồ ăn thức uống, có khi tháp tùng sư một đoạn đường dài. Có khi họ tụ tập quanh sư tại nơi nghỉ chân, có khi là nghĩa địa, một ngôi nhà hoang, hoặc dưới tàng cây, ngồi quanh sư để nghe sư thuyết pháp hoặc vấn hỏi một số vấn đề. Đặc biệt tại Thanh Hóa có cả xe chở mấy chục học sinh Tiểu Học, tung tăng chạy tới để chiêm ngưỡng và vái lạy sư. Và lần đầu tiên một vị sư thuyết pháp tại một nghĩa địa.
10/05/202400:00:00
Nhập cư, immigrant, luôn luôn là vấn đề ở Hoa Kỳ và của người Hoa Kỳ. Và cũng là vấn đề của người Việt ở đây, chúng ta là người nhập cư qua những hình thức di tản, tị nạn, vượt biên, HO, bảo trợ, vân vân. Câu chuyện nhập cư có vẻ khôi hài một cách cay đắng khi nhìn lui lịch sử: Những người da trắng đầu tiên đến đất nước này, cũng là một dạng “người nhập cư.” Những làn sóng di dân theo sau tiếp tục từ châu Âu, cũng là nhập cư. Dân da đen bị bắt làm nô lệ, cũng là dạng nhập cư. Những dân Do Thái, dân năm châu bốn biển lánh nạn, lánh đói, lánh độc tài, lánh tù tội, đến đây, cũng nhập cư. Giờ đây và tiếp tục, dân vượt biển, vượt hàng rào biên giới, chui qua hầm… đều là người nhập cư. Rồi những người nhập cư sử dụng nhau, chống đối nhau, ghét bỏ nhau. Người nhập cư cũ không muốn người nhập cư mới. Người nhập cư cũ trở thành người bản xứ và không muốn chia xẻ với người nhập cư mới quyền sở hữu của mình.
10/05/202400:00:00
Sau khi phụ huynh tố giáo viên và nhà trường vì đã phát cuốn tiểu thuyết “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” của Ocean Vuong cho học sinh lớp 11 đọc, bởi trong đó có những trang “nhạy cảm”, trần trụi” về “cảnh giường chiếu”, nó đã bị sở Giáo dục thành phố HCM ra lệnh thu hồi. Sự việc này là một “ca” rất đáng suy ngẫm về nhiều mặt trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam – từ tâm lý, văn hóa, giáo dục...
08/05/202410:05:00
Các nhà khoa học đưa ra mô hình mới về ý thức trong các động vật, cho biết ngay cả côn trùng cũng có thể có nhận biết và cảm thọ. Trong một tuyên bố mới, các nhà khoa học hàng đầu cho biết có rất nhiều loài động vật có ý thức, nhiều hơn người ta trước giờ nghĩ --- trong đó có loài cá, tôm hùm và bạch tuộc.
05/05/202409:32:00
Có một người đến vấn hỏi thiền sư, “Để phòng ngừa tai họa, xin thầy từ bi cho biết cái gì đáng sợ nhất trên cõi đời này?” Thiền sư đáp: -Chỉ có tâm người là đáng sợ...
03/05/202400:00:00
Tuần qua Tổng thống Joe Biden ký ban hành gói dự luật viện trợ trị giá 95 tỷ MK thành luật chính thức. Và cũng từ đây, đồng hồ bắt đầu đếm ngược thời hạn 9 tháng để ByteDance, công ty mẹ của TikTok, tìm cách thoái vốn khỏi ứng dụng này. Thời hạn có thể được gia hạn thêm ba tháng, tức là tối đa 1 năm, và TikTok đã tuyên bố sẽ lôi vụ việc ra tòa giải quyết.