Hôm nay,  
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”

Vì Con Em, Hãy Tiến Bước

08/07/202009:07:00(Xem: 2521)

Từ ngày các cuộc biểu tình bùng lên, vợ chồng tôi cứ phân vân khi nào nên nói chuyện với các con nhỏ về những sự kiện liên quan đến các cuộc xuống đường này, nhất là việc người đàn ông Da đen bị viên cảnh sát da trắng đè đầu gối lên cổ đến chết. Đồng thời, nói cách nào để tránh không để chúng phải thấy những điều quá ghê tởm về nạn kỳ thị chủng tộc.

Tôi hiểu, ngay nỗi băn khoăn của vợ chồng tôi đã là một đặc quyền mà những gia đình người Da đen không được hưởng. Họ không có lựa chọn khi nào con mình đủ khôn lớn để giảng cho chúng biết trên đời có những người liệt chúng vào thành phần nguy hiểm, nên tránh xa, và thậm chí đáng giết chết. Xã hội sẽ định đoạt cho họ. Đó có thể là lần đầu tiên đứa bé nhận thấy ông chủ tiệm luôn canh chừng xem mẹ con nó có ăn trộm gì không. Hoặc chứng kiến bố nó bị lôi ra khỏi xe chỉ vì dám cả gan hỏi cảnh sát mình đã phạm lỗi gì. Hoặc tình cờ thấy các hình trên mạng chụp người da trắng diễn lại cảnh chết của George Floyd để làm trò cười.

Sự kỳ thị chủng tộc không phải là một hội chứng bẩm sinh. Nó là căn bệnh lây truyền. Trẻ em bị nhiễm định kiến từ các bậc phụ huynh vô tình hoặc cố tình truyền dạy cho chúng. Qua thời gian, định kiến này sẽ lan sâu vào tâm khảm nếu người đó chỉ chú ý đến những sự việc hợp với quan điểm của mình. Nếu đứa trẻ chỉ nghe toàn những lời lẽ miệt thị về người Da đen, trong gia đình chỉ bàn tán về những vụ cướp bóc do họ gây ra, đương nhiên nó sẽ có thành kiến xấu về người Da đen dù chưa từng tiếp xúc với họ bao giờ. Người Việt chúng ta cũng không tránh được các thành kiến thường có về mình, chẳng hạn như mọi người Việt đều thành đạt hoặc đều gian lận tiền welfare.  

Sự kỳ thị chủng tộc nảy mầm khi con người không đặt mình vào hoàn cảnh người khác để tìm sự tương đồng giữa con người với nhau. Cộng đồng chúng ta phản đối lá cờ đại diện cho chế độ đã buộc ta phải rời bỏ quê hương, vận động để ngăn cấm lá cờ đó không được treo tại các nơi đông người Việt; lẽ nào chúng ta lại không cảm thông được sự phẫn nộ của cộng đồng người Da đen đối với lá cờ và những tượng đài tôn vinh một chế độ không cho họ quyền làm người? Chúng ta lên án chính phủ Việt Nam đàn áp người dân; lẽ nào chúng ta không mảy may thương cảm cho những người dân Mỹ bị giết chỉ vì màu da của họ, không lên tiếng phản đối những sự bất công về chủng tộc trên quê hương mới của ta? Chẳng lẽ chính nghĩa của ta cao cả hơn? Nỗi khổ của ta oan ức hơn? Hay vì lòng thương người của chúng ta chỉ được dành cho những người cùng màu da? 

Cộng đồng người Việt đã từng là nạn nhân của sự bất công và kỳ thị tại Việt Nam lẫn trên đất Mỹ, từ người Da đen lẫn da trắng. Nhưng chúng ta có vì một vài va chạm mà tạo thành định kiến về người da trắng như với người Da đen không? Không phải là sự ngẫu nhiên mà tiếng Việt và tiếng Anh đều có nhiều từ ngữ miệt thị về người da màu nhưng hầu như không có từ nào về người da trắng.

Nỗi buồn nào đau lòng hơn? Nỗi khổ nào xót xa hơn? Phải gây dựng lại cuộc sống tại một đất nước xa lạ, hay sống ngay tại quê hương coi rẻ mạng sống của mình? Lo cho các con không được ăn học tử tế vì mình là người của chế độ cũ, hay lo cho tính mạng các con mỗi khi chúng bước ra khỏi nhà? Sống dần mòn trong trại cải tạo vì mình đứng về bên thua trận, hay sống khắc khoải trong nhà tù vì hệ thống tư pháp nhắm vào những người như mình? Đây là sự so bì không ai hơn ai. Giá trị duy nhất của nó là tạo sự cảm thông với những người trong hoàn cảnh ta từng trải qua, dù đó là các thuyền nhân từ Syria, những người xin tị nạn từ Trung Mỹ, hoặc những người Mỹ Da đen đang phấn đấu cho quyền bình đẳng.

Cộng đồng người Việt tại Hoa kỳ có được như ngày nay là nhờ sự hy sinh và lòng dũng cảm của những người đã rời bỏ quê hương để tìm một tương lai sáng sủa hơn cho gia đình họ. Nhiều người đã ẩn nhẫn làm những công việc không xứng đáng với khả năng mình để con em không phải chịu cùng số phận đó, từ bỏ ước mơ của mình để con em có thể đạt được nguyện vọng của chúng. Tuy vậy, chúng ta phải vì con em mà tiến thêm bước nữa. Bước này chỉ đòi hỏi ta một điều: Hãy từ bỏ những định kiến về chủng tộc đã có từ bấy lâu nay.

Nói cho cùng, quan niệm người Việt hơn người Da đen ngay từ bản chất đi đôi với khái niệm thứ bậc chủng tộc, rằng mỗi nhóm có đặc điểm riêng, và dựa theo đó, được xếp hạng trên dưới các nhóm khác. Theo cách suy nghĩ này, ta phải chịu thua kém những chủng tộc có bản chất tốt hơn. Chẳng lẽ đó lại là di sản ta để lại cho con em? Rằng bất kể chúng làm gì, thành đạt đến mấy, chúng vẫn muôn đời thua kém người khác chỉ vì mang dòng máu Việt?

Thiện Đỗ là một nhà làm phim tại miền Nam California.


***

The Things We Do for our Children

Since the recent protests began, my wife and I have had many discussions about when and how to talk to our children about the events surrounding these demonstrations, particularly the death of a Black man in the hand – or to be more precise, under the knee – of a white policeman, without exposing them to too much of the ugliness of racism. 

I realize that this in itself is a privilege. Families among Black communities don’t have such a luxury. They don’t get to choose when to tell their children that there are those who regard them as someone to fear, to stay away from, or even to kill. Society imposes it on them. It could be the first time a child noticed a storekeeper eying her and her mom to make sure they didn’t steal anything. Or when she witnessed her dad being dragged out of his car by a police officer just for having the audacity to ask what he did wrong. Or came across photos on the internet of white people reenacting George Floyd’s death for laughs.

Racism is a learned behavior. Children are not born with innate prejudices. They pick them up, whether by design or accident, from the adults around them. Over time, these prejudices are cemented if we only look for evidences to support what we believe. If someone grew up thinking that Blacks are more prone than others to becoming criminals, he could find plenty of examples of crimes committed by Black persons to confirm this stereotype. The same could be said for us Vietnamese Americans, whether someone believes we’re all successful professionals or welfare cheats. 

Racial prejudice stems from the inability or unwillingness to see ourselves in others, to relate our experiences to someone else’s. We demanded that the display of the flag representing the regime we hold responsible for the loss of our homeland be banned from our communities; how can we not feel the pain and anger of the Black community toward the flag and monuments celebrating a society that saw them as less than human? We speak out against the Vietnamese government’s oppression of its citizens; how can we not do the same for our fellow Americans who have been killed simply because of their skin color? Is it because we believe that our cause is more righteous? Our suffering more undeserved? Or does our compassion extend only to those who share our background? 

We Vietnamese Americans have also suffered from injustice and prejudice both in Vietnam and here in the US, possibly by Black as well as white Americans. Yet, we don’t lump all white people together over a bad encounter as we often do with Blacks. It’s telling that in both English and Vietnamese, there are plenty of derogatory terms for minority groups, but none for white Americans. 

Is it worse to have to build a new life in a foreign country, or to feel that your life is worth less in your own country? To worry that your children wouldn’t be able to get a job because of the side you were on during the war, or to fear for your children’s life each time they leave the house? To waste away in a re-education camp because you were on the losing side of a conflict, or to languish in prison because of a judicial system that targeted people like you? Suffering is a contest in which there’s no winner. If anything, it should make us more sympathetic to the plight of those facing challenges we know all too well, whether they are the boat people from Syria, asylum seekers from Central America, or African Americans demanding to be treated as equals.    

The Vietnamese American community has come a long way, thanks to the sacrifices made by those who had the courage to leave behind the country they called home to find a better future for their families. Many Vietnamese Americans have had to take jobs they were vastly overqualified for so their children would not have to do the same, given up their own dreams and aspirations so their children can realize theirs. Still, we owe it to our children to take one more step. It only asks one thing of us: To give up any racial prejudice we may have carried with us through the years. 

After all, to believe that our Vietnamese heritage makes us better than another ethnic group is to believe in a racial hierarchy in which each race possesses inherent traits that place it above or below other groups. It also means we have to accept that there may be those whose unique racial characteristics make them superior to us. That would be the most tragic legacy to leave to our children: That no matter how hard they work, how much they achieve, they will have to settle for being less than someone else simply because they carry Vietnamese blood.   

Thien Do is a filmmaker based in Southern California.


Ý kiến bạn đọc
09/07/202019:39:30
Khách
Một bài viết trung thực, xây dựng và nhiều giá trị giáo dục. Cám ơn tác giả đã viết và toà soạn đăng tải.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
14/06/202400:00:00
Dưới thời các Tổng thống Barack Obama, Donald Trump và Joe Biden, chiến lược phòng thủ của Hoa Kỳ đã được xây dựng dựa trên quan niệm lạc quan rằng, Hoa Kỳ sẽ không bao giờ cần chiến đấu nhiều hơn một cuộc chiến trong cùng một lúc. Dưới thời chính quyền Obama, đứng trước tình trạng tiết kiệm ngân sách, Bộ Quốc Phòng đã từ bỏ chính sách lâu đời là sẵn sàng chiến đấu và giành chiến thắng trong hai cuộc chiến lớn để tập trung vào việc có được các phương tiện chiến đấu và chỉ giành chiến thắng trong một cuộc chiến. Hành động đó đã đẩy nhanh xu hướng, hướng tới một quân đội Mỹ nhỏ hơn. Nó cũng thu hẹp các lựa chọn khả dụng cho giới hoạch định chính sách của Hoa Kỳ, vì việc cam kết cho Hoa Kỳ tham chiến ở một nơi sẽ ngăn cản hành động quân sự ở nơi khác.
13/06/202408:25:00
Khi nói tới chuyện trao truyền y bát, chỉ là sử dụng một kiểu ngôn ngữ ước lệ. Nơi đây, chúng ta muốn nói tới một thẩm quyền sau khi Đức Phật nhập Niết Bàn. Nghĩa là, một thẩm quyền tối hậu để nương tựa. Khi dò lại kinh, chúng ta sẽ thấy câu chuyện phức tạp hơn. Vì có nơi Đức Phật nói rằng sau khi ngài nhập Niết Bàn, tứ chúng hãy chỉ dựa vào Chánh pháp. Kinh lại nói rằng tứ chúng chỉ nên dựa vào Kinh và Luật. Mặt khác, Đức Phật nói rằng có những kinh cần giải nghĩa (tức là, hãy nhìn mặt trăng, chứ đừng chấp vào ngón tay, và từ đây mở đường cho các bộ Luận và Kinh Đại Thừa). Có lúc Đức Phật chia đôi chỗ ngồi và trao y cho ngài Ca Diếp. Có kinh ghi lời Đức Phật trao pháp kế thừa cho ngài A Nan. Và có kinh ghi lời Đức Phật ủy thác quyền lãnh đạo cho Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên. Thế rồi, một hình ảnh thơ mộng từng được kể qua truyện tích Niêm Hoa Vi Tiếu, rằng Đức Phật lặng lẽ, cầm hoa lên, và ngài Ca Diếp mỉm cười. Tích này kể lời Đức Phật nói rằng ngài có một pháp môn vi diệu, không dự
12/06/202418:23:00
Bồ Tát là người giác ngộ về nỗi khổ của chúng sinh, đồng tình và thông cảm với nỗi khổ đó, và phát nguyện cứu thoát chúng sinh ra khỏi những nỗi khổ đó. Bồ Tát là những nhân vật khá phổ biến trong văn học và nghệ thuật Phật giáo, thường là các cá nhân bình thường mà được mô tả là những vị Bồ tát vĩ đại, đã hóa thân thành nhiều hình thức khác nhau để cứu giúp những người gặp hoạn nạn, khó khăn.
12/06/202409:17:00
Nếu đã có dịp được học và hiểu Chánh Pháp, đã từng thường xuyên thực tập các pháp hành, người Phật tử sẽ không vì ngưỡng mộ thầy Minh Tuệ mà thay đổi được con đường tu học của mình.
09/06/202419:37:00
Hôm nay với tư cách là người Việt quốc tịch Mỹ, mãi mãi vẫn nhớ mình là ai, xin ghi lại câu chuyện Hoa Kỳ lập quốc nhân ngày lễ Độc Lập. Lịch sử nước Hoa Kỳ ngắn và tưởng đơn giản nhưng thực sự rất phức tạp. Những người Anh tha phương tìm được đất sống đã nổi dậy chống lại cố quốc để trở thành người Mỹ. Văn hóa và ngôn ngữ vẫn từ nước Anh, nhưng di dân đã làm cách mạng chống lại nước mẹ để trở thành Hiệp Chúng Quốc.
07/06/202404:26:00
Thầy Minh Tuệ là một hiện tượng nổi cộm đã gây xôn xao trong xã hội, trong Phật giáo, lan tỏa ra khỏi ranh giới quốc gia, một hiện tượng mà bản chất không xa lạ đối với Phật giáo và những hệ phái khổ hạnh tại Ấn, là hiện tượng cũng không hiếm tại Việt Nam từng có những vị hành cước tam bộ nhất bái, những vị khổ tu trong các am cốc núi rừng.Tóm lại, thầy Minh Tuệ là một hiện tượng đặc biệt, đặc biệt vì có những hành trạng mà ít ai làm được trong “tứ y pháp”, được cộng đồng mạng đề cao.
07/06/202400:00:00
Năm 2010 tôi về Việt Nam trong một hành trình dài từ Hà Nội đến Sài Gòn. Từ bắc đến Nam, từ phi trường đến bến xe, từ hẻm đến đường phố, bất kỳ nơi nào cũng có bầy chim cánh cụt, nhiều màu, đa số màu đen trắng, đứng từng nhóm, miệng há to, kêu lên khao khát: “Hãy cho tôi rác! Hãy cho tôi rác! Hãy cho tôi rác!” Nhìn chung quanh, dọc đường đi, đất nước tôi vẫn còn nhiều rác, nhưng với tiếng kêu thèm muốn, năn nỉ xin rác đồng loạt khắp nơi kia, chắc chắn dân tôi sẽ nghe. Bắt đầu thay đổi một thói quen phải như vậy. Lòng tôi ấm lại. Một niềm vui phập phồng. Ở đâu có sinh vật, ở đó có rác. Rác là bằng chứng có người. Người tiền sử đã biết xả rác. Xả rác là hành vi bẩm sinh. Không xả rác là hành vi tập quán. Từ hành vi bẩm sinh trở thành thói quen cho đến khi có thể thay đổi để trở thành tập quán ngược lại là một hành trình vô cùng khó khăn, vô cùng khốc liệt, không dễ gì làm được.
05/06/202407:57:00
Lúc đó, bước vào giữa ngôi làng của những người gia chủ Bà La Môn, Đức Phật chỉ nói đơn giản là hãy phát nguyện, hãy giữ hạnh nguyện xa lìa lậu hoặc và hãy “chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu!” Đức Phật đã dạy như thế với các gia chủ Bà La Môn, những người chưa từng quy y và chưa biết gì về Chánh pháp.
03/06/202407:56:00
Thực ra, chúng ta không cần tới “một Phật Giáo” nào khác cho thế gian hay cho xuất thế gian, bởi vì Phật Giáo là Phật Giáo, là con đường Bát Chánh Đạo để giải thoát đã được nói rất minh bạch, không mơ hồ. Bởi vì, nếu biến thể Phật Giáo cho phù hợp với một cộng đồng nào đó, đôi khi sức sống sẽ bị nhạt màu, sẽ mất máu, sẽ trở thành một cái gì khác, rất xa lạ với Phật Giáo.
01/06/202416:07:00
Công nghệ cao là thành tựu của loài người nhưng mặt trái của nó cũng không hề nhỏ và cái hậu quả như thế nào con người cũng chưa lường hết được. Các nhà khoa học, các nhà sáng chế phát minh, các nhà hoạch định chính sách, các nhà đạo đức, làm luật, học giả… vẫn cãi cọ bất đồng ý kiến với nhau về vấn đề này. Tất cả tranh luận mà chưa có hồi kết và dĩ nhiên cũng chưa có một tiếng nói chung nào. Duy có một điều là con người không thể thành robot được! Con người là sự kết hợp của thể xác và tâm hồn, nếu con người được cấy chíp vào não để điều khiển tự động hóa, hành xử như người máy thì liệu cái giá trị nhân văn, đạo đức, tư duy, thẩm mỹ… còn là gì?