Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hãy Gọi Đúng Tên: Chủ Nghĩa Bài Da Đen

06/07/202012:54:00(Xem: 1090)

Antiblackness
Một khu tưởng niệm ở thành phố Minneapolis, nơi George Floyd bị cảnh sát giết chết. Ảnh: Stephen Maturen / Getty Images





Khi cảnh sát giết người da đen, đó không chỉ là phân biệt chủng tộc. 


Từ “phân biệt chủng tộc” được dùng khắp nơi để giải thích tất cả những nguyên nhân gây ra nỗi thống khổ và cái chết của người Mỹ gốc Phi: thiếu thốn tiếp cận chăm sóc y tế, thực phẩm, nhà ở, việc làm, bị ăn đạn, đánh bằng dùi cui, hoặc đầu gối cảnh sát. Nhưng từ “phân biệt chủng tộc” không thể diễn tả được hết những gì người da đen phải đối mặt trên đất nước này.

Rõ ràng, “phân biệt chủng tộc” không phải là một từ vô nghĩa. Nhưng nó bao hàm quá nhiều vấn đề, từ việc người da đen bị từ chối tiền vay mua nhà, cho đến việc học sinh châu Á bị coi là “hình tượng thiểu số mẫu mực.” Từ “phân biệt chủng tộc” quá chung chung, thiếu cụ thể.

Cần phải gọi cho đúng tên: đây là “chủ nghĩa bài da đen.”

Giật mình sau khi xem đoạn phim quay viên cảnh sát Derek Chauvin giết George Floyd bằng cách đè đầu gối lên cổ, nhiều người Mỹ đang vật lộn với câu hỏi tại sao. Tại sao thế giới ta đang sống cứ lặp đi lặp lại vở bi kịch, với cái chết của người da đen trên nhạc nền là tiếng khóc bi ai của những bà mẹ mất con, và thái độ thản nhiên của những kẻ giết người. Hiểu được [đây là] chủ nghĩa bài da đen mới chỉ là bước đi đầu tiên.

Một số học giả người da đen đã sử dụng khái niệm “chủ nghĩa bài da đen” để miêu tả trải nghiệm sống khi bị đánh dấu là da đen trong một thế giới bài da đen. Điều này nghiêm trọng hơn là chỉ “phân biệt chủng tộc đối với người da đen” - cách nói này quá đơn giản hóa hiện tượng bài da đen. Chủ nghĩa bài da đen là một khung lý thuyết soi rọi cách xã hội bất lực trong việc nhìn nhận nhân tính của chúng tôi - nỗi khinh bỉ, coi thường, ghê tởm đối với sự tồn tại của chúng tôi.

Giáo sư nghiên cứu Mỹ-Phi Frank B.Wilderson, người đặt ra lý thuyết “Afro-pessimism” (tạm dịch: “chủ nghĩa bi quan của người Phi”), lập luận rằng chủ nghĩa bài da đen đã sắp xếp một cấu trúc xã hội mà trong đó phạm trù da đen bị gắn liền với khái niệm “nô lệ.” Mặc dù chế độ nô lệ ở Hoa Kỳ đã chính thức chấm dứt hơn 150 năm trước, nó vẫn tiếp tục quy định địa vị bản thể của người da đen. Bởi vậy, trong tâm trí nhiều người, giữa nhân loại và phạm trù da đen là mối quan hệ thù địch và không thể hòa giải.

|Trong tâm trí nhiều người, giữa nhân loại và phạm trù da đen là mối quan hệ thù địch và không thể hòa giải.

Chủ nghĩa bài da đen miêu tả sự bất lực đối với việc nhìn nhận nhân tính của người da đen. Nó khắc họa thực tế rằng thứ bạo lực thấm đẫm đời sống của người da đen không phải do hành động cụ thể nào của một người da đen - đúng hơn là người bị phân loại chủng tộc là da đen. Những bạo lực chúng tôi phải chịu đựng chẳng liên quan tới bất kỳ hành vi sai trái cụ thể nào, mà cứ vô cớ và dồn dập không ngưng.

https://lh5.googleusercontent.com/2HOTN_A_YnYLyzmC-5eiqZv57BZXF1UdSbh1K_b92X2wy4QS_kH_8QMjDuzaTCRUlpH2a7Is-mjHmtZlD4gxhXFIjLRHekpbup_pLmp78H2APgtUHD_5LmbJTm9vPIhGBdZ4bQte

Chủ nghĩa bài da đen đề cập tới một thực tế: sự thù ghét của xã hội đối với những gì thuộc phạm trù da đen, cũng như thứ bạo lực vô cớ đối với người da đen, trở nên phức tạp hơn nếu ta biết rằng chính xã hội này lại rất cần đến sự tồn tại của chúng tôi. Đơn cử, đối với người da trắng - hay đúng hơn là người được phân loại chủng tộc là da trắng - sự cùng cực của người da đen củng cố phạm trù da trắng, nhân tính, quyền lực và đặc quyền của họ, dù họ có ý thức được việc đó hay không. Người da đen vừa bị coi thường, vừa bị người khác sử dụng như đối trọng để cân đo tính người của mình. Nói cách khác, dù ai cũng có thể phải chịu rất nhiều thiệt thòi chồng chất trong cuộc sống, thì ít nhất họ vẫn không phải bị làm người da đen.

Vậy nên, khi đặt câu hỏi làm thế nào một sĩ quan cảnh sát da trắng có thể bình tĩnh và thản nhiên dồn trọng lượng toàn cơ thể xuống đầu gối của mình đang đè lên cổ một người đàn ông da đen - người đã van xin tha mạng trong hơn tám phút cho đến khi anh ta không còn chút không khí nào để nài nỉ - chúng ta phải hiểu rằng chưa bao giờ có một khoảnh khắc nào trong lịch sử của đất nước này mà đây không phải là thực tế của người da đen.

Từ roi da đến họng súng, những đội tuần tra nô lệ của thế kỷ 18 chính là cha ông của cảnh sát thời nay. Vô tình mà vụ giết George Floyd được lên báo, vô tình mà có video ghi lại tiếng anh tuyệt vọng kêu cứu người mẹ đã khuất. Vụ sát hại tàn bạo này không chỉ là ngoại lệ, mà chính là quy luật ở một quốc gia đã biến người da đen thành đồ vật, theo nghĩa đen.

Người da đen bị coi như tài sản, phải xây dựng đất nước này, phải đổ máu, mồ hôi và nước mắt xuống tấc đất trồng rau ta ăn, nước ta uống, và bầu không khí ta hít thở. Việc đồ vật hóa người da đen chính là căn tính cơ bản của quốc gia này.

Chấp nhận thực tế này khó hơn nhiều so với việc học về những định kiến, sự phân biệt chủng tộc, thậm chí cả về hệ thống và thể chế phân biệt chủng tộc. Nó cũng sẽ có ích hơn bất kỳ khái niệm nào khác nhằm giúp chúng ta hiểu hơn 400 năm thống khổ của người da đen - về nỗi đau, sự kiệt sức, và cơn giận khôn cùng không ngơi của chúng tôi.

Cái chết của George Floyd chính là câu chuyện của những đứa con chúng tôi, của vô số những đứa trẻ da đen lớn lên dưới gót giày cảnh sát, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Đó là câu chuyện của những gia đình chúng tôi, kể từ con đường buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương đã phải gồng mình gánh chịu những điều không tưởng.

Nhưng khi họ giết con, giết mẹ, giết cha chúng tôi, người ta lại đòi chúng tôi phải tha thứ, phải ôn hòa khi đối mặt với cường bạo. Chúng tôi được yêu cầu phải tôn trọng thứ pháp luật không thể nhìn nhận nhân tính của chúng tôi, một hệ thống không thể khắc phục được vấn đề. Và khi mà hết lần này đến lần khác, luật pháp chứng minh rằng nó sẽ không bao giờ bảo vệ chúng tôi, không bao giờ bắt những cá nhân và hệ thống gây hại cho chúng tôi phải chịu trách nhiệm, thì chúng tôi vẫn bị đòi hỏi phải tuyên truyền câu chuyện rằng hệ thống này hoạt động ổn thỏa, rằng công lý sẽ được thực thi.

Em trai George Floyd cảm thán, “không thể hiểu chúng tôi còn phải chịu đựng thêm đến đâu nữa.” Ngày hôm nay mọi người xuống đường bởi đằng đẵng nhiều năm chúng tôi diễu hành hòa bình hát vang những khúc nhạc dân gian của người Da Đen, hằng mong nhân tính của chúng tôi được công nhận. Trên đầu chúng tôi là mái tóc xù Afro như tấm vương miện gợi nhớ vẻ đẹp của mình. Chúng tôi vung nắm đấm thể hiện sức mạnh. Chúng tôi tuyên bố cuộc sống của mình đầy ý nghĩa ở mọi góc cạnh đẹp đẽ. Chúng tôi đòi họ ngừng giết hại chúng tôi trên đường phố cũng như trong nhà mình mà hoàn toàn không bị trừng phạt. Người ta xuống đường hôm nay là bởi, trong cuộc đấu tranh đòi quyền sống của người da đen này, mặc cho tất cả những sinh mạng đã mất - theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, chúng ta vẫn còn phải tiếp tục chiến đấu.

Vậy nên đừng nói rằng chủ nghĩa phân biệt chủng tộc đã giết George Floyd, hay tệ hơn, rằng một viên cảnh sát phân biệt chủng tộc giết anh ấy. George Floyd bị giết bởi vì chủ nghĩa bài da đen là khung xương và cốt lõi của cái cách chúng ta dùng để hiểu về những khía cạnh xã hội, kinh tế, lịch sử và văn hóa của đời sống loài người.

Dịch bởi: Nga L.H. Nguyen | hiennga@live.com Chỉnh sửa: Ly Thuy Nguyen | vsan4abolition@gmail.com VSAN for Black Lives Matter & Abolition Project.

Ý kiến bạn đọc
24/08/202023:08:09
Khách
Blm supporters, especially naive educated people, they know the past, but ignore the present the fundamental truth that far more Black lives are taken by other Black people than by the police or the White people in the U.S
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
23/01/202115:44:00
Chuyện bầu cử ở Mỹ đã xong nhưng còn nhiều chuyện khác về chính trị nước Mỹ mà người Việt chúng ta cần suy nghĩ và bàn luận, trong đó việc lá cờ Việt Nam Cộng Hòa còn gọi là cờ Vàng đã xuất hiện trong cuộc biểu tình tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn ngày 6/1/2021 vừa qua.
20/01/202118:25:00
Mỹ Quốc là một công trình dang dở và chưa bao giờ hoàn hảo, nhưng chủ trương hàn gắn của Tân Chính phủ Biden-Harris sẽ giúp mọi người tham gia xây dựng và mang lại cho chúng ta niềm tin vào một nước Mỹ ngày càng tốt đẹp hơn cho tất cả.
19/01/202114:59:00
Thật ra, cờ vàng đã thường xuyên có mặt trong những cuộc biểu tình ủng hộ ông Trump suốt năm 2020. Tuy vậy, từ sau ngày 3 tháng 11, khi lá cờ bị đem tới để cổ vũ cho những vu cáo của ông Trump về gian lận bầu cử, thì sự buồn phiền, tức giận, xấu hổ của những người gốc Việt không theo ông Trump đã tăng cao.
12/01/202113:50:00
Vào ngày 6 tháng 1, 2021, vào khoảng 5:00 giờ chiều giờ Hoa Thịnh Đốn, sau khi cuộc bạo loạn nhằm phá hoại tiến trình bầu cử Hoa Kỳ tại tòa nhà Quốc Hội đã chấm dứt, người ta thấy trên màn hình TV của đài MSNBC hình ảnh trơ trọi một lá Cờ Vàng VNCH bị bỏ rơi trên khán đài bên ngoài. Bên cạnh lá cờ đại diện cho cộng đồng người Việt tị nạn nằm trơ trọi còn có những lá cờ Trump, cờ nam quân thời nội chiến, cờ của các nhóm khủng bố nội địa, những lá cờ đại diện cho thượng tôn da trắng, cho sự thù hằn và kỳ thị chủng tộc. Cả thế giới nhìn thấy hình ảnh này. Một số cá nhân và hội đoàn người Mỹ gốc Việt đã lên án việc đánh phá nền dân chủ Hoa Kỳ qua bản kiến nghị ký tên từ nhiều cá nhân, hội đoàn, cơ quan truyền thông, v.v. cũng như nhiều bạn trẻ đã lên tiếng phản đối việc sử dụng và nhân danh cờ vàng tại cuộc bạo động này. Việt Báo trích đăng một số ý kiến, bài viết, quan điểm của một số dân cử*, hội đoàn và cá nhân người Mỹ gốc Việt.
10/01/202120:47:00
Cựu thống đốc California kiêm diễn viên Arnold Schwarzenegger trong một bài phát biểu đã được nghe trên 17 triệu lần, đã cho rằng cuộc tấn công của đám quân ủng hộ Trump vào Điện Capitol của Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng Một là một hành động của sự thù hận, gợi nhớ lại "Kristallnacht", hay Đêm Kính Vỡ. "Đó là một đêm vào năm 1938, người Do-thái đã bị tấn công bằng bạo lục bởi bọn Đức Quốc Xã, cũng giống như đám Proud Boys bây giờ. Hôm thứ Tư vừa qua là Ngày Kính Vỡ đã diễn ra ngay tại đây, trên đất nước Hiệp Chúng Quốc này. Kính vỡ từ những khung cửa sổ của toà nhà Quốc Hội Hoa Kỳ."
10/01/202112:41:00
Một cuộc tấn công vào nền dân chủ vừa diễn ra vào Thứ Tư vừa qua, ngày 6 tháng Giêng, khi đám đông quá khích đột kích vào tòa nhà Quốc Hội Hoa Kỳ. Trong khi cả thế giới sững sờ chứng kiến cuộc nổi loạn, nhiều người Mỹ gốc Việt hổ thẹn khi thấy lá cờ vàng ba sọc đỏ bay phất phới chung với các biểu tượng kỳ thị của chủ thuyết “da trắng thượng đẳng”. Đối với nhiều người gốc Việt, lá cờ vàng này tượng trưng cho cuộc tranh đấu cho tự do và dân chủ – một biểu tượng của đoàn kết, niềm hãnh diện và danh dự dân tộc, không thể đứng chung với các cờ hiệu của kỳ thị, thù hận.
10/01/202112:07:00
Lá cờ Việt Nam Cộng hòa đã và đang là biểu tượng cho những sự kiện của người Mỹ gốc Việt. Vốn đã mang tính dân tộc chủ nghĩa cao, tính biểu tượng của nó rất mạnh trong cộng đồng người tị nạn trong thập niên 1970, 1980. Nó không chỉ là căn cước và lịch sử của họ, đang bị chế độ mới ở Việt Nam xóa đi, mà nó còn là sự cần thiết cho họ vì có quá ít – nếu không nói là không có gì hết – những biểu hiện cho căn cước và lịch sử của họ ở Mỹ như là bảo tàng, tượng đài, sự công nhận, sự tưởng niệm,… Lá cờ và quốc ca Việt Nam Cộng hòa là điều trong số rất ít những điều giữ cho căn cước và ký ức chính trị của cộng đồng người tị nạn sống còn.
10/01/202109:32:00
Trả Lời: Vì nhiều câu hỏi nhận được, xin viết thành bài tiểu luận với tựa để mượn của ngài Nguyễn Du: Ngẫm hay muôn sự tại Trời, Trời kia đã bắt làm người có thân. Bắt phong trần phải phong trần, Cho thanh cao mới được phần thanh cao.
09/01/202111:32:00
Việc phải xảy ra đã xảy ra vào Thứ Tư qua. Một nhóm người điên cuồng, thù hận, ngụp lặn trong thế giới của tin giả và thuyết âm mưu, đã xâm phạm vào trung tâm quyền lực của cả quốc gia. Tòa nhà Quốc hội, với cái vòm nguy nga và quen thuộc tượng trưng cho nền dân chủ của xứ sở này, nơi luật pháp của Hoa Kỳ được tạo ra, đã bị họ làm ô nhuế. Đây hẳn là đáy của vực thẳm mà Donald Trump đã cố đẩy chúng ta xuống từ khi nhậm chức bốn năm trước.
02/01/202116:35:00
Trong bài phân tích ngắn này, tác giả muốn đưa ra những con số trong một vài lãnh vực kinh tế quan trọng của Hoa Kỳ, qua đó chúng ta có một cái nhìn về thành quả của chính quyền TT Donald Trump trong bốn năm qua và cùng nhận xét, chính sách „America First“ có tác động tích cực vào nền kinh tế Hoa kỳ hay không.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đã lên tiếng cảm ơn WHO vì dẫn dắt nỗ lực ứng phó Covid-19, trái ngược với chỉ trích thời ông Trump.
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,