Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất Cân Bằng Trong Kinh Tế Toàn Cầu: Lạm Dụng Ngân Sách Nhà Nước và Rủi Ro Đạo Đức (Bài 22)

08/05/202015:06:00(Xem: 678)


Khi chính quyền Hoa Kỳ tung gói cứu cấp khổng lồ trị giá 3 ngàn tỷ USD thì không khỏi tránh bị lạm dụng. Theo một ước tính con số thất thoát có thể lên đến 20% (tức là 600 tỷ USD) do thiếu kiểm soát khi tiền tung ra quá nhanh hòng chận đứng đà suy thoái của nền kinh tế do ôn dịch Vũ Hán gây ra. 


Ngoài việc khai man hoặc luồn lách kẽ hở luật pháp để lãnh cứu trợ còn một vấn đề được nêu lên là một khi nhà nước nhúng tay can thiệp vào thị trường tự do tất sẽ tạo ra tiền lệ xấu dẫn đến nhiều rủi ro đạo đức (moral hazard) trong kinh doanh. Lẽ phải trên thương trường tức làm ăn gian dối hay cẩu thả phải chấp nhận sớm muộn bị đào thải; nhưng nếu doanh nghiệp ỷ lại được chính quyền bảo kê thì sẽ không thay đổi thói hư tật xấu mà tiếp tục liều lĩnh đi tìm lợi lộc, hay nói nôm na cũng giống như con hư tại mẹ cháu hư tại bà!


Rủi ro đạo đức ở nhiều nước là hiện tượng tư bản thân hữu. Nhưng năm 2007-08 có thêm tình trạng ỷ lại vào thế mạnh (too big to fail) của các đại ngân hàng Hoa Kỳ. Những đại ngân hàng này đầu tư bừa bải vào địa ốc khiến sau đó thị trường tín dụng sụp đổ làm nước Mỹ rơi vào cuộc Đại Suy Thoái, vậy mà sau đó được nhà nước cứu vớt và chỉ bị phạt vạ sơ sơ cho có lệ. Lý do vì nếu để mặc các đại ngân hàng phá sản thì cũng giống như quả tim ngưng bơm máu vào cơ thể và sẽ dẫn đến sự sụp đổ của toàn bộ nền kinh tế. Kết quả là các chủ ngân hàng chẳng những không bị tù tội mà còn lãnh thêm phần thưởng to lớn khi những đại ngân hàng khuếch trương sanh lợi nhờ vào tiền cứu trợ của nhà nước, tức là tiền thuế của dân chúng. Đây là một trong các nguyên nhân dẫn đến sự phẩn nộ của quần chúng rằng nền chính trị Mỹ bị dàn dựng (the system is rigged) ưu đãi thành phần thượng lưu ưu tú mà thiệt hại cho dân chúng khiến dẫn đến trào lưu dân túy cánh hữu và xã hội cánh tã trong cuộc bầu cử 2016 ở Hoa Kỳ.


Cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2020 phát sinh từ đại dịch Vũ Hán, lỗi nơi Trung Quốc dấu giếm sự thật chớ không phải do các doanh nghiệp làm ăn cẩu thả. Thoạt đầu vấn đề rủi ro đạo đức không được nêu lên vì mọi công ty từ lớn nhỏ cho đến kinh doanh cá thể đều cần được cứu vớt trong lúc ngặt nghèo. Tuy nhiên một khi tiền – đúng hơn là rất nhiều tiền – được tung ra thì lại có chuyện tranh cãi vì phân phối không công bình.


Đối với thành phần công nhân có lời than phiền rằng trợ cấp thất nghiệp cộng thêm phụ trội khẩn cấp còn cao hơn cả tiền lương họ đang lãnh, nếu kéo dài sẽ sinh ra thói lười biếng.


Khoảng 600 tỷ USD được dành để tài trợ cho các cơ xưởng tiệm tùng nhỏ lẻ (Small Business Administration hay SBA) như nhà hàng, v.v… Nhưng thoạt đầu vài công ty lớn và vừa cũng nhảy vào “ăn có” vay mượn hàng trăm triệu USD làm hụt tiền trợ cấp cho kinh doanh cá thể nên tạo ra làn sóng công kích dữ dội. Việc lạm dụng giờ đây được ngăn chận phần nào bằng cách giới hạn số tiền cho vay nhưng cũng đã gây nên nhiều bất mãn trong xã hội.


Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ (NHTƯHK) trước đây chỉ mua nợ công của chính phủ Mỹ; năm 2008 mua thêm nợ địa ốc để hổ trợ các ngân hàng không bị xập tiệm; năm 2020 lại tiến thêm một bước chưa từng có là mua thêm nợ từ đủ mọi loại doanh nghiệp để giúp cho các công ty không bị phá sản hàng loạt, lý do vì nhiều kỷ nghệ có tầm vóc quốc gia như hàng không, sản xuất xe hơi, khai thác dầu hỏa, v.v… đều bị tê liệt trong thời gian khủng hoảng. Tuy nhiên từ năm 2008 do lãi xuất cực thấp nhiều doanh nghiệp đã vay mượn không phải để kinh doanh mà nhằm xử dụng vào các pháp thuật tài chánh (financial engineering) như thu hồi cổ phiếu (stock buyback) để nâng giá chứng khoáng nhằm thu lợi cho cổ đông và thành phần quản trị. Rủi ro đạo đức là liệu NHTƯHK có sẽ thu mua nợ xấu của những công ty này hay không vì tầm quan trọng chiến lược trong nền kinh tế.


Các khoảng cứu trợ khẩn cấp năm 2007-08 đã dẫn đến phong trào dân túy cánh hữu và xã hội cánh tả. Chúng ta chỉ có thể dự trù rằng những gói tài trợ lớn hơn rất nhiều vào năm 2020 sẽ khiến độ rạn nứt về chính trị càng trở nên sâu sắc. Cánh hữu sẽ đòi Hoa Kỳ cắt giảm nhịp độ toàn cầu hóa, nước Mỹ tự túc và cô lập để không còn lệ thuộc sinh tồn vào sản xuất nước ngoài, không phung phí tiền của ra ngoại quốc và tạo công ăn việc làm trong nước. Cánh tả sẽ đòi nhà nước khuếch trương to lớn khổng lồ để đảm nhận nhiều vai trò như y tế vào tạo công ăn việc làm thay vì giao khoáng cho tư nhân, đồng thời tăng thuế nhảy vọt để tái phân phối của cải trong xã hội. Khoảng cách giàu nghèo trong xã hội sẽ càng sâu đậm trong khi chiến tranh lạnh Mỹ-Trung có cơ hội nổ bùng. Thập niên 2020 sẽ đầy sóng gió.


Bài kế tiếp sẽ tìm hiểu liệu đại dịch Vũ Hán có đe dọa làm tan rã khối EU hay không?






 

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tháng tư/ 2019, các khoa học gia chụp được – thực ra là “tạo” được – tấm hình Hố Đen đầu tiên, giúp nhân loại có dịp chiêm ngưỡng thêm một tí dung nhan của vũ trụ. Sau khi long trọng ăn mừng thành tích mới của ngành khoa học không gian, bước kế tiếp của chúng ta là gì? Có người đề nghị: đặt lại tên, cho nó một danh tánh mới bảnh hơn. Ý kiến rất hay, vì việc tìm tên mới là một trọng trách, đòi hỏi phải nghiên cứu nghiêm chỉnh, kỹ lưỡng. Muốn cho Hố Đen cái tên đúng nghĩa, cần biết nó là cái gì.
gày chiến sĩ trận vong cũng như những ngày lễ khác của xứ này, người dân nghỉ ngơi, đi chơi, thăm thú họ hàng… Năm nay ngày lễ vẫn còn dịch bệnh nên số người đi chơi giảm rất nhiều, các thương xá, nhà hàng vẫn còn đóng cửa nếu có mở cũng rất hạn chế khách. Ngày chiến sĩ trận vong là ngày lễ quốc gia, tưởng niệm công ơn những người đã vì đất nước mà xả thân, những anh hùng vệ quốc, xây dựng tổ quốc, những người con ưu tú vì lý tưởng tự do mà hiến thân. Hiến thân cho tự do của xứ sở Cờ Hoa và cả tự do của một phần nhân loại trên thế gian này.
Do đó, mặc dầu VN luôn coi trong mối quan hệ kinh tế thương mại với TQ. Việt Nam cần phải thoát khỏi ảnh huởng của Trung Quốc là điều kiện tiên quyết để có được môt nền độc lâp bền vững và một nền tư do lâu dài để phát triên kinh té giảm thiểu tối đa sự thâm thủng trên cán cân mậu dịch với TQ mà VN là nạn nhân gánh chịu sự chênh lệch ấy.
Binh thư Tôn Tử gồn có 36 kế, trong đó kế thứ ba là “mượn dao giết người” (tá đao sát nhân). Trong chính trị cận đại Việt Nam, người ứng dụng nhuần nhuyễn kế nầy có lẽ là Hồ Chí Minh, người được đảng Cộng Sản Việt Nam (CSVN) vinh danh có 169 bí danh, bút danh, biệt danh trong sách Những tên gọi, bí danh, bút danh của chủ tịch Hồ Chí Minh, do Bảo tàng Hồ Chí Minh biên soạn, Nxb. Chính Trị Quốc Gia ấn hành năm 2001 ở Hà Nội.
Trang Dân Luận có một một bài viết ngắn (“Tại Sao Báo Chí Chính Thống Không Có Một Dòng Nào Về Chuyện Trần Huỳnh Duy Thức Tuyệt Thực”) của nhà báo Nguyễn Công Khế, với phần kết luận – như sau: “Còn một việc nữa, mấy hôm nay, râm rang trên mạng xã hội, và các cơ quan báo chí nước ngoài đang nói chuyện tù nhân chính trị Trần Huỳnh Duy Thức tuyệt thực 27 ngày có nguy cơ dẫn đến nguy hiểm tính mạng. THDT cũng được trên mạng xã hội và truyền thông nước ngoài đánh giá là một người có trí tuệ trong giới bất đồng chính kiến. Thế thì tại sao trước một tin tức như vậy, phía Nhà nước và báo chí chính thống không hề có một dòng nào, hoặc có việc đó, hay không có?
Trước nguy cơ dân chúng có thể bị thiệt mạng oan uổng trong lúc giao tranh, và để thuyết phục mọi người nên ở lại nhà cho được an toàn, trung úy Dũng đã dõng dạc tuyên bố với đám đông: “Tôi nhân danh sĩ quan quân lực Việt Nam Cộng Hoà xin hứa sẽ trở lại với đồng bào.” Và Đỗ Lệnh Dũng đã trở lại thực, chỉ vài ngày sau, như là một … tù binh! Rồi ông bị đấu tố trước Toà Án Nhân Dân Huyện Đôn Luân, một tên gọi khác (mỹ miều hơn) của Đồng Xoài, và đưa từ Nam ra Bắc – theo đường mòn Hồ Chí Minh – để đi cải tạo. Gần muời năm sau, năm 1982, trung úy Đổ Lệnh Dũng được chuyển trại từ Bắc vào Nam – và tiếp tục … ở tù!
Khối Euro (Eurozone) gồm 19 quốc gia Âu Châu dùng chung đồng Euro. Khối Euro được hình thành trong mục đích thúc đẩy mậu dịch khi không còn phải hoán chuyển giữa các đơn vị tiền tệ riêng lẻ của mỗi nước thành viên. Ít ai ngờ rằng chính lợi thế này của đồng Euro lại trở thành sợi dây lòi tói cột chặc nhiều nước chết chùm trong cơn khủng hoảng!
Theo như thư lời của TBT Nguyễn Phú Trọng thì đây là cách “tạo điều kiện thuận lợi để Hội Nhà báo Việt Nam, giới báo chí hoàn thành tốt nhiệm vụ.” Trừ khử mọi ngòi bút đối lập cho khỏi vướng thì đúng là Đảng đã “tạo điều kiện thuận lợi cho giới báo chí hoàn thành tốt nhiệm vụ” rồi. Chỉ có điều đáng tiếc là tuy được độc quyền (múa gậy vường hoang) nhưng đội ngũ cầm bút quốc doanh cũng chả thực hiện được điều chi tốt đẹp, nếu chưa muốn nói là ngược lại.
Trong mùa thi cử, sinh viên hay dùng cà-phê để có thể thức khuya gạo bài… Trong hãng xưởng, công nhân thường được phép nghỉ xả hơi 15 phút sau hai tiếng đồng hồ làm việc, gọi là pause de café hay coffee break để nghỉ xả hơi, để uống cà-phê hay để tán ngẫu, vân vân. Cũng có khi nhờ ai giúp mình một việc nào đó, thì mình hay trả công cho họ bằng một ít tiền cà phê cà pháo hay tiền tip cho nó vui vẻ cả làng. Nhưng cà-phê dễ bị ghiền nếu uống thường xuyên.
Thời gian qua các nhà ngoại giao Trung cộng hung hăng tấn công bất cứ nước nào nghi ngờ về sự minh bạch và thành công của Trung cộng trong xử lý đại dịch do virus corona gây ra. Thủ tướng Úc ông Scott Morrison lại đề nghị tiến hành điều tra về nguồn gốc và cách thức các quốc gia xử lý đại dịch, nên nước Úc lãnh chịu phản ứng hung bạo nhất, nhưng chính nhờ vậy người Úc mới thức tỉnh đồng lòng “thoát Trung”, một bài học đáng giá để chúng ta học hỏi.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Tư (27/05/2020), Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern cho biết một dự thảo kế hoạch chi tiết về việc bắt đầu mở cửa du lịch an toàn giữa New Zealand và Úc sẽ được trình bày cho cả hai chính phủ vào đầu tháng 06/2020.
Hôm thứ Ba (26/05/2020), bốn sĩ quan cảnh sát ở bang Minnesota đã bị sa thải sau một đoạn clip lan truyền trên mạng cho thấy một người đàn ông da đen không có vũ trang bị cảnh sát đè chân lên cổ.
Các mã QR theo dõi sức khỏe của Trung Quốc, vốn đóng vai trò quan trọng trong công cuộc ngăn chặn thành công Covid-19, giờ đây dường như lan rộng hơn trong cuộc sống hàng ngày khi chính quyền địa phương muốn hướng tới tận dụng công nghệ mới.
Thứ Ba (26/052020), nhiều người Mỹ tìm cách rời Brazil chỉ ít giờ trước khi lệnh cấm nhập cảnh của Trump với người đến từ Brazil có hiệu lực.
Thứ Tư (27/05/2020), hàng trăm cảnh sát chống bạo động được triển khai trong và xung quanh khu tài chính Hong Kong khi Hội đồng Lập pháp Hong Kong chuẩn bị thảo luận về dự luật quốc ca Trung Quốc.