Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sự Kiên Cường Của Người Tị Nạn: Những Hồi Tưởng Về Lễ Kỷ Niệm 45 Năm Ngày 30 Tháng 4

30/04/202018:02:00(Xem: 778)

Nhân dịp kỷ niệm 45 năm ngày 30 tháng 4 năm 1975, kết thúc chiến tranh Việt Nam và bắt đầu cuộc di cư tị nạn Việt Nam, tôi muốn chia sẻ một vài lời về sự kiên cường của chúng ta là người Mỹ gốc Việt, là người tị nạn và con cháu của người tị nạn.

Cảm giác thế nào khi nền tảng của thế giới chúng ta đang sống bị rung chuyển đến mức chúng ta không còn biết mình đang đứng ở đâu hay làm thế nào để tiến về phía trước? Trước năm 2020, trước đại dịch COVID-19, chỉ những người đã chịu những bi kịch lớn mới có thể trả lời câu hỏi này. Bây giờ tất cả chúng ta đang sống với nó.

Tôi nhớ lại một vài điều tôi đã nghe vào ngày 11 tháng 9 năm 2001 khi các tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ. Người Mỹ đã nghĩ rằng họ sống bên ngoài lịch sử. Sau 9-11 họ đang sống trong lịch sử. 

Cảm giác bối rối và mất mát lớn này không xa lạ với người Mỹ gốc Việt đủ lớn tuổi để nhớ ngày 30 tháng 4 năm 1975. Và nó rất phù hợp, rằng những gì tôi nhớ không mạch lạc khi còn là một cậu bé 10 tuổi, chỉ là những hình ảnh và những mảnh ký ức. Mùi của quá nhiều người sống trong những căn phòng nhỏ ở sân bay Tân Sơn Nhất đang chờ chuyến bay ra ngoại quốc. Anh em họ của tôi đã đưa chúng tôi đến đó. Chúng tôi đã không thoát ra ngoài được. Cảnh người ta chen lấn bên ngoài đại sứ quán Mỹ. Tôi nghĩ rằng chúng tôi đã ở đó. Tôi không còn chắc chắn nữa. Sự hỗn loạn ở bến cảng. Nhảy lên sà lan với mẹ và em trai tôi.  

Mới trong tuần này cha tôi nói rằng ông còn nhớ chúng tôi đã nhảy và ông ở quá xa để nhảy với chúng tôi. Ông nhớ tôi đã hét lên, "tôi không muốn đi mà không có bố!" Tôi không nhớ điều đó. Ba tôi nói rằng ông cảm thấy kinh hoàng, rằng ông sẽ mất gia đình, nhưng ông chắc chắn mẹ tôi sẽ làm tròn bổn phận của mình để chăm sóc chúng tôi. Vì vậy, ông nhảy lên một sà lan khác.  

Trở thành người tị nạn là nhảy vọt từ bước này đến bước  khác, sẵn sàng bỏ lại tất cả mọi thứ và mọi người phía sau. Để vứt bỏ tất cả những gì được biết với những điều lớn lao chưa biết đến. 

Ai đã làm điều đó? Tôi biết rằng nhiều người tốt và mạnh mẽ không bao giờ rời khỏi Việt Nam và nhiều người tốt và mạnh mẽ đã không vược qua khỏi cuộc hành trình. Tôi không biết chỉ có kẻ mạnh mẽ mới có thể chọn trở thành người tị nạn hay những người sống sót sau trải nghiệm tị nạn đã trở nên mạnh mẽ. Chỉ có điều tôi biết là tất cả những người tị nạn người Mỹ gốc Việt mà tôi biết - đều mạnh mẽ và kiên cường.  

Sự kiên cường của chúng ta đến trong nhiều hình thức khác nhau. Người Mỹ gốc Việt tất nhiên tự hào về những người nổi tiếng trong chúng ta, những người giàu có trong chúng ta và tất cả các chuyên gia thành công. Đó là một cách để thể hiện sự kiên cường, để thành công theo tất cả những cách thông thường của người Mỹ, mặc dù chúng ta bắt đầu sau họ nhiều, không nói tiếng Anh và không có tiền. 

Nhưng có những khả năng kiên cường khác. Làm một lúc hai công việc để gửi tiền về Việt Nam cho những người kém may mắn. Nuôi một gia đình dù không nói tiếng Anh. Từ bỏ thu nhập tốt để làm việc cho một tổ chức phi lợi nhuận để giúp đỡ mọi người. Chỉ sống từng ngày trong khi mang theo những vết sẹo của chiến tranh, cướp biển, trại cải tạo, trại tị nạn. Phẩm giá của sự lặng thinh. Luôn luôn can đảm lên tiếng.

Nhưng theo nhiều cách, chúng tôi vẫn chưa làm được. Vẫn còn nhiều người trong chúng ta nghèo và phụ thuộc vào lợi ích của chính phủ, những người bị bệnh và không được chăm sóc y tế tốt, cô đơn, buồn bã, chán nản, đói khát, vô gia cư hoặc sống trong nhà ở không đạt tiêu chuẩn.

Sau khi mẹ tôi, em trai tôi và tôi nhảy lên chiếc sà lan đó, chúng tôi đã ra biển trong vài ngày. Chúng tôi không có thức ăn và chỉ có ít nước uống. Những người tị nạn khác đã chia sẻ những gì họ đã có. Khi chúng tôi được một con tàu đón, chúng tôi phát hiện ra rằng sà lan của bố tôi cũng được đón bởi cùng một con tàu, vì vậy chúng tôi đã được đoàn tụ. Tôi không thể không nghĩ rằng câu chuyện về người tị nạn của gia đình tôi đã có một kết thúc có hậu, không chỉ vì chúng tôi kiên cường, mà vì những người khác đã giúp chúng tôi và nhờ may mắn nữa

Có nhiều bài học mà đại dịch COVID-19 đã dạy chúng ta. Một là chúng ta cần một chính phủ có sự lãnh đạo mạnh mẽ để chuẩn bị và bảo vệ chúng ta. Một điều nữa là bất kể những gì chúng ta đã đạt được, đối với nhiều người Mỹ khác, chúng ta sẽ luôn là người tị nạn, người nhập cư, người nước ngoài và người xâm nhập. Đó là những gì chủ nghĩa phân biệt chủng tộc chống Mỹ gốc Á nói về chúng ta, với hàng ngàn báo cáo về các sự cố phân biệt chủng tộc trong vài tháng qua. Cả hai bài học này đều dạy chúng ta rằng chúng ta phải chuyển sức mạnh và sự kiên cường của mình sang một khu vực mà nhiều người tị nạn không thoải mái --- đó là vận động và chính sách. 

Một bài học khác từ việc trở thành người tị nạn và từ đại dịch COVID là không ai trong chúng ta, dù mạnh mẽ hay kiên cường đến đâu, có thể sống sót một mình. Chúng ta phụ thuộc vào người khác làm những điều đúng đắn để giữ cho chúng ta an toàn.

Trong thời gian này, khi có quá nhiều cảm giác nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, chúng ta phải lấy lại sự kiểm soát đó. Chúng ta làm điều này bằng cách khẳng định rằng chúng ta, những người Mỹ gốc Việt, đang ở đây, để sống, để phát triển, để quan tâm và để lãnh đạo. Sau 45 năm, đây là nhà của chúng ta và những gì chúng ta làm sẽ là di sản của chúng ta.

Bác sĩ Nguyễn Thanh Tùng
Giáo sư Đại học Y Khoa, University of California San Francisco(UCSF)

Chủ tịch Hội Người Mỹ Gốc Việt Cấp Tiến (PIVOT)

*** Kỹ sư Tạ Trung dịch từ bản tiếng Anh

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đời về chiều bỗng trở nên rảnh rỗi. Đôi khi, rảnh muốn khóc luôn nên tôi đâm ra uống hơi đều và cũng hơi nhiều. Chắc sợ thằng em dám chết vì rượu nên không ít anh chị hằng tâm (và hằng sản) đã nhờ tôi đi làm việc thiện, giúp những người Việt nghèo khó – sống rải rác và quanh quất – ở Biển Hồ. Tháng này, chị Kim Bintliff – Houston TX – biểu tôi đến làng Kor K’ek, cách Kampong Luong Floating Village (thuộc tỉnh Pursat) chừng hai giờ ghe máy. Tôi đã đến đây đôi ba lần trước, vì chuyện làm trường học, và không hề bị phiền nhiễu gì ráo trọi. Lần này, trưởng ấp ngỏ lời xin thêm mấy phần gạo (cho chính gia đình và vài người nữa) khiến tôi hơi khó chịu. Tuy thế, ngay khi lên bước chân lên cái nhà nổi ọp ẹp và chật hẹp của ông ta thì thái độ của tôi thay đổi hẳn. Họ cũng cùng quẫn, có khác chi những đồng bào trôi sông lạc chợ của mình đâu.
Sách "Bên thắng cuộc" của Huy Đức kể lại nhiều chuyện bí ẩn trong hàng ngũ cộng sản mà người ngoài, nhứt là người miền nam, ít ai biết và cả một số chuyện liên hệ tới giới chức miền nam sau 30.04/75 trong cải tạo và tù vượt biên dưới thời ông Võ văn Kiệt. Có chuyện tác giả kể hấp dẫn nhưng không đúng sự thật bởi chính người trong cuộc, tức nạn nhơn, đọc qua chuyện của mình đã phải ngạc nhiên. Nhưng dầu sao, sách "Bên thắng cuộc" vẫn có giá trị thông tin khá hơn nhiều sách khác của người cộng sản viết mà ta đọc qua.
Hai phần ba thế kỷ đã qua, ba thế hệ đã bị hy sinh: hy sinh chống Pháp để giành độc lập, hy sinh chống Mỹ để thống nhất đất nước, hy sinh làm những nông dân không có đất, và những công nhân không có tay nghề để đô thị hoá và công nghiệp hoá đất nước. Với đường lối giáo dục hiện nay, rõ ràng, Đảng và Nhà Nước đang tính hy sinh (luôn) thế hệ kế tiếp – thế hệ thứ tư!
Nhìn lại trên 3 năm vừa qua được ghi nhận Mỹ càng ngày xung đột với Trung Cộng mà có lẽ cao điểm là trong tháng qua. Quả thực vậy cả 2 bên đã không còn coi nhau như là đối tượng hợp tác thân thiết như trong thời kỳ TT Obama mà nay càng ngày càng công khai chống nhau kịch liệt trên mọi phương diện, nếu hoàn cảnh cho phép!.
Trong ký ức thơ ấu của tôi, Đà Lạt không phải là nơi có nhiều chim chóc. Ngoài những bầy sẻ ríu rít đón chào nắng sớm trên mái ngói, và những đàn én bay lượn khắp nơi vào lúc hoàng hôn – thỉnh thoảng – tôi mới nhìn thấy vài chú sáo lò cò giữa sân trường vắng, hay một con chàng làng lẻ loi (và trầm ngâm) trên cọc hàng rào. Chào mào tuy hơi nhiều nhưng chỉ ồn ào tụ họp, giữa những cành lá rậm ri, khi đã vào hè và trái mai (anh đào) cũng đà chín mọng. Họa hoằn mới thấy được thấy đôi ba con chim lạ, đỏ/vàng rực rỡ (chả biết tên chi) xa tít trên những cành cây cao ngất, giữa đồi thông vi vút.
Trước kia dư luận đồn đoán nào là Kim Cương là thượng tá công an Việt Cộng, nào là Kim Cương là Việt Cộng Nằm Vùng, nhưng không có nhân chứng trung thực, khách quan. Một nhân chứng là nghệ sĩ thân cận của Kim Cương, thuật lại những chi tiết trong việc trả lời phỏng vấn của nhạc sĩ Tuấn Khanh, xác nhận những đồn đoán trước kia là chính xác. Nhân chứng trung thực đó là nghệ sĩ Kim Tuyến. “Kim Cương là Việt Cộng nằm vùng, đã giúp cho cộng sản cướp đoạt miền Nam, áp bức bóc lột người dân, đưa đất nước đến chỗ sắp bị diệt vong, mà sao lại dám nói là mình yêu nước?” (Nghệ sĩ Kim Tuyến)
Với một người Mỹ gốc Việt như tôi, Tháng Lịch Sử Người Da Đen có nghĩa gì? Các từ “Da đen”, “Người Mỹ gốc Phi châu”, và “Người Mỹ gốc Việt,” tự chúng đã là các tên gọi nặng nề. Ngay cả khi được sử dụng chỉ để đòi lại căn cước và phẩm giá, chúng vẫn đầy rẫy sự phân chia chủng tộc, dù là thời nay hay trong quá khứ. Suy ngẫm về lịch sử người Da đen, làm sao tôi có thể vượt qua cái hậu quả dã man của sức tưởng tượng và các chính sách của người da trắng Châu Âu đã bắt rễ từ hơn 500 năm trước?
Toàn thể nhân loại đều đang hướng về Hương Cảng với ánh mắt lo âu cùng chia sẻ. Ngay cả báo giới của nước CHXHCNVN cũng vậy, cũng trích dịch từ những nguồn tin với ít nhiều hảo cảm dành cho những công dân ở hòn đảo nhỏ bé này: Theo South China Morning Post, giới chức sân bay Hong Kong đã hủy bỏ tất cả các chuyến bay kể từ 16h (giờ địa phương), đổ lỗi cho những cuộc biểu tình đã "làm gián đoạn nghiêm trọng" việc vận hành của sân bay, ngăn cản hành khách làm thủ tục check-in và kiểm tra an ninh.
Chuyện kỳ thị chủng tộc ở Mỹ không có gì mới. Nó đã tồn tại hàng nhiều thế kỷ và sẽ còn tồn tại bao lâu còn có sự sống chung giữa các màu da Trắng, Đen, Vàng, Nâu trong cùng một quốc gia có tên gọi Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Bất kể luật pháp nước Mỹ đã có và hiện có những biện pháp mạnh mẽ đối phó với vấn nạn kỳ thị. Bất kể các hệ thống truyền thông, các mạng lưới xã hội thường xuyên lên án các hành vi kỳ thị dù xuất hiện dưới bất cứ hình thức nào.
Hồi cận Tết năm Thìn, Marianne Brown (Guardian Weekly) có bài “Vietnam’s parents want a dragon son.” Trời! Tưởng gì, chớ cả Tầu lẫn Ta ai mà không muốn có con trai tuổi Rồng. Nhâm Thìn, tất nhiên, lại càng bảnh dữ nữa. Nam nhâm nữ qúi thì sang mà lị. Theo tuviso.com: “Tuổi Nhâm Thìn có nhiều hy vọng tốt đẹp về vấn đề tình duyên và tương lai về cuộc sống, có phần tốt đẹp về tình cảm và tài lộc, vào trung vận và hậu vận thì được nhiều tốt đẹp về hạnh phúc, công danh có phần lên cao.” Hổng dám “cao” đâu! Phạm Viết Đào, Trần Đức Thạch, Nguyễn Tường Thụy, Phạm Thành đều nhâm thìn hết trơn đó chớ nhưng hậu vận – rõ ràng – lận đận (thấy bà luôn) chớ có “tốt đẹp” hay “hạnh phúc” khỉ mốc gì đâu. Cả bốn ông đều đã (hoặc đang) trong hộp!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper đã ra lệnh điều động các đơn vị quân cảnh thuộc căn cứ Fort Bragg và Fort Drum cùng một tiểu đoàn sẵn sàng chiến đấu thuộc sư đoàn dù 82 đã được lệnh tới căn cứ không quân Andre
Trung Quốc đã công bố kế hoạch đặc biệt dành cho Hải Nam với nhiều lợi ích nhờ vào mức thuế thu nhập thấp, tự do thương mại và có một môi trường đầu tư thuận lợi hơn.
Trong suốt tháng 01/2020, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã công khai ca ngợi Trung Quốc về cái mà họ gọi là sự phản ứng tốc độ với dịch bệnh Covid-19
Hôm thứ Ba (02/06/2020), Giám đốc phụ trách khu vực Châu Mỹ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thúc giục Mỹ tiếp tục giúp đỡ các quốc gia trong khu vực chống dịch Covid-19 bất chấp việc Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố cắt đứt quan hệ với cơ quan
Hôm thứ Ba (02/06/2020), Anh cảnh báo Bắc Kinh "dừng bước trước vực thẳm" liên quan tới kế hoạch áp dụng luật an ninh quốc gia ở Hong Kon