Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất cân bằng trong kinh tế toàn cầu: nhà nước, đại dịch Vũ Hán và khủng hoảng nợ công lẫn tư (Bài 16)

16/03/202009:53:00(Xem: 805)

Đại dịch phát sinh từ Vũ Hán gây nên một cơn chấn động lan tỏa khắp hành tinh: dân chúng trên thế giới hạn chế du lịch, nhà hàng và tụ họp giải trí đông người; công xưởng toàn cầu Trung Quốc dần phục hồi chậm chạp do sợ dịch tái bùng phát, trong khi doanh nghiệp Âu Châu và cả Hoa Kỳ có nguy cơ bị tê liệt trong một vài tháng tới đây; dầu thô phá giá từ 60 USD xuống còn 30 USD một thùng chỉ trong vòng 30 ngày; thị trường chứng khoáng tụt dốc thảm hại. Chuổi cung cầu cùng lúc sụp đổ đè nặng lên khả năng thanh toán nợ công lẫn nợ tư trên toàn thế giới, dẫn đến triển vọng suy thoái toàn cầu trong năm 2020-21.


Từ sau cuộc Đại Suy Thoái 2007-08 do nhiều Ngân Hàng Trung Ương tung ra những gói kích cầu khổng lồ khiến thế giới ngập lụt tiền! Tổng số nợ trên hành tinh tăng vọt lên đến 257 ngàn tỷ USD tức là 3.2x GDP toàn cầu, đó là chưa kể đến những chi phí tức thời bởi đại dịch Vũ Hán gây ra. Vì các Ngân Hàng Trung Ương giữ lãi xuất thấp nên tiền dồn vào những chổ có rủi ro cao (risk assets) để kiếm lời, nay cơn đại dịch Vũ Hán cắt giảm thu nhập của các đầu tư bấp bênh này nên có thể châm ngòi nổ làm sụp đổ thị trường tín dụng kéo theo sự suy thoái của nhiều nền kinh tế trên thế giới.


Trong tổng số 257 ngàn tỷ USD nợ trên hành tinh thì nợ công hiện chiếm 70 ngàn tỷ USD với Mỹ-Trung dẫn đầu. Nợ nước ngoài của các quốc gia đang phát triển tăng đến mức 8.3 ngàn tỷ USD. Kinh tế đình trệ do đại dịch Vũ Hán khiến nợ công của nhiều quốc gia nhảy vọt khi thuế thu vào giảm mạnh trong khi nhà nước lại phải tung thêm nhiều gói hổ trợ mới. Trong số các nước thì Hoa Kỳ vẫn có thể in thêm đô-la chi dùng; Trung Quốc còn quỹ dự trữ trên 3 ngàn tỷ USD; Đức-Nhật lệ thuộc vào xuất khẩu nên sẽ rơi vào suy thoái nhưng vẫn còn mượn được tiền. Ngược lại Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Iran, Venezuala, Argentina vốn đã chao đão trước đại dịch Vũ Hán rồi đây còn thảm hại hơn nửa. Thị trường xuất khẩu của những nước đang mở mang như Việt Nam có nguy cơ giảm mạnh cùng lúc với ngành du lịch và nhu cầu tiêu thụ trong nước sụp đổ, cộng thêm dòng tiền từ nước ngoài gởi về cạn kiệt. Xăng dầu hạ giá nhưng chẳng ai muốn ra khỏi nhà. Dù thiếu hụt nhưng nợ vẫn đòi, trước đây còn trông cậy vào IMF hay Mỹ-Trung nâng đở nhưng nay khủng hoảng lan tràn toàn thế giới, chính Hoa Kỳ và Hoa Lục đều thành nạn nhân nên không còn nhiều khả năng giúp đỡ như trước.


Bài học 1998 cho thấy khủng hoảng tín dụng tại các nước đang phát triễn lây lan nhanh chóng không kém gì vi khuẩn Vũ Hán: giả sử Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Iran, Venezuala, Argentina vỡ nợ thì dòng tiền sẽ thoái vốn dây chuyền ra khỏi những nước Đông Á, Nam Á và Nam Mỹ chạy về trú ẩn “an toàn” ở Mỹ, Đức và Nhật. Ngay cả Trung Quốc cũng không thoát khỏi tình trạng chảy máu ngoại tệ như từng xảy ra vào năm 2015.



Về phần nợ tư công nhân viên dù tạm nghĩ làm việc do dịch bệnh nhưng vẫn phải trả tiền ăn, tiền nhà và tiền y tế. Nhà hàng vắng khách nhưng vẫn trả tiền thuê chổ. Công ty đình trệ nhưng vẫn phải trả hóa đơn và tiền lương. Trước đây do lãi xuất thấp nên doanh nghiệp dễ dàng mượn tiền nay đến hạn kỳ trả nợ thì doanh thu không có. Tổng số nợ doanh nghiệp ở Âu-Mỹ-Trung-Nhật lên đến 19 ngàn tỷ USD, trong khi nhiều công ty ở các nước đang mở mang như hàng không Việt Nam vay mượn tiền mua máy bay trong thời gian phát triễn. Kỷ nghệ dầu đá phiến ở Mỹ lệ thuộc vào mức giá 40-60 USD để tồn tại, nay dầu chỉ còn trên 30 USD mỗi thùng không khỏi nhiều công ty bị phá sản hàng loạt.


Nhà đầu tư nổi tiếng Warren Buffet từng nói “nước ròng mới biết anh nào tắm ở truồng” (You only find out who is swimming naked when the tide goes out). Kỷ nghệ du lịch, hàng không, dầu hỏa, các công ty nhỏ và vừa, những doanh nghiệp yếu vốn, các quốc gia lệ thuộc vào xuất khẩu, những nước mang nhiều nợ có thể sẽ bị phá sản hàng loạt. Ảnh hưởng dây chuyền sẽ lan đến thị trường nhà đất vì ai nấy cũng giữ tiền mặt không dám mua nhà cho dù lãi xuất cực rẻ.


Ngân hàng là quả tim bơm tiền cho hệ thống tư bản quan trọng như máu chảy trong cơ thể. Ở Trung Quốc ngân hàng cho vay theo mệnh lệnh của Bắc Kinh. Trái lại các ngân hàng Tây Phương thuộc về tư nhân, gặp khủng hoảng thì tự động co rút thủ tiền mặt (giống như mỗi gia đình tư nhân) khiến tín dụng trở nên khan hiếm. Doanh nghiệp không thu nhập lại không thể vay mượn trả hóa đơn và lương bổng hàng tháng nên mang nguy cơ phá sản hàng loạt. Cho nên biện pháp khẩn thiết đầu tiên là các Ngân Hàng Trung Ương Âu-Mỹ hạ thấp lãi xuất và bơm tiền để ngân hàng tư nhân tránh hốt hoảng mà tiếp tục cho vay ngắn hạn.


Nhu cầu cấp thời kế tiếp là tiền đến từng gia đình để trả tiền nhà, nhu yếu phẩm và y tế do công ăn việc làm bị đình trệ. Hồng Kông áp dụng chính sách “Tiền trên trời rớt xuống” (helicopter money) tự động gởi chi phiếu $1300 USD đến mỗi gia đình trong thời gian dịch bệnh. Nhiều biện pháp khẩn cấp khác như yêu cầu chủ nợ và công ty điện nước tạm dừng không đòi tiền hàng tháng; tăng tiền thất nghiệp và y tế giúp công nhân trả tiền nhà, tiền ăn, tiền bác sĩ; trợ cấp khẩn thiết cho nhà hàng, hàng không, du lịch, dầu hỏa sống còn mà không ồ ạt sa thải nhân viên trong một vài tháng tới đây. Các biện pháp này vô cùng tốn kém trong khi thuế thu vào không có, Mỹ-Trung-Đức-Nhật còn xoay sở ra tiền nhưng những nước còn lại không biết vay mượn ở đâu?


Những biện pháp khẩn thiết nói trên chỉ có thể kéo dài 2-3 tháng với hy vọng vi trùng Vũ Hán sẽ chết tiệt vào mùa hè và hoạt động kinh tế dần khôi phục lại. Nhưng nếu dịch bệnh tiếp tục hoành hành khiến dân chúng không dám ra khỏi nhà 6-7 tháng kinh tế thế giới sẽ ra sao?


Không thể nói đến kích thích và phục hồi kinh tế nếu dịch bệnh Vũ Hán chưa bị ngăn chận, việc này lại tùy thuộc nhiều vào giới khoa học và thời tiết nhiều hơn là nhà nước. Nhưng chính quyền có thể trợ giúp bằng cách tăng ngân khoảng nghiên cứu y tế, ban bố cách ly và giữ gìn an ninh tránh hoảng loạn, hổ trợ cho những khu vực bị cô lập.


Giả sử dịch bệnh lắng dịu thì mới tính đến phục hồi kinh tế. Trong trung hạn thì nhà nước có thể giảm thuế lương bổng và thuế tiêu thụ để nâng đỡ mức cầu. Bơm tiền với lãi xuất thấp để hổ trợ mức cung. Riêng Hoa Kỳ và Đức có thể tung ra nhiều chương trình đầu tư hạ tầng khổng lồ nhằm tạo công ăn việc làm cho những người thất nghiệp. Tổng số nợ trên thế giới có thể tăng vọt lên 300-500 ngàn tỷ USD, nhưng đối với những nước bị ảnh hưỡng dây chuyền mà không còn khả năng vay mượn thì sẽ gặp vô vàn khó khăn.


Trong dài hạn thế giới sẽ phải xét lại mô hình toàn cầu hóa hiện thời. Tự do mậu dịch thường được xem là giải pháp tốt nhất để phân phối hữu hiệu dây chuyền sản xuất nay lại bộc lộ nhiều yếu điểm tận gốc rể. Do công xưởng sản xuất dồn về Trung Quốc và các nước Á Châu khiến nền an ninh quốc gia của nhiều nước Tây Phương trở thành lệ thuộc vào ngoại quốc. Hiện 90% dược liệu bán ở Hoa Kỳ có xuất xứ từ Trung Quốc; công nghệ 5G của Hoa Vi dẫn đầu thế giới tạo ra lổ hổng quốc phòng đến mọi quốc gia muốn mua hàng giá hạ. Chiến tranh mậu dịch và dịch bệnh Vũ Hán sẽ làm thay đổi bộ mặt của toàn cầu hóa trong 10 năm tới đây.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
“Việc xảy đến với Tuân… thật đột ngột và bất ngờ. Nó cứ như tai họa từ đâu bỗng giáng xuống gia đình Vương Thúy Kiều vào năm Gia Tĩnh triều Minh… Trong một khoảng thời gian ngắn, tai họa đến với ba người bạn tôi: Tuân Nguyễn, Bùi Ngọc Tấn, Vũ Huy Cương.”
Cuối cùng (hay nói chính xác hơn là cuối đời) rồi tôi cũng thấy một cây hoa gạo, mọc cạnh tường thành bao quanh Cung Điện Mandalay – kinh đô cuối cùng của vương triều Miến. Có thể vì mới đầu tháng ba, chưa tới giai đoạn mãn khai, và cũng vì tôi đứng khá xa (khoảng cách là cả một cái hào nước rộng) nên ảnh chụp những cành hoa gạo trông … không rõ nét! Kể cũng hơi đáng tiếc nhưng dù sao thì tôi cũng đã nhìn được tận mắt, và (tưởng) thế cũng đã đủ vui rồi.
Giữa nạn dịch thế kỷ Vũ Hán (Covid-19) mà bàn chuyện “phai Đoàn”, “nhạt Đảng” của Cộng sản Việt Nam có hợp thời không ? Không chỉ đúng và trúng mà còn khẩn trương, vì là chuyện sống còn của chế độ, theo cảnh báo của cơ quan tuyên truyền Tuyên giáo đảng.
Tôi tình cờ “nhặt” trên FB một tác phẩm khá độc đáo của Marc Riboud. Ông “chớp” được cảnh một anh bộ đội (với con búp bê nằm dưới nắp ba lô, và cái sắc cầm tay) đang trên đường trở về quê cũ. Cùng với bức ảnh là lời bình, cũng độc đáo không kém, của face booker Nguyễn Hoàng : “Thằng này coi vậy mà hiền, chỉ lấy con búp bê cho con và cái bóp đầm cho vợ mà thôi.”
Là người, chúng ta thường có khuynh hướng hay khen, chê và phán xét trong cuộc sống. Đây là chuyện rất bình thường và rất tự nhiên của con người ở bất cứ thời đại nào.
Quốc Hội và Hành Pháp Hoa Kỳ thông qua một gói cứu trợ khẩn cấp 2 ngàn tỷ USD (10% GDP Mỹ) vào tuần rồi. Cộng thêm vào các biện pháp cấp thời của Ngân Hàng Trung Ương nhằm ổn định thị trường USD thì tổng số đã lên đến 4 ngàn tỷ USD kể từ ngày ôn dịch Vũ Hán bùng phát hồi đầu tháng 03/2020.
Tranh chấp ở Biển Đông là tranh chấp chủ quyền ở hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trung Cộng là đầu mối gây ra bất ổn trong khu vực. Trung Cộng tuyên bố có chủ quyền ở hai quần đảo nầy và vùng biển hình lưỡi bò ở Biển Đông.
Thiệt là đại họa. Trong họa có phúc nếu Tập Cận Bình nhận thức được rằng khi chưa có khả năng kiểm soát được một con vi khuẩn thì chớ có nuôi tham vọng làm bá chủ toàn cầu. Qua coronavirus, tôi cũng hy vọng rằng dân tộc Trung Hoa (nói riêng) và nhân loại (nói chung) sẽ không tiếp tục để yên cho một thằng điên đẩy hết cả mọi người xuống hố.
Nói chuyện quyền dân hay nhân quyền với Cộng sản Việt Nam như nước đổ đầu vịt hay nước đổ lá khoai, thế mà nhà nước và báo đài đảng thì cứ oang oang cái mồm “Tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người là chủ trương nhất quán của Việt Nam”.
Trải thảm đỏ rước họa vào nhà, hăng hái sốt sắn tham gia Con Đường Tơ Lụa Mới, rồi cả nước Ý Đại Lợi đang ôm nhau khóc (bằng tiếng Ý) vì đã thấy một vành đai với gần năm ngàn cái quan tài – con số chính xác là 4825 tính đến sáng ngày 22 tháng 3 năm 2020 – cùng thái độ trơ trẽn và tráo trở của “đối tác thương mãi” Trung Hoa.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Thành phố Vũ Hán, nơi đại dịch Covid-19 khởi phát lần đầu tiên, đã kết thúc đợt phong tỏa kéo dài hơn hai tháng vào thứ Tư (08/04/2020)
Một số khách hàng cho biết, Verizon đã thông báo sẽ hủy các cuộc hẹn theo lịch trình để cài đặt và sửa chữa Internet tại nhà.
Mức độ phóng xạ gần khu vực thảm họa hạt nhân Chernobyl đã tăng vọt trong khi các nhân viên cứu hỏa chât vật ngăn chặn hai đám cháy rừng trong khu vực
Các chuyên gia phân tích dịch bệnh cảnh báo Anh sẽ trở thành quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng vì Covid-19 nhất Châu Âu, chiếm hơn 40% số ca tử vong ở châu lục.
Hong Kong cho biết những biện pháp hạn chế nhằm giữ ‘khoảng cách cộng đồng’, bao gồm đóng cửa một số quán bar và pub và lệnh cấm tụ tập hơn bốn người nơi công cộng sẽ được kéo dài cho đến ngày 23/04/2020.