Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nhìn Từ Trại Tù: Thơ và Thiền

13/03/202000:00:00(Xem: 779)

1_Jimmy Santiago Baca_video-Phan Tan Hai
Nhà thơ Jimmy Santiago Baca đọc thơ.

 

Bên trong các bức tường trại giam, luôn luôn là những hoàn cảnh rất buồn của những người trải qua một thời bất trắc gian nan. Nhưng cũng từ sau các chấn song sắt, thi ca và Thiền chánh niệm đang trở thành niềm vui mới cho rất nhiều tù nhân. Trong các nhà thơ mặc đồng phục nhà tù Hoa Kỳ đó, có những người gốc Việt --- có người viết bằng tiếng Việt, có người viết tiếng Anh. Trong các hoàn cảnh đặc biệt đó, nổi bật nhất trong nền thi ca quốc tế là một nhà thơ Hoa Kỳ, gốc Mễ Tây Cơ và bản xứ da đỏ Apache: Jimmy Santiago Baca, vào tù năm 13 tuổi mới bắt đầu học chữ, và rồi có cơ duyên học Thiền, bây giờ là một nhà thơ lớn với nhiều giải thưởng.

Tạp chí NPQ gọi đó là nền văn học nhà tù, qua bài viết nhan đề “A Growing Literary Genre with Deep Nonprofit Ties: Prison Literature” (Một Thể Loại Văn Học Đang Phát Triển với Quan Hệ Bất Vụ Lợi: Văn Chương Nhà Tù) (1) của tác giả Eileen Cunniffe hôm 27/2/2020.

Trong bài có nói về nhà thơ Chu Ngoc Tu Nguyen, 48 tuổi, bị giam ở Michigan từ năm 1999. Nguyen cho biết, anh hy vọng thơ của anh, viết bằng tiếng Việt và được dịch sang tiếng Anh, có thể giúp những người nơi thế giới tự do hiểu về những gian nan của người ngoại quốc bị giam trong một vùng đất không phải quê hương. Anh sẽ được ra khỏi nhà tù vào năm 2030.

Bài thơ nhan đề Withering Life (bản gốc tiếng Việt là: Tàn Đời) của Chu Ngoc Tu Nguyen được Phạm Thu Uyên dịch sang tiếng Anh và đăng trong A World Without Cages, một tuyển tập văn học của tù nhân Hoa Kỳ ấn hành bởi hội Asian American Writers’ Workshop (AAWW), một tổ chức bất vụ lợi bản doanh ở New York City.

Thơ Chu Ngọc Tu Nguyen, bản tiếng Anh, do Phạm Thu Uyên dịch, với sáu câu đầu như sau:

Tonight, surrounded by the walls of a prison,
there is a traveller who is hugging his sorrow.
Many years wandering the underworld
bringing misfortune to other beings
only to fall into the hands of law
one winter night, wrists in handcuffs

Đó là dịch từ bài thơ “Tàn Đời” dài 28 câu theo thể lục bát, với sáu câu đầu là (bản gốc có lỗi dấu hỏi/ngã, nơi đây được hiệu đính; nhưng sẽ không sửa lỗi gieo vần):

Đêm nay giữa chốn lao tù
Có người lữ khách ngồi ôm nỗi sầu
Bao năm phiêu bạt giang hồ
Mang niềm bất hạnh cho người thế gian
Để rồi một tối mùa đông
Sa cơ luật pháp mang còng vào tay…

.

Bản tin nói rằng ấn hành các tác phẩm văn học của tù nhân không phải chuyện mới lạ, Trung Tâm Văn Bút Hoa Kỳ (PEN America) đã thực hiện Prison Writing Program (Chương Trình Viết Trong Tù) từ năm 1971. Chương trình toàn quốc này cung cấp miễn phí các sách cẩm nang cầm bút tại các nhà tù, bảo trợ các giải thi văn học trong tù thường niên, và có tới 250 nhà văn tình nguyện hướng dẫn các tù nhân viết văn. Một trong những điển hình nổi tiếng là tạp chí San Quentin News, một ấn phẩm viết và ấn hành bởi các tù nhân trại San Quentin đã phát hành từ năm 1940. Tạp chí này mỗi tháng phân phát tới hơn 35 trại tù tiểu bang California.

Cũng có một số chương trình văn học nhà tù nổi tiếng khác, như tổ chức The Prisons Foundation đăng các sáng tác tù nhân lên mạng, và in các sách tuyển tập. Hay, trang lưu trữ dữ kiện The American Prison Writing Archive là tuyển tập trên mạng các bài viết phi-tiểu-thuyết (nonfiction) của các tác giả bị giam trong tù, cũng như nhân viên nhà tù và người thiện nguyện.

Một trường hợp khác, nhưng viết bằng tiếng Anh: Hoang Vu Tran, sinh tại Việt Nam năm 1972. Khi Tran mới 7 tuổi, gia đình sang Mỹ định cư, tại Houston. Năm 1997, Tran bị kết tội tấn công bạo lực với vũ khí có thể làm chết người và bị kêu án 60 năm tù. Tran đã bị giam ở Texas trong 21 năm qua.

Bài viết của Hoang Vu Tran nhan đề “My Name is Chino” (Tên Tôi Là Chino) đăng trong tuyển tập A World Without Cages của hội AAWW. Mấy đoạn đầu sẽ được dịch như sau:

“Tên tôi là Chino

Tặng Thảo, bạn tôi

Tôi ngồi đây, bây giờ, do dự viết bài này, vì tôi không phải nhà văn và không tự nhận là nhà văn. Thực ra, tôi không học cao. Tôi rời bỏ trung học khi học lớp 9, vì tôi không thể ngồi trong lớp trong khi các bạn tôi ở ngoài đang vui chơi, ngồi trên xe của người khác. Tôi không bao giờ đoán được trong một triệu năm chữ ngờ rằng những bộp chộp của tôi đã biến đổi đời tôi vĩnh viễn.

Lý do duy nhất tôi viết bài này vì tôi được khích lệ từ một người tin rằng tôi có thể viết. Chính người tôi quan tâm đã yêu cầu tôi cầm bút. Tôi đã nhận thức xuyên qua những bi kịch của đời hay của những thời đểm gay go, những người xuất hiện nơi đó chính là những người yêu thương tôi chân thực. Thảo là bạn thân nhất của tôi, là một trong những người đó. Từ ngày tôi gặp cô này, thay vì bỏ chạy xa, nàng đã chạy về hướng tôi. Vì ngày sinh nhật của nàng sắp tới, tôi viêt bài này như món quà tặng nàng. Tôi gặp khó khăn để nêu lên tiếng nói của tôi, để kể về kinh nghiệm của tôi, và ghi lại quan điểm của tôi. Xin hiểu rằng viết là một việc rất khó cho tôi.

Là một người gốc Á, tôi được dạy từ thuở nhỏ là đừng bao giờ nói về những chuyện xấu xa, hay về những nỗi đau khổ trong gia đình và người thân của mình. Tôi nhớ một sự kiện. Trong thời tôi mới lớn, nhà chúng tôi có hai con thỏ. Một hôm từ trường về nhà, tôi thấy cha tôi và các bạn của ông đang ăn thịt chúng. Khi hàng xóm hỏi chúng tôi là hai con thỏ đâu rồi, anh tôi buộc miệng nói cha tôi ăn thịt chúng rồi. Thấy cái nhìn trên khuôn mặt cha tôi, tôi biết là chuyện này không nên nói ra. Không phải là ba mẹ chúng tôi hay người thân bảo chúng tôi chớ nói các chuyện này, nhưng chỉ là luật hiểu ngầm trong văn hóa Châu Á. Nghĩa là, chúng tôi luôn luôn muốn “giữ thể diện” – do vậy tôi do dự kể chuyện vì tôi không muốn bị la rầy.

Thế này, tên tôi là Chino. Đó không phải tên thật, mà là một tên gọi gán cho tôi và vài trăm người như tôi trong trại tù Texas. Vâng, tôi được gọi tên theo một cái quần. Tôi được kể rằng trong ngôn ngữ Tây Ban Nha, chữ Chino có nghĩa là Chệt, hay người Trung Hoa, mà tôi chẳng phải người Hoa đâu. Tôi là một người Việt, lớn lên hầu hết đời tôi từ Houston, một thị trấn dơ bẩn phía nam Hoa Kỳ. Trong 21 năm qua, tôi bị tiểu bang Texas chôn vùi, hay bị tống giam…” (2) .

Trong trại tù, niềm vui không chỉ là thơ và văn, mà còn là Thiền tập.

2 Thicch Thien Tam_tuyen uy nha tu-Phan Tan Hai
Tỳ kheo Thích Thiện Tâm, tuyên úy nhà tù.



Nổi tiếng trong giới thiện nguyện vào nhà tù dạy Thiền chánh niệm và Thiền tâm từ cho tù nhân tại California và Arizona là Thầy Thích Thiện Tâm, đã hoàn tất học vị Tiến sĩ Phật học tại trường University of the West, miền Nam California, năm 2013.

Trong một buổi nói chuyện tháng 6/2018 tại Viet Bao Gallery ở thành phố Westminster, California, Thầy Thích Thiện Tâm đã nói về việc làm tuyên úy và dạy Thiền tỉnh thức trong các trại giam cho tù nhân. Thầy Thích Thiện Tâm đã thường xuyên vào hướng dẫn  tù nhân trong nhiều trại tù California và Arizona, và thấy trại nào cũng có người Việt trong đó.

Trước đó, nhà báo Đoàn Hưng (SBTN) trong một bài viết năm 2016 kể rằng tại Nam California có một tổ chức thiện nguyện, chuyên đến các trại tù Tiểu Bang Nam Cali để hướng dẫn cách sống thiền cho tù nhân. Những lợi ích nhóm đem lại cho những người tù, cũng như cho xã hội thật to lớn. Engaged Buddhist Alliance (EBA- tạm dịch: Liên Minh Phật Giáo Dấn Thân) là một tổ chức thiện nguyện vô vụ lợi của Hoa Kỳ. Những người thành lập và thành viên hầu hết là người Mỹ trắng, chỉ có Tỳ Kheo Thích Thiện Tâm (De Hong) là người Việt gốc Hoa.

Bản tin ghi lời Thầy Thích Thiện Tâm rằng khi nhìn sâu sắc  để hiểu và thương, chúng ta có thể nhận ra nhiều tù nhân chỉ là nạn nhân đáng thương của xã hội, hơn là những tội phạm nguy hiểm đáng bị trừng phạt. Nhiều gia đình trong cộng đồng người Việt chúng ta cũng đã có thể rơi vào tình trạng đáng thương này. Là một dân tộc mới di dân sang Mỹ, nhiều gia đình Việt đã từng có cảnh cha mẹ đều đi làm, bỏ mặc con cái cho nhà trường giáo dục. Các em thanh thiếu niên mới sang một xã hội, mới lạ về văn hóa, nên bị lạc lõng. Lúc đó, chỉ cần những phần tử xấu trong xã hội đến dụ dỗ là các em dễ bị sa ngã, trở thành nạn nhân của tội ác. Luật pháp Hoa Kỳ qui định việc mua bán ma túy có thể lãnh án tù từ 20 năm đến 30 năm. Từ khoảng năm 1993 đến 2012, luật pháp qui định cứ 3 lần phạm tội ăn cắp vặt thì sẽ lãnh án chung thân. Những dạng tội danh như vậy đối với thanh thiếu niên quả là quá khắc nghiệt, bất kể hoàn cảnh nào đã đưa đẩy các em phạm tội, bất kể các em chỉ là nạn nhân của sự thiếu chăm sóc từ phía gia đình. Theo thầy Thiện Tâm, khoảng hơn một ngàn phạm nhân trong các trại tù Cali là người gốc Á. Rất nhiều trong số họ là người gốc Việt ở mọi độ tuổi, từ thanh thiếu niên đến trung niên.

EBA đem ánh sáng Phật Pháp đến không chỉ cho tù nhân Việt Nam, hay gốc Á, mà cho cả những sắc tộc khác. Khoảng 200 tù nhân đã tham dự các khóa hướng dẫn Phật Pháp của EBA, chỉ có hơn 20 người là gốc Việt và gốc Á. Điều đầu tiên họ được nhắc nhở là họ vẫn là những con người, với đầy đủ nhân tính. Họ vẫn có khả năng trở lại thành những con người bình thường xã hội sau này, nếu được đối xử và giáo dục đúng mực. Tại các buổi học, tù nhân được hướng dẫn phương pháp thiền chánh niệm, phương pháp sống tỉnh thức. Những phương pháp này giúp cho tù nhân tìm được hạnh phúc ngay trong giây phút hiện tại, cho dù đó là giây phút ở trong chốn lao tù. Các phạm nhân được hướng dẫn cách làm hòa với chính bản thân mình, nhận ra nguyên nhân dẫn đến những tuyệt vọng, giận dữ, căm thù, tham dục… trong tâm thức của mình, vốn là nguyên nhân dẫn đến những hành động phạm pháp. Nhìn vạn vật có sự tương liên mật thiết với nhau, những người tù sẽ có cái nhìn cảm thông, tha thứ với mọi người và với chính bản thân mình. Việc chữa lành những vết thương trong nội tâm của người tù nhờ vậy mà khởi lên và phát triển.

Lợi ích của việc học cách sống thiền trong tù đem lại những kết quả to lớn, có thể thấy ngay trước mắt. Thầy Thiện Tâm cho biết những tù nhân theo học với mình có những tiến bộ vượt bực về vấn đề tâm linh. Khó có thể hình dung họ sẽ tái phạm tội trong tương lai. Một thống kê chỉ ra rằng những phạm nhân tham gia những khóa giáo dục tương tự, thì khả năng tái phạm tội khi được thả về giảm đến 43%. Và 1 USD bỏ ra cho những chương trình giáo dục trong nhà tù, sẽ tiết kiệm được 5 USD cho nhà tù trong tương lai trong chi phí giam giữ các tù nhân.

3 cuong-lu-_photo by BookTrib-Phan Tan Hai
Cuong Lu, tuyên úy nhà tù Hòa Lan.


Trong khi đó, tại Châu Âu, một người gốc Việt nổi tiếng trong giới thiện nguyện dạy Phật pháp trong tù là Cuong Lu. Bản thân cư sĩ Cuong Lu cũng là một nhà văn: ông đã xuất bản sách nhan đề “The Buddha in Jail” (Đức Phật Trong Tù) --- nội dung về Phật học và về kinh nghiệm hoằng pháp trong tù.

Cuong Lu sinh năm 1968 ở Nha Trang, Việt Nam, định cư tại Hòa Lan cùng gia đình năm 1980 Lu học chuyên ngành Đông Á tại University of Leiden, và năm 1993 thọ giới xuất sĩ tại Làng Mai, Pháp quốc, dưới hướng dẫn của Thầy Nhất Hạnh, và năm 2000 được công nhận là bậc giáo thọ. Năm 2009, Cuong Lu rời Làng Mai, về đời thường ở Hòa Lan, nơi cùng 5 người đồng sự thiết lập chương trình Buddhist Spiritual Care Program trong hệ thống nhà tù Hòa Lan; năm 2015, tốt nghiệp Thạc Sĩ chuyên ngành Buddhist Spiritual Care (Phật Học Ứng Dụng Chăm Sóc Tinh Thần) tại đại học Vrije (“Free”) University ở Amsterdam. Từ đó, Cuong Lu hướng dẫn những khóa tu và thuyết pháp tại nhiều quốc gia, và là tác giả 4 sách tiếng Việt và một sách tiếng Hòa Lan.

Việc làm chính thức của Cuong Lu là tuyên úy trong các trại tù Hòa Lan, nơi tù nhân được chính phủ cho một giờ đồng hồ/tuần để “chăm sóc tâm linh” trong khu vực nhà tù gọi là Silent Center (Trung Tâm Tịch Lặng). Chính trong các giờ tiếp xúc tù nhân như thế, Cuong Lu đã dạy về căn bản Phật học và hướng dẫn Thiền tập.

Trong khi đó, tuyệt vời là Jimmy Santiago Baca (thường được gọi tắt là Baca), từ trong tù mới bắt đầu học chữ và học Thiền, nhiều năm sau trở thành một nhà thơ nổi tiếng của Hoa Kỳ, trong khi bản thân ông thường xuyên được mời đi thuyết trình có khi về thơ văn, có khi về Thiền tập.

Nhà thơ Baca  sinh ngày 2 tháng 1/1952 tại tiểu bang New Mexico, mang trong người dòng máu Mễ Tây Cơ và thổ dân da đỏ Apache. Ba mẹ rời bỏ khi Baca mới 2 tuổi, và một người bà (nội hay ngoại) đón về nuôi, khi Baca được 5 tuổi thì đưa vào trại mồ côi. Năm 13 tuổi, Baca trốn ra bụi đời, sống trên đường phố, tới năm 21 tuổi thì bị bắt vào tù về tội ma túy. Trong khi ở tù, Baca tự học đọc, viết và làm thơ, gửi thơ tới tạp chí Mother Jones và thi tập đầu tiên được tạp chí này xuất bản và phát hành. Baca nằm tù 6 năm rưỡi, trong đó có 3 năm biệt giam. Trong thời gian ở tù, Baca cũng bán thơ cho các bạn tù để đổi lấy thuốc lá.

Năm 1979, tuyển tập thơ “Immigrants in Our Own Land” của Baca được nxb đại học Louisiana State University Press ấn hành. Từ đó tới giờ, JSB ấn hành hàng chục tập thơ khác. Năm 1987, tập thơ xuôi nửa-hư-cấu, nửa-tự-truyện nhan đề “Martin & Meditations on the South Valley” thắng giải thưởng American Book Award về thơ, và nổi tiếng quốc tế từ đó, và năm 1989 thắng giải Hispanic Heritage Award về văn chương. Từ đó, Baca mở ra các buổi hướng dẫn sáng tác cho cả trẻ em và người lớn, tại nhiều trường tiểu học và trung học, tại nhiều đại học và trong nhiều nhà tù.

Baca có bằng Cử Nhân Anh văn, và được trao bằng Tiến sĩ Danh dự về Văn chương từ đại học University of New Mexico.

Năm 2004, ông thành lập hội bất vụ lợi Cedar Tree, Inc., để hỗ trợ các buổi hướng dẫn sáng tác văn học trong tù, xuyên qua tiền quyên góp từ thiện. Bên cạnh các buổi dạy viết, Cedar Tree đã thực hiện 2 phim tài liệu. Cedar Tree nhận các cựu tù nhân vào làm thực tập sinh.

Trong một cuộc phỏng vấn trên tạp chí Kenyon Review, ấn bản ngày 8/8/2017, nhà thơ Baca tâm sự với nhà văn K.E. Ogden rằng: “Bạn biết đó, tôi thực tập Zen của Phật giáo, và tôi biết Thiền tập này tốt lành; tôi biết thế nào là quân bình; tôi biết cái gì đúng và cái gì sai…”

Thỉnh thoảng, nhà thơ Baca cũng thuyết pháp tại một số trung tâp Thiền tập. Trong bài viết vào tháng 3/2010 trên mạng của Trung tâm Thiền tập Upaya Zen Center, nơi có chương trình tuyên úy nhà tù Buddhist Chaplaincy Program, cho biết vào cuối tháng 3 nơi trung tâm UZC đã có buổi lễ tốt nghiệp cho 13 tuyên úy trại giam, và nơi đó đang huấn luyện 43 sinh viên khác cho ngành tuyên úy. Dịp đó, nhà thơ Jimmy Santiago Baca là một trong ba diễn giả thuyết pháp tại Upaya Zen Center.

4_The Buddha in Jail_book by Cuong Lu-Phan Tan Hai
Bìa sách The Buddha in Jail của tác giả Cuong Lu.



Nhà thơ Baca tự nhận định rằng tuy ông say mê các nhà thơ Nga, nhưng ông viết theo văn phong riêng trong dòng máu của ông, người Chicano (Mỹ gốc Mễ Tây Cơ), và “Tôi tìm cách viết để có thể vinh danh người bà (nội/ngoại) của tôi bằng cách bày tỏ kinh nghiệm của bà. Một người bà chưa bao giờ được trả lương cao hơn 1 đôla/ngày khi gặt hái trên cánh đồng. Sáng tác tôi khởi từ ban đầu là một vinh danh những người bị câm lặng vì áp bức. Việc tôi là là tự đứng trên chân của mình và bước tới, và tôi làm như thế xuyên qua ngôn ngữ.”

Sau đây là bản dịch bài thơ nhan đề I Am Offering this Poem (Tôi Tặng Bài Thơ Này). Nên ghi nhận, chữ “to you” có thể dịch là “tặng em” hay “tặng bà” hay “tặng bạn”… Nơi đây, sẽ dịch là “tặng em”…

.

Tôi Tặng Bài Thơ Này

Thơ JIMMY SANTIAGO BACA

Tôi tặng bài thơ này cho em,
vì tôi không có gì khác để tặng.
Hãy giữ nó như một áo choàng ấm
khi mùa đông tới vây phủ em,
hay như một đôi vớ dầy
hơi lạnh không thể cắn xuyên qua,

                         Tôi yêu em,

Tôi không có gì khác để tặng em,
do vậy đây là một nồi đầy những bắp vàng
để làm em ấm bụng trong mùa đông,
nó là chiếc khăn để trùm đầu em, để mang
trên mái toc em, để buộc quanh khuôn mặt em.

                         Tôi yêu em,

Hãy giữ nó, trân trọng bài thơ này như em có thể
nếu em đi lạc, cần dò hướng đi
trong hoang dã, đời sống trở thành khi già dặn;
và trong góc ngăn tủ của em,
ẩn giấu như một chòi gỗ hay căn lều
trong cây dầy đặc, hãy tới gõ cửa
và tôi sẽ trả lời, sẽ chỉ em hướng đi
và để em tự sưởi ấm bằng lửa này
nghỉ ngơi bên lửa này, và làm em cảm thấy an toàn

                         Tôi yêu em

Thơ này là tất cả những gì tôi phải tặng
và tất cả những gì bất kỳ ai cần để sống
và tiếp tục sống bên trong
khi thế giới ngoài kia
không còn bận tâm dù em sống hay chết
hãy nhớ rằng

                      Tôi yêu em.

(Trong thi tập “Immigrants in Our Own Land and Selected Early Poems”)

.

Bài thơ sau đây cũng là điển hình văn phong Baca, nhan đề “Into Death Bravely” (Vào Cái Chết Một Cách Can Đảm), hình ảnh mùa đông là chiêm nghiệm cái chết, có thể hiểu theo tinh thần Phật giáo là niệm tử, hoặc tổng quát hơn, là đối diện Khổ đế..

 

Can Đảm Bước Vào Cái Chết

Thơ JIMMY SANTIAGO BACA

Mùa đông
xô ngã cái khiên trắng lớn của chàng
quăng rớt xuống đất,
bẻ gãy những cành mỏng từ các cành cây xoắn
và rồi hú lên
nơi phía bắc của Black Mesa
một tiếng cười sâu và trầm.
Bởi vì chàng
chúng tôi phải bán gia súc của mình
gia súc phải ủi tuyết để tìm rơm
Đã sống trọn đời chàng
trong vài tuần lễ nữa
chậm và ưu tư, chàng đã bước đi xa
kéo cái khiên khảm bạc
xuống các cành cây
và trên mặt đất
chàng tiếp tục bước đi chậm rãi
vào cái chết
một cách can đảm.

("Into Death Bravely" từ tuyển tập thơ Black Mesa Poems)

 

GHI CHÚ:

(1) Eileen Cunniffe, NPQ: https://nonprofitquarterly.org/a-growing-literary-genre-with-deep-nonprofit-ties-prison-literature/

(2) Tran, AAWW: https://aaww.org/my-name-is-chino/

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Bước vào năm con chuột, tìm đề tài liên quan đến con giáp nầy trong văn chương cho Giai Phẩm Xuân Canh Tý 2020 báo Saigon Nhỏ, mỗi năm tìm đề tài con giáp thích ứng cho giai phẩm hơi khó vì cứ 12 năm lại xoay vần, có nhiều bài viết trong quá khứ nên khó nhất là tránh sự trùng hợp.
Đại dịch COVID-19 phát xuất từ thành phố Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc từ cuối năm 2019 đang hoành hành khắp thế giới gây khủng hoảng và lo sợ cho toàn thể nhân loại, với số lượng người bị lây và thiệt mạng vì vi khuẩn corona mỗi ngày mỗi gia tăng. Nhưng trong lịch sử của loài người đây không phải là cơn đại dịch đầu tiên mà đã nhiều lần xảy ra. Đặc biệt dấu vết và ấn tượng của những trận đại dịch kinh hoàng này vẫn còn nằm trong những tác phẩm văn học nổi tiếng thế giới từ thi hào Hy Lạp Homer thời cổ đại cho đến nhà văn Stephen King thời hiện đại. Trong nền văn học Tây Phương, từ sử thi Iliad của thi hào Homer trong thời cổ đại Hy Lạp và tuyển tập truyện Decameron của văn hào người Ý Giovanni Boccaccio trong thế kỷ 14 đến cuốn tiểu thuyết The Stand được xuất bản năm 1978 của nhà văn người Mỹ Stephen King và tiểu thuyết khoa học giả tưởng Severance được xuất bản năm 2018 của nữ văn sĩ người Mỹ gốc Tàu Ling Ma, tất cả đều có nói đến các trận đại dịch toàn cầu,
Chiếc áo đầu tiên quý giá nhất trong gia đình tôi là một chiếc “áo Vua ban.” Hồi ấy, ba tôi làm nghề cạo giấy và mẹ tôi buôn bán theo lối tài tử. Bà làm nghề mách mối mua bán đồ cổ. Ngoài ra, bà còn vác máy ảnh đi chụp cho các bà Hoàng, bà Chúa, bà Phi, bà Tần trong cung cấm. Nghề mách mối đồ cổ là một nghề rất nhàn. Bà chỉ việc diện bảnh, rẽ đường ngôi cho thẳng, bôi dầu dừa bóng loáng và thơm nức lên; chiếc quần cũng được là thẳng và xếp thành nếp, gọi là “xếp con”, năm con, bảy con gì đấy cho ra vẻ quý phái. Ăn mặc tề chỉnh như thế, bà chỉ việc đến nhà các mệnh phụ, công nương, ngồi lê đôi mách một vài buổi. Thế là “mệ” nào muốn bán cái gì, cụ nào muốn mua cái gì, mẹ tôi biết rõ cả. Bà chỉ việc vắt vẻo ngồi lên chiếc xe tay nhà, chạy đi chạy lại một vài lần, là kẻ mua người bán đều vui vẻ. Nghề chụp ảnh mấy chục năm về trước còn là một nghề rất mới mẻ, nhất là đối với các mệ, các bà Phi, Tần không thể ra ngoài phố tự do như người thường. Mẹ tôi: được các bà hoan nghênh vô cùng.
Giống như biến cố sụp đổ Bức Tường Bá Linh hay sự sụp đổ của công ty tài chánh toàn cầu Lehman Brothers, đại dịch vi khuẩn corona là sự kiện làm tan nát thế giới mà các hậu quả lâu dài của nó chúng ta chỉ có thể bắt đầu hình dung hôm nay, theo bài bình luận của nhiều nhân vật được đăng trên trang mạng www.foreignpolicy.com vào ngày 20 tháng 3 năm 2020 cho thấy. Điều rất chắc chắn rằng là cơn đại dịch này ngoài việc làm đổ vỡ cuộc sống, làm gián đoạn các thị trường và phô lộ ra năng lực của các chính phủ, nó còn dẫn tới nhiều thay đổi vĩnh viễn trong quyền lực chính trị và kinh tế theo những cách sẽ hiển nhiên về sau này. Sau đây là một số nhận định và tiên đoán từ những nhà chiến lược hàng đầu trên thế giới đối với trật tự toàn cầu sau đại dịch corona. Một thế giới ít cởi mở, ít thịnh vượng và ít tự do hơn. Theo Stephen M. Walt, giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại Học Harvard, cho rằng đại dịch corona sẽ củng cố chủ nghiã quốc gia và chủ nghĩa dân tộc.
Cách đây hai hôm (Chủ Nhật 28/9/2020), trang mạng Diễn Đàn Thế Kỷ có đăng hai bài viết đặc biệt liên quan đến Đại Dịch, bài Nguyễn Du – Homère và Bệnh Dịch của Phạm Trọng Chánh, và Đại Dịch COVID – 19 của Trịnh Y Thư. Trong bài của Phạm Trọng Chánh, phần sau có nhắc đến trận dịch tể xẩy ra từ thời cổ đại qua sử thi của thi hào Homère trong trường ca Iliad. Cả 1100 chiến thuyền và 100,000 quân sĩ vây quanh thành Troie bị thiệt mạng vì trận dịch kinh hồn. Phần trước chỉ ngắn ngủi mấy câu lại gây xúc động nơi tôi hơn khi nói đến trận dịch gây nên cái chết của thi hào Nguyễn Du của chúng ta.
Sáng tạo nghệ thuật trong suốt tập thơ dầy 338 trang gồm 123 bài, Trần Yên Hòa đã hình dung được hình tượng, phác họa ra chữ nghĩa vọng âm như một tiếng thở dài. Bài thơ Khúc Tôi mở đầu trang thơ cho tới bài Tạ ở cuối tập, đã là một tiếng thở dài.
Nhà văn Ngô Thế Vinh sinh năm 1941 tại Thanh Hoá, nguyên quán Hà Nội. Ông tốt nghiệp Đại học Y khoa Sài Gòn năm 1968, từng là tổng thư ký rồi chủ bút báo sinh viên “Tình Thương” của trường Y khoa Sài Gòn từ 1964 tới 1967. Khi gia nhập quân đội VNCH, ban đầu Ngô Thế Vinh làm bác sĩ quân y của Liên đoàn 81 Biệt cách Dù. Sau đó ông đi tu nghiệp ngành Y khoa Phục hồi tại Hoa Kỳ, về nước ông làm việc tại Trường Quân Y Sài Gòn.
Nằm nhà rảnh rỗi suốt những ngày đại dịch Coronavirus Disease-2019 (COVID-19) hoành hành khắp nơi trên thế giới, tôi lại kệ sách lấy xuống cuốn tiểu thuyết La Peste của Albert Camus đọc lại, và sau khi đọc tôi bỗng giật mình vì những gì đang xảy ra quanh tôi ngày nay đã được Camus miêu tả thật chính xác cách đây trên 70 năm.
Nguyễn Du mất năm 1820, lúc 54 tuổi, giữa cơn dịch khủng kiếp từ Á sang Âu. Dịch tả phát xuất từ Ấ́n Độ sang nước ta cuối triều vua Gia Long, đầu triều vua Minh Mạng, có khoảng trên hai trăm ngàn người chết từ Bắc chí Nam, cơn dịch theo một người lính đi tàu từ Ấn Độ về cảng về đến Toulon nước Pháp gây truyền nhiễm làm tiêu hao phân nửa dân số Âu Châu thời bấy giờ.
Người ta nói, đại dịch đã đến rồi. Các công sở sẽ đóng cửa. Các con đường sẽ đóng bớt lại. Nhà hàng, rạp hát, những nơi vui chơi giải trí... tất cả đều phải đóng. Mỗi người hãy tự cách ly, đừng lang thang bên ngoài nữa. Một sẽ hại tất cả, và tất cả chung quanh cũng sẽ hại cho một. Mỗi cá nhân đều có liên hệ hỗ tương với gia đình và xã hội; tuy ly cách nhưng thực ra không ai tách rời khỏi thế giới. Mỗi người hãy tự ý thức vai trò và trách nhiệm của mình trong cuộc đời.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Thành phố Vũ Hán, nơi đại dịch Covid-19 khởi phát lần đầu tiên, đã kết thúc đợt phong tỏa kéo dài hơn hai tháng vào thứ Tư (08/04/2020)
Một số khách hàng cho biết, Verizon đã thông báo sẽ hủy các cuộc hẹn theo lịch trình để cài đặt và sửa chữa Internet tại nhà.
Mức độ phóng xạ gần khu vực thảm họa hạt nhân Chernobyl đã tăng vọt trong khi các nhân viên cứu hỏa chât vật ngăn chặn hai đám cháy rừng trong khu vực
Các chuyên gia phân tích dịch bệnh cảnh báo Anh sẽ trở thành quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng vì Covid-19 nhất Châu Âu, chiếm hơn 40% số ca tử vong ở châu lục.
Hong Kong cho biết những biện pháp hạn chế nhằm giữ ‘khoảng cách cộng đồng’, bao gồm đóng cửa một số quán bar và pub và lệnh cấm tụ tập hơn bốn người nơi công cộng sẽ được kéo dài cho đến ngày 23/04/2020.