Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Mất cân bằng trong kinh tế toàn cầu: vai trò của nhà nước trong kinh tế (Bài 11)

15/02/202011:01:00(Xem: 881)

 


Cuộc tranh luận về vai trò của nhà nước trong kinh tế giống một quả lắc đồng hồ từ trái sang phải rồi xoay ngược lại: 


  1. Trong thập niên 60-70 kinh tế Hoa Kỳ bị trì  trệ vì chiến tranh Việt Nam, khủng hoảng dầu hỏa Trung Đông và vai trò mở rộng của nhà nước song song với chương trình Chống Nghèo (The Great Society) vô cùng tốn kém của tổng thống Lyndon Johnson vốn thuộc cánh Cấp Tiến (Liberal).


  1. Sang thập niên 80 cánh Bảo Thủ (Conservative) của tổng thống Ronald Reagan (và Thủ Tướng Margaret Thatcher của Anh) chủ trương thu nhỏ vai trò của chính quyền với câu nói bất hủ “Nhà nước không phải là lời giải đáp bởi vì chính nhà nước tạo thêm nhiều vấn đề” (Government is not the solution to our problem government is the problem”). Ông đòi bớt thuế má và giảm giám sát nhà nước (regulations) mà đặt nặng vào tính cạnh tranh và vai trò của bàn tay vô hình (the invisible hand) điều tiết nền kinh tế thị trường.


  1. Sau sự sụp đổ của bức màn sắt và bước qua những năm 90 cùng đầu thế kỷ thứ 20 Hoa Kỳ lại có thêm hai khuynh hướng Tân Tự Do (Neo-Liberalism) và Tân Bảo Thủ (Neo-Conservatism). Hai phái này tuy tiếp tục khác biệt về thuế má và vai trò của nhà nước trong nước Mỹ nhưng lại đồng thuận trên quan điểm phát huy toàn cầu hoá.


  1. Song song với mậu dịch quốc tế (global trade) là việc mở rộng các cánh cửa tài chánh đầu tư xuyên quốc gia (financial liberalization). Những nguồn tiền khổng lồ chạy từ lục địa này sang lục địa khác tạo ra nhiều cuộc khủng hoảng tài chánh liên tục từ Mexico (1994) sang Đông Á (1997) Nga (1998) Nam Mỹ (2000) rồi đến cả Hoa Kỳ (2007-09) và Âu Châu (2010-12). IMF (Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế) và Ngân Hàng Trung Ương được xem như trọng tâm để giải quyết khủng hoảng bằng  các biện pháp tiền tệ thay vì tăng cường ngân sách và sự giám sát của nhà nước, dựa trên quan điểm của kinh tế gia Milton Friedman.


  1. Hậu quả bất ngờ tích lũy của nhiều chính sách tưởng chừng không có liên hệ trực tiếp gồm cả thị trường tự do từ những năm 80, toàn cầu hóa từ thập niên 90 và các biện pháp tiền tệ nhằm giải quyết khủng hoảng tài chánh ở Âu-Mỹ từ 2008, cọng thêm tác động đến từ tự động hóa và điện toán hoá, là giới công nhân thợ thuyền Tây Phương bị mất việc trong khi khoảng cách giàu nghèo thêm sâu đậm; lợi tức của các tập đoàn đa quốc gia tăng vọt nhờ đóng cửa hảng xưởng ở Tây Phương mà xử dụng công nhân rẻ ở Trung Quốc, Đông Nam Á và Nam Mỹ; thu nhập tập trung vào những kẻ thích hợp nhất với điện toán hóa (winner take all). Thông thường thì mỗi người nghiên cứu một trong các chính sách nói trên như kẻ mù mò chân voi, nhưng cọng lại do vẫn mù nên vẫn không biết là con voi hay bạch tuột năm vòi khổng lồ! Dù vậy là quả lắc chính trị nay xoay chiều ngược lại: 


  • cánh hữu dân túy (popularism) của Donald Trump chống mậu dịch toàn cầu nhằm đem công ăn việc làm trở lại nước Mỹ, đòi nhà nước giảm thuế và giảm giám sát để nâng sức cạnh tranh và chống cánh Tân Bảo Thủ truyền thống trong đảng Cộng Hòa. Chính sách của cánh hữu nói chung bị phê bình là trickle down economic, tức là nhà giàu hưởng phần trên trước đến khi rơi rớt dư thừa mới đến số đông quần chúng.

 

  • cánh tả xã hội (socialism) Bernie Sander – Elizabeth Warren chống thương mại quốc tế để bảo vệ công nhân Hoa Kỳ, đòi tăng thuế và tăng giám sát nhà nước hòng giảm bớt khoảng cách giàu nghèo và chống cánh Tân Tự Do trong đảng Dân Chủ.


Trong tranh luận kinh tế thì quả lắc cũng đổi chiều ngược lại từ bàn tay vô hình (the invisible hand) theo Adam Smith chuyển qua bàn tay lông lá của nhà nước của John M. Keynes nhằm điều tiết thị trường; từ vai trò trọng tâm trong chính sách tiền tệ của Ngân Hàng Trung Ương theo Milton Friedman chuyển sang vai trò trọng trách trong ngân sách và giám sát nhà nước cũng của John M. Keynes và Hymen Minsky nhằm giải quyết khủng hoảng.


Kinh tế gia Thomas Piketty (tác giả của quyển sách nổi tiếng Capital in the Twenty First Century - Vốn Tư Bản trong thế kỷ thứ 21) sắp ra mắt vào tháng 3/2020 sách mới Capital and Ideology (Vốn Tư Bản và Chủ Thuyết) trong một bài phỏng vấn gần đây có nhận xét đáng chú ý rằng giới trí thức cánh tả tranh đấu cho dân nghèo, nhưng rồi lại hô hào toàn cầu hóa mà không quan tâm đến hệ lụy giàu nghèo trong xã hội. Sách mới của ông dài 1100 trang nên sẽ là liều thuốc ngủ ngon trong nhiều đêm dài!


Trên đây là bức tranh sơ lược lịch sử kinh tế và chính trị Hoa Kỳ từ thập niên 60 đến nay dài chỉ hơn 1 trang (!) Các bài tiếp theo sẽ phân tích sâu hơn về vai trò của nhà nước, của Ngân Hàng Trung Ương, của toàn cầu hoá và điện toán hóa lên khoảng cách giàu nghèo. Điều đáng nói là những tranh luận chính trị và kinh tế xem ra khô khan, xa vời và vô bổ nhưng lại tác động lên công ăn việc làm và tương lai của từng gia đình và mỗi chúng ta.


Để kết luận, người viết xin kể lại một truyện cười Liên Bang Xô Viết. Trong buổi diễn hành của Hồng Quân chống Tư Bản, đi trước các binh chủng không hải lục quân oai phong hùng tráng trên Quảng Trường Đỏ lại là một đám người ăn mặc xốc xếc đi đứng hổn độn cải cọ om xòm. Ai nấy thắc mắc hỏi là bọn nào hổn láo thiếu kỷ luật thì Stalin nghiêm chỉnh trả lời: “Các kinh tế gia đấy. Thấy chúng lộn xộn như vậy mà sức phá hại của chúng thật là khủng khiếp!”


Stalin quên mất ông tổ Karl Marx cũng là kinh tế gia! 




Ý kiến bạn đọc
18/02/202019:44:01
Khách
Tac gia? vie^'t: "giới trí thức cánh tả tranh đấu cho dân nghèo, nhưng rồi lại hô hào toàn cầu hóa mà không quan tâm đến hệ lụy giàu nghèo trong xã hội."
Truớc năm 1980 chưa co linh tế toàn cầu, dân Mỹ có trình độ trung bình kiếm việc luơng cao dễ dàng. Kinh tế toàn cầu bắt đầu khi các xí nghiệp Mỹ mở xuởng ỏ China, sau dó dưa hàng trăm ngàn nhân tài trên thế giới nhất là Ấn Ðộ va Trung Hoa vaò lam việc ở Mỹ, thay thế công ăn việc làm cuả dân Mỹ có trình độ trung bình. Dân trung bình ở Mỹ không cạnh tranh nổi với top 10% của thế giớị Mỗi năm Mỹ cấp gần 100 ngàn H1B visas. Ngoài ra chuơng trình nhiệm ý thưc tập (Optional Practical Trainning OPT) cũng cho 400 ngàn chổ mỗi năm cho sinh viên ngoại quốc học ngành khoa hoc kỹ thuật (STEM) đuợc ở lại Mỹ làm việc 3 đến 4 năm. Sinh viên STEM ở Mỹ nay phải cạnh tranh với du sinh gioỉ mới có việc làm tốt. Nguời dân trung bình Mỹ sẽ phải chấp nhận công việc làm luơng thấp ở các tiệm bán lẻ, khách sạn, nhà hàng ăn, hay gia nhập quân độị Với kỹ thuật tân tiến, ngưòi già (sinh trưóc năm 1950-1960) sẽ bị thiệt thoì và bị bỏ rơi vì họ không biết xài computer, đối phó vơi hackers và kẻ luờng gạt online, khai thuế , mua vé máy bay, thuê muớn xe hơi, khách sạn online.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
Thiệt đọc mà muốn ứa nước mắt luôn. Sao mà xui xẻo dữ vậy Trời? Tôi sống theo kiểu check by check, có đồng nào xào đồng đó, chưa bao giờ dư ra được một xu. Hai tháng trước, vì (hay nhờ) dịch Vũ Hán, nhà nước Hoa Kỳ thương tình gửi phụ thêm cho 1,200.00 USD. Trộm nghĩ mình cũng đã đến lúc gần đất xa trời rồi nên lật đật bỏ số tiền này vô ngân hàng, dành vào việc hoả táng. Vụ này tui đã dọ giá rồi, tốn đâu cỡ gần ngàn. Vài trăm còn lại để con cháu mua chút đỉnh hương hoa, cho nó giống với người ta, ngó cũng phần nào đỡ tủi.
Có vẻ như con người thời nay càng lúc càng trở nên lười biếng, thụ động; nhất là từ khi nhân loại bước vào kỷ nguyên tin học, truyền thông liên mạng. Tin học đã đem con người khắp hành tinh gần lại với nhau, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chính nó bị con người lạm dụng để bóp méo, biến dạng sự thực cho những mục tiêu bất chính của cá nhân, bè phái.
Sau 95 năm gào cùng một giọng nền Báo chí gọi là “cách mạng” của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) vẫn trơn tru uốn lưỡi phóng ra câu giả dối rằng:”Tự do ngôn luận, tự do báo chí là những quyền cơ bản của con người đã được Việt Nam cam kết thực hiện theo những nguyên tắc chung của Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền.” (báo Quân đội Nhân dân (QĐND), ngày 15/6/2020). Điều không thật này đã được Ban Tuyên giáo, tổ chức tuyên truyền và chỉ huy báo chí-truyền thông sử dụng từ lâu, nay được lập lại để kỷ niệm 95 năm ngày gọi là “Báo chí cách mạng Việt Nam” (21/6/1925-21/6/2020).
“Muốn chỉ một cá nhân nào đó, tùy theo giai cấp, tín ngưỡng, tùy theo lúc sống hay chết, tùy theo già hay trẻ, người Việt Nam có rất nhiều tên để gọi. Ngôn ngữ Việt có những từ sau đây chỉ các loại tên: bí danh, bút hiệu, nhũ danh, nghệ danh, pháp danh, pháp tự, pháp hiệu, tên, tên cái, tên đệm, tên họ, tên gọi, tên chữ, tên cúng cơm, tên hèm, tên hiệu, tên húy, tên riêng, tên thánh, tên thụy, tên tục, tên tự, thương hiệu.” (Ngưng trích: Nguyễn Long Thao- DANH XƯNG ĐẶC BIỆT CỦA THƯỜNG DÂN VIỆT NAM)
Các cuộc khủng hoảng lớn lao có các hậu quả trầm trọng, thường không tiên đoán được. Cuộc Đại Khủng hoảng trong thập niên 1930 đã thúc đẩy trào lưu cô lập, tinh thần dân tộc, chủ nghĩa phát xít và Đệ nhị Thế chiến, nhưng cũng dẫn đến biện pháp hồi phục kinh tế New Deal, sự trỗi dậy của Hoa Kỳ như một siêu cường toàn cầu, và cuối cùng là tiến trình xoá bỏ thực dân. Các cuộc tấn công trong ngày 11 tháng 9 đã tạo ra cho Mỹ hai sự can thiệp thất bại, sự trỗi dậy của Iran và các hình thức mới của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã tạo ra một sự đột biến trong trào lưu dân tuý chống các định chế chính trị lâu đời để thay thế cho các nhà lãnh đạo trên toàn cầu. Các nhà sử học trong tương lai sẽ theo dõi và so sánh những ảnh hưởng lan rộng đến cơn đại dịch virus corona hiện nay; thách thức cho họ là hình dung ra trước được các ảnh hưởng.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.
Sáng ngày thứ Ba (30/06/2020), Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc đã thông qua luật an ninh Hong Kong, sẽ có hiệu lực từ ngày 01/07/2020
Thứ Hai (29/06/2020), Mỹ bắt đầu tiến hành các bước loại bỏ quy chế đặc biệt của Hong Kong, tạm dừng xuất khẩu quốc phòng và hạn chế quyền tiếp cận các sản phẩm công nghệ cao, trong bối cảnh Trung Quốc thông qua luật an ninh mới dành cho đặc khu.
NGC 2359 là một đám mây vũ trụ có hình dạng như chiếc nón với hai đôi cánh mở rộng giống như chiếc nón của thần Thor.