Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Mất cân bằng trong kinh tế toàn cầu: cuộc chạy đua xuống đáy vực (Bài 7)

20/01/202009:59:00(Xem: 2867)

Khoảng cách giàu nghèo tăng vọt không những ở Tây Phương mà còn khắc nghiệt hơn nhiều tại các nước đang phát triễn. Hiện Trung Quốc có nhiều tỷ phú hơn Hoa Kỳ  trong khi nhiều tập đoàn đại gia mọc lên nhanh chóng ở Ấn Độ, Việt Nam. Ngược lại đa số công nhân vẫn còn sống chui rút trong các ổ chuột ở những thành phố lớn. Hai câu hỏi đặt ra là (1) tại sao tại Á Châu không trổi dậy phong trào dân túy phản kháng như ở Âu-Mỹ, và (2) liệu chênh lệch giàu nghèo trong các nước đang mở mang có sẽ thu hẹp dần hay ngày càng thêm sâu rộng?


Trả lời đơn giản cho câu hỏi thứ nhất là người dân tại các nước đang phát triển bị đàn áp nên không thể tập hợp thành phong trào chống đối mạnh mẻ như ở Tây Phương. Nhưng bên cạnh góc nhìn tiêu cực đó còn có thêm một nguyên nhân tích cực khác là toàn cầu hóa đã mang hàng tỷ dân chúng châu Á thoát ra khỏi ngưỡng cửa nghèo khó. Riêng Trung Quốc chỉ trong vòng 30 năm đã đưa từ 500-800 triệu người tiến lên mực sống trung lưu với sức mua (purchasing power) ngang bằng với Tây Phương. Tại Ấn Độ và Việt Nam điện nước, cầu cống, nhà lầu và điện thoại cầm tay lan tràn đến tận thôn quê. Tuy xã hội còn nhiều bất cập nhưng gần 100% dân chúng ở Đông và Nam Á (trừ Trung Đông) đạt đồng thuận rằng thương mại toàn cầu đã cải thiện đời sống của họ từ 30 năm nay. Hố sâu giàu nghèo tuy tăng vọt nhưng đời sống của mỗi gia đình vẫn được cải thiện. Ngược lại tại Âu-Mỹ khoảng 80% dân chúng lại thấy mức sống của họ chẳng những không tăng mà còn giảm cũng chính trong 30 năm đó. Cho nên các cuộc phản kháng chống độc tài, tham nhũng, bất công ở Á Châu rất khác biệt so với trào lưu dân túy chống toàn cầu hóa của Tây Phương.


Nhưng nếu giàu nghèo ngày thêm chênh lệch thì rồi xã hội nào cũng sẽ rơi vào bế tắc. Câu hỏi thứ nhì là liệu khoảng cách giàu nghèo sẽ thu hẹp dần hay ngày thêm sâu rộng ở các nước đang mở mang? Kinh tế gia Richard Koo rút tỉa bài học Tây Phương nhận xét rằng khi con số lao động từ thôn quê ra thành thị làm việc trong các nhà máy hảng xưởng giảm dần, tức là lượng công nhân ít đi so với nhu cầu thuê mướn thì khi đó giới công nhân ở vào thế mạnh để đòi tăng lương và bổng lộc. Khoảng cách giàu nghèo trong xã hội nhờ đó thu hẹp. Giai đoạn này cũng chính là lúc mà nền dân chủ bắt nền móng vững chắc ở Âu-Mỹ-Nhật, và gần đây nhất là tại Nam Hàn và Đài Loan nhờ đào tạo được thành phần trung lưu-công nhân bên cạnh giới trung lưu-trí thức làm căn bản.


Trung Quốc hiện đang ở khúc ngoặc nói trên: con số lao động từ thôn quê ra thành thị giảm dần nên công nhân Trung Quốc được tăng lương và nhà cầm quyền cải thiện đời sống bằng cách nới lỏng chế độ hộ khẩu. Người lao động nhờ vậy hưởng thêm các quyền lợi về bảo hiểm sức khỏe, lương hưu trí, trợ cấp nhà ở và giáo dục con cái. Liệu giới lao động Trung Quốc có thoát ra khỏi các ổ chuột để tiến lên mức sống trung lưu-công nhân và góp phần xây dựng dân chủ hay không, thật tình không ai biết trước được.


Âu-Mỹ-Nhật đã có 30 năm để xây dựng tầng lớp trung lưu-công nhân trong khoảng 1950-1980. Đài Loan và Nam Hàn có khoảng 20 năm từ 1980-2000. Trung Quốc vừa bước sang khúc ngoặc này nên không biết sẽ còn kéo dài bao lâu, nhưng tiếp theo Hoa Lục thì thế giới thay đổi khiến việc xây dựng thành phần trung lưu-công nhân trong những quốc gia kém mở mang trở nên vô cùng khó khăn. Nguyên do vì cuộc chạy đua xuống đáy vực (race to the bottom) giữa các nước chậm tiến trở nên gấp rút theo nhịp độ toàn cầu hóa và tự động hóa.


Nếu chỉ lấy riêng thí dụ tại Đông-Á thì Hồng Kông bắt đầu với lao động mồ hôi và cơ bắp (sweatshop) trong các ngành lắp ráp và may mặc vào thập niên 60. Khi Hồng Kông vượt qua giai đoạn công nhân giá rẻ thì công ăn việc làm loại này chạy sang Singapore để dùng làm bể phóng, rồi sau đó tới phiên Đài Loan, Nam Hàn,  Trung Quốc, và nay là Việt Nam, Phi, Indonesia, Bangladesh v.v…Cạnh tranh giữa những quốc gia kém mở mang ngày càng gay gắt vì các nước cùng học và áp dụng chung một công thức là dùng nhân công rẻ và xuất khẩu làm bàn đạp trong bước đầu phát triển. Lao động giá rẻ bị toàn cầu hoá khiến mức cung trở nên dư thừa trên thị trường quốc tế. Giới công nhân ở Việt Nam không những phải cạnh tranh với nguồn nhân lực từ thôn quê đổ ra thành thị ở Việt Nam mà còn cả từ Phi, Indonesia, Bangladesh, Pakistan, Mexico, v.v… Áp lực giá cả khiến công nhân Việt Nam muốn đòi tăng lương thì hảng xưởng Tàu, Đại Hàn, Đài Loan sẽ chạy sang các nước khác. Bên cạnh đó tự động hóa (và chiến tranh thương mại) còn đe dọa đến công ăn việc làm của người lao động toàn cầu. Cho nên gọi là cuộc chạy đua xuống đáy vực giữa các nước đang mở mang thay vì nâng cao giá trị gia tăng nay phải tranh giành khâu lắp ráp và may mặc nên không thể cải thiện quyền lợi người lao động. Kẻ chiến thắng trong cuộc chạy đua này dù ở các nước công nghiệp hay đang mở mang chính là các đại tập đoàn, những nhà tỷ phú và lớp trí thức ưu tú thích ứng với trào lưu toàn cầu hóa trong khi thành phần lao động công nhân ngày càng bị bỏ rơi. 


Áp lực từ toàn cầu hóa đè nặng lên giới công nhân, dù lương bổng có tăng theo GDP nhưng hố sâu giàu nghèo ngày thêm rộng. Người lao động Việt, Phi, Indonesia, Bangladesh, Pakistan, v.v… khi dọn từ thôn quê ra thành phố sẽ trọn đời sống trong các ổ chuột mà không thể nào mơ mộng mua được căn nhà trị giá 500 ngàn USD trở lên và cho con cái du học để có mảnh bằng tốt nhằm bắt kịp với giới trung lưu-thành thị chớ đừng nói gì đến các đại gia.


Nhưng chính tình trạng xấu này lại mang đến một hệ lụy bất ngờ tương đối tốt, khi công nhân ở các nước đang mở mang vì không có cơ hội định cư mọc rễ ở thành thị nên để dành tiền xây nhà và lập gia đình ở thôn quê giúp nông thôn phát triển. Khi kinh tế toàn cầu suy sụp, hảng xưởng ồ ạt sa thải nhân viên thì hàng chục triệu công nhân trở về làng mạt sinh sống như từng xảy ra tại Trung Quốc năm 2008. Việc này làm giảm nhẹ cơn tác động và nổi bất mản do khủng hoảng gây nên.


Kết luận là việc xây dựng thành phần trung lưu-công nhân và nền dân chủ ở Trung Quốc và các nước đang mở mang trở nên vô cùng khó khăn so với Âu-Mỹ-Nhật-Đài Loan-Nam Hàn may mắn đi trước. Nhưng ngược lại chính Âu-Mỹ đang đánh mất các cơ xưởng sản xuất vốn là cổ máy nuôi dưỡng thành phần trung lưu-công nhân nên nay rơi vào xáo trộn xã hội.


Bài 8 tiếp theo sẽ phân tích giải pháp cho tình trạng giàu nghèo chênh lệch không phải bằng cách san bằng tài sản trong xã hội mà chính nhờ tạo môi trường cho mọi người có cơ hội thăng tiến đồng đều (equal opportunity). Còn bằng không thiếu cơ hội thăng tiến (lack of opportunity) sẽ dẫn đến tâm lý bi quan, bất mãn và chống đối trong xã hội.



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một phong trào biểu tình chống chế độ và chống Xi, do dân chúng và phần đông giới trẻ, sinh viên các Đại học, phát động hôm 24/11/22, nhiều người cho là lớn nhứt từ 33 năm nay. Dân chúng các thành phố lớn, sinh viên từ nhiều Đại học xuống đường tố cáo biện pháp ác ôn « Zéro Covid » của Xi chống dịch Vũ Hán là giết người, trong lúc thế giới cũng chống dịch nhưng không ai làm như vậy...
Coi như là hết thuốc! Bây giờ thì tôi hiểu thế nào là một nhà tù lớn. Tuy không có chấn song nhưng kẻ ở bên trong cũng hoàn toàn bị cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài...
Đến hôm nay thứ sáu 2 tháng 12 giải túc cầu thế giới năm 2022 đã đi được nửa đoạn đường. Cũng như bất kỳ một cuộc tranh đua thể thao nào phải có kẻ thắng người thua. Kẻ thắng thì vui mừng hớn hở vì đã đem lại vinh quang cho xứ sở và dân tộc mình. Kẻ thua thì viện lý do nầy hay lý do khác vì mình đã bị xử ép để tránh sự chỉ trích của những người hâm mộ. Nhưng đó là những sự kiện thường tình lúc nào cũng xẩy ra.
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.