Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trump, Iran và 4 Trường Phái Ngoại Giao Mỹ

11/01/202010:45:00(Xem: 2698)


Một học giả Mỹ [1] đã phân tách ngành ngoại giao Hoa Kỳ có 4 khuynh hướng gồm: 


  1. Trường phái Hamiltonian: thiên về lợi ích Mỹ khi phát huy thương mại toàn cầu; không vướng mắc đa đoan vào quá nhiều công việc nhưng phải cảnh giác đối với các đối thủ nước lớn (great power competition.) Một điển hình là Trump đặt nặng cạnh tranh kinh tế và chính trị với Trung Quốc mà nhẹ về nhân quyền.


  1. Wilsonian: đặt nặng lý tưởng Mỹ khi Hoa Kỳ đem sức mạnh quân sự, chính trị và kinh tế để phát huy dân chủ và tự do toàn cầu. Tiêu biểu cho quan điểm này là các phát biểu to lớn của Obama.


Hai khuynh hướng nói trên sinh ra hai trường phái Tân Bảo-Thủ (Neo-Conservatism nghiên về Halmitonian nhiều hơn) và Tân Tự-Do (Neo-Liberalism nghiên về Wilsonian nhiều hơn) vốn ảnh hưởng đến thành phần ưu tú (elites) và giới lãnh đạo của Hoa Kỳ từ sau Thế Chiến Thứ Hai. Ngược lại cả hai đều là những lý thuyết to lớn nên không phù hợp với tâm lý thực tiển của quần chúng Mỹ như hai khuynh hướng sau này:


  1. Jeffersonian: đèn nhà ai nấy sáng. Nước Mỹ đừng có dại dột làm sen đầm quốc tế mà phải lo cho chính mình trước đã. Đây là khẩu hiệu America First của Donald Trump.


  1. Hamiltionian: Ông không kiếm chuyện với ai (điều này không đúng với Hoa Kỳ hiện giờ), nhưng Thằng nào đụng chạm đến Ông thì Ông đập cho vỡ mặt! Đây là quyết định của Donald Trump khi thanh toán Tướng Suleimani sau thời gian dài không trả đủa Iran bắn tàu dầu, bắn hảng lọc dầu Saudi, bắn rơi máy bay không người lái, pháo kích căn cứ quân sự và đe dọa tòa Đại Sứ Mỹ ở Iraq.


Tất nhiên cuộc đời không đơn giản một chiều và mỗi Tổng Thống lại gánh chịu những hậu quả từ quyết định của các vị tiền nhiệm nên Trump tùy theo trường hợp và hoàn cảnh mà trộn lẩn giữa (1), (3) và (4) nhưng đặt nhẹ (2). Các nhà phân tích chính trị lại có cái nhìn một chiều nên cho là Trump bất nhất (unpredictable) khi muốn Hoa Kỳ giảm hiện diện ở Trung Đông mà lại khiêu khích Iran. Nhưng thực tế thì khác, Trump mâu thuẩn mà không mâu thuẩn vì muốn rút ra khỏi Trung Đông thì phải đánh cho thật đau để đối thủ không dám coi thường (như Nixon dội bom Hà Nội 1972), rồi sau đó hai bên mới nghiêm chỉnh thương lượng để tạo không gian cho Mỹ rút lui cho NATO trám vào (Trump tuyên bố rằng Hoa Kỳ không còn lệ thuộc vào dầu hỏa Trung Đông nên NATO - tức là Âu Châu - phải gánh thêm trách nhiệm). Hy vọng kết quả lâu dài không phải là Iran (giống như Bắc Việt Nam) thắng sau khi Hoa Kỳ rút trong trường hợp NATO là một lực lượng trung gian khả tín.


Tuy nhiên cũng khó so sánh vụ Iran với Việt Nam vì quyền lợi của Mỹ ở hai khu vực rất khác biệt: Đông Nam Á là cơ bắp trong dây chuyền thương mại toàn cầu nhưng Trung Đông vẫn là mạch máu dầu hỏa cho kinh tế thế giới. Chỉ có thể kết luận là chẳng ai biết được tương lai (thiên cơ bất khả lậu). Hoa Kỳ và thế giới thở phào khi Trump thấu cáy mà Iran không trả đủa nên không có chiến tranh. Nếu Trump và Iran cùng lợi dụng cơ hội này để thương lượng thì có thể tìm ra một giải pháp chung; còn nếu một bên thừa cơ sấn tới hay bên kia chờ dịp trả thù thì biển lửa Trung Đông vẫn còn tiếp diễn. It takes two to dance, tức là hai người cùng chịu ôm nhau ra sàn nhảy thì mới có nhảy đầm.

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Rõ ràng toàn là những đòi hỏi quá đáng và … quá quắt. Ngay đến bác Hồ mà còn không bảo vệ được cả vợ lẫn con, bác Tôn cũng chỉ có mỗi một việc làm là… sửa xe đạp cho nó qua ngày đoạn tháng thì bác Quang biết làm sao hơn và làm gì khác được?
✱ VOA: Trên cương vị tổng thống, ông Trump đôi khi chia sẻ thông tin, bất kể mức độ nhạy cảm của nó. Ông ngẫu hứng cung cấp thông tin bảo mật cấp độ cao cho bộ trưởng ngoại giao Nga ✱ VOA: Những tài liệu này cần được bảo mật là việc rất nghiêm trọng- đặc biệt là đối với Mar-a-Lago, những khách nước ngoài ở đó - tạo ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia ✱ VOA: John Kelly khởi động một nỗ lực để cố gắng hạn chế những người có quyền tiếp cận ông Trump tại Mar-a-Lago, nhưng nỗ lực này thất bại khi Trump từ chối hợp tác...
Hôm thứ Sáu 23-9 trên tạp chí Project-Syndicate, nhà báo Laurence Tubiana cho rằng không có gì là hay, là tốt một khi châu Âu theo đuổi chính sách đa phương hóa theo tiêu chuẩn hai mặt (double standard) trong cuộc chiến Ukraine, vì cộng đồng Âu còn nhiều vấn đề ưu tiên giải quyết...
Đại Hội Đồng Liên Hiêp Quốc lần thứ 77 đã khai mạc tại New York hôm 20-9-2022, trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt khủng hoảng, đang bị chia rẽ vì nhiều vấn đề: Cuộc chiến Ukraine, khủng hoảng khí hậu, mất an ninh lương thực, khủng hoảng năng lượng, và nạn dịch Covid-19 vẫn chưa chấm dứt...
Truyện dài chống tham nhũng, lãng phí ở Việt Nam đã được thi hành từ Trung ương xuống địa phương, nhưng tham nhũng cứ trơ ra là vì sao? Thắc mắc này không phải đến thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có mà từ khuya lắm rồi, ít nhất cũng từ khóa đảng VII thời ông Đỗ Mười làm Tổng Bí thư (28 tháng 6 năm 1991 - 26 tháng 12 năm 1997). Nhưng tại sao tình trạng này cứ kéo dài mãi và không có dấu hiệu suy giảm mà còn biến chứng, lan nhanh mặc dù nhà nước đã tung ra nhiều biện pháp phòng ngừa và chữa trị...
Tôi đã trót có dăm ba lời về nón cối, mũ cối, và dép râu nên (lỡ trớn) cũng xin được thưa luôn, đôi câu, về cái nón tai bèo...
Bạn ơi, -Kẻ trí tuệ ít lỗi lầm và khi phạm lỗi thì nhận biết và tu sửa. Kẻ ngu si không biết lỗi lầm và khi nhận biết thì biện minh mà không hề tu sửa. -Kẻ trí tuệ trước mọi sự việc đều tìm hiểu và phân tích lợi-hại. Còn kẻ ngu si chỉ nhìn thấy lợi mà không thấy hại. -Kẻ trí tuệ biết đo lường thời thế. Còn kẻ ngu si thì làm bừa, khi thất bại lại đổ lỗi cho Trời. Tức khí nhảy ra đâm chém dễ. Nhẫn nhục chờ thời khó, “Khảng khái cần vương dị. Thung dung tựu nghĩa nan.” (Lý Trần Quán Tiến Sĩ đời Lê Trung Hưng)
Theo VOA Tiếng Việt hôm 9-9-2022 bà Aler Grubbs, giám đốc Quốc gia USAID Mỹ tại Việt Nam và ông Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng GD&ĐT-VN đã ký kết bản ghi nhớ nâng cao chất lượng giáo dục Đại học và thúc đẩy xây dựng một nền Đại Học Tự Trị tại Việt Nam...
Trận đánh tái chiếm cổ thành Quảng Trị kéo dài 81 ngày trong mùa Hè đỏ lửa 1972 là một trong những trận đánh dài và khốc liệt nhất trong chiến tranh Việt Nam. Trong tạp chí tháng Tư trên trang mạng khảo cứu lịch sử historynet năm nay, Thiếu Tướng hồi hưu John D. Howard, một sĩ quan West Point và cựu cố vấn tại chiến trường Việt Nam vào năm 1972 đã kể lại diễn biến toàn bộ chiến dịch và trận tái chiếm lịch sử này. Xin giới thiệu lại bài viết này nhân kỷ niệm 50 năm trận tái chiếm cổ thành kết thúc vào ngày 16 tháng 9 năm 1972...
Vào giữa tháng 3, chưa đầy một tháng sau khi Nga xâm lăng Ukraine, nhà khoa học chính trị Francis Fukuyama đã đưa ra một dự đoán nổi bật: Ukraine sẽ chiến thắng. Sáu tháng sau, Ukraine đang trên đà tấn công và tái chiếm lãnh thổ quan trọng giữa nhiều dấu hiệu là quyết tâm của Nga đang suy yếu. Các bản tường thuật chỉ ra rằng vũ khí và thông tin tình báo do Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh khác cung cấp đang mang lại cho cuộc phản công của Ukraine một sự thúc đẩy nghiêm trọng. Liên minh NATO vẫn bền vững và đoàn kết đứng sau Ukraine, bất chấp nỗ lực của Nga nhằm làm suy yếu sự thống nhất đó bằng cách hạn chế xuất khẩu khí đốt tự nhiên sang châu Âu...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.