Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Hội thảo về xu hướng cộng hoà tại Việt Nam

25/09/201910:15:00(Xem: 1435)
BuiVanPhu_20190921_PhongVanGSTuongVu_H05
Giáo sư Vũ Tường (Ảnh: Bùi Văn Phú)


Trong hai ngày 14 và 15 tháng Mười 2019 tới đây, Center for Asian and Pacific Studies tại Đại học Oregon, Eugene sẽ tổ chức hội thảo quốc tế chủ đề: “Studying Republican Vietnam: Issues, Challenges, and Prospects”. Giáo sư Vũ Tường của khoa chính trị học là trưởng ban tổ chức hội thảo này.


Học giả và nghiên cứu sinh từ các đại học Hoa Kỳ cũng như nhiều nơi trên thế giới sẽ trình bày 36 bài tham luận liên quan đến quan điểm, khuynh hướng cộng hoà tại Việt Nam trong hơn một thế kỷ qua, qua những nhân vật chính trị, những chính sách, trào lưu văn chương cũng như đời sống văn hoá, xã hội.


Giáo sư Peter Zinoman từ Đại học U.C. Berkeley sẽ là diễn giả chính vào sáng khai mạc và Giáo sư Keith Taylor từ Đại học Cornell sẽ nói chuyện trong buổi chiều kết thúc hội thảo.


Tham gia hội thảo với các bài nghiên cứu có Martena Nguyen, Y Thien Nguyen, Nu-Anh Tran, Haydon Cherry, Christoph Giebel, Pham Thi Hong Ha, Alvin Bui, Nguyen Duc Cuong, Hoang Duc Nha, Edward Miller, Tuan Hoang, Olga Dror, Sean Fear, Truong Thuy Dung, Jay Veith, Trinh Luu, Alex-Thai Vo, Yen Vu, David Prentice, Wynn Gadkar-Wilcox, Nguyen Thi Tu Huy, Cindy Nguyen, Jason Gibbs v.v…


Giáo sư trưởng ban tổ chức Vũ Tường mới đây đã dành cho chúng tôi một cuộc phỏng vấn về hội thảo. Ông tốt nghiệp tiến sĩ chính trị học từ Đại học U.C. Berkeley và đã tham gia ban giảng huấn Đại học Oregon, Eugene từ năm 2008.


Bùi Văn Phú: Giáo sư có thể cho biết những lý do đưa đến việc tổ chức hội thảo quốc tế này?


Gs. Vũ Tường: Lịch sử Việt nam hiện đại có nhiều khoảng trống, vùng trắng, là những giai đoạn hay biến cố lịch sử mà chúng ta có hiểu biết rất mù mờ. Những tư tưởng, xu hướng và tổ chức chính trị cộng hoà là một trong những khoảng trống lớn đó. Do cộng sản là “bên thắng cuộc”, các sử gia của họ như Trần Huy Liệu, Trần Văn Giàu, Nguyễn Khắc Viện được cả một guồng máy chính trị hỗ trợ trong hàng thập kỷ tha hồ tuyên truyền quan điểm, bịa đặt sự kiện, nhào nắn dư luận, cũng như pha chế “kiến thức” để tôn vinh họ, trong khi đàn áp trù dập những quan điểm khác, bôi nhọ những xu hướng chính trị khác. 


Việc tồn tại một vùng trắng trong kiến thức lịch sử về hình thái chính trị cộng hoà còn được sự giúp sức đắc lực của giới sử gia nước ngoài. Nhiều sử gia nước ngoài có ảnh hưởng như David Marr chống chiến tranh Việt nam và công khai ủng hộ miền Bắc trong thời chiến, coi miền Bắc là đại diện chân chính cho truyền thống ái quốc của người Việt. Họ nghĩ các lãnh đạo miền Bắc, nhất là Hồ Chí Minh, không phải là cộng sản mà đi theo Liên Xô, Trung Quốc vì cần có hỗ trợ quốc tế để chống Pháp và sau đó là Mỹ. Những sử gia này có thời say mê trích dẫn Trần Huy Liệu và dịch sách của Nguyễn Khắc Viện mà không biết đó là tuyên truyền. Họ bỏ cả đời nghiên cứu về cộng sản và coi nhẹ những người theo những xu hướng chính trị khác.


Mục đích của Hội thảo là nhằm khuyến khích nghiên cứu về các tư tưởng, xu hướng, và tổ chức chính trị cộng hoà để lấp dần khoảng trống nói trên trong lịch sử Việt nam. Mục đích không phải để tôn vinh hình thái chính trị cộng hoà mà để có sự hiểu biết khách quan, đầy đủ hơn về lịch sử cũng như đánh giá đúng vai trò của nó trong quá khứ và rút ra bài học cho tương lai.


Bùi Văn Phú: Trong giới học giả và nghiên cứu sinh quan tâm đến tư tưởng cộng hoà tại Việt Nam, những đề tài được chú ý nhiều là gì, thưa giáo sư?


Gs. Vũ Tường: Nói một cách sơ lược, hình thái chính trị cộng hoà là một hình thái chính trị dựa trên tiền đề về dân quyền và dân chủ, đối chọi với quân chủ và độc tài. Quốc dân là người chủ của quốc gia và người dân có quyền làm chủ thể hiện qua hiến pháp, luật pháp và cách tổ chức hệ thống chính trị. Chính trị cộng hoà khác với cộng sản kiểu Lênin ở chỗ cộng sản cũng nói người dân, nhất là giai cấp lao động, là chủ, nhưng lại đặt lên đầu họ một đảng chính trị “tiên phong” dẫn dắt họ – đây thực ra là một thể chế độc tài, một loại quân chủ trá hình. 


Giới nghiên cứu quan tâm đến những nhà tư tưởng chính của nền chính trị cộng hoà, như Phan Châu Trinh, Phạm Quỳnh và Trần Trọng Kim. Họ quan tâm đến những tổ chức chính trị và văn hoá có khuynh hướng cộng hoà như Việt Nam Quốc dân Đảng, Đảng Cần lao Nhân vị, Tự lực Văn đoàn, Sáng Tạo, Bách Khoa, Đại học Vạn Hạnh. Họ quan tâm đến những nhà chính trị cộng hoà như Trần Trọng Kim, Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu, Nguyễn Văn Bông. Họ quan tâm đến tinh thần và thể chế cộng hoà dưới thời Việt Nam Cộng hoà từ 1955 đến 1975. Họ quan tâm đến những di sản của chế độ đó và sự tái sinh của những tư tưởng cộng hoà ở Việt Nam ngày nay và ký ức về Việt Nam Cộng hoà trong cộng đồng người Việt hải ngoại.


Bùi Văn Phú: Trước đây tại Đại học Cornell cũng như tại Đại học U.C. Berkeley cũng đã có những hội thảo chuyên về Việt Nam Cộng hoà, hội thảo tại Đại Học Oregon năm nay có khác biệt ra sao?


Gs. Vũ Tường: Các hội thảo trước đây tại Cornell and U.C. Berkeley giới hạn hơn về đề tài là thuần tuý về Việt Nam Cộng hoà thay vì hình thái chính trị cộng hoà. Tại hội thảo ở Cornell năm 2012 các diễn giả là những chính khách và tướng lĩnh của chế độ Việt Nam Cộng hoà. Tại Hội thảo ở U.C. Berkeley năm 2016 có những nhân vật của chế độ Việt Nam Cộng hoà nhưng không giới hạn trong các chính khách và quân nhân mà còn có cả những nhà giáo dục, nhà báo, nhà văn và một diễn viên điện ảnh. Hội thảo ở U.C. Berkeley cũng có một số nhỏ học giả trình bày nghiên cứu của họ về Việt Nam Cộng hoà.


BuiVanPhu_20190921_PhongVanGSTuongVu_H02
Hội thảo về xu hướng cộng hoà tại Việt Nam, Đại học Oregon, Eugene ngày 14 và 15 tháng Mười 2019 


Hội thảo ở Đại học Oregon lần này đại đa số là học giả và đề tài không giới hạn vào Việt Nam Cộng hoà mà bao gồm các xu hướng, tổ chức, tư tưởng chính trị cộng hoà từ thời thuộc địa cho đến ngày nay ở Việt nam và hải ngoại. Có hơn 30 học giả đến từ Việt nam, Úc, Âu châu, và Hoa kỳ.


Bùi Văn Phú: Theo giáo sư những lãnh đạo hay nhân vật chính trị nào dưới thời Việt Nam Cộng hoà cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa để soi sáng cho lịch sử?


Gs. Vũ Tường: Như tôi nói, hội thảo không giới hạn trong phạm vi Việt Nam Cộng hoà. Có những nhân vật nổi bật như Phan Châu Trinh, Trần Trọng Kim và Phạm Quỳnh của thời thuộc địa rất cần nghiên cứu thêm. Ví dụ, tại hội thảo sẽ có một học giả trình bày một nghiên cứu chưa từng có về nhà sử học Trần Trọng Kim như một trong những người khai sinh ra chủ nghĩa dân tộc ở Việt nam.


Còn những nhà lãnh đạo hay nhân vật chính trị của Việt Nam Cộng hoà đang hay cần được nghiên cứu thêm là Nguyễn Tường Tam, Ngô Đình Diệm, Ngô Đình Nhu, Nguyễn Văn Bông, Thượng tọa Thích Nhất Hạnh, Thượng tọa Thích Minh Châu, Linh mục Cao Văn Luận, Hộ pháp Phạm Công Tắc và rất nhiều người nữa cũng xứng đáng để nghiên cứu vì chúng ta hiểu biết rất ít về họ. 


Bùi Văn Phú: Còn những lãnh vực như kinh tế, văn hoá, đời sống xã hội thời Việt Nam Cộng hoà có những đề tài nào cần quan tâm hơn để thế hệ mai sau có những hiểu biết rõ hơn về một quốc gia đã hiện hữu 20 năm mà nay không còn?


Gs. Vũ Tường: Quan trọng hơn các chính trị gia là thể chế chính trị: hai Hiến pháp của Đệ Nhất và Đệ Nhị Cộng hoà, Quốc Hội, các cuộc bầu cử, hệ thống toà án, chính quyền địa phương các cấp, vai trò của quân đội trong chính quyền, vai trò của đảng phái và xã hội dân sự, các quyền chính trị và quyền con người cơ bản v.v…


Về kinh tế thì đường lối phát triển chung, kinh tế tư nhân & nhà nước, quản lý kinh tế, chính sách thuế khoá & tiền tệ, khai thác sử dụng tài nguyên (cao su, dầu mỏ), xây dựng cơ sở hạ tầng, tham nhũng kinh tế, vai trò của viện trợ, chương trình người cày có ruộng, cách mạng xanh, v.v…


Về văn hoá và xã hội là di dân, đô thị hoá, văn hoá thị dân, sự phát triển các tôn giáo và chính sách tôn giáo của chính quyền, chính sách đối với người Hoa, người Miên, và các dân tộc thiểu số khác, chính sách ngoại giao, chính sách và hệ thống giáo dục và chăm sóc sức khoẻ, bất bình đẳng xã hội như giai cấp, giới tính, chủng tộc, xung đột vùng miền, v.v…


Bùi Văn Phú: Trong chương trình sơ lược đưa ra, đặc biệt tại hội thảo tại Đại học Oregon năm nay có những học giả, nghiên cứu sinh đến từ các đại học ở Việt Nam mà tại các hội thảo trước đây không có sự tham gia, nguyên do nào hội thảo lần này đã có được sự quan tâm của học giả trong nước?


Gs. Vũ Tường: Nhiều di sản của Việt Nam Cộng hoà chưa bao giờ mất đi sự ái mộ của đông đảo công chúng Bắc cũng như Nam mặc dù bị cấm đoán ngặt nghèo trong nhiều thập kỷ. Thí dụ rõ nhất là âm nhạc, từ nhạc tình của Phạm Duy đến nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn đến “nhạc lính” trên nền điệu Boléro của Trịnh Lâm Ngân. Các ca sĩ Sài gòn cũ như Thanh Tuyền và Chế Linh vẫn được khán giả cả nước mến mộ. Các lãnh vực nổi bật khác có triết lý của Kim Định, tư tưởng của Thích Nhất Hạnh, tiểu thuyết Dương Nghiễm Mậu, thơ Tô Thuỳ Yên và nghiên cứu sử học của Tạ Chí Đại Trường. Những sản phẩm văn hoá và những nhân vật văn hoá đặc sắc này sinh ra dưới chế độ cộng hoà và sự trở lại của họ là bằng chứng gián tiếp về sự phục sinh của những giá trị cộng hoà. 


Do nhu cầu của thời đại và hội nhập với thế giới bên ngoài từ thập niên 90, chính quyền cộng sản Việt Nam bị bắt buộc phải nhượng bộ cho phép các giá trị cộng hoà cũ phục hồi với một số dưới tên gọi mới: kinh tế thị trường, nhà nước pháp quyền, tự do tôn giáo, quyền con người, tự trị đại học, giáo dục nhân bản, v.v… Nhiều biện pháp trên đây chỉ nửa vời và có tính mị dân nhưng cũng cho thấy tính chính danh của các giá trị này. Trong tình huống mới này các học giả ở Việt Nam ngày càng có tự do hơn để nghiên cứu về tư tưởng và thể chế chính trị cộng hoà cũng như những mặt tích cực của chế độ Việt Nam Cộng hoà. Nghiên cứu về những mặt tiêu cực cũng có giá trị học thuật nếu thực sự khách quan không miệt thị.


Bùi Văn Phú: Cám ơn giáo sư và chúc cho hội thảo thành công. 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
Thiệt đọc mà muốn ứa nước mắt luôn. Sao mà xui xẻo dữ vậy Trời? Tôi sống theo kiểu check by check, có đồng nào xào đồng đó, chưa bao giờ dư ra được một xu. Hai tháng trước, vì (hay nhờ) dịch Vũ Hán, nhà nước Hoa Kỳ thương tình gửi phụ thêm cho 1,200.00 USD. Trộm nghĩ mình cũng đã đến lúc gần đất xa trời rồi nên lật đật bỏ số tiền này vô ngân hàng, dành vào việc hoả táng. Vụ này tui đã dọ giá rồi, tốn đâu cỡ gần ngàn. Vài trăm còn lại để con cháu mua chút đỉnh hương hoa, cho nó giống với người ta, ngó cũng phần nào đỡ tủi.
Có vẻ như con người thời nay càng lúc càng trở nên lười biếng, thụ động; nhất là từ khi nhân loại bước vào kỷ nguyên tin học, truyền thông liên mạng. Tin học đã đem con người khắp hành tinh gần lại với nhau, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chính nó bị con người lạm dụng để bóp méo, biến dạng sự thực cho những mục tiêu bất chính của cá nhân, bè phái.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.