Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các - Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi

22/09/201919:47:00(Xem: 2090)

Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các

Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi
 

Nguyễn Văn Sâm

  

Truyện thơ Nôm Bạch Viên Tôn Các bắt đầu bằng chuyện thầy Huyền Trang tìm được ngôi chùa ưng ý trong rừng để ẩn tu. Một con vượn bạch đến giúp thầy chuyện quét tước nhang đèn trong chùa. Ngày kia vượn bạch cởi lớp thành một cô gái đẹp và vì sự suy suy nghĩ riêng đã bỏ đi khỏi chùa sống nơi rừng khác. Bạch Viên có phép mầu nên đã hóa ra dinh thự và người hầu hạ…
 

Đoạn nầy giới thiệu thân thế nhân vật chánh thứ hai: Tôn Các xin cha cho mình lên đường đi thi. Từ cuộc lên đường nầy mọi chuyện mới xảy ra.

 
blank

(Bìa truyện thơ Bạch Viên Tôn Các, bản Phật Trấn, cuối thế kỷ 19, khắc in ở bên Tàu)
 

Thuở ấy người ở Quảng Xuyên,

Họ Tôn tên Các tuổi nên Nhâm Dần[1],

Rừng Nho biển thánh[2] ân cần,

Văn thơ làu biết võ thần ai qua[3].

Bản rao[4] khắp hết gần xa,

Trung Thu[5] danh sĩ ứng khoa tựu trường.

Kíp mau trình quá thung đường[6],

Sắm sanh nang thác[7] diễn trường[8] xuống thi.

‘Con vào thưa thốt lời chi,

Cha còn chưa rõ gian nguy[9] sự tình.’

Dưới hiên quỳ lạy thưa trình:

‘Cho con ứng cử thỏa tình rừng Nho.

Trước là trả nợ quân ân,

Sau là báo nghĩa song thân lưỡng tồn[10]

Mai con ứng cử khoa tràng,

Khôi khoa chiếm[11] đặng bảng  vàng thưởng ban[12].

Trước là tông tổ vững an,

Sau là cha mẹ hiển vang cậy nhờ.

blank

Thảo cha con đã trọn thờ,

Ngay vua con phải chực giờ ứng khoa.’

4b Mụ vào nang thác dọn ra[13].

Cho con thi cử của ta tiếc gì.

‘Lạy cha con xuống kinh kỳ,

Cúi đầy lạy mẹ thảm phiền đoài cơn.

Bao nài sơn lãnh dời chơn,

Vai mang nghiên sách thẳng xông lâm toàn[14].’

  

Đoạn văn ngắn nhưng cho thấy nhiều điều ngày xưa. Học hành chỉ mong sao có cuộc thi và mình phải thi đậu để trả ơn vua và thoát ra cảnh nghèo. Đường đi đến chỗ có cuộc thi thiệt xa và nhiêu khê. Về mặt chữ Nôm ta bắt gặp vài chữ viết bằng giọng của người cực Nam không theo giọng chung cho cả nước : tiệc (viết bằng tuyệt), tuyền (viết bằng tòan và đọc tàn), ban (viết bằng bang), thác (túi, viết bằng thác có nghĩa là mang)

 

[1] Cách  xác định năm sanh hay năm biến cố gì đó theo cách Tàu xưa. Cách nầy không chính xáx, mơ hồ  cũng như các câu gọi là sấm: Gà kêu chó sửa lao xao… cắt nghĩa lần nầy trật thì đợi  lần khác.

[2] Rừng Nho biển thánh: Việc học hành. Xưa học chữ Nho và các sách của các nhân vật được gọi là thánh hiền nhu Khổng tử, Mạnh tử…  CD: Anh về học lấy chữ Nhu, chín trăng em đợi mười thu em chờ. Nhu là Nho.

[3] Qua, tạm đọc, BN: khôn, chắc là khắc nhằm. Làu  biết: thuộc lòng. Dân dan nói thuộc lào, không nói thuộc lão.

[4] Bản rao: Nhà nước ra thông cáo sẽ mở cuộc thi lớn.

[5] Xưa Thu thí, thi vào mùa thu,  là thi lớn, thi Hội, chọn Cử nhơn.

[6] Thung đường: Người cha.

[7] Nang thác: hành trang.

[8] Diễn trường: Trường thi.

[9] Hai chữ gian nguy nầy nghe không thông!

[10] Cả câu: Báo ơn cha mẹ lúc hai  vị còn sống mà mình làm rạng danh. Lưỡng tồn: Còn sống cả hai. Tác giả bản Nôm muốn viết chữ toàn mà ông dùng chữ tồn chăng?

[11] BN khắc sai thành cổ .

[12] Chữ ban, bảnNôm viết bằng chữ bang, giọng Nam.

[13] Bà mẹ nào cũng vậy lo cho con từng chi tiết nhỏ nhặt, nhứt là con phải đi xa. Mụ: Đây có nghĩa là bà mẹ.

[14] Lâm toàn: Lâm tuyền nói theo giọng Nam kỳ.




 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hiến pháp có một giá trị tự tại, nghĩa là, không cần quy chiếu hay trưng dẫn các luật khác để tạo ra giá trị chấp hành...
Lâu nay ta thường nghe nói thanh niên là rường cột của Quốc gia, nhưng tuổi trẻ Việt Nam thời Cộng sản đã xuống cấp trên mọi phương diện từ thể chất đến tinh thần và từ gia đình ra xã hội. Vậy đâu là nguyên nhân?
Rõ ràng toàn là những đòi hỏi quá đáng và … quá quắt. Ngay đến bác Hồ mà còn không bảo vệ được cả vợ lẫn con, bác Tôn cũng chỉ có mỗi một việc làm là… sửa xe đạp cho nó qua ngày đoạn tháng thì bác Quang biết làm sao hơn và làm gì khác được?
✱ VOA: Trên cương vị tổng thống, ông Trump đôi khi chia sẻ thông tin, bất kể mức độ nhạy cảm của nó. Ông ngẫu hứng cung cấp thông tin bảo mật cấp độ cao cho bộ trưởng ngoại giao Nga ✱ VOA: Những tài liệu này cần được bảo mật là việc rất nghiêm trọng- đặc biệt là đối với Mar-a-Lago, những khách nước ngoài ở đó - tạo ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia ✱ VOA: John Kelly khởi động một nỗ lực để cố gắng hạn chế những người có quyền tiếp cận ông Trump tại Mar-a-Lago, nhưng nỗ lực này thất bại khi Trump từ chối hợp tác...
Hôm thứ Sáu 23-9 trên tạp chí Project-Syndicate, nhà báo Laurence Tubiana cho rằng không có gì là hay, là tốt một khi châu Âu theo đuổi chính sách đa phương hóa theo tiêu chuẩn hai mặt (double standard) trong cuộc chiến Ukraine, vì cộng đồng Âu còn nhiều vấn đề ưu tiên giải quyết...
Đại Hội Đồng Liên Hiêp Quốc lần thứ 77 đã khai mạc tại New York hôm 20-9-2022, trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt khủng hoảng, đang bị chia rẽ vì nhiều vấn đề: Cuộc chiến Ukraine, khủng hoảng khí hậu, mất an ninh lương thực, khủng hoảng năng lượng, và nạn dịch Covid-19 vẫn chưa chấm dứt...
Truyện dài chống tham nhũng, lãng phí ở Việt Nam đã được thi hành từ Trung ương xuống địa phương, nhưng tham nhũng cứ trơ ra là vì sao? Thắc mắc này không phải đến thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có mà từ khuya lắm rồi, ít nhất cũng từ khóa đảng VII thời ông Đỗ Mười làm Tổng Bí thư (28 tháng 6 năm 1991 - 26 tháng 12 năm 1997). Nhưng tại sao tình trạng này cứ kéo dài mãi và không có dấu hiệu suy giảm mà còn biến chứng, lan nhanh mặc dù nhà nước đã tung ra nhiều biện pháp phòng ngừa và chữa trị...
Tôi đã trót có dăm ba lời về nón cối, mũ cối, và dép râu nên (lỡ trớn) cũng xin được thưa luôn, đôi câu, về cái nón tai bèo...
Bạn ơi, -Kẻ trí tuệ ít lỗi lầm và khi phạm lỗi thì nhận biết và tu sửa. Kẻ ngu si không biết lỗi lầm và khi nhận biết thì biện minh mà không hề tu sửa. -Kẻ trí tuệ trước mọi sự việc đều tìm hiểu và phân tích lợi-hại. Còn kẻ ngu si chỉ nhìn thấy lợi mà không thấy hại. -Kẻ trí tuệ biết đo lường thời thế. Còn kẻ ngu si thì làm bừa, khi thất bại lại đổ lỗi cho Trời. Tức khí nhảy ra đâm chém dễ. Nhẫn nhục chờ thời khó, “Khảng khái cần vương dị. Thung dung tựu nghĩa nan.” (Lý Trần Quán Tiến Sĩ đời Lê Trung Hưng)
Theo VOA Tiếng Việt hôm 9-9-2022 bà Aler Grubbs, giám đốc Quốc gia USAID Mỹ tại Việt Nam và ông Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng GD&ĐT-VN đã ký kết bản ghi nhớ nâng cao chất lượng giáo dục Đại học và thúc đẩy xây dựng một nền Đại Học Tự Trị tại Việt Nam...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.