Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các - Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi

22/09/201919:47:00(Xem: 1028)

Truyện thơ Bạch Viên Tôn Các

Trích đoạn 3. Tôn Các từ giã cha mẹ đi thi
 

Nguyễn Văn Sâm

  

Truyện thơ Nôm Bạch Viên Tôn Các bắt đầu bằng chuyện thầy Huyền Trang tìm được ngôi chùa ưng ý trong rừng để ẩn tu. Một con vượn bạch đến giúp thầy chuyện quét tước nhang đèn trong chùa. Ngày kia vượn bạch cởi lớp thành một cô gái đẹp và vì sự suy suy nghĩ riêng đã bỏ đi khỏi chùa sống nơi rừng khác. Bạch Viên có phép mầu nên đã hóa ra dinh thự và người hầu hạ…
 

Đoạn nầy giới thiệu thân thế nhân vật chánh thứ hai: Tôn Các xin cha cho mình lên đường đi thi. Từ cuộc lên đường nầy mọi chuyện mới xảy ra.

 
blank

(Bìa truyện thơ Bạch Viên Tôn Các, bản Phật Trấn, cuối thế kỷ 19, khắc in ở bên Tàu)
 

Thuở ấy người ở Quảng Xuyên,

Họ Tôn tên Các tuổi nên Nhâm Dần[1],

Rừng Nho biển thánh[2] ân cần,

Văn thơ làu biết võ thần ai qua[3].

Bản rao[4] khắp hết gần xa,

Trung Thu[5] danh sĩ ứng khoa tựu trường.

Kíp mau trình quá thung đường[6],

Sắm sanh nang thác[7] diễn trường[8] xuống thi.

‘Con vào thưa thốt lời chi,

Cha còn chưa rõ gian nguy[9] sự tình.’

Dưới hiên quỳ lạy thưa trình:

‘Cho con ứng cử thỏa tình rừng Nho.

Trước là trả nợ quân ân,

Sau là báo nghĩa song thân lưỡng tồn[10]

Mai con ứng cử khoa tràng,

Khôi khoa chiếm[11] đặng bảng  vàng thưởng ban[12].

Trước là tông tổ vững an,

Sau là cha mẹ hiển vang cậy nhờ.

blank

Thảo cha con đã trọn thờ,

Ngay vua con phải chực giờ ứng khoa.’

4b Mụ vào nang thác dọn ra[13].

Cho con thi cử của ta tiếc gì.

‘Lạy cha con xuống kinh kỳ,

Cúi đầy lạy mẹ thảm phiền đoài cơn.

Bao nài sơn lãnh dời chơn,

Vai mang nghiên sách thẳng xông lâm toàn[14].’

  

Đoạn văn ngắn nhưng cho thấy nhiều điều ngày xưa. Học hành chỉ mong sao có cuộc thi và mình phải thi đậu để trả ơn vua và thoát ra cảnh nghèo. Đường đi đến chỗ có cuộc thi thiệt xa và nhiêu khê. Về mặt chữ Nôm ta bắt gặp vài chữ viết bằng giọng của người cực Nam không theo giọng chung cho cả nước : tiệc (viết bằng tuyệt), tuyền (viết bằng tòan và đọc tàn), ban (viết bằng bang), thác (túi, viết bằng thác có nghĩa là mang)

 

[1] Cách  xác định năm sanh hay năm biến cố gì đó theo cách Tàu xưa. Cách nầy không chính xáx, mơ hồ  cũng như các câu gọi là sấm: Gà kêu chó sửa lao xao… cắt nghĩa lần nầy trật thì đợi  lần khác.

[2] Rừng Nho biển thánh: Việc học hành. Xưa học chữ Nho và các sách của các nhân vật được gọi là thánh hiền nhu Khổng tử, Mạnh tử…  CD: Anh về học lấy chữ Nhu, chín trăng em đợi mười thu em chờ. Nhu là Nho.

[3] Qua, tạm đọc, BN: khôn, chắc là khắc nhằm. Làu  biết: thuộc lòng. Dân dan nói thuộc lào, không nói thuộc lão.

[4] Bản rao: Nhà nước ra thông cáo sẽ mở cuộc thi lớn.

[5] Xưa Thu thí, thi vào mùa thu,  là thi lớn, thi Hội, chọn Cử nhơn.

[6] Thung đường: Người cha.

[7] Nang thác: hành trang.

[8] Diễn trường: Trường thi.

[9] Hai chữ gian nguy nầy nghe không thông!

[10] Cả câu: Báo ơn cha mẹ lúc hai  vị còn sống mà mình làm rạng danh. Lưỡng tồn: Còn sống cả hai. Tác giả bản Nôm muốn viết chữ toàn mà ông dùng chữ tồn chăng?

[11] BN khắc sai thành cổ .

[12] Chữ ban, bảnNôm viết bằng chữ bang, giọng Nam.

[13] Bà mẹ nào cũng vậy lo cho con từng chi tiết nhỏ nhặt, nhứt là con phải đi xa. Mụ: Đây có nghĩa là bà mẹ.

[14] Lâm toàn: Lâm tuyền nói theo giọng Nam kỳ.




 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
Thiệt đọc mà muốn ứa nước mắt luôn. Sao mà xui xẻo dữ vậy Trời? Tôi sống theo kiểu check by check, có đồng nào xào đồng đó, chưa bao giờ dư ra được một xu. Hai tháng trước, vì (hay nhờ) dịch Vũ Hán, nhà nước Hoa Kỳ thương tình gửi phụ thêm cho 1,200.00 USD. Trộm nghĩ mình cũng đã đến lúc gần đất xa trời rồi nên lật đật bỏ số tiền này vô ngân hàng, dành vào việc hoả táng. Vụ này tui đã dọ giá rồi, tốn đâu cỡ gần ngàn. Vài trăm còn lại để con cháu mua chút đỉnh hương hoa, cho nó giống với người ta, ngó cũng phần nào đỡ tủi.
Có vẻ như con người thời nay càng lúc càng trở nên lười biếng, thụ động; nhất là từ khi nhân loại bước vào kỷ nguyên tin học, truyền thông liên mạng. Tin học đã đem con người khắp hành tinh gần lại với nhau, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chính nó bị con người lạm dụng để bóp méo, biến dạng sự thực cho những mục tiêu bất chính của cá nhân, bè phái.
Sau 95 năm gào cùng một giọng nền Báo chí gọi là “cách mạng” của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) vẫn trơn tru uốn lưỡi phóng ra câu giả dối rằng:”Tự do ngôn luận, tự do báo chí là những quyền cơ bản của con người đã được Việt Nam cam kết thực hiện theo những nguyên tắc chung của Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền.” (báo Quân đội Nhân dân (QĐND), ngày 15/6/2020). Điều không thật này đã được Ban Tuyên giáo, tổ chức tuyên truyền và chỉ huy báo chí-truyền thông sử dụng từ lâu, nay được lập lại để kỷ niệm 95 năm ngày gọi là “Báo chí cách mạng Việt Nam” (21/6/1925-21/6/2020).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.