Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tâm sự Người Tù Cải Tạo qua một tập thơ chữ Hán

20/09/201909:46:00(Xem: 920)
Tâm sự Người Tù Cải Tạo qua một tập thơ chữ Hán

Tù cải tạo có nhiều tâm sự, chuyện trong tù kể thì vô vàng, cách thế kể về những ngày đói nhục cũng khác nhau. Nguyễn Văn Thu kể lại bằng thơ mà là thơ chữ Hán. Đặc biệt ở chỗ đó. Người làm thơ chữ Hán ngày nay không nhiều. Ta chỉ biết Trần Văn Lương với những bài thơ rất xúc động, thỉnh thoảng ông phóng ra một bài thì ai cũng nao nao lòng khi thưởng thức vì ông nói về thời thế và tâm tư trước nghịch cảnh của con dân đất Việt. Một người làm thơ chữ Hán khác là nữ sĩ Hạt Cát, thơ rất hay, dầu ít khi phổ biến, ý tưởng thường nghiêng về đường tu dưỡng… Có thể còn có nhiều người khác nữa, nhưng vì hoàn cảnh chúng ta chưa có dịp thưởng thức thơ chữ Hán của họ. 

C:\Users\Admin\Desktop\NVT_Bach Hoa _bia.jpg


Những người chỉ
dịch thơ Đường, thì có quá nhiều, nhưng tôi cho rằng đó chỉ là sự kiện đính kim cương lên áo hoàng tử, ai thích thì cứ dịch, ta không cần thiết bàn ở đây. Bài thơ là để nói ý tác giả, thể hiện ngôn chí qua từng bài mà người dịch chỉ làm việc giới thiệu bằng ngôn ngữ của đất nước mình. Phải sáng tác dầu là dở hay. Tôi mang ý nghĩ đó khi đọc bản thảo tập thơ Bạch Hoa của Nguyễn Văn Thu nên chỉ đọc kỷ phần sáng tác, phần thơ dịch xin nhường cho người khác.

Nguyễn Văn Thu phóng ra làng văn nguyên một tập thơ chữ Hán. Ông tự dịch ra quốc ngữ tất cả. Điều đặc biệt là bài chữ Hán đứng riêng cũng có ý nghĩa mà bài chữ quốc ngữ đứng đơn độc ta lại có cảm giác là tác giả làm thơ Việt như bình thường, nghĩa là làm thơ bằng tiếng Việt như những thi sĩ khác. 

Tôi nghĩ ai đọc tập thơ nầy cũng đều muốn đi tìm tâm sự của tác giả, muốn thấy những cảnh tượng trong nhà tù, muốn thấy những nhọc nhằn của người trong vòng lao lý hay những bất nhân của kẻ thắng trận. Chuyện từ ngữ hay ho, những điêu luyện sử dụng từ ngữ  chắc là không quan trọng bao nhiêu.

Nhìn chung, luôn luôn những người sống trong tù mang nỗi buồn ngày nầy  qua ngày nọ, đó là chuyện đương nhiên đến bình thường. Ngày Tết đến nhìn hoa rụng trong sân trại tù càng nản chí hơn. Hoa rụng rơi nhiều quá, đó là những người tù đã đi vào cảnh miên viễn do những đối đãi bất nhân như đánh đập, xử oan ức, bỏ đói, tai nạn, bịnh hoạn không cho thuốc… Bài thơ thiệt là ý tại ngôn ngoại, Đình trung lạc bạch hoa, hoa trắng rụng đầy sân, tức là những người tù  bỏ thân nơi chốn rừng thiêng nước độc này vô vàn. Bài thơ mang tính cách không đã ngưu, chẳng nói gì đến sự tàn ác, thế mà ta thấy sự tàn ác lãng vãng qua cảnh mặt trời chiều, bóng tối chút nữa sẽ đè nặng, hoa đương rụng rơi lã chã, người tù tuyệt vọng trông chờ ngày về…

Có nhiều cách để bớt buồn, Nguyễn Văn Thu chọn cách vỗ đàn phóng cuồng ca. Xin trích toàn bài vì đây là bài quan trọng nhứt trong tập

Nhất xuân thiên hướng tịch, 一春天向夕

Đình trung lạc bạch hoa          庭中洛白花 

Qui đồ chân nan mịch, 歸圖真難覓

Phách cầm ngã cuồng ca         拍琴我狂歌

=  Ngày xuân bóng ngả nghiêng chiều, Sân tù hoa trắng tiêu điều rụng rơi.

    Về quê đường quá xa xôi, Vỗ đàn mà hát những lời ngang ngang.

Đời xưa Lý Bạch phóng cuồng ca không bị nạn sát thân vì vua yêu dân chuộng, đời nay trong  tù Nguyễn Văn Thu chắc là hát lên những lời ngang ngang nho nhỏ thôi để bảo toàn mạng sống và để thấm thía với nỗi hận lòng khi nhìn cảnh hoa rụng đầy sân tù mà đau nỗi đau mất đi chiến hữu đồng cảnh, mà liên tưởng sự rụng rơi của họ nhiều như những hạt mưa. Ông nhắc đi nhắc lại chuyện hoa lạc như nỗi ám ảnh không nguôi: 

Bạch hoa hựu lạc mãn đình trung… 白花又落滿庭中

Trong cảnh cô liêu lại buồn nhơn khi nhớ về người xưa:

Thâm sơn hoang dã mịch cô đơn, 深山荒野寞孤單

Diện bích hoàng hôn ức cố nhân面璧黃昏憶故人

= Rừng sâu hoang vắng lắng cô đơn, Tựa vách hoàng hôn nhớ cố nhân. (Ức Cố Nhân) 

Vậy mà ông muốn người xưa quên tình cũ, nghĩa là bỏ hình bóng của tác giả ra khỏi tâm trí. Ôi tình cảm nhân bản làm sao!

Hà nhân hữu viễn giác, 何人有遠覺

Vong tình Xuân hựu lai. 忘情春又來

= Hỡi ai dõi mắt dặm trường. Hãy quên tình cũ xuân sang nữa kìa. (Vong Tình)

Và nghĩ tới chữ hiếu mình không tròn:

Thiên lý viễn phụ mẫu, 千里遠父母

Hồi gia bất cập thì 回家不及時

= Mẹ cha khuất nẻo dặm ngàn, Ngày về xa quá trễ tràng dưỡng chăm (Hiếu Tự).

Dĩ nhiên ai cũng thấy rằng trong cảnh tù, càng nhớ người xưa, càng nhớ  rằng mình chẳng tròn đạo với mẹ cha thì nỗi buồn chắc chắn sẽ nhân lên thập bội. Nhưng biết sao, con người càng sống bằng nội tâm càng khó không nghĩ về  những điều đó!

Và có lúc Nguyễn Văn Thu thấy con én bay trong mưa mà nghĩ nó bay về để đậu cành Nam như cụ Phan Bội châu ngày xưa. Sự liên tưởng đó là do người tù Nguyễn Văn Thu nằm cong queo hay ngồi bó gối ở đất Bắc mà ước ao mình có cánh để bay thoát về Nam:

Vũ trung hàn phi yến, 雨中寒飛燕

Điểu ức cựu sào Nam 鳥億舊巢南

= Trong mưa con én lạnh căm, Vẫn bay vì nhớ trời Nam quê nhà. (Vũ Trung)

Bởi vì như con chim én kia, ông đêm ngày nhớ quê mình da diết, nhớ những con sông với sóng  bạc đầu của thời tuổi trẻ. Bài nầy phải đọc phần Hán văn mới thấm thía nỗi da diết như sóng trào từng lớp rồi từng lớp bất tận  đêm ngày. Ta nhớ đến mấy chữ bất xả trú dạ của Lý Bạch:

Tiền giang hòa Hậu giang   前江和後江

cuồng tư như tình nhân       狂思如情人

Tảo ngọ dạ bất tận               早午夜不盡

Hoài bạch lãng đông phong 懷白浪東風

Phải! Ai cũng vậy, sông nước quê nhà khi ta ở gần nó thì nó rất bình thường, thậm chí ta không chú ý rằng nó hiện hữu, rằng nó đổi thay từng chút, từng chút mỗi ngày. Nhưng  khi đi xa, có lúc ngồi lại thư thả thì hình ảnh nầy hiện ra và ta càng tái hiện chi tiết từng ghi nhận trong ký ức ngày xưa thì nỗi nhớ, nỗi buồn càng lớn mạnh, càng là tiếng gọi bên trong ta ngày đêm níu gọi. Tôi gọi tình trạng đó là hồi ức. Hồi ức để tư hương…

Trong sự buồn mênh mang đó không gì chỏi bằng thấy hoa (sen) nở đẹp. Dĩ nhiên sen nở vì nó phải nở thôi nhưng người tù nhìn lại thân phận mình rồi nhìn hoa sẽ thấy như bị chế ngạo, chọc quê. Cái buồn là ở chỗ có sự đối chọi: người tù mất tự do, nhớ nhà, bệ rạc; hoa trái lại nhởn nhơn trước gió, tươi vui, như đắc ý với sự mơn mởn của mình (Vấn hoa): 

Lao trung viễn xứ sử hoài gia         牢中遠處使懷家

Xuân phong đắc ý liên tương tiếu 春風得意蓮相笑

= Tù xa nhung nhớ mái nhà, Gió Xuân đắc ý sen cười gió xuân.

Vậy thì muốn cho khỏi buồn chỉ có cách hay nhứt là thiền cố gắng cho tâm không động trước nghịch cảnh, nghĩa là giữ cho cái tâm mình trở thành không, chẳng chú ý gì đến ngoại cảnh, đến sự có – không trong tâm trí:

Đắc thất tâm không ngoại, 得失心無 外

Tâm không bất tích duyên, 心空不積縁

= Được mất có không, không vướng bận, Lòng không không chứa cả không duyên. (Thiền)

Tôi nghĩ là mình không nên viết ra đây hết những điều tác giả nói trong tập thơ. Để lại sự khám phá cho từng người đọc. Đây là tập thơ có giá trị chứng minh tình trạng thốn tâm của người tù cải tạo. Thơ vốn dĩ có tính chất nói ít mà gợi ý nhiều, Thơ chữ Hán còn nặng về điều nầy hơn nữa. Do đó tập thơ nầy có một có một bản sắc riêng biệt, khác với những hồi ký cải tạo, vốn viết bằng văn xuôi nên nhiều mô tả mà ít gợi ý.

Chọn sáng tác bằng Hán tự, Nguyễn Văn Thu ngoài sự áp dụng sự thủ đắc sở học Hán Văn chắc ông còn muốn cho ‘người nước lạ’ biết được người tù nước Việt nghĩ gì về hậu quả do sự giúp đỡ của họ trong cuộc chiến vô lý của nước Việt vừa qua mà họ đã nhúng tay! 

Một số bài khá về ý về từ như Oa Minh (Ếch Rống) nói được điểm yếu kém đáng buồn cười của con ếch, (tác giả có ngụ ý so sánh chăng với với bọn cai tù ba hoa đắc ý vì là kẻ đương quyền, muốn nói gì thì nói, ai cũng làm thinh?), như Liên Tử (hoa sen) nói được sự thanh khiết của sen dầu sanh trong bùn, (Có ngụ ý ví mình chăng khi nói sen không ngại nóng lạnh gió mưa?), bài Quá Doanh (Qua Bãi Tha Ma) làm xao xuyến lòng độc giả khi than thở thân phận người nằm đó chỉ vì do liên hệ với cựu trào.

Xếp tập thơ lại tôi như thấy hình ảnh những nấm mồ xanh cỏ của lớp lớp tù nhân vì lỡ sống với, sống về phía bên thua cuộc:

Di sản cựu trào cô độc phận,                  遺産舊朝孤獨分

Tù nhân cảm kích nhất phương doanh囚人感激一方營

= Liên lụy cựu trào xui phận hẩm, Tù nhân cảm kích khoảnh xanh xanh.

Nghĩa là một tập thơ buồn, buồn vì hoàn cảnh của người tù cải tạo, buồn vì những đề tài tác giả  chọn để diễn tả. Nhưng nỗi buồn đó cần thiết, và cần thiết hơn để nói lên cho nhiều người nghe thấy, để các thế hệ sau biết cảnh đoạn trường của một số lớn người thời nay.

Nhìn chung tác giả Nguyễn Văn Thu thành công phần nào  về ý, về lời, dầu ông chọn thứ văn tự chỉ mới thủ đắc gần đây thôi. 


Nguyễn Văn Sâm

Victorville, CA, May 2019 

12/10/2019(Xem: 1120)
Tu tướng tức là dựa vào hình tướng bên ngoài: -Tụng kinh hấp dẫn… -Thuyết giảng cho hay …vẫn chỉ là hình tướng... Phát hành cả trăm băng đĩa, viết cả chục cuốn sách…...lấy cho được văn bằng Tiến Sĩ Phật Học…... “Thiền trà, thư pháp” cũng vẫn chỉ là hình tướng, nó chẳng biểu lộ sự chứng đắc của Thiền sư. -Làm thơ rồi nhờ nhạc sĩ phổ nhạc, ca sĩ nổi tiếng hát…chính là “bệnh”
12/10/2019(Xem: 503)
Siêu thị nầy có lần mình quen Chiều cuối Đông phố mới lên đèn Hàng cây đỏ lá chờ cơn gió Hứa một đêm dài chắc lặng yên Em đẫy xe qua hàng trái cây Nầy em …xoài bưởi mãng cầu đây Quê hương một góc trời thu hẹp Gió Lái Thiêu về hoa mận bay
12/10/2019(Xem: 1785)
Một sao sáng trên bầu trời thi ca Việt Nam vừa vụt tắt. Nhà thơ Du Tử Lê đã qua đời tối thứ Hai 7/10/2019 tại Quận Cam, California.
12/10/2019(Xem: 579)
Bà Margarete Bause, dân biểu Quốc hội Liên Bang Đức, đã cho loan báo trên Facebook chính thức nhận bảo trợ cho ông Hoàng đức Bình, một nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền và môi sinh Việt Nam
12/10/2019(Xem: 587)
sau vài tuần, niềm vui của ông vơi dần, thay vào đó là nỗi nhớ nhà rất da diết – dù ông chẳng còn nhà; vì “nhà nước” đã chiếm đất để xây đường “cao tốc” hay bán cho Trung cộng ông cũng chả rõ
12/10/2019(Xem: 1633)
Bài báo nói trên là một minh chứng rõ ràng phản lại những lời vu cáo thiếu đứng đắn, vô trách nhiệm nhằm vào tổ chức VOICE cùng một số thiện nguyện viên có lòng, nhưng cũng là nỗi buồn phiền cho các nhà bảo trợ
12/10/2019(Xem: 332)
Mấy hôm nay truyền thông đưa tin một chủ tiệm nails ở Las Vegas bị khách quỵt tiền và tông chết. Các đài CNN, Fox 5… chỉ đơn giản là một tin tức mà không có bình luận kết tội hay khen chê gì cả!
12/10/2019(Xem: 357)
Hôm đầu tháng 9 vừa qua, thấy hình bà Chủ tịch Quốc Hội Kim Ngân, mặc áo dài tuyệt đẹp, mặt son phấn cũng bắt mắt, đứng đánh trống rất oai vệ như một vị nữ tướng chuẩn bị ra quân, Cỏ May tôi lấy gởi cho người bạn, vốn là nhà giáo
12/10/2019(Xem: 717)
Vào các năm 1989, 1990, sau khi Chính quyền Hồng Công quyết định đóng cửa các trại tỵ nạn, tôi đã tình nguyện làm việc với Cao ủy Liên Hiệp Quốc về Người Tỵ Nạn (UNHCR) trong sáu tháng liền nhằm giúp các thuyền nhân Việt Nam bị kẹt trong trại.
11/10/2019(Xem: 519)
Kính dâng nhị vị Tôn Túc PGVN hiện đại Thiền Sư Thích Nhất Hạnh và Thiền Sư Thích Thanh Từ
11/10/2019(Xem: 624)
Từ Hải Ngoại: Chống Ác, Không Chống Cộng,... Đến Quốc Nội: Tranh Chấp Chủ Quyền Bãi Tư Chính, nhưng Cấm Dân Biểu Tình Chống Tàu Cộng ...
11/10/2019(Xem: 5259)
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Cộng sản Nguyễn Phú Trọng đã mơ hồ, viển vông và hão huyền khi tránh đương đầu với Trung Cộng ở bãi Tư Chính, Trường Sa.
11/10/2019(Xem: 371)
Năm ấy, sau khi pháo giao thừa tắt lịm, không gian trở laị tịch mịch vô cùng, lúc ấy trong nhà bảo sanh có một người mẹ đau bụng chuyển dạ.
10/10/2019(Xem: 622)
Trong giai phẩm Văn Hóa Ngày Nay của Nhất Linh khoảng 1958 có Mục Hoa Hàm Tiếu. Đây là “Trang Thơ” dành cho những người mới tập làm thơ, hay nói đúng hơn là trang thơ thiếu nhi. Ở đây, tôi đã đọc những bài thơ của Sa Giang Trần Tuấn Kiệt, lúc này Trần Tuấn Kiệt 19 tuổi.
10/10/2019(Xem: 1745)
Mưa bay Trên Ngọn Tình Sầu Vì thơ dỡ mộng công hầu áo xanh
Tin công nghệ
Dịch vụ stream nhạc Apple Music được giới thiệu từ năm 2015 và đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt
Khoảng đầu tháng 10/2019, báo cáo từ TF Securities và nhà phân tích Ming Chi Kuo gợi ý Apple chuẩn bị ra mắt hàng loạt sản phẩm mới vào nửa đầu năm 2020, bao gồm kính thông minh hợp tác với bên thứ ba.
iPhone SE 2 được dự đoán ra mắt đầu năm 2020, mang kiểu dáng của iPhone 8 và vi xử lý của iPhone 11.
Đẹp đẽ và mang dáng dấp tương lai, nhưng thiết kế của màn hình thác nước lại mang tính khoa trương về công nghệ kỹ thuật của nhà sản xuất hơn là hướng tới trải nghiệm người dùng.
Viên kim cương hai trong một được phát hiện tại một mỏ ở Siberia của Nga và được đặt tên là Kim cương Matryoshka, theo tên của búp bê Matryoshka truyền thống của nước Nga.
Những người thường đi máy bay sẽ thường được nghe tiếp viên hàng không thông báo rằng "Xin vui lòng tắt toàn bộ thiết bị điển tử để chuẩn bị cất cánh"... Vậy chúng ta làm điều đó vì mục đích gì? Tại sao?
Khoảng đầu tháng 10/2019, trên trạm vũ trụ quốc tế ISS, công ty công nghệ thực phẩm Aleph Farms tuyên bố đã thành công trong việc nhân giống tế bào gốc để sản xuất ra những miếng thịt nhân tạo ngoài môi trường không trọng lực.
Khoảng đầu tháng 10/2019, tòa án của Philadelphia đã đồng ý với đơn kiện của một người khởi kiện hãng dược phẩm Johnson & Johnson số tiền lên đến 8 tỷ USD. Lý do đưa ra là anh bị mắc căn bệnh phì đại tuyến vú ở nam giới khi hồi bé phải sử dụng 1 loại thuốc chống loạn thần của hãng.
Terry Hu lần đầu cảm nhận được vấn đề ở nơi làm việc của mình – một startup về game tại Bắc Kinh – khi ông chủ ngừng xuất hiện ở văn phòng. Sau đó hàng núi quà tặng miễn phí cho người dùng – những thẻ quà tặng, đồ chơi – cũng dần biến mất. Cuối cùng nhà đồng sáng lập cho biết, nguồn quỹ cho công ty đã cạn kiệt. Hu và 2/3 nhân viên bị sa thải.
Khoảng đầu tháng 10/2019, trong báo cáo tổng hợp đầu tiên về tình trạng thị lực trên toàn thế giới của WHO, hiện có ít nhất 2.2 tỷ người đang có các vấn đề về mắt, trong đó có 1 tỷ người đáng lẽ đã có thể phòng ngừa được các bệnh về mắt nếu được theo dõi thường xuyên.
Hàng rào thuế quan ông Trump áp đặt lên hàng hoá Trung Quốc khiến nhiều hãng công nghệ không còn mặn mà với “công xưởng của thế giới”.
Khoảng đầu tháng 10/201, tia sáng hy vọng cuối cùng cũng đã mở ra đối với Huawei vì các công ty công nghệ tại Mỹ có thể có cơ hội để hợp tác trở lại.
Giải Nobel vật lý năm 2019 thuộc về ba nhà khoa học là James Peebles, Michel Mayor và Didier Queloz vì sự nghiên cứu để hiểu rõ cấu trúc và lịch sử của vũ trụ, đồng thời là một công trình khám phá mới về một hành tinh có quỹ đạo quanh một ngôi sao bên ngoài hệ Mặt Trời.
Dòng Galaxy Note 10 khiến khá nhiều người e ngại với mức giá đắt đỏ, nhưng mọi thứ có thể thay đổi vào năm sau khi Samsung tung ra biến thể giá rẻ của thiết b
Khoảng đầu tháng 10/2019, một nhóm những nhà nghiên cứu từ Đại học Utah đã có một bước đột phá lớn về quang học khi phát triển một loại lens phẳng chỉ dày 10 micron, mỏng hơn 1,000 lần so với các ống kính thông thường. Và độ mỏng không làm giảm hiệu suất hoạt động của lens.