Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhận định về trận hạn hán nhất thế kỷ của sông Mekong từ quan điểm hạ lưu

24/07/201913:22:00(Xem: 1054)
Nhận định về trận hạn hán nhất thế kỷ của sông Mekong từ quan điểm hạ lưu

KS Phạm Phan Long, PE

Viet Ecology Foundation

July 23, 2019


Báo chí Thái Lan, Việt Nam và hải ngoại đều đăng tin lưu vực Mekong hạn hán bị nặng nề nhất của thế kỷ, mực nước xuống từ TQ trong tháng này bỗng xuống thấp chỉ còn một nửa kỷ lục thấp có trước, các tổ chức dân sự ở Thái cho rằng hạn hán là do các đập thuỷ điện của Trung Quốc trên Vân Nam đã cắt hãm nước. 


Dư luận cáo buộc TQ như thế là hợp lý, nhất là từ quan điểm Thái Lan, vì Đông Bắc Thái Lan là vùng nằm ngay sát biên giới với Trung Quốc ngay dưới chân chuỗi đập Vân Nam, nên họ phải hứng chịu tác động trực tiếp từ các đập thủy điện Vân Nam TQ. TQ vẫn hứa hẹn lợi ích của chuỗi đập Vân Nam, như giúp hạ lưu giảm lũ lụt và tránh hạn hán, nhưng thực tế các đập TQ đã không hề mang lại các lợi ích đó. 


Vào trận hạn hán năm 2016, TQ đã bất ngờ gián đoạn cung cấp lưu lượng quan trắc tại trạm Cảnh Hồng trên Vân Nam cho tổ chức hợp tác quốc tế Mekong River Commission, MRC và các nước hạ lưu. Năm đó, TQ cắt giảm mực nước chảy xuống Chiang Sean xuống dưới mức thấp kỷ lục, gây khốn đốn cho ĐBSCL, khi đó Viet Ecology Foundation đã phải báo động với tòa ĐS Mỹ ở VN, họ đã khẩn cấp gởi đoàn xe nước xuống cứu trợ; cho mãi đến cuối mùa khô năm đó TQ mới tăng lưu lượng nước lại bình thường nhưng quá muộn. 


Và chỉ mới vừa đây, vào mùa hạn tháng 7, 2019, TQ lại bất ngờ cắt lưu lượng sông, lấy cớ vì phải bảo trì mạng tải điện, chỉ chảy còn một nửa lưu lượng kỷ lục thấp nhất trước đó. TQ  bị báo chí tố cáo, và để xoa dịu dư luận, TQ mới vừa tuyên bố sẽ cung cấp cho MRC các thông tin hàng ngày, near real time về mực nước sông và lượng mưa Vân Nam. Thực tế cho thấy từ khi có các đập TQ, hạ du Mekong đã bị nhiều trận hạn hán khắc nghiệt hơn và thường xuyên hơn trong khi TQ không thay đổi chính sách thuỷ điện, sau 8 dự án, vẫn tiếp tục quy hoạch xây thêm 20 đập khác và tài trợ các dự án thuỷ điện trên dòng chính Mekong trên đất Lào.


Các NGO Thái Lan đã phản đối dự án Xayaburi của Lào và nộp đơn kiện tập đoàn điện lực Thái EGAT từ năm 2012 nhưng rất tiếc họ thất bại. Tổ chức quốc tế Mekong River Commission, MRC ông Phạm Tuấn Phan, CEO tại hội thảo 2017 đã công khai phủ nhận tác hại của các dự án thuỷ điện và góp tiếng nói vận động cho Lào thông qua dự án Pak Beng. Việt Nam đã không quyết kiệt phản đối Lào và Phạm Tuấn Phan, VN im lặng có lẽ đã có thỏa hiệp để nhận chia phần thực hiện dự án Luang Prabang. Quyền lợi, sinh kế và môi trường của dân cư đồng bằng Tonle Sap và Cửu Long coi như đã bị hai nhà cầm quyền CB và VN hy sinh trong các cuộc họp duyệt xét dự án của Lào của MRC.


Trung Quốc và Lào bác bỏ cáo buộc hạn hán do thủy điện gây ra mà cho rằng hạn hán là vì có ít mưa trên lưu vực. 


Mưa ít dần trên lưu vực là có thật nhưng hạn hán sớm hơn và khắc nghiệt hơn khi thiếu mưa là do vận hành các hồ chứa thủy điện, chúng có khả năng gây ra hạn hán cả khi có mưa. Nước và phù sa là máu và dưỡng khí của hệ sinh thái lưu vực. TQ cất giữ 40 tỉ mét khối hay 53% vũ lượng hàng năm của lưu vực sông Lancang TQ, và Lào cất giữ 30 tỉ mét khối hay 18% vũ lượng hàng năm của lưu vực sông Mekong trên đất Lào để các hồ thuỷ điện của họ có thể hoạt động. Lượng nước hồ nói trên rất lớn nên mỗi hồ chứa phải tích tụ qua nhiều mùa mưa liền, và lần lượt lấy đầy hết 8 dự án Vân Nam cũng kéo dài suốt nhiều thập niên qua. Và rồi TQ còn 20 dự án thủy điện khác nữa, chưa kể vào những năm ít mưa, tích trữ nước gây hạn hán càng thêm kinh khủng. 


TQ và còn cả Lào nữa, họ đã cùng cắt giữ nước sông Mekong, họ không chờ mùa khô mà họ giữ lấy nước sông vào suốt mùa mưa, đến nỗi khiến Biển Hồ Tonle Sap hàng năm không còn mực nước dâng theo flood pulse, mất đi mùa nước nổi, rồi sang đến mùa khô, Biển Hồ không có số nước thặng dư đó để chảy xuôi về giúp cho ĐBSCL chống mặn. TQ và cả Lào trên thực tế đã không hề bù giúp tăng lưu lượng nước cho Cam Bốt và VN vào mùa khô, dù lý thuyết và tuyên truyền họ vẫn nguỵ biện cho thủy điện là phải xả nước để chạy tua bin, điều mà nông ngư dân hạ lưu không thể tin vì họ không hề thấy.


Tổ chức International Rivers tại Thái Lan kêu gọi chính phủ các quốc gia trong khu vực phải nỗ lực kiểm soát việc khai thác sông Mekong. 


Lời kêu gọi này đã có các NGO các nước Mekong và quốc tế kiến nghị nhiều lần từ lâu, 65 triệu dân cư Mekong đã trở thành nạn nhân của cơn điên thủy điện và sự xoay chuyển địa chính trị do Trung Quốc khởi xướng và chỉ đạo. Không những thế, họ lại đang sống trên một lưu vực phải hứng chịu tổn thương nhất vì biến đổi khí hậu toàn cầu, một tình trạng không phải do họ gây ra. Vào tháng 11, 2015 dân cư Mekong và 10 tổ chức phi chính phủ đã kết hợp thành lập United Mekong Communities Network và đệ trình các chính phủ Mekong một kiến nghị chưa từng có trong lịch sử: ”Các Chính phủ Mekong: Hãy lắng nghe tiếng Dân!” Nhưng tiếc thay kiến nghị của họ đã bị bỏ ngoài tai.


Tóm tắt quan điểm từ hạ lưu 


Không phải chỉ có hạn hán, không phải chỉ có TQ, tất cả các đập thuỷ điện TQ và Lào còn giam giữ phù sa, ngăn cản di ngư, gây sói lở ven bờ, cho xâm mặn sâu vào thềm lục địa và soi mòn duyên hải. Thuỷ điện không phải là năng lượng tái tạo không sạch vì khí thải vô hình do rữa mục từ lòng hồ vùng ngập nhả ra nhiều ngang với điện than. Tổ chức NGO độc lập OXFAM đã có báo cáo về kinh tế cho chuỗi đập hạ lưu Mekong cho rằng không có lợi mà lưu vực sẽ gây tổn thất, net loss trên 7 tỉ USD.


Không tính tổn thất xã hội và môi trường, chi phí xây dựng sản xuất thủy điện Mekong hiện đã tốn kém nhất thế giới, các đập của Lào sẽ có chi phí đắt gấp đôi năng lượng mặt trời và gấp ba năng lượng gió. Chính phủ Lào đang dẫn dắt Lào đầu tư vào những dự án lỗi thời, ngược xu hướng thời đại, dân tộc Lào sẽ gánh chịu công nợ và thiệt hại sớm, khi Thái Lan và VN không nhập cảng thuỷ điện Lào vì đắt và còn thất thoát vì đường tải xa xôi. 

Thật vậy, Thái Lan đã công bố phải xét lại quy hoạch năng lượng và trì hoãn khế ước mua điện Pak Beng của Lào.


CB đã có thể làm điện từ nắng trên Biển Hồ, VN từ gió trên duyên hải Trung Nam Việt, đó là những nguồn năng lượng tái tạo, sạch và vô tận sẵn có ngay trên lãnh địa mình.


Chính phủ Lào với 6 triệu dân không thể vì lợi nhuận thuỷ điện mà bất chấp thiệt hại của 26 triệu dân cư đồng bằng sông Tonle Sap CB và sông Cửu Long VN. Dân CB và VN không cần dựa vào thuỷ điện của TQ hay Lào, nhà cầm quyền CB và VN cần liên kết chống lại Lào và TQ, lập quy hoạch dựa vào tiết kiệm, phát triển năng lượng sạch, giá rẻ, giảm ô nhiễm và sự lệ thuộc vào nhiên liệu nhập cảng, nhất là không hy sinh quyền lợi nông ngư dân và sức khoẻ dân mình.


Nguồn tham khảo


[1] https://www.sustainability-times.com/environmental-protection/the-mekongs-water-hasnt-been-this-low-for-a-century/

[2]https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1715595/dam-disaster-on-the-way

[3]https://www.business-humanrights.org/en/xayaburi-dam-lawsuit-re-laos-thailand

[4]http://vietecology.org/Article/Article/210

[5]https://cambodia.oxfam.org/latest/policy-paper/economic-evaluation-hydropower-projects-lower-mekong-basin

[6]https://www.internationalrivers.org/resources/press-release-thailand-delays-decision-on-power-purchase-from-pak-beng-dam-16784


(nguồn: Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ VOA)



20/08/2019(Xem: 691)
Đảng CS Trung Hoa đã áp đặt một chế độ độc tài toàn trị, có thể gọi là ‘khát máu” vì đã làm đổ máu cho hàng chục triệu người dân Trung Hoa vô tội cho đến ngày hôm nay.
20/08/2019(Xem: 342)
“Với tới vì sao không vươn tới được.” – Don Quixote Buổi sáng hôm sinh nhật tôi dậy sớm hơn thường ngày, lúc đó vợ tôi đã đi làm.
19/08/2019(Xem: 968)
Kể từ khi tỷ phú Donald Trump lên nhậm chức Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 45, thế giới như bước vào một cục diện hoàn toàn mới, sau 8 năm chính trường thật im ắng dưới thời Tổng Thống Barrack Obama.
19/08/2019(Xem: 929)
Tối thứ sáu 16/8/2019, tại hai thành phố Melbourne và Sydney, Úc, những người ủng hộ Bắc Kinh đã tấn công người ủng hộ tự do cho Hồng Kông.
19/08/2019(Xem: 662)
Ông Huỳnh Tịnh Của khi viết cuốn Chuyện Giải Buồn đã gom góp lại những chuyện nầy nọ do ông nghĩ ra hay do ông lấy trong sách Tàu, nhưng điều ông không ngờ là mình đã viết truyện ngắn đầu tiên của văn học Việt Nam.
19/08/2019(Xem: 545)
Vào hơn 2600 năm trước Đức Thế Tôn đã kể rất nhiều về sự lừa đảo, chẳng hạn như chuyện về Tiền thân Kuhaka trong Tiểu bộ kinh IV.
19/08/2019(Xem: 460)
Tối Thứ Sáu 16/8/2019, trong mùa Vu Lan báo hiếu, tiệc Vinh Danh Bậc Sinh Thành- Hoa Sống Đời; diễn ra tại nhà hàng Seafood World do đài phát thanh Little Saigon Radio và truyền hình Hồn Việt tổ chức với khoảng 400 khách
19/08/2019(Xem: 642)
Làng mẹo xưa nay nổi tiếng giàu có và hùng mạnh nhất thiên hạ. Người làng Mẹo phóng khoáng, bao dung chấp chứa muôn ức kẻ cùng đường, thất cơ lỡ vận.
17/08/2019(Xem: 413)
Nhà thơ Trịnh Y Thư, Giám đốc Nhà xuất bản Văn Học Press, hôm Thứ Bảy 17/8/2019 cho biết tập thơ Âm tuyết đỏ thời gian (ÂTĐTG) của nhà thơ Nguyễn Lương Vỵ vừa được phát hành trên toàn cầu qua mạng nhà sách Barns & Noble
17/08/2019(Xem: 519)
Emails qua lại nhiều lần, tôi mới biết anh Mũ Nâu cũng là một ngòi bút nhà binh, bút hiệu Dương Thượng Trúc. Lúc này tôi mới nhớ là tôi đã thấy bút hiệu Dương Thượng Trúc trên nhiều tờ báo có giá trị tại Hoa Kỳ
17/08/2019(Xem: 912)
Từ rất lâu rồi, thỉnh thoảng lại nghe lời đồn rằng những người tu thiền sẽ dễ bị điên. Hình như huyền thoại này ban đầu xuất phát từ các tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung, trong đó có một số nhân vật bị “tẩu hỏa nhập ma”
17/08/2019(Xem: 1090)
Trọng lượng kinh tế của toàn khối các quốc gia chậm tiến trong Chiến Tranh Lạnh chỉ là 21% GDP toàn cầu, nhưng đến năm 2010 đã nhảy lên 49% và sẽ tăng đến 60% vào năm 2030
17/08/2019(Xem: 1190)
Nếu có dịp về Châu Đốc thăm thắng cảnh Núi Sam, chắc ai cũng nghe nhắc đến món đặc sản của vùng sông nước Nam bộ : đó là món mắm thái Châu Đốc
17/08/2019(Xem: 1156)
Để quả quyết đảng cộng sản hiện đang cai trị nước Việt nam là thứ đảng gì, về bản chất, và cả về hành động, Cỏ May tôi xin nhắc lại một giai thoại trong truyện «Xe lên, xe xuống»
17/08/2019(Xem: 474)
Thế mà mùa thu em ơi!
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Christopher Brady, một người chuyên lợi dụng DMCA, Đạo luật Bản quyền Kỹ thuật số để report những video clip được nhiều người tải lên YouTube đang bị chính nền tảng chia sẻ video khởi kiện. Qua vụ kiện, YouTube có thể đòi tiền bồi thường cho những tổn thất mà họ phải chịu khi những đoạn clip của người dùng bị report một cách sai trái, cũng như tạo tiền đề để cải thiện hệ thống bảo vệ bản quyền trên YouTube.
Tính đến tháng 08/2019, Samsung vẫn là một trong những nhà sản xuất TV hàng đầu thế giới, với công nghệ màn hình QLED. Khác với các nhà sản xuất khác, Samsung không sử dụng tấm nền OLED trên TV, mà sử dụng tấm nền LCD/LED kết hợp với công nghệ chấm lượng tử (Quantum Dot). Do đó, nó được gọi là màn hình QLED, trong khi đó màn hình OLED chỉ được Samsung sử dụng trên những thiết bị di động như smartphone.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Bill Stasior, cựu lãnh đạo bộ phận Siri của Apple, sẽ rời công ty sau gần một thập kỷ làm việc để gia nhập bộ phận trí tuệ nhân tạo của Microsoft.
Mục tiêu của Elon Musk là biến việc cấy ghép AI vào não an toàn và phổ biến như phẫu thuật mắt bằng laser. Nhưng liệu điều đó có thực sự là ý tưởng hay?
Chuyện gì đang xảy ra phía trên ngọn núi lửa kia?
Khoảng giữa tháng 08/2019, các khách hàng Mỹ đã nộp đơn kiện Apple vì không thông báo rõ ràng với người dùng việc hãng sử dụng dịch vụ của bên thứ ba để lưu trữ dữ liệu iCloud
Thuốc lá điện tử (e-cig và vape) đang được sử dụng rộng rãi, thay thế cho thuốc lá truyền thống vì chúng được cho rằng có thể giảm thiểu tác hại đối với bản thân người sử dụng cũng như những người xung quanh. Tuy nhiên, khoảng giữa tháng 08/2019, những trường hợp cấp cứu bị nghi ngờ có liên quan đến thuốc lá điện tử ngày càng gia tăng.
Khoảng giữa tháng 08/2019, công ty bảo mật Trend Micro cho biết đã phát hiện ra 85 ứng dụng khả nghi từng được tải về hơn 8 triệu lần từ Google Play - tất cả trong số đó đã bị loại bỏ khỏi cửa hàng ứng dụng của Google.
Từ lâu, ông Trump đã đe dọa sẽ áp thuế quan lên các hàng điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc, lần gần đây là mức thuế 10% với danh mục hàng hóa chịu thuế bao trùm lên hầu hết các dòng sản phẩm của Apple. Điều này được xem như động thái trả đũa lại chính phủ Trung Quốc vì các cuộc đàm phán thương mại thất bại
Theo một nghiên cứu mới, khoảng 100 núi lửa từ thời kỉ Jura đã được phát hiện bên dưới vùng dầu mỏ ở giữa Australia.
Mùa hè năm 2019 là thời điểm phá vỡ nhiều kỷ lục về nhiệt độ trên thế giới. Nhiệt độ tại các nước Châu Âu liên tục vượt kỷ lục, nhiều người chết về nắng nóng, thậm chí là ở những quốc gia nổi tiếng là có khí hậu ôn hòa.
Bước sang thế kỷ 20, những tiến bộ trong lĩnh vực nhiếp ảnh đã đóng góp một công cụ quan trọng cho các nhà thiên văn học.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Post Media đã đệ đơn lên tòa án bang Illinois, kiện Apple Music đã vi phạm hàng loạt các bằng sáng chế liên quan đến việc phát và chia sẻ file âm thanh thông qua hệ thống mạng. Tuy nhiên, Post Media là một công ty đã từng đi kiện khá nhiều dịch vụ stream nhạc nổi tiếng khác để đòi bồi thường tiền bản quyền nhưng chưa thành công lần nào.
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo TSMC, hãng sản xuất bán dẫn lớn nhất thế giới nói rằng định luật Moore mà Intel theo đuổi lâu nay không hẳn đã chết mà ngược lại, nó rất đúng khi xét đến dòng vi xử lý Bionic của Apple.
Huawei là nhà sản xuất thiết bị viễn thông và smartphone hàng đầu tại Trung Quốc, cũng như trên thế giới. Những chiếc smartphone cao cấp của Huawei vẫn luôn được đánh giá cao, chẳng hạn như P30 Pro mới đây với camera ấn tượng, cấu hình mạnh mẽ, dung lượng pin cao và nhiều tính năng hấp dẫn khác