Hôm nay,  
Việt Báo Online

Hãy Xây Dựng Chủ Nghĩa Tư Bản Cấp Tiến

08/06/201914:30:00(Xem: 610)
Hãy Xây Dựng Chủ Nghĩa Tư Bản Cấp Tiến

Hãy Xây Dựng Chủ Nghĩa Tư Bản Cấp Tiến

 

Joseph E. Stiglitz

Đổ Kim Thêm dịch

 

Lời người dich: Sau khi áp dụng Chủ nghĩa Tân tự do, các nước phương Tây nhận ra các tác hại làm suy vi nền kinh tế và đang tìm cách chấm dứt phương sách này. Joseph E. Stiglitz cổ vũ cho Chủ nghĩa Tư bản Cấp tiến là một lý thuyết mới để thay thế, mà cải cách triệt để mối quan hệ giữa  chính quyền, thị trường và xã hội dân sự là nội dung chính. Chính quyền phải đảm nhiệm các vai trò cải thiện giáo dục, nghiên cứu cơ bản và tăng cường phúc lợi và an sinh xã hội. Cơ chế thị trường phải nâng cao cạnh tranh lành mạnh, ngăn chận các phe nhóm trục lợi bất chánh làm lũng đoạn bộ máy công quyền. Xã hội phải đảm nhiệm các vai trò dân sự mà chính quyền và thị trường không còn khả năng.

Các cảnh báo này, dù được hình thành cho bối cảnh khác biệt, cũng là một đối sách hữu dụng và khả thi cho hiện trạng Việt Nam. Việt Nam chưa can đảm khai tử nền kinh tế thị trường theo định hướng chủ nghĩa xã hội, dù vốn dĩ từ lâu không còn vận hành. Không có một lý thuyết mới dẫn lối cho Việt Nam hôm nay, toàn thể mọi sinh hoạt một khoảng trống chung. Chính trường không có chính giới bản lãnh bài Hoa, thị trường tràn ngập thân tộc trục lợi bất chánh và tháo chạy, không có doanh nhân đầu tư cạnh tranh sáng tạo, xã hội không có tự do ngôn luận làm sức mạnh đối trọng, trong khi mạng lưới truyền thông đang thành hình.

Khi Đảng tiếp tục đứng ngoài và đứng trên luật pháp, không có ý chí cải cách chinh trị, nên sự phân biệt các vai trò giữa chính quyền, thị trường và xã hội sẽ không thể xảy ra. Khi tất cả phản tỉnh về một ý thức hệ đã thất bại và tình trạng đất nước suy vong, may ra, đó sẽ lả một khởi đầu mới cho mọi công cuộc cải cách triệt để. Khi lảnh thổ không vẹn toản, thì ước vọng tương lai cho độc lập, phú cường, dân chủ, trọng pháp và ổn định là ảo ảnh.

 

***

Trong 40 năm qua, Hoa Kỳ và các nền kinh tế tiên tiến khác đã theo đuổi chương trình nghị sự thị trường tự do với các loại thuế thấp, bãi bỏ các quy định và cắt giảm các chương trình xã hội. Không còn có thể nghi ngờ rằng phương pháp này đã thất bại một cách thảm hại; vấn đề duy nhất là phương sách nào sẽ - và nên - nối tiếp.

Loại hệ thống kinh tế nào có lợi nhất cho phúc lợi nhân sinh? Trong kỷ nguyên hiện tại vấn đề này được đề ra, bởi vì sau 40 năm theo Chủ nghĩa Tân tự do ở Hoa Kỳ và các nền kinh tế tiên tiến khác, chúng ta biết là những gì không vận hành.

Thí nghiệm theo Chủ nghĩa Tân tự do – qua các loại thuế thấp hơn cho nhà giàu, bãi bỏ các quy định của thị trường lao động và sản phẩm, tài chính hóa và toàn cầu hóa - là một thất bại kinh hoàng. Tăng trưởng thấp hơn so với trong một phần tư thế kỷ sau Thế chiến II, và hầu hết các tăng trưởng đã dồn tụ lên trên đỉnh của bậc thang thu nhập. Sau nhiều thập kỷ thu nhập trì trệ hoặc thậm chí còn làm giảm đi cho những người có lợi tức thấp, phải tuyên bố là Chủ nghĩa Tân tự do đã chết và bị chôn cất.

Để thành công trong việc này, ít nhất là có ba giải pháp tương ứng khả thi trong chính trị: chủ nghĩa dân tộc cực hữu, chủ nghĩa cải cách trung tả, và cánh tả cấp tiến (với cánh hữu trung dung đại diện cho sự thất bại của Chủ nghĩa Tân tự do). Tuy nhiên, ngoại trừ cánh tả cấp tiến, những lựa chọn thay thế này vẫn được coi là một dạng của ý thức hệ đã (hoặc nên coi như là) đã hết thời.

Ví dụ như phe cánh tả trung dung, họ đại diện cho Chủ nghĩa Tân tự do với bộ mặt nhân đạo. Mục tiêu của họ là đưa các chính sách của cựu Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và cựu Thủ tướng Anh Tony Blair vào trong thế kỷ XXI, chỉ rà soát lại ít nhiều cho các phương thức tài chính hóa và toàn cầu hóa đang hiện hành. Trong khi đó, phe dân tộc cực hữu bài bác toàn cầu hóa, đổ lỗi cho người nhập cư và người nước ngoài gây ra tất cả các vấn đề ngày nay. Tuy nhiên, như nhiệm kỳ của tổng thống Donald Trump đã chỉ ra, ít nhất là trong biến thể của nước Mỹ - nó không kém phần quyết liệt- là giảm thuế cho người giàu, bãi bỏ các quy định và thu hẹp hoặc loại bỏ các chương trình xã hội.

Ngược lại, phạm vi thứ ba ủng hộ cái mà tôi gọi là Chủ nghĩa Tư bản Cấp tiến, trong đó quy định một chương trình nghị sự kinh tế hoàn toàn khác, nó dựa trên bốn ưu tiên.

Đầu tiên là khôi phục sự cân bằng giữa các thị trường, nhà nước và xã hội dân sự. Tăng trưởng kinh tế chậm, bất bình đẳng gia tăng, bất ổn tài chính và suy thoái môi trường là những vấn đề sinh ra từ thị trường, và do đó không thể và sẽ không tự mình khắc phục được cho thị trường. Các chính phủ có nhiệm vụ giới hạn và định hình thị trường thông qua các biện pháp an toàn cho môi trường, sức khỏe, lao động và các loại quy định khác. Đây cũng là công việc của chính phủ làm những gì thị trường không thể hoặc sẽ không làm, như tích cực đầu tư vào nghiên cứu cơ bản, công nghệ, giáo dục và bảo vệ sức khỏe cho các thành phần cử tri.

Ưu tiên thứ hai là nhận ra rằng các quốc gia phú cường là kết quả của cuộc điều tra khoa học - tìm hiểu về thế giới xung quanh chúng ta - và tổ chức xã hội cho phép đông đảo các nhóm người cùng làm việc vì lợi ích chung. Các thị trường vẫn đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo thuận lợi cho hợp tác xã hội, nhưng chúng chỉ phục vụ mục đích này nếu chúng bị chi phối bởi luật pháp và chịu sự kiểm tra của dân chủ. Mặt khác, các cá nhân có thể làm giàu bằng cách khai thác người khác, nhưng họ đang giàu có thông qua khai thác trục lợi bất chánh hơn là do tài năng  thực sự. Nhiều người giàu có ngày nay đã đi theo con đường khai thác trục lợi để đạt đến mức giàu có. Các chính sách của Trump phục vụ tốt cho họ, đã khuyến khích họ tìm cách trục lợi bất chánh trong khi phá hủy các nguồn gốc của sự tạo ra của cải. Chủ nghĩa Tư bản Cấp tiến tìm cách làm đúng đắn cho điều ngược lại.

Điều này đưa chúng ta đến ưu tiên thứ ba: giải quyết vấn đề ngày càng tăng của tình trạng tập trung quyền lực thị trường. Bằng cách khai thác lợi thế thông tin, mua lại các đối thủ tiềm năng và tạo ra rào cản gia nhập, các doanh nghiệp thống trị có thể tham gia vào việc tìm kiếm lợi thế bất chánh trên quy mô lớn để gây bất lợi cho mọi người. Sự gia tăng quyền lực thị trường của doanh nghiệp, kết hợp với sự suy giảm quyền thương thảo của công nhân giải thích lý do tại sao sự bất bình đẳng quá cao và tăng trưởng quá nhanh. Những vấn đề này có thể sẽ trở nên tồi tệ hơn do những tiến bộ trong robot hóa và trí tuệ nhân tạo, trừ khi nào chính phủ đóng vai trò tích cực so với quy định của Chủ nghĩa Tân tự do.

Mục tiêu quan trọng thứ tư trong chương trình nghị sự cấp tiến là cắt đứt mối liên hệ giữa quyền lực kinh tế và ảnh hưởng chính trị. Sức mạnh kinh tế và ảnh hưởng chính trị đang củng cố cho nhau và tự duy trì để tồn tại, đặc biệt là ở Mỹ, các cá nhân và tập đoàn giàu có thể chi tiêu không giới hạn trong các cuộc bầu cử. Khi Mỹ tiến gần hơn đến một hệ thống cơ bản phi dân chủ là “một đô la cho một phiếu bầu“, thì không thể duy trì hệ thống kiểm soát và quân bình rất cần thiết cho nền dân chủ: không gì có thể kìm hãm quyền lực của người giàu. Đây không chỉ là vấn đề đạo đức và chính trị: các nền kinh tế có ít bất bình đẳng thực sự hoạt động tốt hơn. Do đó, cải cách theo Chủ nghĩa Tư bản Cấp tiến phải bắt đầu bằng cách giảm bớt ảnh hưởng của tiền bạc trong chính trị và giảm bất bình đẳng trong tài sản.

Không có ma thuật nào có thể làm thay đổi các thiệt hại từ hàng thập kỷ qua do Chủ nghĩa Tân tự do gây ra. Nhưng một chương trình nghị sự toàn diện song hành với các đường lối phác thảo ở trên là hoàn toàn khả thi. Phần lớn sẽ phụ thuộc vào việc các nhà cải cách có kiên quyết trong việc chống lại các vấn đề như sức mạnh thị trường quá mức và bất bình đẳng như khu vực tư nhân đang tạo ra hay không.

Một chương trình nghị sự toàn diện phải tập trung vào giáo dục, nghiên cứu và các nguồn tài sản thực sự khác. Nó phải bảo vệ môi trường và chống biến đổi khí hậu với sự cảnh giác tương tự như các kinh nghiệm về Green New Dealers ở Hoa Kỳ và Extinction Rebellion ở Vương quốc Anh. Và nó phải cung cấp cho các chương trình công cộng để đảm bảo rằng không có công dân nào bị từ chối các yêu cầu cơ bản của một cuộc sống đàng hoàng. Chúng bao gồm an ninh kinh tế, tạo ra điều kiện tìm việc và mức lương đủ sống, bảo hiểm sức khỏe và gia cư đầy đủ, việc nghỉ hưu an toàn và giáo dục có phẩm chất cho thiếu nhi.

Cái giá phải trả cho chương trình nghị sự này là hoàn toàn hợp lý. Thực ra, chúng ta không thể tự cho phép mình là không tiến hành nó. Những người theo chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa tân tự do đề ra các lựa chọn thay thế đem lại nhiều trì trệ, bất bình đẳng, suy thoái môi trường và bất hoà trong chính trị, tất cả dẫn đến kết quả mà chúng ta thậm chí không muốn tưởng tượng.

Chủ nghĩa Tư bản Cấp tiến không tương phản nhau về mặt sử dụng ngôn ngử. Đúng ra, nó là giải pháp tương ứng thay thế khả thi và sống động nhất cho một ý thức hệ đã thất bại rõ ràng. Như vậy, nó thể hiện cho cơ hội tốt nhất mà chúng ta có để thoát khỏi tình trạng bất ổn kinh tế và chính trị hiện tại.

***

Joseph E. Stiglitz, đoạt giải Nobel về Kinh tế, Giáo sư Đại học Columbia và Nhà kinh tế trưởng tại Viện Roosevelt. Ông là tác giả sách mời nhất People, Power, and Profits: Progressive Capitalism for an Age of Discontent (W.W. Norton and Allen Lane).

Nguyên tác: After Neoliberalism. Tựa đề bản dịch là của người dịch

https://www.project-syndicate.org/commentary/after-neoliberalism-progressive-capitalism-by-joseph-e-stiglitz-2019-05



26/06/2019(Xem: 206)
Gọi là của ít lòng nhiều quả không sai, nhưng tôi xin mạn phép khởi sự ‘trò chơi RMS’ này bằng cách được làm cử chỉ chia sẻ gởi hết số tiền $750 cho TPB Vườn Rau Lộc Hưng.
26/06/2019(Xem: 145)
trong một căn phòng thuộc toà nhà Robert Schuman, nơi một thời đã là trụ sở của Nghị viện Âu châu, Thiền sư Thích Nhất Hạnh được Quỹ Hoà Bình Schengen và Diễn đàn Hoà bình Thế giới trao giải Hoà Bình Luxembourg 2019, trước sự hiện diện của khoảng 150 nhà hoạt động cho hoà bình đến từ khắp nơi trên thế giới.
26/06/2019(Xem: 318)
Khác với hầu hết các định chế quốc tế được thành lập sau năm 1945, mà mục tiêu chính là giải quyết các vấn đề vãn hồi hoà bình và tái thiết hậu chiến, G20 là một diễn đàn được thành lập vào năm 1999, một cơ chế cho các cuộc họp cấp bộ trưởng.
26/06/2019(Xem: 608)
Sông Ba lai là một trong chín con sông của sông Cửu Long .Nay tại cửa sông Ba Lai thông ra biển , người ta đã xây dựng một hệ thống cống đập nên ghe thuyền không thể ra biển được .
26/06/2019(Xem: 402)
Tôi nhận được từ nhà văn Nguyễn Văn Sâm một cuốn sách mà ông vừa cho xuất bản. Nói rằng đây là một tác phẩm văn nghệ hay một cuốn biên khảo, một sách dịch đều đúng mà cũng đều không đúng.
26/06/2019(Xem: 435)
Tôi muốn sau này mình sẽ phục vụ cho một hệ thống trường của trẻ em Việt Nam mà chúng tôi gọi là “trường ba không”: không hộ khẩu- muốn học đâu thì học; không học phí- tức không phải nộp một xu nào (không như các trường tư phải nộp nhiều tiền lắm, mình phải chịu); thứ ba là không “bắt nạt”- tức không thi cử, không kiểm tra, không đánh số…
25/06/2019(Xem: 1148)
Đất nước bị chia cắt 54 quả thực là thảm họa, nhưng thống nhất 75 là còn khốn nạn hơn.
24/06/2019(Xem: 967)
Trong cuộc chiến tranh Quốc cộng, một bên là Thế giới Tự Do, một bên là chủ nghĩa CSø bạo tàn,khát máu luôn đấu tranh bằng bạo lực thà giết lầm hơn tha lầm
24/06/2019(Xem: 987)
Vào ngày 28 tháng 6, tôi sẽ tổ chức một cuộc hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2019 tại Osaka. Chương trình nghị sự của chúng tôi sẽ tập trung vào ba vấn đề chủ yếu, mỗi một vấn đề của chương trình là quan trọng một cách đặc biệt đối với châu Á.
24/06/2019(Xem: 1535)
Ngả Ba Trung Lương là địa danh của mũi tàu chia hai phần đất : một là đường rẻ vào thành phố Mỹ Tho –Tỉnh Tiền Giang , đường kia là Quốc lộ 4 chạy suốt các tỉnh miền Tây đến tỉnh tận cùng đất nước là tỉnh Cà Mau .
24/06/2019(Xem: 1625)
Hình ảnh Cha Nguyễn Văn Lý bị bịt miệng tại tòa án đã bị sửa đổi bởi các thành phần chống đối cộng đồng Việt Nam để bôi nhọ cộng đồng và ý nghĩa và thực tế của chế độ áp bức tại Việt Nam.
24/06/2019(Xem: 1417)
Lãnh đạo một đất nước là việc lớn, có thể đưa quốc gia đến hưng vong. Thế mà, hiện nay Chủ tịch nước Tàu là Tập Cận Bình lại lâm vào thế “Tứ bề thọ địch.” Nước Tàu phải đối đầu một lúc nhiều biến động trong nước và từ các nước bên ngoài đang nghi ngờ hay muốn tiêu diệt nước Tàu.
24/06/2019(Xem: 816)
Ước tính 2 triệu người Hồng Kông xuống đường biểu tình chống Dự luật dẫn độ, vào chủ nhật 16/6/2019, và các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục được diễn ra cho thấy sách lược “một quốc gia hai thể chế” đã hoàn toàn thất bại.
24/06/2019(Xem: 522)
17 em sinh viên sắp hoặc đang theo học tại các đại học danh tiếng vùng Hoa-Thịnh-Đốn như George Mason University (GMU – Virginia), University of Maryland (UMD) & Montgomery Community College (MC) niên khóa 2019-2020 đã được tuyển chọn
23/06/2019(Xem: 804)
Ai cũng biết Thổ Nhĩ Kỳ hiện bị cai trị hà khắc dưới triều đại Erdogan. Hầu hết các nhà đối lập đều bị tìm cách cô lập. Chính Erdogan đã tuyên bố, "ai" nắm giữ chức Đô trưởng Istanbul là có thể giành được chiến thắng
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 06/2019, theo một số nguồn tin, chính phủ Trung Quốc gần như đã hoàn tất công tác chuẩn bị cần thiết để đưa FedEx vào "danh sách đen". Các nguồn tin cũng nói rằng quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra bởi các nhà lãnh đạo cấp cao ở Bắc Kinh.
Những chiếc iPhone ra mắt vào tháng 09/2019 sẽ được trang bị 3 camera sau, một nâng cấp đáng kể từ phía Apple để bắt kịp các đối thủ cạnh tranh. Bên cạnh đó, Apple được cho là sẽ tích hợp thêm nhiều công nghệ camera mới. Tuy nhiên, báo cáo mới nhất có thể sẽ khiến nhiều người dùng thất vọng.
Khoảng cuối tháng 06/2019, công ty chuyển phát nhanh của Mỹ, FedEx, đã nộp đơn kiện chính phủ Mỹ. Theo đơn kiện, FedEx tuyên bố sẽ không chịu trách nhiệm trong trường hợp vô tình vận chuyển các sản phẩm vi phạm lệnh cấm xuất khẩu của chính quyền ông Trump đối với một số công ty Trung Quốc, bao gồm cả Huawei.
Khoảng cuối tháng 06/2019, một công ty bảo hiểm và tổ hợp căn hộ tại New Jersey hiện đang nộp đơn kiện Apple vì một vụ hỏa hoạn có liên quan đến iPad.
Khoảng giữa tháng 06/2019, nguồn tin từ trang ETNews của Hàn Quốc cho biết, Apple đang đàm phán với Samsung để mua thêm màn hình OLED phục vụ cho kế hoạch ra mắt MacBook OLED và iPad OLED.
Khoảng cuối tháng 06/2019, sở cảnh sát bang California đã đưa robot vào danh sách "đội quân" tuần tra công viên. Các robot tuần tra có hình bầu dục như quả trứng, tầm nhìn hoạt động HD có thể quét một góc nhìn lên tới 360 độ. Robot cảnh sát đã được giới thiệu trước Hội đồng Công viên Thành phố Huntington trong tháng 06/2019.
Khoảng cuối tháng 06/2019, việc có cho các em học sinh sử dụng smartphone hay không vẫn còn đang khiến các nhà giáo dục trên toàn thế giới đắn đo. Đa số đều đồng ý với nhau rằng, smartphone là thứ khiến các em xao nhãng học tập. Riêng Nhật Bản đang nghĩ khác, họ cho rằng chính những chiếc smartphone có thể giúp ích trong việc ngăn chặn những tổn thất về người khi những trận động đất xảy đến.
Kỳ 2: Những Mất Mát Không Thể Vãn Hồi
Khoảng cuối tháng 06/2019, theo trang Reuters, Futurewei Technologies, một bộ phận nghiên cứu phát triển công nghệ của Huawei tại Mỹ đã tuyên bố tách ra khỏi tập đoàn để hoạt động độc lập.
Tháng 06/2019, sau 4 năm sử dụng chiếc kính HoloLens trong hoạt động kinh doanh, Airbus đã công bố hợp tác với Microsoft để bán các chương trình được thiết kế riêng cho HoloLens cho các công ty khác trong ngành công nghiệp hàng không và phòng thủ.
Có vẻ như chính phủ Mỹ đang rất nghiêm túc với việc ngăn cản những nhà mạng viễn thông lớn tránh xa những thiết bị cơ sở hạ tầng mạng viễn thồng 5G được sản xuất tại Trung Quốc, không chỉ riêng Huawei.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo trang GeekWire, Microsoft có một danh sách các dịch vụ online mà hãng cấm nhân viên mình sử dụng để đảm bảo bí mật kinh doanh không bị đối thủ biết được, trong đó có nhiều cái tên quen thuộc cho môi trường làm việc hiện đại như Slack, Google Docs, Amazon Web Services...
Kỳ 1: Ngày Âm Nhạc Hóa Tàn Tro
Khoảng cuối tháng 06/2019, hàng loạt công ty lớn của Hàn Quốc bao gồm Samsung Electronics, Hyundai Motor, Kia Motors và LG Electronics đang chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc khiến họ dễ chịu tổn thương từ sự cạnh tranh dâng cao tại địa phương, căng thẳng địa chính trị cũng như nhiều yếu tố kinh tế khác. Các yếu tố thường tác động nặng nề nhất đến những công ty lớn.
Khoảng cuối tháng 06/2019, Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) xác nhận máy tính của Phòng thí nghiệm Tên lửa đẩy (JPL) bị hack năm 2018.