Hôm nay,  
Việt Báo Online

Chúng Ta Trả Lời Cho Sự Sợ Hãi Và Căng Thẳng Như Thế Nào?

17/05/201900:00:00(Xem: 415)
Chúng Ta Trả Lời Cho Sự Sợ Hãi Và Căng Thẳng Như Thế Nào?
BS_NGUYEN_Y_DUC nguyen y du
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

*1- Nang Thượng Thận dùng vào việc gì?

Bất cứ ai quen thuộc với một bức hình của Napoleon mang một cái mũ có vành vểnh lên ở ba phía thì chắc là không lạ gì với hình dạng của nang thượng thận. Khi chiếc nón ba cạnh của Đại Đế đã đội lên đầu thì cũng giống như nang thượng thận chụp lên phia trên của mỗi trái thận. Mỗi tuyến nội tiết này chỉ dài khoảng 2.5 tới 5.1 cm và nặng khoảng một phần của 28gr mỗi bên nhưng chúng sản xuất ra hơn ba chục tá kích thích tố.

Nang thượng thận có hai phần khác nhau đến nỗi này thực ra là một cặp tuyến, chiếc này nằm trong chiếc kia. Phần bên ngoài gọi là vỏ mầu vàng nhận kích thích tố của não thùy  adrenocorticotropic. Phần ở trong có mầu đỏ nâu và nhận lệnh trực tiếp từ hệ thần kinh.

Kích thích tố do phần vỏ gọi là các steroids. Có ba loại: *mineralocorticoid mà nhiệm vụ là giữ thăng bằng các chất natri và ka li trong cơ thể;

** glucocorticoids có nhiệm vụ nâng lượng đường trong máu và

*** kích thích tố sinh dục.  

Phần tủy tràng tiết ra hai loại kích thích tố: adrenaline và noradrenaline.Vì các hóa chất này có trách nhiệm đối với một số phản ứng như sợ hãi và nóng giận cho nên chúng được gọi là kích thích tố khẩn cấp.

**2. Tuyến nội tiết làm gì khi ta bị Căng Thẳng?

Sẽ qua một cuộc giải phẫu hoặc nhận được một số dấu hiệu báo trước là ta cần giải phẫu. Về nhà mà thấy kẻ trộm có khí giới ở trên trần nhà hoặc lo ngaị về những hóa đơn chưa trả. Tham dự một cuộc thi hoặc chờ đợi để được phỏng vấn.Can dự vào một cuộc đôi co hoặc ngồi trên xe hơi ở chỗ nhiều giao thông mà không làm gì được. Có cả ngàn lý do vật chất cũng như tinh thần hành hạ cơ thể của chúng ta. Đó là một số những căng thẳng tinh thần.

Hệ thống nội tiết giải quyết những căng thẳng này rất nhanh.

*Phần tủy tràng tiết ra adrenaline và noradrenaline làm cho tim đập nhanh và hơi thở rồn rập để lấy thêm không khí.

**Cấu tạo dưới đồi tiết ra kích thích tố corticotropin-releasing CRH. Chất này lại làm tuyến yên tiết ra kích thích tố adrenocorticotropic ACTH. ACTH  lại kích thích nang thượng thận để đưa kích thích tố glucocorticoid vào dòng máu.

Kích thích tố quan trọng nhất là cortisol được biết dưới tên hydrocortisone. Căng thẳng có thể khiến nang thượng thận tiết ra cortisol gấp 20 lần số bình thường để cơ thể đối phó với các khó khăn. Nó lấy amino acids từ các kho dự trữ ở thịt và các mô bào khác,giúp đưa chúng vào gan và từ đây chuyển chúng thành chất glucose.Nó cũng thả ra chất béo acit từ mô mỡ. Chúng ta vẫn chưa biết bằng cách nào những thay đổi đó giúp ta đối phó với căng thẳng.

Kích thích tố rất cần thiết để ta đối phó với căng thẳng hoặc thương tích, chạy trốn trước thú dữ trong rừng hoặc đánh nhau bằng tay với kẻ thù.Nhưng có nhiều căng thẳng trong đời sống hàng ngày không cần đến sức mạnh và sự tiết ra các kích thích tố vô tội vạ có thể mang hại cho cơ thể.

***3-Có cách y khoa nào dùng cho adrenaline?

Những con rắn có vẻ  đáng sợ hơn là con ong, kiến lửa, ong bò vẽ hoặc ong bắp cầy, nhưng tại một vài vùng ở trên thế giới, sâu bọ cắn lại giết nhiều gấp đôi số người bị rắn cắn mỗi năm. Nguyên nhân là do dị ứng. Và các bác sĩ đều khuyên mỗi người nên mang một ống adrenaline để chích ngay.Thuốc sẽ mở đường dẫn không khí, kích thích trái tim và duy trì huyết áp ở mức bình thường.

Adrenaline cũng được dùng trong trường hợp có khẩn cấp ở tim khi ta chích vào tim để cơ quan này hoạt động trở lại. Chúng được dùng để chữa cơn suyễn bằng cách làm thư dãn cuống phổi cũng như khi bị nghẹt mũi.

****4-Nếu dùng glucorticoid lâu có nguy hiểm gì không?

Công dụng của glucocorticoids, kể cả cortisone, như là một dược phẩm tùy thuộc vào sức mạnh để giảm viêm và chấn áp hệ miễn dịch khi dùng nhiều nhưng lại có thể gây ra một số tác dụng phụ. Tuy nhiên dùng nhiều và lâu lại cũng gây ra tác dụng phụ như chất béo tụ lại và đưa tới mặt tròn như mặt trăng.Các tác dụng phụ nguy hiểm khác như loãng xương, loét bao tử, tiểu đường, cao huyết áp và vết thương lâu lành. Giảm hệ thống miễn dịch đưa tới nhiễm trùng mà không biết vì không viêm đỏ lại ít đau. Một rủi ro khác là rối loạn về tâm lý gồm có vui quá hoặc điên khùng.

Các yếu tố trên đây không làm chúng ta quên cách điều trị với glucocorticoid. Tác dụng phụ quan trọng nhất có thể phòng ngừa bằng cách dùng phân lượng nhỏ nhất trong thời gian ngắn nhất và ngày nay đa số các bác sĩ rất bảo thủ khi biên toa cho thuốc này. Ngoài ra, các nhà chuyên môn lại khám phá ra rằng dùng liều lượng cao và cách nhật lại an toàn hơn.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

19/05/2019(Xem: 197)
Tiền tiết kiệm hưu trí có thể bị giảm sút do vấn đề lãi suất, thị trường biến động, rủi ro tài chính. Nhưng chứng bệnh trầm cảm cũng là một nguy cơ cần được tính tới.
19/05/2019(Xem: 302)
Đối với dân ghiền cà phê, một nghiên cứu mới công bố trên American Journal of Clinical Nutrition sẽ làm họ vui lòng: chúng ta có thể uống đến năm ly cà phê một ngày mà không có hại cho sức khỏe.
03/05/2019(Xem: 1331)
Về phương diện dinh dưỡng cho cơ thể, số năng lượng hoặc calorie của thực phẩm được đo bằng kí lô, nhưng tiền tố (prefix) kilo đã được bỏ. Đơn vị quốc tế của năng lượng là joule. Một calorie bằng 4.184 joule.
19/04/2019(Xem: 1508)
Móng là nói chung cho cả móng tay và móng chân. Bệnh của móng có thể phục hồi sau khi điều trị, nhưng móng mọc lại rất chậm. Cho nên chăm sóc, bảo vệ móng, tránh hư hao là điều cần lưu ý.
12/03/2019(Xem: 6257)
Hầu hết mọi người sẽ nói biết những gì có nghĩa là ăn uống lành mạnh.
08/03/2019(Xem: 5775)
Sau khi đổ xăng, ông Minh lên xe lái về nhà. Đi được một đoạn, ông nghe thấy tiếng kim khí chạm vào xi măng rồi tiếng loong coong tiếp theo. Đang chạy trên đường phố nhiều xe, ông không ngừng lại để coi xem vật gì rơi. Một thoáng nghĩ, ông đoán đó là chiếc nắp bình xăng để trên mui xe đã rơi mất tiêu. Lại quên rồi. Ông tự nhủ, với một chút chán nản.
22/02/2019(Xem: 3279)
Giấc mộng trường sinh, bất tử đã được ghi nhận từ thuở hoang sơ, khi con người còn ăn lông ở lỗ. Trong huyền thoại thần tiên, trong niềm mê tín dân gian, trong nguồn cảm hứng xuất thần của văn nhân thi sĩ hay luận lý của triết gia. Tân, Cựu Ước, kinh Koran cũng có nhắc tới nguồn nước trường sinh.
08/02/2019(Xem: 9637)
1. Đây là lúc mà ta phải tiêu hết số tiền mà ta đã để dành. Hãy tiêu chúng đi và tiêu một cách hoan hỉ. Hãy đừng đưa tiền đó cho những người mà họ không có một ý nghĩ gì về tại sao ta đã khó khăn mới kiếm được.
01/02/2019(Xem: 3218)
“Ăn trầu thì mở trầu ra Một là thuốc độc, hai là mặn vôi” Đó là đức tính thận trọng của các cụ ta với tập tục bỏm bẻm nhai trầu. Theo truyền thuyết, tục ăn trầu đã đến với dân gian ta từ thời vua Hùng dựng nước, kể lại qua một câu chuyện tình với kết cục không vui của đôi anh em huyết mạch và cô thôn nữ hiền lành. Tại một thôn nọ, có hai anh em sinh đôi tên là Tân và Lang. Họ giống nhau như đúc và cùng cực thương yêu nhau.
11/01/2019(Xem: 5999)
Lò Vi Ba (Microwave oven) hay là lò nấu dùng sóng cực ngắn , hiện nay đã rất phổ biến. Nhà giầu có thì mua một lò gắn vào tường với đủ nút bấm hiện đại. Nhà nghèo cũng có thể mua được một lò vi ba cỡ nhỏ, rất giản dị, dễ sử dụng. Nấu thực phẩm bằng lò này đã trở thành một nhu cầu hàng ngày vì tiện lợi, mau chóng lại tốn ít nhiên liệu. Nhưng cũng như mọi sáng chế của khoa học, việc sử dụng lò cũng có một số điểm rủi ro, bất lợi.
28/12/2018(Xem: 3402)
Lên chức ông, bà có nhiều điều thích thú nhưng cũng mang nhiều trách nhiệm, cả vật chất lẫn tinh thần.
21/12/2018(Xem: 3074)
1 - Sổ mũi. Hắt hơi. Rát cổ = Xin đừng vội dùng kháng sinh. Thời tiết bắt đầu chuyển động. Đâu đây rạng rỡ nắng hanh vàng với: “Heo may chớm đã lên mùa gió Ngăn ngắt chiêm bao lạnh chiếu nằm”-Vũ Hoàng Chương.
07/12/2018(Xem: 3177)
Ta thường nghe nói: “Cười bằng mười thang thuốc bổ ”, “Cười là dược phẩm tuyệt hảo”, hoặc “Cười mang vui cho người, cho ta”..
23/11/2018(Xem: 4395)
Mặc dù đường cho vị ngon và được nhiều người ưa thích, nhưng sự lạm dụng chất ngọt, nhất là đường trắng sucrose có thể gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe.
09/11/2018(Xem: 4915)
Ngày nay, rất nhiều người lưu tâm tới việc giảm chất béo trong thực phẩm vì e ngại một số bệnh gây ra do tiêu thụ quá nhiều chất dinh dưỡng này.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 05/2019, theo thông tin mới nhất từ leaker nổi tiếng Ice Universe, Samsung có thể sẽ ra mắt hai tùy chọn màu gradient cho chiếc Galaxy Note 10, bao gồm Gradient Blue (xanh lam) và Gradient Silver (bạc).
Mỹ đã kêu gọi các đồng minh ngừng sử dụng các thiết bị thông tin liên lạc của Huawei, và điều đó ảnh hưởng đến cả ngành năng lượng Nhật Bản – một số trang trại năng lượng Mặt trời tại đây quyết định từ bỏ các sản phẩm của công ty Trung Quốc.
Khoảng giữa tháng 05/2019, gần 700 cá thể tê giác tại tỉnh Limpopo của Nam Phi đã thoát hiểm sau khi được tiêm một hỗn hợp thuốc độc chuyên dụng vào sừng, khiến chúng không còn giá trị đối với những toán đi săn trộm tê giác với mục đích lấy sừng.
Khoảng giữa tháng 05/2019, Sound United đang có những bước đi đầu tiên trong quá trình mua lại mảng âm thanh gia đình của hai thương hiệu âm thanh lớn tại Nhật là Onkyo và Pioneer. Nếu thành công, đây sẽ là một trong những thương vụ lớn làm thay đổi thị trường âm thanh Châu Á với nhiều thương hiệu âm thanh lớn sẽ cùng chung một nhà.
Sony và Microsoft là hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp của nhau. Một công ty Nhật Bản sở hữu hệ máy PlayStation và một công ty của Mỹ sở hữu hệ máy Xbox, vốn đã là đối thủ trong cuộc chiến tranh giành thị phần console trên toàn cầu. Nhưng thật bất ngờ khi vào khoảng giữa tháng 05/2019, Sony và Microsoft đã công bố một thỏa thuận hợp tác.
Tòa án tối cao Mỹ khẳng định rằng người dùng có thể kiện App Store với cáo buộc chống độc quyền, và nó có thể mở ra một tương lai rất khác cho những người đang sử dụng kho ứng dụng trực tuyến - nơi người dùng có thể cài được ứng dụng từ nhiều nguồn khác nhau kể cả trên iPhone, nhưng chất lượng, độ tiện lợi và độ an toàn chưa chắc sẽ được như hiện nay
Khoảng giữa tháng 05/2019, Boeing cho biết bản cập nhật phần mềm cho các máy bay 737 Max của hãng đã hoàn thiện và chờ đánh giá, kiểm tra từ cơ quan hàng không liên bang (FAA). Khoảng một tháng trước, Boeing cũng đã thử nghiệm bản cập nhật mới, có thể hiểu đây là phiên bản hoàn chỉnh và đã khắc phục được những lỗi mà 737 Max gây ra trong thời gian qua.
Khoảng giữa tháng 05/2019, theo dữ liệu từ Đài thiên văn Mauna Loa ở Hawaii, nồng độ CO2 trong khí quyển là hơn 415 phần triệu (ppm), cao hơn nhiều so với bất kỳ thời điểm nào trong 800,000 năm qua, ngay cả trước khi sự tiến hóa của người tinh khôn diễn ra.
Pulsating RS Puppis, ngôi sao sáng nhất nằm ở trung tâm ảnh, lớn gấp mười lần và trung bình phát sáng hơn 15,000 lần so với Mặt trời.
Khoảng giữa tháng 05/2019, trang The Information đã có một bài phóng sự liệt kê khá chi tiết thông tin về việc Intel và Apple đã chấm dứt hợp tác, dẫn đến việc Apple phải dàn xếp vụ kiện với Qualcomm, bên cạnh đó là những thông tin chưa chính thức về kế hoạch trong tương lai của hãng khi phát triển iPhone 5G.
Khoảng giữa tháng 05/2019, Nhật Bản công bố kế hoạch tạo ra 10 tỷ số điện thoại 14 số mới để đáp ứng nhu cầu khổng lồ của mạng 5G tiếp theo.
Về cơ bản, sắc lệnh mới tạo ra tiền đề để cấm hoàn toàn các thiết bị viễn thông của Huawei sản xuất, sau rất nhiều mối lo ngại về bảo mật và an toàn thông tin cũng như an ninh quốc gia trong thời gian qua.
Lợi nhuận của Toyota giảm ít nhất 4% trong Q1/2019 do doanh số bán hàng tại thị trường Bắc Mỹ suy giảm, trong khi Honda cũng chẳng khá hơn khi cho biết đã lỗ trong quý đầu tiên của năm 2019. Theo đó, mức lợi nhuận hàng quý của Toyota đạt được trong công bố mới nhất là 459.5 tỷ Yên, tương đương 4.2 tỷ USD, giảm đi một khoản so với con số 480.8 tỷ Yên cùng kỳ năm 2018. Ngoài ra, doanh thu cũng tăng lên 2%, đạt 7.75 nghìn tỷ Yên (70 tỷ USD).
Khoảng giữa tháng 05/2019, cảnh sát Đức đã phát lệnh truy nã một kẻ tham lam, nhân lúc lái thử chiếc Ferrari đời 1985 trị giá 3.07 triệu USD, hắn đã tăng tốc và biến mất cùng chiếc xế hộp đắt giá ở Duesseldorf.
Khoảng giữa tháng 05/2019, công trình trị giá 1,5 tỷ USD của Amazon đã chính thức khởi động tại Cincinnati (Ohio, Mỹ) với sự tham dự của nhà sáng lập Jeff Bezos. Ông đã gây bất ngờ khi leo lên chiếc máy ủi, điều khiển nó tiến tới ủi đống cát, sau khi có bài phát biểu khởi công. "Nếu quý vị đang tò mò cảm giác thế nào, điều đó thật thú vị", Bezos chia sẻ trong lúc chuẩn bị bước chân khỏi máy ủi