Hôm nay,  
Việt Báo Online

Chúng Ta Trả Lời Cho Sự Sợ Hãi Và Căng Thẳng Như Thế Nào?

17/05/201900:00:00(Xem: 956)
Chúng Ta Trả Lời Cho Sự Sợ Hãi Và Căng Thẳng Như Thế Nào?
BS_NGUYEN_Y_DUC nguyen y du
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

*1- Nang Thượng Thận dùng vào việc gì?

Bất cứ ai quen thuộc với một bức hình của Napoleon mang một cái mũ có vành vểnh lên ở ba phía thì chắc là không lạ gì với hình dạng của nang thượng thận. Khi chiếc nón ba cạnh của Đại Đế đã đội lên đầu thì cũng giống như nang thượng thận chụp lên phia trên của mỗi trái thận. Mỗi tuyến nội tiết này chỉ dài khoảng 2.5 tới 5.1 cm và nặng khoảng một phần của 28gr mỗi bên nhưng chúng sản xuất ra hơn ba chục tá kích thích tố.

Nang thượng thận có hai phần khác nhau đến nỗi này thực ra là một cặp tuyến, chiếc này nằm trong chiếc kia. Phần bên ngoài gọi là vỏ mầu vàng nhận kích thích tố của não thùy  adrenocorticotropic. Phần ở trong có mầu đỏ nâu và nhận lệnh trực tiếp từ hệ thần kinh.

Kích thích tố do phần vỏ gọi là các steroids. Có ba loại: *mineralocorticoid mà nhiệm vụ là giữ thăng bằng các chất natri và ka li trong cơ thể;

** glucocorticoids có nhiệm vụ nâng lượng đường trong máu và

*** kích thích tố sinh dục.  

Phần tủy tràng tiết ra hai loại kích thích tố: adrenaline và noradrenaline.Vì các hóa chất này có trách nhiệm đối với một số phản ứng như sợ hãi và nóng giận cho nên chúng được gọi là kích thích tố khẩn cấp.

**2. Tuyến nội tiết làm gì khi ta bị Căng Thẳng?

Sẽ qua một cuộc giải phẫu hoặc nhận được một số dấu hiệu báo trước là ta cần giải phẫu. Về nhà mà thấy kẻ trộm có khí giới ở trên trần nhà hoặc lo ngaị về những hóa đơn chưa trả. Tham dự một cuộc thi hoặc chờ đợi để được phỏng vấn.Can dự vào một cuộc đôi co hoặc ngồi trên xe hơi ở chỗ nhiều giao thông mà không làm gì được. Có cả ngàn lý do vật chất cũng như tinh thần hành hạ cơ thể của chúng ta. Đó là một số những căng thẳng tinh thần.

Hệ thống nội tiết giải quyết những căng thẳng này rất nhanh.

*Phần tủy tràng tiết ra adrenaline và noradrenaline làm cho tim đập nhanh và hơi thở rồn rập để lấy thêm không khí.

**Cấu tạo dưới đồi tiết ra kích thích tố corticotropin-releasing CRH. Chất này lại làm tuyến yên tiết ra kích thích tố adrenocorticotropic ACTH. ACTH  lại kích thích nang thượng thận để đưa kích thích tố glucocorticoid vào dòng máu.

Kích thích tố quan trọng nhất là cortisol được biết dưới tên hydrocortisone. Căng thẳng có thể khiến nang thượng thận tiết ra cortisol gấp 20 lần số bình thường để cơ thể đối phó với các khó khăn. Nó lấy amino acids từ các kho dự trữ ở thịt và các mô bào khác,giúp đưa chúng vào gan và từ đây chuyển chúng thành chất glucose.Nó cũng thả ra chất béo acit từ mô mỡ. Chúng ta vẫn chưa biết bằng cách nào những thay đổi đó giúp ta đối phó với căng thẳng.

Kích thích tố rất cần thiết để ta đối phó với căng thẳng hoặc thương tích, chạy trốn trước thú dữ trong rừng hoặc đánh nhau bằng tay với kẻ thù.Nhưng có nhiều căng thẳng trong đời sống hàng ngày không cần đến sức mạnh và sự tiết ra các kích thích tố vô tội vạ có thể mang hại cho cơ thể.

***3-Có cách y khoa nào dùng cho adrenaline?

Những con rắn có vẻ  đáng sợ hơn là con ong, kiến lửa, ong bò vẽ hoặc ong bắp cầy, nhưng tại một vài vùng ở trên thế giới, sâu bọ cắn lại giết nhiều gấp đôi số người bị rắn cắn mỗi năm. Nguyên nhân là do dị ứng. Và các bác sĩ đều khuyên mỗi người nên mang một ống adrenaline để chích ngay.Thuốc sẽ mở đường dẫn không khí, kích thích trái tim và duy trì huyết áp ở mức bình thường.

Adrenaline cũng được dùng trong trường hợp có khẩn cấp ở tim khi ta chích vào tim để cơ quan này hoạt động trở lại. Chúng được dùng để chữa cơn suyễn bằng cách làm thư dãn cuống phổi cũng như khi bị nghẹt mũi.

****4-Nếu dùng glucorticoid lâu có nguy hiểm gì không?

Công dụng của glucocorticoids, kể cả cortisone, như là một dược phẩm tùy thuộc vào sức mạnh để giảm viêm và chấn áp hệ miễn dịch khi dùng nhiều nhưng lại có thể gây ra một số tác dụng phụ. Tuy nhiên dùng nhiều và lâu lại cũng gây ra tác dụng phụ như chất béo tụ lại và đưa tới mặt tròn như mặt trăng.Các tác dụng phụ nguy hiểm khác như loãng xương, loét bao tử, tiểu đường, cao huyết áp và vết thương lâu lành. Giảm hệ thống miễn dịch đưa tới nhiễm trùng mà không biết vì không viêm đỏ lại ít đau. Một rủi ro khác là rối loạn về tâm lý gồm có vui quá hoặc điên khùng.

Các yếu tố trên đây không làm chúng ta quên cách điều trị với glucocorticoid. Tác dụng phụ quan trọng nhất có thể phòng ngừa bằng cách dùng phân lượng nhỏ nhất trong thời gian ngắn nhất và ngày nay đa số các bác sĩ rất bảo thủ khi biên toa cho thuốc này. Ngoài ra, các nhà chuyên môn lại khám phá ra rằng dùng liều lượng cao và cách nhật lại an toàn hơn.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

24/06/2019(Xem: 627)
Luyện tập cường độ cao cách quãng (HIIT) là một phương pháp tập thể dục thực hiện bằng cách luân phiên giữa bài tập nặng toàn thân trong hoạt động aerobic, với thời điểm thực hành động tác với nhịp điệu rất chậm.
24/06/2019(Xem: 337)
Có được một việc làm toàn thời gian có thể giúp cho tinh thần con người trở nên hưng phấn. Nhưng một nghiên cứu mới lại nói, đối với rất nhiều người trong chúng ta, làm việc một ngày trong một tuần mới là lý tưởng cho tâm lý nhất.
23/06/2019(Xem: 618)
Theo một thử nghiệm lâm sàng mới đây, những loại thuốc điều trị huyết áp có thể giúp cải thiện tuần hoàn máu đến một vùng não bộ quan trọng của những người mắc bệnh Alzheimer.
17/06/2019(Xem: 1049)
Bên cạnh niềm vui không thể tranh cãi khi nuôi một con thú yêu, nuôi một chú chó còn có thể làm tăng sức khỏe, phát triển nhân cách cá nhân bằng nhiều cách.
17/06/2019(Xem: 1250)
Các nhà khoa học đều đồng thuận rằng, người cao niên cần ăn thêm thực phẩm giàu đạm khi giảm cân, khi điều trị bệnh mãn tính, cấp tính, hoặc đang phải nằm bệnh viện.
16/06/2019(Xem: 759)
Theo một nghiên cứu rộng rãi ở Anh, giới tính và tình trạng hôn nhân có thể ảnh hưởng đến xác suất của một cá nhân trong nguy cơ tử vong vì tim mạch.
16/06/2019(Xem: 559)
Trong nhiều tháng mùa xuân và hè năm trước, con gái tuổi thiếu niên Caroline của tôi bị những cơn trầm cảm và hoảng loạn gần như hàng ngày.
14/06/2019(Xem: 808)
Khi nói: “Bán anh em xa, mua láng giềng gần” thì các cụ ta có ý ám chỉ tính cách quan trọng trong tình nghĩa thuận hòa lối xóm, ngày ngày đi về thấy nhau, tháng năm gần gũi với nhau.
13/06/2019(Xem: 1383)
Nhà thương và viện dưỡng lão tại hai tiểu bang California và Illinois đang thử nghiệm một phương pháp đơn giản đáng ngạc nhiên là tắm cho bệnh nhân với một loại xà bông đặc biệt.
10/06/2019(Xem: 646)
Một nghiên cứu gần đây đăng trong Behavioural Neurology cho thấy rằng chánh niệm là phương pháp đầy hứa hẹn để cải thiện sự rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) trong những người lớn tuổi.
10/06/2019(Xem: 887)
Một nghiên cứu mới đã tìm thấy sự liên quan giữa bệnh tiểu đường loại 2 và chứng đột quỵ, khi cho rằng bị tiểu đường ở tuổi trung niên có thể làm tăng nguy cơ bị chứng đột quỵ phổ biến nhất ở độ tuổi sau đó.
10/06/2019(Xem: 1048)
Mỗi khi có vấn đề gia đình, đi làm kẹt xe, trả bill hằng tháng, thật là khó mà tránh khỏi bị căng thẳng. Không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc, căng thẳng thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn, từ mất ngủ, tăng cân, cho đến bệnh tim mạch.
09/06/2019(Xem: 833)
Các nhà nghiên cứu ước lượng ăn khoảng 1 tách blueberry trong ngày có thể làm giảm rủi ro các bệnh về tim mạch đến 13%. Họ kết luận Blueberry có thể tốt cho tim mạch.
30/05/2019(Xem: 1357)
Dù hơn một nửa số trường hợp nhiễm trùng máu đều dẫn đến tử vong, tình trạng vẫn có thể được chữa khỏi nếu phát hiện sớm.
27/05/2019(Xem: 831)
Bệnh là mối nguy lớn cho dân mình… Nhìn quanh phố, quanh chợ, chỗ nào cũng cơ nguy gây bệnh. Không kể tai nạn giao thông, có lẽ ô nhiễm môi trường là nguyên nhân gây bệnh thuộc hàng đầu hung hiểm.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 06/2019, công ty chuyển phát nhanh của Mỹ, FedEx, đã nộp đơn kiện chính phủ Mỹ. Theo đơn kiện, FedEx tuyên bố sẽ không chịu trách nhiệm trong trường hợp vô tình vận chuyển các sản phẩm vi phạm lệnh cấm xuất khẩu của chính quyền ông Trump đối với một số công ty Trung Quốc, bao gồm cả Huawei.
Khoảng cuối tháng 06/2019, một công ty bảo hiểm và tổ hợp căn hộ tại New Jersey hiện đang nộp đơn kiện Apple vì một vụ hỏa hoạn có liên quan đến iPad.
Khoảng giữa tháng 06/2019, nguồn tin từ trang ETNews của Hàn Quốc cho biết, Apple đang đàm phán với Samsung để mua thêm màn hình OLED phục vụ cho kế hoạch ra mắt MacBook OLED và iPad OLED.
Khoảng cuối tháng 06/2019, sở cảnh sát bang California đã đưa robot vào danh sách "đội quân" tuần tra công viên. Các robot tuần tra có hình bầu dục như quả trứng, tầm nhìn hoạt động HD có thể quét một góc nhìn lên tới 360 độ. Robot cảnh sát đã được giới thiệu trước Hội đồng Công viên Thành phố Huntington trong tháng 06/2019.
Khoảng cuối tháng 06/2019, việc có cho các em học sinh sử dụng smartphone hay không vẫn còn đang khiến các nhà giáo dục trên toàn thế giới đắn đo. Đa số đều đồng ý với nhau rằng, smartphone là thứ khiến các em xao nhãng học tập. Riêng Nhật Bản đang nghĩ khác, họ cho rằng chính những chiếc smartphone có thể giúp ích trong việc ngăn chặn những tổn thất về người khi những trận động đất xảy đến.
Kỳ 2: Những Mất Mát Không Thể Vãn Hồi
Khoảng cuối tháng 06/2019, theo trang Reuters, Futurewei Technologies, một bộ phận nghiên cứu phát triển công nghệ của Huawei tại Mỹ đã tuyên bố tách ra khỏi tập đoàn để hoạt động độc lập.
Tháng 06/2019, sau 4 năm sử dụng chiếc kính HoloLens trong hoạt động kinh doanh, Airbus đã công bố hợp tác với Microsoft để bán các chương trình được thiết kế riêng cho HoloLens cho các công ty khác trong ngành công nghiệp hàng không và phòng thủ.
Có vẻ như chính phủ Mỹ đang rất nghiêm túc với việc ngăn cản những nhà mạng viễn thông lớn tránh xa những thiết bị cơ sở hạ tầng mạng viễn thồng 5G được sản xuất tại Trung Quốc, không chỉ riêng Huawei.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo trang GeekWire, Microsoft có một danh sách các dịch vụ online mà hãng cấm nhân viên mình sử dụng để đảm bảo bí mật kinh doanh không bị đối thủ biết được, trong đó có nhiều cái tên quen thuộc cho môi trường làm việc hiện đại như Slack, Google Docs, Amazon Web Services...
Kỳ 1: Ngày Âm Nhạc Hóa Tàn Tro
Khoảng cuối tháng 06/2019, hàng loạt công ty lớn của Hàn Quốc bao gồm Samsung Electronics, Hyundai Motor, Kia Motors và LG Electronics đang chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc khiến họ dễ chịu tổn thương từ sự cạnh tranh dâng cao tại địa phương, căng thẳng địa chính trị cũng như nhiều yếu tố kinh tế khác. Các yếu tố thường tác động nặng nề nhất đến những công ty lớn.
Khoảng cuối tháng 06/2019, Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) xác nhận máy tính của Phòng thí nghiệm Tên lửa đẩy (JPL) bị hack năm 2018.
Tháng 06/2019, Huawei nộp đơn kiện Bộ Thương mại Mỹ - động thái mới nhất trong trận chiến giữa Huawei và chính phủ Donald Trump. Mỹ cho rằng thiết bị viễn thông Huawei có thể bị Trung Quốc lợi dụng để gián điệp và dĩ nhiên Huawei một mực bác bỏ cáo buộc.
Khoảng giữa tháng 06/2019, các nhà lập pháp thành phố San Francisco đã bỏ phiếu đồng thuận việc cấm toàn bộ việc bán các sản phẩm thuốc lá điện tử ở thành phố. Đây được coi là 1 đòn giáng vào công ty Juul Labs, công ty sản xuất thuốc lá điện tử lớn ở Mỹ có trụ sở chính ở thành phố San Francisco.