Hôm nay,  
Việt Báo Online

Liệu Người Ta Có Thể Chết Vì Buồn?

10/05/201910:13:00(Xem: 1329)
Liệu Người Ta Có Thể Chết Vì Buồn?

      

D:\TV&BH 07-28-2016\TV&BH07-28-2016\1.Web Pictures\Tranh cua TTC\kiep khac.jpg


Kiếp Khác – Tranh: Thanh Châu


Buồn như ly rượu cạn,
Không còn rượu cho say.
Buồn như ly rượu đầy,
Không còn một người bạn.

(Buồn –  Tạ Ký)


1.

Tháng 2, tháng ngắn nhất trong năm, đã qua đi. Rồi tháng 3 cũng qua đi. Nhưng mùa đông vẫn còn ở lại. Những ngày lạnh cao điểm vẫn còn chờ phía trước. Một buổi chiều, ngồi cô đơn trong quán cà phê Starbucks vắng người, nhìn ra bên ngòai những cụm tuyết trắng xóa bay lả tả, tôi chợt cảm thấy buồn . . . muốn khóc. Kể cũng lạ, đã mấy chục năm nay, bận rộn với bao vất vả lo toan của cuộc sống, tôi ít khi mang cảm giác buồn, cái cảm giác của những ngày trai trẻ, ngồi trong quán cà phê – khi vỉa hè, khi sang trọng lịch lãm – nhìn những mảng nắng xiên qua ô cửa kính, hay những giọt mưa từ cơn mưa vội vã làm ướt cả người từ đầu đến chân, nghĩ đến hiện tại vô vọng không lối thóat, nghĩ đến tương lai chết ngộp trong cuộc chiến khốc liệt, nghĩ đến những mối tình không có ngày mai, tôi đã biết buồn. Nỗi buồn của thế kỷ. Nỗi buồn của thế hệ. Buồn đến độ chỉ . . . muốn chết.

Ngày ấy, thanh niên thế hệ chúng tôi, buồn thì có buồn thật, buồn đến nẫu người, buồn da diết cả não trạng, buồn phờ phạc cả thân xác, buồn chín rục trái tim, buồn vàng cả ngón tay vì khói thuốc, và như đã nói, buồn đến độ chỉ muốn chết, nhưng trong trí nhớ còm cõi của mình, tôi không thể moi ra được xem trong đám bạn bè của mình, có ai chết vì buồn không. Nhiều người đã nằm xuống, vì bom đạn chiến tranh, vì tù đày thiếu ăn thiếu thuốc men, vì bệnh tật hiểm nghèo, vì lao mình vào biển cả vượt biên, nhưng hình như không có ai chết vì buồn, kể cả buồn vì thất tình.

Nhiều năm sau, cuộc sống giúp tôi quên bẵng đi những nỗi buồn. Để một buổi hòang hôn, bỗng chợt nhớ đến nỗi buồn thế kỷ, với cảm giác quay quắt đến độ . . . muốn chết. Đó chỉ là một lối nói cường điệu của văn chương, hay, trong thực tế đời thường, con người ta có thể chết vì buồn?

Các khoa học gia hiện đại đã có câu trả lời.

Hai nhà nghiên cứu của Viện đại học Luân Đôn, Annie Britton và Martin Shipley, đã kết luận công trình nghiên cứu kéo dài 25 năm của mình về trạng thái buồn nản mà con người thường xuyên phải đối phó rằng, sự buồn nản, tự mình nó chưa đủ để làm cho người ta chết, nhưng nó là nguyên nhân chính dẫn đến việc uống rượu say sưa, nghiện hút thuốc lá, sử dụng các lọai ma túy, thuốc an thần hoặc bị suy nhược tâm lý. Từ đó, dẫn đến bệnh tim mạch và các căn bệnh nan y khác, con đường ngắn nhất đến tử vong.

Mặt khác, có một sợi dây nối liền trạng thái buồn bã của cân não đến các sinh họat ăn uống, ngủ nghỉ, giải trí và làm việc của một con người. Người mang tâm trạng buồn bã, chán chường không thiết ăn, ngủ không ngon giấc, lười biếng tập thể dục, lúc nào cũng ủ rũ, mệt mỏi, nguyên nhân cho những rối lọan tim mạch. Theo Christopher Cannon, giáo sư phụ giảng về Y khoa tại trường đại học Harvard, Hoa Kỳ, thì trạng thái buồn bã kích thích một số hóoc môn trong cơ thể tiết ra, gây Stress cho tim, khiến sự họat động của tim không được bình thường.

Một nhà nghiên cứu khác, Giảng viên Sandi Mann thuộc trường đại học Lancashire, kết luận rằng sự buồn chán không phải là không độc hại. Nó liên kết với những hình thái dồn nén tâm lý khác, làm tăng áp huyết và giảm sự miễn nhiễm của cơ thể.

Bà nói thêm: "Nhưng ai mà chả có lúc buồn bã, chán nản. Thế nên, chỉ có những người buồn kinh niên, buồn muôn thuở, mới phải lo lắng đến việc có thể chết vì buồn mà thôi".

2.

Như vậy là tôi đã phần nào tìm được lời giải đáp cho thắc mắc phi . . . văn chương của mình. Dù, trong thực tế, sự buồn tẻ vì những đơn điệu của cuộc sống, và nỗi buồn (do những mất mát, những hòan cảnh đau thương người ta phải trải qua) có khác nhau. Nhưng hai thứ ấy vẫn có chung một đặc tính là chỉ những kẻ cứ suốt đời ngồi gậm nhấm nỗi buồn của mình (buồn vong quốc, buồn tha hương, buồn vì chí lớn không  thành, buồn vì danh không tọai v…vv) mới có thể chết . . . vì bệnh tật do sự buồn bã chán chường gây ra. Còn những kẻ buồn vẩn vơ (tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn – thơ Xuân Diệu) (như tôi), buồn có lúc, buồn như một thứ . . . thời thượng, làm dáng (trong văn chương) thì vẫn cứ sống để thỉnh thỏang . . . được buồn.

Thế hệ của chúng tôi, tuy không may mà lại may. Ngày xưa, tuy mang tâm trạng buồn bã chán chường nhưng thời thế không cho phép chúng tôi cứ ngồi đó than khóc cho nỗi buồn thế kỷ của mình. Chúng tôi phải lăn xả vào cuộc chiến, chiến đấu hàng ngày với cái chết, sự thương tật, nên không có thì giờ nhiều cho nỗi buồn. Đến khi chiến tranh chấm dứt, hầu hết phải chịu đựng những khổ sở về vật chất (thiếu ăn thiếu mặc, thiếu tiện nghi đời sống) trong những trại cải tạo, nên một lần nữa, chúng tôi có rất ít thì giờ nghĩ đến những nỗi buồn (xa gia đình, nhớ người yêu . . .) của mình. Những năm tháng khốn khổ ấy, giúp chúng tôi hiểu được rằng những dằn vặt thể xác vẫn dễ chịu hơn những dằn vặt về tinh thần. Nhờ vậy, chúng tôi sống sót.

Đến bây giờ, lúc chiều tàn của cuộc đời, lại may mắn có được những phương tiện kỹ thuật hiện đại sẵn sàng bên cạnh, như các phương tiện giải trí truyền hình, phim ảnh, như máy điện tóan và đường truyền Internet, nơi chúng tôi có thể xa lánh những nỗi buồn của mình bằng cách vùi đầu vào những trang điện tử ưa thích, những họat động giao lưu trong mạng xã hội: Nhóm thư (Mailgroups), chơi Phây (Facebook) v…v.

Hãy thử tưởng tượng những người già sống quạnh quẽ trong căn nhà thênh thang, con cái đã trưởng thành, đã bay nhảy khắp tứ phương, người bạn đời có thể đã bỏ mình ra đi từ lâu hoặc còn sống thì cũng chỉ như cái bóng già nua bên cạnh. Nếu không có những họat động giúp mình quên đi những buồn tẻ hàng ngày, thì chắc chắn, quá khứ sẽ thống trị cùng với những điều bất như ý của nó. Người ta sẽ chết dần mòn (theo nghĩa đen thực sự của cái chết) vì  buồn bã chán chường, vì cô đơn quạnh quẽ. Đó là một thực tại mà rất nhiều người già Việt Nam sinh sống ở hải ngọai đang phải trải qua.

Các nhà nghiên cứu, trong khi chỉ ra những hệ quả nguy hại đến sức khỏe vì sự buồn bã, cũng đã căn cứ vào khám phá của mình, khuyên người ta nên tích cực tham gia nhiều các hình thức sinh họat xã hội mỗi khi có cảm giác buồn chán, vì sự mất mát của người thân, vì công ăn việc làm đình trệ do suy thóai kinh tế, vì nhiều những nguyên nhân khác trong đời sống.

Thực ra, những khám phá khoa học nói trên, dù đã được tiến hành một cách nghiêm túc trong thời gian 25 năm (từ 1985 đến 2009), cũng không nói được điều gì mới.(*) Công trình nghiên cứu ấy chỉ khẳng định tác hại chết người của buồn bã chán chường. Cuộc sống hàng ngày đã cho người ta nhiều dịp nhìn thấy tác hại ấy. Bởi vì buồn vốn là một thuộc tính của con người. Trong đời một con người, ai mà không trải qua những trạng thái buồn bã, chán chường. Không phải chỉ thóang qua, mà có khi trạng thái ấy kéo dài đến mức không thể chịu đựng nổi. Không phải chỉ một lần, mà rất nhiều lần trong cõi trần ai mà người ta chào đời bằng tiếng khóc oa oa. Có kẻ đã tự tìm cái chết để giải thóat mình khỏi những nỗi buồn dằn vặt, day dứt. Như vậy, buồn đến . . . chết người thì có gì là lạ!



3.

Nói đi thì phải nói lại. Cuộc sống lúc nào cũng kéo người ta đi theo với nó, nhiều khi phải rảo bước đi theo cuộc sống khiến người ta chóng mặt. Tuy không có thì giờ để buồn bã chán chường nhưng, nếu sống chỉ để chạy theo nó mòn hơi thì cũng . . . chán chường không kém. Thế nên, người ta cần những lúc dừng lại. Những lúc ngồi vẩn vơ, những lúc cảm thấy một nỗi buồn không đâu xâm chiếm tâm hồn, những lúc ngỏanh nhìn quá khứ mà tiếc nuối, mà mong ngày hôm qua quay trở lại. Và vì nỗi mong ước ấy là vô vọng, nên người ta trở nên chán chường mọi thứ của hiện tại, dù chung quanh mình đầy đủ những thứ vốn được coi là xa xỉ của một thời xưa thiếu thốn, nghèo khổ. Có lẽ, đó là nỗi buồn lành mạnh. Nỗi buồn giúp người ta trở nên người hơn, nỗi buồn giúp thi vị hóa những thói quen nhàm tẻ hàng ngày.

Thế nên, thỉnh thỏang trong những dịp hiếm hoi không bận bịu với thời khóa biểu công việc dầy đặc của mình, tôi vẫn cố tìm thì giờ cho những nỗi buồn. Thí dụ như cái ngày cuối cùng của tháng Hai hôm nay, trời đổ tuyết trắng xóa đường phố, tôi ngồi trong quán cà phê quen thuộc, nhấm nháp ly cà phê ưa thích, nhìn ra bên ngòai lạnh lẽo để cảm hơn nữa sự ấm áp bên trong, và để mặc cho nỗi buồn cuối ngày tràn ngập trong hồn.

Chỉ tiếc rằng tuyến nước mắt đã khô cạn theo với chiều dài một đời người, nên tôi chẳng còn chút nào nhỏ ra làm ẩm ướt thêm buổi cuối ngày nhòe nhọet vì tuyết và vì buồn. Dù thực sự, tôi đang cảm thấy buồn . . . muốn khóc.

Và hẳn là, nỗi buồn “thời thượng” hôm nay, chẳng thể làm ngắn hơn những ngày – vốn đã ngắn - còn lại của đời tôi.

T.Vấn

(Trích CÕI NGƯỜI, sắp xuất bản)

 

(*)Điều làm tôi ngạc nhiên là báo chí từ Anh đến Mỹ đã đối xử với công trình nghiên cứu 25 năm của hai giáo sư  Annie Britton và Martin Shipley như là một khám phá mới mẻ về tác dụng nguy hại của sự buồn chán. Khởi đi từ một bản tin ngắn của hãng thông tấn AP (Associateed Press) với tiêu đề: Can you really be bored to death?, tất cả các báo lớn ở Mỹ (như tờ USA Today), ở Anh (như tờ The Guardian) đều đăng lại tin này. Trong thế giới ảo (internet), chỉ với từ khóa là tên vị giáo sư tác gỉa công trình nghiên cứu được điền vào mục tìm kiếm của Google, tôi đã nhận được kết quả hàng mấy trăm trang mạng, từ các cơ quan nghiên cứu y khoa cho đến xã hội học, đến những trang Blog cá nhân, trang nào cũng đăng lại bản tin của AP với những lời bình, thêm mắm thêm muối của người đọc. Làm như, chỉ cho đến hôm nay, sau khi công trình nghiên cứu của Annie Britton và Martin Shipley được công bố, thế giới phương Tây mới biết được rằng người ta có thể chết vì buồn nản. Trong khi đó, Việt Nam mình ai cũng biết – dù lõm bõm – buồn nản chán chường là một trong những nguyên nhân gây chết người đáng sợ. (T.Vấn).

24/06/2019(Xem: 295)
Vào ngày 28 tháng 6, tôi sẽ tổ chức một cuộc hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2019 tại Osaka. Chương trình nghị sự của chúng tôi sẽ tập trung vào ba vấn đề chủ yếu, mỗi một vấn đề của chương trình là quan trọng một cách đặc biệt đối với châu Á.
24/06/2019(Xem: 414)
Ngả Ba Trung Lương là địa danh của mũi tàu chia hai phần đất : một là đường rẻ vào thành phố Mỹ Tho –Tỉnh Tiền Giang , đường kia là Quốc lộ 4 chạy suốt các tỉnh miền Tây đến tỉnh tận cùng đất nước là tỉnh Cà Mau .
24/06/2019(Xem: 725)
Hình ảnh Cha Nguyễn Văn Lý bị bịt miệng tại tòa án đã bị sửa đổi bởi các thành phần chống đối cộng đồng Việt Nam để bôi nhọ cộng đồng và ý nghĩa và thực tế của chế độ áp bức tại Việt Nam.
24/06/2019(Xem: 696)
Lãnh đạo một đất nước là việc lớn, có thể đưa quốc gia đến hưng vong. Thế mà, hiện nay Chủ tịch nước Tàu là Tập Cận Bình lại lâm vào thế “Tứ bề thọ địch.” Nước Tàu phải đối đầu một lúc nhiều biến động trong nước và từ các nước bên ngoài đang nghi ngờ hay muốn tiêu diệt nước Tàu.
24/06/2019(Xem: 405)
Ước tính 2 triệu người Hồng Kông xuống đường biểu tình chống Dự luật dẫn độ, vào chủ nhật 16/6/2019, và các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục được diễn ra cho thấy sách lược “một quốc gia hai thể chế” đã hoàn toàn thất bại.
24/06/2019(Xem: 381)
17 em sinh viên sắp hoặc đang theo học tại các đại học danh tiếng vùng Hoa-Thịnh-Đốn như George Mason University (GMU – Virginia), University of Maryland (UMD) & Montgomery Community College (MC) niên khóa 2019-2020 đã được tuyển chọn
23/06/2019(Xem: 734)
Ai cũng biết Thổ Nhĩ Kỳ hiện bị cai trị hà khắc dưới triều đại Erdogan. Hầu hết các nhà đối lập đều bị tìm cách cô lập. Chính Erdogan đã tuyên bố, "ai" nắm giữ chức Đô trưởng Istanbul là có thể giành được chiến thắng
23/06/2019(Xem: 1278)
việc ướp xác HCM đã được Bộ chính trị đảng Lao Động đặt ra ngay khi HCM còn sống vào năm 1967. Khi đó HCM còn sáng suốt, làm bài thơ chúc Tết năm 1968... Chắc chắn HCM phải biết quyết định ướp xác của Bộ chính trị đảng Lao Động, nhưng HCM không tỏ một dấu hiệu nào ngăn cản.
22/06/2019(Xem: 600)
kêu gọi nhà cầm quyền nước CHXHCN Việt Nam triệt để tôn trọng các quyền tự do căn bản của công dân đã được qui định trong Hiến Pháp, trong đó có quyền tự do ngôn luận, biểu tình và hội họp đã bị các luật tố tụng dân sự và hình sự tùy tiện giải thích để ngăn chận, bắt bớ; chấm dứt việc trấn áp, bỏ tù hoặc giam lỏng những dân oan đòi đất, những người biểu tình vì bảo vệ môi trường và toàn vẹn lãnh thổ; tức khắc trả tự do những tù nhân lương tâm
22/06/2019(Xem: 849)
Phương tiện kỹ thuật càng tinh xảo, con người càng dễ đi đến chỗ dối mình, dối người, hại mình, hại người, một cách tự nhiên, đến độ lòng chẳng có chút cắn rứt nào khi đã lỡ tạo ra những hậu quả xấu, làm khổ đau, thậm chí tổn hại đến sinh mệnh của kẻ khác.
22/06/2019(Xem: 872)
Liên Hiệp Quốc chọn ngày 20 tháng 6 hàng năm làm Ngày Tị nạn Thế giới-World Refugee Day, để nâng cao nhận thức về tình trạng của những người tị nạn trên khắp thế giới. Nghệ sĩ Nam Lộc, tác giả của hai nhạc phẩm tiêu biểu nói lên tâm trạng của người tị nạn Việt Nam sau năm 1975
22/06/2019(Xem: 568)
du lịch Đà Lạt thì lúc nào cũng mát dịu, nên thơ. Hoa được trồng khắp nơi ờ thành phố mộng mơ nầy. Hoa nở trên dọc theo hai bên đường từ sân bay Liên Khương về trung tâm thành phố. Hoa mọc đầy theo các sườn đồi, các con đường dốc dẫn đến những khu vực ngoại ô, làng xã ven thành phố.
22/06/2019(Xem: 533)
trong 14 năm cầm quyền bà Merkel đã thực hiện chính sách Nước Đức Trên Hết nhằm bảo vệ quyền lợi của Đức nhưng làm rạn nứt sự đoàn kết trong nội bộ Âu Châu, khối Euro và NATO. Tiêu biểu là các nước trong NATO cam kết chi tiêu 2% GDP cho quốc phòng nhưng nước Đức liên tục thất hứa chỉ dành 1.5 % GDP vào quân đội.
22/06/2019(Xem: 615)
Cách nay gần mười năm (2010) một người sưu tập tác phẩm Nôm kỳ cựu ở Sàigòn có nhường tôi vài quyển sách Nôm viết tay, trong đó có một quyển mỏng gồm 10 trang, hình như là phần còn lại của một quyển lớn hơn đã bị hư rách (?). Mười trang nầy thì hai trang cuối không quan trọng vì là những bài thơ không có gì đặc biệt. Riêng 8 trang đầu rất đáng chú ý, đó là 226 câu lục bát nói về hai đề tài
22/06/2019(Xem: 1718)
Phải chăng đây là Bản Tuyên Ngôn cuả Tổng Bí Thư kiêm Chủ Tich nước Nguyễn Phú Trọng: Sau hơn 70 năm thành lập, Đảng Cộng Sản Việt Nam đã sai lầm cai trị độc đoán toàn diện đất nước Viêt Nam, đã ngăn chận làm chậm lại tiến trình hội nhập của dân tộc vào cộng đồng nhân loại
Tin công nghệ
Kỳ 1: Ngày Âm Nhạc Hóa Tàn Tro
Khoảng cuối tháng 06/2019, hàng loạt công ty lớn của Hàn Quốc bao gồm Samsung Electronics, Hyundai Motor, Kia Motors và LG Electronics đang chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc khiến họ dễ chịu tổn thương từ sự cạnh tranh dâng cao tại địa phương, căng thẳng địa chính trị cũng như nhiều yếu tố kinh tế khác. Các yếu tố thường tác động nặng nề nhất đến những công ty lớn.
Khoảng cuối tháng 06/2019, Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) xác nhận máy tính của Phòng thí nghiệm Tên lửa đẩy (JPL) bị hack năm 2018.
Tháng 06/2019, Huawei nộp đơn kiện Bộ Thương mại Mỹ - động thái mới nhất trong trận chiến giữa Huawei và chính phủ Donald Trump. Mỹ cho rằng thiết bị viễn thông Huawei có thể bị Trung Quốc lợi dụng để gián điệp và dĩ nhiên Huawei một mực bác bỏ cáo buộc.
Khoảng giữa tháng 06/2019, các nhà lập pháp thành phố San Francisco đã bỏ phiếu đồng thuận việc cấm toàn bộ việc bán các sản phẩm thuốc lá điện tử ở thành phố. Đây được coi là 1 đòn giáng vào công ty Juul Labs, công ty sản xuất thuốc lá điện tử lớn ở Mỹ có trụ sở chính ở thành phố San Francisco.
Tính đến tháng 06/2019, cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang ngày càng leo thang. Mỹ áp đặt hàng rào thuế quan lên các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng điều đó cũng khiến các công ty của Mỹ chịu tổn thất nặng nề.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo báo cáo mới công bố, các nhà khoa học đã phát hiện ra một cặp ngoại hành tinh (exoplanet - hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời) ở một hệ sao gần chúng ta, chúng có kích cỡ tương đương với Trái Đất.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo phát ngôn viên của Google, công ty đã ngừng sản xuất hai mẫu tablet chưa ra mắt và sẽ không có thiết bị nào kế nhiệm cho chiếc Pixelbook Slate. Thay vào đó, công ty sẽ chuyển hướng nguồn lực và tập trung hơn vào dòng laptop Pixelbook.
Facebook đang có dự án cực kỳ tham vọng, tạo ra trật tự tài chính mới cùng dịch vụ tiền ảo Libra của hãng, hợp tác với 27 đối tác lớn như Visa, Uber, Mastercard, PayPal, Coinbase… Nhưng chỉ chưa đầy 48 giờ sau khi Facebook công bố dự án mới, các nhà lập pháp Mỹ đã lên tiếng lo ngại. Khoảng giữa tháng 06/2019, nghị sĩ Maxine Waters, chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính của nghị viện Mỹ đã lên tiếng cho biết Facebook nên ngừng phát triển Libra, và lôi danh sách scandal trong những năm qua của Facebook ra để biện luận cho ý kiến của bà.
Hồi đầu năm 2019, HMD Global đã phải đối mặt với búa rìu dư luận sau khi người ta phát hiện ra một số chiếc Nokia 7 Plus gửi dữ liệu thiết bị về Trung Quốc. HMD đã lên tiếng xin lỗi về sự cố. Đến khoảng giữa tháng 06/2019, hãng đã đưa ra những giải pháp nhằm đảm bảo vụ việc không tái diễn.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo các nguồn tin giấu tên của Nikkei Asian Review, Apple đang yêu cầu các nhà cung cấp chính của hãng đánh giá chi phí của việc chuyển khoảng 15% - 30% công suất sản xuất ra khỏi Trung Quốc sang khu vực Đông Nam Á, nhằm chuẩn bị cho việc tái cấu trúc một cách cơ bản chuỗi cung cấp.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo báo cáo của Wall Street Journal, các giám đốc trong ban điều hành của Google đang thảo luận về việc xóa bỏ tất cả các video dành cho trẻ em trên nền tảng YouTube. Đây được xem là giải pháp cho các vấn đề hiện tại của YouTube, khi có rất nhiều nội dung không phù hợp dành cho trẻ em xen lẫn các video thiếu nhi.
Nghiên cứu thực hiện tại Châu Âu cho biết, khi ăn một suất hải sản, các món từ động vật có vỏ như trai, hàu, sò…, người ta có thể nuốt vào bụng 90 hạt vi nhựa. Số lượng có thể thay đổi theo từng quốc gia, nhưng trung bình những người hay ăn hải sản, với các món từ động vật có vỏ, có thể nuốt vào 11,000 hạt vi nhựa mỗi năm.
Mỗi con người sinh ra đều có 20 năm để phát triển đầy đủ, tăng trưởng chiều cao, hoàn thiện các cơ quan nội tạng bên trong và cả ngoại hình bên ngoài. Nhưng rồi sau đó, tất cả chúng ta sẽ phải đối mặt với 40-80 năm lão hóa dần, bất chấp những nỗ lực của khoa học vẫn đang tìm kiếm một phương pháp giúp con người cải lão hoàn đồng.
To lớn, tươi sáng, xoắn ốc xinh đẹp, Messier 106 tỏa sáng nổi bật trong ảnh thiên văn. Trường quan sát kính viễn vọng rộng gần hai độ nhìn về phía chòm sao có bố cục bài bản Canes Venatici, gần tay cầm của Bắc Đẩu