Hôm nay,  
Việt Báo Online

Biện pháp kế tiếp cho mô hình phát triển của Trung Quốc?

28/01/201910:59:00(Xem: 651)
Biện pháp kế tiếp cho mô hình phát triển của Trung Quốc?

Biện pháp kế tiếp cho mô hình phát triển của Trung Quốc?
 

Michael Spence

Đỗ Kim Thêm dịch

  

Ngay cả khi Trung Quốc duy trì đà cải cách theo định hướng thị trường, dường như các căng thẳng với phương Tây là khó có thể được giải quyết một cách nhanh chóng. Trong khi các biện pháp để giảm những căng thẳng này có thể được thực hiện, nhưng không loại bỏ chúng được dễ dàng, vì là yếu tố chính đang định hình cho khuôn mẩu phát triển tương lai của Trung Quốc.
 

Chiến lược tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là một công trình đang tiến triển kể từ khi Đặng Tiểu Bình khởi động cải cách và mở cửa đất nước vào năm 1978. Trong 40 năm cải cách vừa qua, Trung Quốc không thể tránh các sai phạm, chính phủ đã thể hiện mong ước thích nghi cũng như khả năng điều hướng các việc chuyển tiếp phức tạp, được hỗ trợ bởi một cuộc tranh luận về chính sách trong nội bộ khá lành mạnh. Nhưng mô hình phát triển của Trung Quốc có khả năng phát triển trong tương lai như thế nào, khi các điều kiện ngoại tại đặt ra những thách thức mới cho tăng trưởng kinh tế?
 

Một đặc điểm nổi bật của Trung Quốc trong bốn thập niên cải cách là vai trò phát triển của nhà nước trong nền kinh tế, trong đó vẫn còn có bất đồng quan trọng trong nước. Một số ý kiến cho rằng nhà nước - và bằng cách nói mở rộng, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) - phải giữ một vai trò chính, để duy trì sự ổn định xã hội cần thiết cho duy trì sự phát triển kinh tế. Những người khác cho rằng thúc đẩy sự đổi mới cần thiết để đạt được thu nhập cao đòi hỏi nhà nước phải ít giống như là một người tham gia sinh hoạt thị trường và phải lảm nhiều hơn giống như là một trọng tài viên, nhà điều tiết và trọng tài cho các vấn đề ưu tiên cho kinh tế và xã hội.
 

Không còn gì là nghi ngờ, khi nhà nước đã là một thành phần chủ yếu trong sự phát triển của Trung Quốc, không chỉ bằng cách đầu tư vào các lĩnh vực như cơ sở hạ tầng và công nghệ, mà còn phục vụ là một điểm tựa cho các thị trường còn non trẻ và các định chế trong khu vực tư nhân phát triển. Sự can thiệp của nhà nước cũng là cần thiết để giúp giải quyết tình trạng bất bình đẳng và đảm bảo rằng các mô hình tăng trưởng đã bao gồm toàn diện, điều mà một mình thị trường không thể đảm đương.
 

Hơn nữa, nhà nước Trung Quốc đã phối hợp giải quyết các vấn đề không được xử lý dễ dàng hoặc có hiệu quả do các thị trường phân tán, đặc biệt như là ở các nước đang phát triển, nơi mà các thể chế thị trường và năng lực hành chính có thể ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Trong các kế hoạch ngũ niên, chính phủ Trung Quốc thiết lập các ưu tiên và kỳ vọng rõ rệt giúp đảm bảo cho các chính sách bổ sung và đầu tư xảy ra đồng thời hoặc được sắp xếp hợp lý.
 

Những người cổ vũ cho thị trường và khu vực tư nhân đóng vai trò quyết định trong nền kinh tế phần lớn đều không tranh luận về những điểm này. Thay vào đó, họ nhấn mạnh rằng sự đổi mới, tăng năng suất và tăng trưởng toàn diện đã được thúc đẩy chủ yếu bởi khu vực tư nhân đang mở rộng. Một thị trường sôi động của các ý tưởng là một phần quan trọng của mô hình này. Sự hiện diện ngày càng tăng của ĐCSTQ trong các doanh nghiệp tư nhân, can thiệp kinh tế mạnh tay và ưu tiên cho tính chính thống có thể là mối đe dọa cho sự năng động và tăng trưởng.
 

Về vai trò của nhà nước trong các doanh nghiệp tư nhân vốn dĩ thiếu trong sáng, nay đang cản trở đầu tư ra bên ngoài của các doanh nghiệp đa quốc gia Trung Quốc, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp liên quan đến an ninh mạng và quốc gia, một lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng khi các nền kinh tế thế giới chuyển nền tảng sang kỹ thuật số. Nếu Trung Quốc trở lại một mô hình mà trong đó nhà nước chiếm sở hữu tài sản trong các lĩnh vực quan trọng, thì các ngành đó có thể hoạt động kém do thiếu tinh thần cạnh tranh và thử nghiệm, nó sẽ dẫn đến việc đình trệ.
 

Điều đáng chú ý là Trung Quốc không bao giờ áp dụng mô hình quản trị doanh nghiệp có chia phần theo giá trị tham gia mà ở phương Tây áp dụng từ lâu, mặc dù phương Tây hiện đang chuyển sang mô hình có nhiều thành phần liên quan tham gia. Thay vào đó, chính quyền Trung Quốc coi các tập đoàn và thị trường tài chính là công cụ để đạt được các mục tiêu kinh tế và xã hội.
 

Do đó, theo một nghĩa nào đó, Trung Quốc đã có một loại mô hình nhiều bên liên quan. Khi mô hình quản trị theo môi trường, xã hội và doanh nghiệp đang vận hảnh tại phương Tây, các mô hình Trung Quốc và phương Tây có thể bắt đầu hội tụ, nhưng với sự khác biệt chính là ở Trung Quốc, ĐCSTQ và nhà nước đại diện cho các thành phần tham gia không phải là chủ sở hữu lợi ích hay quyền lợi công ích.

Vai trò tương đối của nhà nước và thị trường trong nền kinh tế Trung Quốc vẫn chưa được quyết định một cách dứt khoát. Các chi tiết của mô hình có thể sẽ được xác định bằng các xem xét theo thực tế và điều chỉnh theo tiến trình. Nhưng rõ ràng là để đạt được các mục tiêu công nghệ của chính quyền, như được nêu trong kế hoạch "Made Made in China 2025", sẽ đòi hỏi một khu vực tư nhân năng động và tương đối tự do, cũng như sự hỗ trợ đáng kể của nhà nước trong hình thức đầu tư vào giáo dục tiên tiến và nghiên cứu khoa học.

Những nỗ lực do nhà nước Trung Quốc chỉ đạo thúc đẩy đổi mới đã làm gia tăng căng thẳng với các đối tác kinh tế, đặc biệt là Hoa Kỳ. Nhưng Trung Quốc có thể thực hiện các biện pháp để xoa dịu các nhà phê bình, đặc biệt là bằng cách cam kết tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, xóa bỏ các rào cản phi thuế quan, thương mại xuyên biên giới và đặc biệt, và loại bỏ các yêu cầu về hợp đồng liên doanh đối với đầu tư xuyên biên giới thuộc tư nhân, nhờ thế mà việc công nghệ chuyển nhượng không bị ép buộc.

Những thách thức lớn hơn liên quan đến vai trò của nhà nước trong mối quan hệ của công nghệ và an ninh quốc gia. Các công ty doanh nghiệp  Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài phải báo hiệu một cách đáng tin cậy rằng trọng tâm của họ hoàn toàn là thương mại và họ không theo đuổi các chương trình nào khác như an ninh quốc gia. Một cam kết do nhà nước Trung Quốc loại trừ các doanh nghiệp tư nhân đa quốc gia của nhà nước từ các chương trình như vậy sẽ là một chặng đường dài. Không có chính phủ nào có thể kỳ vọng rằng từ bỏ việc sử dụng các công cụ mạng trong hoạt động gián điệp, nhưng các chính phủ có thể tránh đến việc khu vực tư nhân chịu hậu qủa.

Ngược lại, các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc dường như sẽ tiếp tục phải đối phó với các rào cản cao hơn để xóa các tiến trình kiểm soát việc đầu tư ra nước ngoài. Các doanh nghiệp nhà nước này có thể gặp các khó khăn khi xin được các khoản trợ cấp, hưởng đặc quyền thâm nhập vào nơi vay vốn với chi phí thấp và bảo vệ cạnh tranh trong nước. Về mặt cơ bản hơn, khi chính phủ đang kiểm soát các bên liên quan tham gia, tách biệt lợi ích thương mại khỏi các mục tiêu của nhà nước dường như là một thách thức không thể vượt qua.
 

Các trở ngại cho đầu tư xuyên biên giới trong lĩnh vực Internet cũng rất cao và còn tồn tại. Ở đây, những khác biệt lớn trong quy định (bao gồm cả vai trò của nhà nước đối với nội dung và quyền truy cập dữ liệu) cũng sẽ còn rất khó khắc phục, nếu không muốn nói là không thể.

Sự hội tụ với mô hình của phương Tây đang phát triển dường như là không thể đạt được trong khoàng thời gian ngắn. Tình trạng căng thẳng giữa Trung Quốc và phương Tây, đặc biệt là liên quan đến vai trò của nhà nước trên thị trường, sẽ còn tồn tại. Nhưng con đường phát triển theo định hướng thị trường chắc chắn sẽ giúp giảm những căng thẳng này. Trong sự phân chia trách nhiệm giữa nhà nước và thị trường, nếu du nhập được tính minh bạch hơn, thì sẽ loại bỏ trở ngại lớn để thúc đẩy cho sự tiến bộ.

***

Michael Spence đoạt giải Nobel về Kinh tế, Giáo sư Kinh tế tại Trường Kinh doanh Stern NYU, tác giả của The Next Convergence – The Future of Economic Growth in a Multispeed World.

Nguyên tác: What Next for China’s Development Model?

https://www.project-syndicate.org/commentary/china-development-model-tensions-with-west-by-michael-spence-2019-01

.

Sách Đỗ Kim Thêm đã xuất bản tại Amazon:

Global Governance of Competition Law and Policy: Key Issues

Hòa Bình Theo Quan Điểm Của Immanuel Kant Và Phật Giáo

Quan Điểm Của Phật Giáo Trước Các Vấn Đề Hiện Đại

Nhà Nước Pháp Quyền: Kinh Nghiệm Quốc Tế về Lý Thuyết và Thực Tế

Giới Thiệu Các Danh Tác Cổ Điển Và Hiện Đại Của Phương Tây

 

.

 

 



20/02/2019(Xem: 177)
đề nghị tài trợ sẽ giúp tăng 8% trong các khoản thanh toán cho những tổ chức chăm sóc người khuyết tật, có thêm lợi nhuận, giữ chân những người đang làm công việc này, lâu nay họ đòi hỏi để bắt kịp với vật giá leo thang ở California
20/02/2019(Xem: 919)
sử dụng một bộ cà rốt và gậy để đưa các “bạn ngoài mặt” (frenemies) yếu hơn nhiều – như Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia, Brunei – vào vòng thần phục. Tương tự như vậy, sự chia rẽ trong nhà ASEAN làm lợi cho Trung Cộng.
19/02/2019(Xem: 967)
Có lẽ đây là lần đầu tiên, và (không chừng) cũng là lần duy nhất, đám phu phen quét đường của miền Nam nước Việt được giới văn nghệ sĩ của vùng đất này (vô tình) đưa vào tác phẩm.
19/02/2019(Xem: 512)
Trên vietnamnet.vn, Giáo Sư Sử học Phạm Hồng Tung, Trường Đại Học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết Việt Nam lâu nay đã “gạt quá khứ” sang một bên nên sách giáo khoa Lịch sử gói gọn 4 câu, 11 dòng ở lớp 12, báo chí lại ít nhắc đến Chiến tranh biên giới Việt – Trung.
19/02/2019(Xem: 684)
Bắt đầu từ 1954 với tổng thống thứ 34 là ông Eisenhower, Việt Nam mới có cơ hội đóng vai trò trong lịch sử Hiệp Chủng Quốc.
19/02/2019(Xem: 1198)
Dương cầm thủ quốc tế Đặng Thái Sơn là một trong những nghệ sĩ đi đầu trong làng âm nhạc thế giới từ năm 1980, khi ông đoạt giải nhất trong cuộc thi Piano Quốc tế Chopin tại Warsaw, Ba Lan.
19/02/2019(Xem: 780)
Biển là con bé trôi sông lạc chợ, lang thang, quần áo tơi tả, đang đứng khóc mếu máo tại bờ biển Nha trang, được mẹ tôi thương hại đem về nuôi.
18/02/2019(Xem: 605)
Trong chuyến đi tìm Vết Chân Đức Phật bên Trung Quốc, tôi đến thành phố Quê Lâm, một thành phố du lịch nổi tiếng Trung Quốc. Dân số trong thành phố hai triệu nhưng mổi năm nghênh đoán khỏan 5 triệu du khách. Thành phố có nhiều công viên và thắng cảnh dộc sông Li đầy quyến rủ.
18/02/2019(Xem: 1183)
Không, không phải tôi muốn nói về những địa danh tại Việt Nam. Hội An và Chợ Nổi Cái Răng là hai cái Tết mà tôi đã tham dự. Hai cái tết lấy tên hai địa danh, được tổ chức tại Thảo Sơn Trà, đó là căn nhà đầy tiếng cười của bạn tôi: Michelle Thảo và anh Trần Sơn Vương.
18/02/2019(Xem: 1093)
Có người mẹ nào nhẫn tâm đẩy cả bầy con cái tha phương cầu thực, và khốn nạn đến nỗi mong chúng mang được cả “thế giới về” nhà. Tôi không tin ông Phúc hoàn toàn không biết gì về hiện trạng thê thảm hiện nay của tuổi trẻ VN. Ông ấy chỉ tự dối mình, và dối người cho qua nhiệm kỳ thôi
18/02/2019(Xem: 439)
kính gửi TT Donald Trump nhân cuộc họp thượng đỉnh Mỹ-Bắc Hàn tại Hà nội ngày 27-28 tháng 2 năm 2019 - nhà cầm quyền nước CHXHCN Việt Nam vẫn áp đặt một thể chế độc tài, toàn trị, một chế độ mà Tổng Thống thường tuyên bố cần phải loại bỏ trên thế giới nhự ở nước Venezuela.
18/02/2019(Xem: 1754)
Trần Độ bị khai trừ ra khỏi đảng vì ông đã yêu cầu đảng hãy bỏ Chủ Nghĩa Xã Hội, mà thành lập một cơ chế dân chủ thật sự. Tang lễ bị kiểm soát chặt chẽ. Công an có mặt bên trong và bên ngoài nhà quàn.
18/02/2019(Xem: 699)
Đời sinh viên vốn rất khó khăn và vất vả, thế mà Giáng Thu lại phải theo học một ngành mà nàng không thích. Riêng Lệ Chi – em của Giáng Thu – rất bằng lòng với cuộc sống hiện tại; vì, sau những dằng co dữ dội giữa Mẹ và nàng, nàng đã theo học phân khoa nàng thích
18/02/2019(Xem: 698)
Phỏng vấnCựu Đại Sứ Bùi Diễm. Theo thể thức lịch sử truyền khẩu (oral history) . Phim tài liệu Việt Ngữ chủ đề “Con Người và Lịch Sử: Sự Can Thiệp Của Hoa Kỳ Tại Việt Nam Qua Cái Nhìn Của Một Nhà Ngoại Giao, 1965-1975”. Bộ phim dài 17 tiếng
17/02/2019(Xem: 507)
Hội Bưởi-CVA nam Cali đã tưng bừng tổ chức mừng Tân Xuân năm Kỷ Hợi tại nhà hàng Golden Sea vào Chủ Nhật 17/2/2019. Tân Hội Trường Phạm Quang Tuấn sau lời cám ơn quan khách là cảm nghĩ mỗi khi Tết đến tâm tư lại hướng về quê hương bên kia bờ Thái Bình Dương, dù đã xa quê gần nửa thế kỷ.
Tin công nghệ
Eta Carinae có thể sắp sửa nổ tung. Nhưng không ai biết khi nào - có thể là năm sau, cũng có thể là một triệu năm nữa. Khối lượng của Eta Carinae - lớn hơn Mặt trời khoảng 100 lần - khiến nó trở thành một ứng cử viên xuất sắc cho siêu tân tinh toàn diện. Các ghi chép lịch sử cho thấy khoảng 170 năm trước, Eta Carinae đã trải qua một vụ nổ bất thường, khiến nó trở thành một trong những ngôi sao sáng nhất trên bầu trời phía nam.
Trong thời gian qua, giới công nghệ đã liên tục được thấy những hình ảnh và thông tin đồn đoán của bộ ba Galaxy S10 sắp được Samsung ra mắt. Tuy nhiên, có một thiết bị bí ẩn mà chúng ta chưa một lần được thấy hình ảnh thật sự - chiếc smartphone màn hình gập Galaxy Fold.
Khoảng giữa tháng 02/2019, GlobalFoundries, hãng gia công chip bán dẫn lớn thứ 3 thế giới sau TSMC và Samsung, đang được rao bán bởi các nhà đầu tư. GlobalFoundries đã thất bại trong việc phát triển dây chuyền sản xuất 7 nm và đang bị bỏ rơi bởi chính đối tác lớn nhất của họ là AMD.
Khoảng giữa tháng 02/2019, một số nguồn tin cho biết, những công nghệ như theo dõi dây đeo tay, giám sát video và robot phát hiện ma túy đang được sử dụng thử nghiệm trong nhà tù tại Hồng Kông.
Khoảng giữa tháng 02/2019, trong một cuộc phỏng vấn công khai đầu tiên kể từ khi con gái ông – CFO của Huawei - Meng Wanzhou (Mạnh Vãn Châu) bị bắt vào tháng 12/2018. Ông Nhậm chia sẻ với BBC rằng các cáo buộc và cáo trạng hình sự của chính phủ Mỹ bao gồm gian lận và ăn cắp bí mật thương mại sẽ chẳng bao giờ có thể “đè bẹp” Huawei.
Razer là một hãng sản xuất gaming gear nổi tiếng, nhưng lại có tham vọng lấn sân sang mảng smartphone với dòng sản phẩm Razer Phone. Được quảng bá là smartphone chơi game hàng đầu, nhưng Razer Phone vẫn vấp phải sự cạnh tranh gay gắt từ những chiếc smartphone flagship cao cấp
Các công cụ điều hướng trong Android 9 Pie đã loại bỏ sự cần thiết của nút bấm gọi lên “các ứng dụng gần đây” (Recent Apps). Do đó, cấu hình điều hướng mặc định của Android Q được giảm xuống chỉ còn hai nút: biểu tượng Home và nút Back, chỉ hiện lên khi cần thiết.
Việc những chiếc điện thoại phát nổ không còn là thông tin quá xa lạ, nhưng không có nghĩa là các công ty có thể quên đi những tai nạn đã từng xảy ra trước đây. Apple là một ví dụ điển hình, công ty đang bị một người phụ nữ khởi kiện vì chiếc iPad bốc cháy và gây nên cái chết của người chồng.
Khoảng giữa tháng 02/2019, một tài liệu xuất bản bởi Văn phòng Sáng chế và Thương hiệu Mỹ (U.S. Patent and Trademark Office) cho thấy Apple đã sở hữu bản quyền đối với hệ thống nhận dạng gương mặt dùng để mở khóa cửa xe hơi. Được biết, Apple nộp bằng sáng chế từ đầu năm 2017 nhưng đến tháng 02/2019 mới được thông qua.
Khoảng giữa tháng 02/2019, giới chức trách Anh cho rằng Facebook và các hãng công nghệ lớn khác nên tuân thủ bộ quy tắc đạo đức bắt buộc để xử lý vấn nạn tin giả, lạm dụng dữ liệu người dùng và bắt nạt các công ty nhỏ hơn.
Khoảng giữa tháng 02/2019, theo nghiên cứu mới nhất của Viện Khoa học Máy tính Quốc tế ở California (ICSI), rất nhiều ứng dụng di động đã và đang thu thập và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân của người dùng smartphone Android để định hướng quảng cáo hiệu quả hơn.
Trước đây không lâu, một số nguồn tin đã dự đoán về ống kính chuyên chụp chân dung Sony 135mm ngàm E sẽ được ra mắt vào cuối tháng 02/2019. Đến giữa tháng 02/2019, giới truyền thông đã có trên tay thư mời về sự kiện ra mắt sản phẩm mới của Sony, là ống kính Sony FE 135mm f/1.8 GM (mã SEL135F18GM). Theo trang Sony Rumors, vẫn có hy vọng vào một số ống kính ngàm E khác như 100mm f/1.4, 500mm f/4.0 và 600mm f/4.0 sẽ được ra mắt trong sự kiện.
Trong tương lai, Google Chrome sẽ chặn các website khỏi việc phát hiện xem liệu người dùng có đang sử dụng chế độ Ẩn danh (Incognito mode) hay không để đảm bảo quyền riêng tư của người dùng.
Hiện nay chất thải nhựa đang là vấn đề đau đầu của mọi quốc gia. Theo thống kê từ Liên Hiệp Quốc, trong vòng 65 năm, con người thải ra môi trường 8.3 tỷ tấn rác thải nhựa, và mới chỉ tái chế được có 9% trong số đó. Mỗi năm, 8 triệu tấn chất thải nhựa bị trôi ra biển, khiến các loài động vật gặp ảnh hưởng nghiêm trọng.
Khoảng giữa tháng 02/2019, chuyên gia phân tích Ming-Chi Kuo, người thường xuyên đưa ra những nhận định chính xác về Apple, đã công bố một bản tóm tắt các thiết bị sắp được ra mắt của Apple trong năm 2019. Theo đó, ông Kuo cho rằng Apple sẽ ra mắt một chiếc MacBook Pro 16 inch với thiết kế hoàn toàn mới, một chiếc màn hình 31 inch độ phân giải 6K, 2 chiếc iPad Pro mới và một loạt nâng cấp đáng chú ý khác.