Biện pháp kế tiếp cho mô hình phát triển của Trung Quốc?

28/01/201910:59:00(Xem: 3019)

Biện pháp kế tiếp cho mô hình phát triển của Trung Quốc?
 

Michael Spence

Đỗ Kim Thêm dịch

  

Ngay cả khi Trung Quốc duy trì đà cải cách theo định hướng thị trường, dường như các căng thẳng với phương Tây là khó có thể được giải quyết một cách nhanh chóng. Trong khi các biện pháp để giảm những căng thẳng này có thể được thực hiện, nhưng không loại bỏ chúng được dễ dàng, vì là yếu tố chính đang định hình cho khuôn mẩu phát triển tương lai của Trung Quốc.
 

Chiến lược tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là một công trình đang tiến triển kể từ khi Đặng Tiểu Bình khởi động cải cách và mở cửa đất nước vào năm 1978. Trong 40 năm cải cách vừa qua, Trung Quốc không thể tránh các sai phạm, chính phủ đã thể hiện mong ước thích nghi cũng như khả năng điều hướng các việc chuyển tiếp phức tạp, được hỗ trợ bởi một cuộc tranh luận về chính sách trong nội bộ khá lành mạnh. Nhưng mô hình phát triển của Trung Quốc có khả năng phát triển trong tương lai như thế nào, khi các điều kiện ngoại tại đặt ra những thách thức mới cho tăng trưởng kinh tế?
 

Một đặc điểm nổi bật của Trung Quốc trong bốn thập niên cải cách là vai trò phát triển của nhà nước trong nền kinh tế, trong đó vẫn còn có bất đồng quan trọng trong nước. Một số ý kiến cho rằng nhà nước - và bằng cách nói mở rộng, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) - phải giữ một vai trò chính, để duy trì sự ổn định xã hội cần thiết cho duy trì sự phát triển kinh tế. Những người khác cho rằng thúc đẩy sự đổi mới cần thiết để đạt được thu nhập cao đòi hỏi nhà nước phải ít giống như là một người tham gia sinh hoạt thị trường và phải lảm nhiều hơn giống như là một trọng tài viên, nhà điều tiết và trọng tài cho các vấn đề ưu tiên cho kinh tế và xã hội.
 

Không còn gì là nghi ngờ, khi nhà nước đã là một thành phần chủ yếu trong sự phát triển của Trung Quốc, không chỉ bằng cách đầu tư vào các lĩnh vực như cơ sở hạ tầng và công nghệ, mà còn phục vụ là một điểm tựa cho các thị trường còn non trẻ và các định chế trong khu vực tư nhân phát triển. Sự can thiệp của nhà nước cũng là cần thiết để giúp giải quyết tình trạng bất bình đẳng và đảm bảo rằng các mô hình tăng trưởng đã bao gồm toàn diện, điều mà một mình thị trường không thể đảm đương.
 

Hơn nữa, nhà nước Trung Quốc đã phối hợp giải quyết các vấn đề không được xử lý dễ dàng hoặc có hiệu quả do các thị trường phân tán, đặc biệt như là ở các nước đang phát triển, nơi mà các thể chế thị trường và năng lực hành chính có thể ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Trong các kế hoạch ngũ niên, chính phủ Trung Quốc thiết lập các ưu tiên và kỳ vọng rõ rệt giúp đảm bảo cho các chính sách bổ sung và đầu tư xảy ra đồng thời hoặc được sắp xếp hợp lý.
 

Những người cổ vũ cho thị trường và khu vực tư nhân đóng vai trò quyết định trong nền kinh tế phần lớn đều không tranh luận về những điểm này. Thay vào đó, họ nhấn mạnh rằng sự đổi mới, tăng năng suất và tăng trưởng toàn diện đã được thúc đẩy chủ yếu bởi khu vực tư nhân đang mở rộng. Một thị trường sôi động của các ý tưởng là một phần quan trọng của mô hình này. Sự hiện diện ngày càng tăng của ĐCSTQ trong các doanh nghiệp tư nhân, can thiệp kinh tế mạnh tay và ưu tiên cho tính chính thống có thể là mối đe dọa cho sự năng động và tăng trưởng.
 

Về vai trò của nhà nước trong các doanh nghiệp tư nhân vốn dĩ thiếu trong sáng, nay đang cản trở đầu tư ra bên ngoài của các doanh nghiệp đa quốc gia Trung Quốc, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp liên quan đến an ninh mạng và quốc gia, một lĩnh vực đang phát triển nhanh chóng khi các nền kinh tế thế giới chuyển nền tảng sang kỹ thuật số. Nếu Trung Quốc trở lại một mô hình mà trong đó nhà nước chiếm sở hữu tài sản trong các lĩnh vực quan trọng, thì các ngành đó có thể hoạt động kém do thiếu tinh thần cạnh tranh và thử nghiệm, nó sẽ dẫn đến việc đình trệ.
 

Điều đáng chú ý là Trung Quốc không bao giờ áp dụng mô hình quản trị doanh nghiệp có chia phần theo giá trị tham gia mà ở phương Tây áp dụng từ lâu, mặc dù phương Tây hiện đang chuyển sang mô hình có nhiều thành phần liên quan tham gia. Thay vào đó, chính quyền Trung Quốc coi các tập đoàn và thị trường tài chính là công cụ để đạt được các mục tiêu kinh tế và xã hội.


 

Do đó, theo một nghĩa nào đó, Trung Quốc đã có một loại mô hình nhiều bên liên quan. Khi mô hình quản trị theo môi trường, xã hội và doanh nghiệp đang vận hảnh tại phương Tây, các mô hình Trung Quốc và phương Tây có thể bắt đầu hội tụ, nhưng với sự khác biệt chính là ở Trung Quốc, ĐCSTQ và nhà nước đại diện cho các thành phần tham gia không phải là chủ sở hữu lợi ích hay quyền lợi công ích.

Vai trò tương đối của nhà nước và thị trường trong nền kinh tế Trung Quốc vẫn chưa được quyết định một cách dứt khoát. Các chi tiết của mô hình có thể sẽ được xác định bằng các xem xét theo thực tế và điều chỉnh theo tiến trình. Nhưng rõ ràng là để đạt được các mục tiêu công nghệ của chính quyền, như được nêu trong kế hoạch "Made Made in China 2025", sẽ đòi hỏi một khu vực tư nhân năng động và tương đối tự do, cũng như sự hỗ trợ đáng kể của nhà nước trong hình thức đầu tư vào giáo dục tiên tiến và nghiên cứu khoa học.

Những nỗ lực do nhà nước Trung Quốc chỉ đạo thúc đẩy đổi mới đã làm gia tăng căng thẳng với các đối tác kinh tế, đặc biệt là Hoa Kỳ. Nhưng Trung Quốc có thể thực hiện các biện pháp để xoa dịu các nhà phê bình, đặc biệt là bằng cách cam kết tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, xóa bỏ các rào cản phi thuế quan, thương mại xuyên biên giới và đặc biệt, và loại bỏ các yêu cầu về hợp đồng liên doanh đối với đầu tư xuyên biên giới thuộc tư nhân, nhờ thế mà việc công nghệ chuyển nhượng không bị ép buộc.

Những thách thức lớn hơn liên quan đến vai trò của nhà nước trong mối quan hệ của công nghệ và an ninh quốc gia. Các công ty doanh nghiệp  Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài phải báo hiệu một cách đáng tin cậy rằng trọng tâm của họ hoàn toàn là thương mại và họ không theo đuổi các chương trình nào khác như an ninh quốc gia. Một cam kết do nhà nước Trung Quốc loại trừ các doanh nghiệp tư nhân đa quốc gia của nhà nước từ các chương trình như vậy sẽ là một chặng đường dài. Không có chính phủ nào có thể kỳ vọng rằng từ bỏ việc sử dụng các công cụ mạng trong hoạt động gián điệp, nhưng các chính phủ có thể tránh đến việc khu vực tư nhân chịu hậu qủa.

Ngược lại, các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc dường như sẽ tiếp tục phải đối phó với các rào cản cao hơn để xóa các tiến trình kiểm soát việc đầu tư ra nước ngoài. Các doanh nghiệp nhà nước này có thể gặp các khó khăn khi xin được các khoản trợ cấp, hưởng đặc quyền thâm nhập vào nơi vay vốn với chi phí thấp và bảo vệ cạnh tranh trong nước. Về mặt cơ bản hơn, khi chính phủ đang kiểm soát các bên liên quan tham gia, tách biệt lợi ích thương mại khỏi các mục tiêu của nhà nước dường như là một thách thức không thể vượt qua.
 

Các trở ngại cho đầu tư xuyên biên giới trong lĩnh vực Internet cũng rất cao và còn tồn tại. Ở đây, những khác biệt lớn trong quy định (bao gồm cả vai trò của nhà nước đối với nội dung và quyền truy cập dữ liệu) cũng sẽ còn rất khó khắc phục, nếu không muốn nói là không thể.

Sự hội tụ với mô hình của phương Tây đang phát triển dường như là không thể đạt được trong khoàng thời gian ngắn. Tình trạng căng thẳng giữa Trung Quốc và phương Tây, đặc biệt là liên quan đến vai trò của nhà nước trên thị trường, sẽ còn tồn tại. Nhưng con đường phát triển theo định hướng thị trường chắc chắn sẽ giúp giảm những căng thẳng này. Trong sự phân chia trách nhiệm giữa nhà nước và thị trường, nếu du nhập được tính minh bạch hơn, thì sẽ loại bỏ trở ngại lớn để thúc đẩy cho sự tiến bộ.

***

Michael Spence đoạt giải Nobel về Kinh tế, Giáo sư Kinh tế tại Trường Kinh doanh Stern NYU, tác giả của The Next Convergence – The Future of Economic Growth in a Multispeed World.

Nguyên tác: What Next for China’s Development Model?

https://www.project-syndicate.org/commentary/china-development-model-tensions-with-west-by-michael-spence-2019-01

.

Sách Đỗ Kim Thêm đã xuất bản tại Amazon:

Global Governance of Competition Law and Policy: Key Issues

Hòa Bình Theo Quan Điểm Của Immanuel Kant Và Phật Giáo

Quan Điểm Của Phật Giáo Trước Các Vấn Đề Hiện Đại

Nhà Nước Pháp Quyền: Kinh Nghiệm Quốc Tế về Lý Thuyết và Thực Tế

Giới Thiệu Các Danh Tác Cổ Điển Và Hiện Đại Của Phương Tây

 

.

 

 



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đầu năm mới Qúy Mão không ai muốn nghe chuyện xui, nhưng dân gian và báo chí của đảng CSVN lại chỉ nói đến những nguy cơ tiềm ẩn đang đe dọa sự sống còn của chế độ...
✱ HĐ Tham Mưu Trưởng LQ/JCS: Tổng thống Kennedy và Johnson đều không tin tưởng vào các cố vấn quân sự của họ, vì cho rằng các tướng lĩnh và đô đốc thiếu sự tinh tế về mặt chính trị - Giới quân sự bất bình vì "coi lực lượng quân sự là công cụ để thương lượng về mặt ngoại giao". ✱ McNamara: Một khi bổ sung quân số sẽ tăng thêm chi phí về nhân sự, về chính trị và kinh tế do cuộc chiến gây ra, làm suy giảm khả năng của quốc gia một khi cuộc chiến kéo dài. ✱ JCS: McNamara chủ trương tìm kiếm một giải pháp hòa đàm về cuộc chiến - thúc giục Hà Nội đi đến bàn đàm phán hòa bình...
Cái thời bao cấp (thổ tả) ấy, may quá, đã xa như dĩ vãng. Sau khi Đảng dũng cảm nhìn vào sự thực, quyết tâm đổi mới toàn diện, và cương quyết bẻ lái con tầu tổ quốc (theo hướng kinh tế thị trường) thì bộ mặt của xã hội đã hoàn toàn thay đổi ...
Hiệp định về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris, gồm có 9 chương và 23 điều khoản. Nội dung mà Chính phủ Hoa Kỳ, Chính phủ VNDCCH, Chính phủ VNCH và Chính phủ CMLTMNVN đồng thuận không phải là thoả hiệp giữa hai phe thắng và thua, mà nhằm quy định việc ngưng mọi cuộc giao tranh, Hoa Kỳ rút quân trong vòng 60 ngày ra khỏi Việt Nam, QĐNDVN được ở lại miền Nam; bù lại, Hà Nội trao trả các tù binh Hoa Kỳ, VNCH và MTGPMN cùng hoạt động trên lãnh thổ của mình...
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.