Cao Máu Trong Trường Hợp Đặc Biệt

29/07/200000:00:00(Xem: 7270)
Lần trước, chúng tôi đã trình bầy: cao huyết áp là bệnh thầm lặng giết người (Tham Khảo, www.vietbao.com). Trong bài này, chúng ta sẽ lưu ý một số trường hợp đặc biệt, nhất là cho bệnh nhân cao máu có nhiều nguy cơ và tử vong cao. Đó là những người lớn tuổi, bị bệnh kinh niên như hư thận, bệnh tim hay tiểu đường. Bệnh cao máu của người da đen cũng có nhiều nguy cơ, nhưng không đề cập trong phạm vi bài này.

Phần thứ hai, sẽ trình bầy, khuyến khích và chỉ dẫn bệnh nhân cách tự đo huyết áp, tự theo rõi bệnh cao máu.

Trước hết là nguy cơ người già khi bị cao huyết áp:
Khi về già thường bị cao máu. 60 tới 70 phần trăm người già trên 60 tuổi bị cao huyết áp. Chữa bệnh người già bị cao máu sẽ giúp giảm tai biến mạch máu não, bệnh tim mạch, suy tim và tử vong. Tất nhiên, thay đổi lối sống vẫn là điều quan trọng nhất. Chẳng hạn không để mập, phải giảm cân, cữ ăn mặn. Nếu thay đổi lối sống mà huyết áp vẫn không xuống được, thì phải uống thuốc. Thuốc lợi tiểu hay thuốc cao máu, beta-blockers đều có khả năng giảm tử vong (S MacMahon, A Rodgers, Clin Exp Hypertens., 15: 967, 1993). Tóm lại, mục đích chính là không bao giờ nên để huyết áp cao quá 140/90.

Nguy cơ phụ nữ cao máu:
Khi đàn bà tới thời kỳ tắt kinh, nếu có cơ nguy bệnh tim mạch, tử vong còn cao hơn đàn ông. Dùng kích thích tố trị liệu, mặc dù đang bị cao máu, cũng sẽ giúp phụ nữ phòng ngừa bệnh tim mạch (Arch Intern Med, 157: 2413, 1997).
Phụ nữ khi uống thuốc ngừa thai có thể bị cao huyết áp. Nhưng, còn nguy hiểm hơn nếu phụ nữ bị mập và hút thuốc lá.
Nếu có bầu mà bị cao máu (cao máu trước khi có bầu hay khoảng 20 tuần sau khi mang bầu), cũng phải uống thuốc hạ máu. Thuốc sẽ do bác sĩ gia đình hay sản khoa định liệu.

Cao máu và bệnh tim mạch:
Nếu bệnh nhân vừa bị cao máu vừa bị bệnh tim mạch, nhưng áp xuất không kiểm soát được, sẽ có nhiều nguy cơ như bị nhồi máu cơ tim (myocardial infarction), suy tim (heart failure), và tai biến mạch máu não (stroke). Cần phải uống thuốc, kiêng mặn, tập thể dục, ráng giảm huyết áp dưới 140/90. Trong trường hợp bị đau ngực, hoặc đã từng bị bệnh nhồi máu cơ tim, vv.., và nếu phải thay đổi thuốc trị cao máu, sẽ do bác sĩ chuyên môn chỉ dẫn.

Cao máu và tâm thất trái nở lớn:
Khi bị cao huyết áp, tim sẽ ráng đáp ứng, nhưng có một lúc nào đó, tâm thất trái sẽ nở lớn. Tim nở lớn làm bệnh nhân chết bất đắc kỳ tử, hay bị nhồi máu cơ tim, và tai biến mạch máu não. Điều trị cao máu và tim lớn bên trái là làm giúp cho tim nhỏ lại. Cách hay nhất là hạ huyết áp xuống thấp. Thuốc lợi tiểu và thuốc hạ máu sẽ do bác sĩ quyết định cho phù hợp. Phần khác bệnh nhân phải cố gắng giảm cân lượng và cữ ăn mặn.

Cao máu và suy tim:
Tại Hoa Kỳ, suy tim (heart failure) vì cao huyết áp đứng hàng đầu. Kiểm soát huyết áp sẽ giúp tim hoạt động tốt. Thuốc lợi tiểu, thuốc hạ máu, thuốc trợ tim, đều giúp chữa suy tim. Nếu bị đau ngực, cao huyết áp, và suy tim thì phải thay đổi nhiều thuốc men khác nhau. Thuốc cần toa, cần bác sĩ theo rõi.

Cao máu và hư thận:
Không uống thuốc kiểm soát cao máu đàng hoàng, có thể là nguyên nhân chính sinh bệnh đau thận. Theo rõi hư thận là phải theo rõi chất creatinine và huyết áp. Kiểm soát máu cao coi là quan trọng hàng đầu, khi theo rõi bệnh thận. Phải lưu ý chất bạch đản trong nước tiểu, và không bao giờ để huyết áp cao quá 135/85. Nếu có bạch đản trong nước tiểu, nên ráng cho huyết áp xuống thấp hơn, 125/75.

Cao máu và tiểu đường:
Huyết áp bệnh tiểu đường nên hạ thấp dưới 130/85. Nếu có chất bạch đản trong nước tiểu, còn cần hạ xuống thấp hơn, dưới 125/75. Giảm huyết áp cho bệnh nhân tiểu đường là phải thay đổi lối sống, nhất là phải giảm cân lượng. Dùng thuốc hạ huyết áp cho bệnh tiểu đường phải lưu ý loại thuôc nào có hiệu qủa, ít ảnh hưởng tới mực đường trong máu, ít ảnh hưởng tới hoạt động của thận, và nhất là không che dấu triệu chứng đường xuống quá thấp.

Cao máu và cao mỡ:
Quan trọng bậc nhất trong trường hợp này vẫn là thay đổi lối sống: giảm cân lượng, giảm ăn mặn, giảm mỡ, cholesterol, không uống rượu và tập thể dục. Tất nhiên phải uống thuốc để giảm huyết áp. Loại tốt nhất là: ACE inhibitors, angiotensin-II receptors antagonists, và calcium channel blockers (KA Hunter, Pharmacy Times, November 1999).

Nói tóm lại, trị liệu bệnh cao huyết áp tùy thuộc từng trường hợp, tùy thuộc loại bệnh khác nhau, hay nguy cơ bệnh lý khác nhau. Chưa kể tới vấn đề tuổi tác, đàn ông hay đàn bà, tùy theo dân tộc khác nhau. Dù trong trường hợp nào, thay đổi lối sống vẫn là quan trọng hàng đầu. Và nhất là bệnh nhân phải tự phòng ngừa. tự đo mạch máu thường xuyên hàng ngày.

Sau đây là mấy lời chỉ dẫn giúp quý vị tự đo huyết áp ở nhà mỗi ngày:
. Đo huyết áp ngày 3 lần: trước khi ăn điểm tâm, trước khi ăn cơm tối, và 2 giờ sau khi ăn cơm tối. Đo liên tiếp 3 lần, cách 2 phút mỗi lần. Lấy 3 con số trên cộng lại chia 3. Lấy 3 con số dưới cộng lại chia 3. Lấy con số trung bình, và đó là huyết áp trung bình sau 3 lần đo. Ghi huyết áp mỗi ngày để theo rõi.
. Huyết áp có thể xuống, khi tắm hay khi ăn. Chờ 15 phút sau, đo huyết áp sẽ chính xác hơn.
. Nếu lỡ hút thuốc lá hay uống ỏcaffeineõ, sẽ lên máu. Chờ 30 phút sau hãy đo huyết áp.
. Tập thể dục xong, huyết áp sẽ xuống. Cho nên phải chờ mấy giờ sau hãy đo. Hoặc, đo huyết áp trước khi tập thể dục cũng được.
. Thường ngồi nghỉ chừng 5 phút trước khi đo máu, sẽ tốt hơn.
. Lúc đo máu nên ngồi thẳng, lưng dựa, chân ruỗi.
. Tay đo máu nên ruỗi ra, để cao ngang với mực trái tim. (BW Sax, Pharmacy Times, November, 1000).

(Ghi chú: Bài này viết với mục đích giúp nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).
Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com; Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Năm Quý Mão đã đến! Để đảm bảo trái cây họ cam quýt mà quý vị tặng người thân trong dịp Tết Nguyên đán này là hiện thân của phúc lộc, may mắn và thịnh vượng, Chương Trình Phòng Chống Sâu Bệnh & Dịch Bệnh Gây Hại Giống Cây Cam Quýt (CPDPP) đề xuất các biện pháp thực hành tốt nhất sau đây để bảo vệ giống cây cam quýt quý hóa của California trong nhiều năm tới.
Blue Shield of California Promise Health Plan (Chương Trình Bảo Hiểm Y Tế Hứa Hẹn của Blue Shield of California) đang giới thiệu Wellvolution, là chương trình bảo hiểm y tế và sức khỏe tâm thần kỹ thuật số theo lối sống có thể được lập riêng để giải quyết các nhu cầu và ưu tiên sức khỏe cá nhân.
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Gần đây, một số bạn bè gởi cho tôi qua e-mail một bài viết bằng tiếng Việt không rõ xuất xứ cảnh báo về một loại biến chủng của virus COVID mới rất nguy hiểm, rất lây lan mà lại không có triệu chứng thông thường báo trước, không phát hiện được bằng các test hiện có và không có thuốc chữa. Những “tin tức” này có vẻ không có cơ sở thực tế và có thể gây hoảng hốt không cần thiết. Hôm nay tôi xin phỏng dịch và chú thích thêm cho dễ hiểu một bài báo của CNN (1) trả lời một số câu hỏi về biến thể phụ mới nhất đang lan tràn ở Mỹ và đã có mặt tại Việt Nam.
Chúng ta đã cảm thấy hân hoan khi đón chào năm mới Quý Mão 2023 sắp đến. Mọi người chắc hẳn sẽ cùng bên nhau ăn uống. Hút thuốc và uống rượu là những điều thường được làm khi đoàn tụ với người thân và bằng hữu để đón Tết. Thế nhưng việc hút thuốc cùng nhau hay mời nhau điếu thuốc có thật sự cần thiết để đón mừng năm mới không? Tiến sĩ Shu-Hong Zhu, Giáo sư Y Học Gia Đình và Sức Khoẻ Cộng Đồng tại Đại học California, San Diego (UCSD) cho biết: “Khói thuốc lá có hơn 7.000 loại hóa chất và khoảng 70 chất trong số đó được biết là gây ung thư. Hít phải khói thuốc lá do người khác hút có thể tác hại như là tự hút và cũng có thể gây hại cho thú cưng. Cách tốt nhất để ăn mừng là tránh những nơi hút thuốc, không mời mọc thuốc lá và bỏ hút thuốc."
Người dân California gần đây đã phản đối ngành công nghiệp thuốc lá và bầu chấm dứt việc bán hầu hết các sản phẩm thuốc lá có hương vị, bao gồm thuốc lá bạc hà và thuốc lá điện tử. Các cử tri đã ủng hộ Dự luật Thượng viện (SB) 793 bằng cách bỏ phiếu “Có” cho Dự luật (Prop) 31, điều này ngăn cản những tiệm lẻ bán các sản phẩm này và khiến Big Tobacco (Nhóm Thuốc Lá Lớn) khó săn mồi và kiếm lợi từ trẻ em và nhắm vô nhiều cộng đồng khác.
Năm mèo, theo thông lệ chúng ta hãy bàn về con mèo trong y khoa. Một phần ba gia đình ở Mỹ có nuôi mèo. Trước hết là hai bệnh có thể tránh được mà mèo có thể truyền qua người, bệnh “mèo quào” do vi khuẩn và bệnh do ký sinh mà qua phân mèo có thể truyền qua người, nhất là người có thai và gây những triệu chứng nguy hiểm ở trẻ sơ sinh; và sau cùng là một bệnh di truyền làm đứa trẻ sơ sinh có tiếng khóc giống tiếng mèo kêu với nhiều dị tật quan trọng.
Hầu hết phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh đều đã quá quen thuộc với các cơn bốc hỏa mặt (hay những cơn nóng bừng khó chịu – hot flashes). Những cơn nóng bừng khó chịu đột ngột kéo đến và nhiệt độ tăng nhanh, thường kèm theo đổ mồ hôi, tim đập nhanh, chóng mặt, mệt mỏi và/hoặc lo lắng. Chúng khiến cho các bà, các mẹ bị mệt mỏi, suy nhược hơn nhiều chứ không ‘chớp nhoáng’ như tên gọi của chúng (flashes).
Tôi là bác sĩ Niall Campbell, một bác sĩ tâm lý có hơn 40 năm kinh nghiệm. Tôi từng làm việc với tư cách là cố vấn cho Sở Y Tế Quốc Gia Anh (National Health Service) cho đến năm 2002. Sau đó, tôi là trưởng ban cố vấn về chứng nghiện ngập và là bác sĩ tâm thần tại The Priory Roehampton, một bệnh viện tâm thần tư nhân ở phía tây nam London trong hai thập niên qua. Bệnh nhân của tôi phần lớn là những người trên 18 tuổi và thường thuộc nhóm khá giả; khoảng một nửa trong số họ có mua bảo hiểm y tế tư nhân, một số khác thì tự thanh toán bằng tiền túi. Về vấn đề nghiện ngập, khoảng 85% công việc tôi làm có liên quan đến rượu, bia. Nhiều bệnh nhân bị trầm cảm của tôi thường có vấn đề về bia rượu, ban đầu họ không tiết lộ, nhưng dần dà sẽ lộ ra.
Đêm dài ngày ngắn và nhiệt độ lạnh giá trong mùa đông có thể khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, không muốn hoạt động chỉ muốn ngủ vùi. Nhưng tại sao mùa màng lại ảnh hưởng đến mức năng lượng của chúng ta? Guy Meadows, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ và đồng sáng lập của The Sleep School cho biết: "Mùa đông đến kéo theo một số thách thức tiềm ẩn cho giấc ngủ, bao gồm việc giảm tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, nhiệt độ mát hơn, thay đổi đồng hồ và khả năng miễn dịch giảm", theo một trang mạng trực tuyến cung cấp các thông tin hỗ trợ dựa trên cơ sở khoa học về giấc ngủ. "Tất cả những [yếu tố] này làm rối loạn giấc ngủ, khiến bạn khó thức dậy hơn vào buổi sáng."
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.