Hôm nay,  
Việt Báo Online

Câu Chuyện Người Kalama

18/10/201800:02:07(Xem: 2020)
Câu Chuyện Người Kalama

Câu Chuyện Người Kalama

 

Nguyên Giác

 

Phải nghi trước, rồi gỡ được nỗi nghi xong, bấy giờ tin tưởng mới chắc thật. Đó là chuyện của người tộc họ Kalama ở thành phố Kesaputta thời hơn 2,500 năm về trước. Thực tế, thời nào cũng có người Kalama, chứ không phải chỉ trong thời xa xưa. Có thể đoán rằng, những người mang dòng máu Kalama mạnh nhất, hẳn là các nhà khoa học – thí dụ, như các nhà vật lý thiên tài Albert Einstein, Stephen Hawking... Chớ hòng ai thuyết phục họ tin cái gì không thuận lý.

 

Đức Phật cũng đã dạy người Kalama qua Kinh Kalama Sutta (AN 3.65), bản dịch của HT Thích Minh Châu viết, trích:

 

Này các Kalama, chớ có tin vì nghe báo cáo, chớ có tin vì nghe truyền thuyết; chớ có tin vì theo truyền thống; chớ có tin vì được kinh điển truyền tụng; chớ có tin vì lý luận suy diễn; chớ có tin vì diễn giải tương tự; chớ có tin vì đánh giá hời hợt những dữ kiện; chớ có tin vì phù hợp với định kiến; chớ có tin vì phát xuất từ nơi có uy quyền, chớ có tin vì vị Sa-môn là bậc đạo sư của mình.

 

Nhưng này các Kalama, khi nào tự mình biết như sau: “Các pháp này là thiện; Các pháp này là không đáng chê; Các pháp này không bị các người có trí chỉ trích; Các pháp này nếu thực hiện và chấp nhận đưa đến hạnh phúc an lạc”, thời này Kalama, hãy tự đạt đến và an trú!”

 

Nhà vật lý lý thuyết Albert Einstein (1879 -- 1955) từ khi chưa nổi tiếng đã nghi ngờ lý thuyết của Isaac Newton, và rồi khi Einstein tự tính toán ra các công thức về lý thuyết tương đối, cũng tự nghi ngờ rằng có thể các bài toán của ông tính sai. Nhưng rồi, thế giới khoa học công nhận lý thuyết tương đối, và trao cho Einstein Giải Nobel Vật Lý 1921.

 

Điều chúng ta muốn nói nơi đây rằng, Einstein sinh trong gia đình truyền thống Đạo Do Thái Ashkenazi Jews, rồi cậu Einstein học ba năm bậc tiểu học ở một trường Công Giáo tại Munich.

 

Nhưng rồi, sau nhiều thập niên suy nghĩ với các lý thuyết khoa học, Einstein nói rằng không hề có Thượng Đế sáng tạo nào cả.

 

Mới tuần trước, có bản tin ghi rằng một lá thư viết tay của Albert Einstein sẽ bán đấu giá ngày 4 tháng 12/2018 tại công ty đấu  giá Christie's ở New York City. Thư này viết một năm trước khi Einstein từ trần năm 1955, dự kiến bán ra được giá từ 1 triệu tới 1.5 triệu đôla.

 

Einstein viết tay lá thư này, trong tháng 1/1954, gửi triết  gia về tôn giáo học Erik Gutkind sau khi đọc nhiều sách của Gutkind về Kinh Thánh Thiên Chúa Giáo. Thư viết bằng tiếng Đức, trước tiên là ca ngợi Gutkind đã có chung một nỗ lực muốn làm tốt đẹp cho cõi nhân sinh, và rồi viết:

 

“Chữ God (Thượng Đế) với tôi không có nghĩa là gì cả, chỉ duy là một bày tỏ và là sản phẩm của sự yếu đuối của nhân loại, còn Bible (Kinh Thánh) là một tuyển tập các huyền thoại đáng kính nhưng khá là sơ khai.”

 

Cũng trong thư này, Einstein nói về huyết thống Do Thái của ông, chất vấn câu chuyện [trong Kinh Thánh] rằng Do Thái là “dân tộc được chọn.”

 

Nơi đây, chúng ta không có ý làm tổn thương những người có niềm tin như Gutkind, cũng không bàn chuyện Einstein dựa vào công thức toán nào, đúng hay sai, để đưa ra kết luận như thế -- chỉ muốn nói rằng Einstein là một người Kalama tuyệt vời.

 

Một người Kalama nổi tiếng khác: nhà khoa học Anh quốc Stephen Hawking (1942 –2018), từ thời thơ ấu đã được gọi là cậu bé Einstein. Thời trung học vào trường St Albans School, nơi đây chơi với một nhóm bạn  và rồi tình thân này kéo dài trong đời, để rồi thường xuyên gặp nhau để chơi cờ, và có những cuộc thảo luận dài về Thiên Chúa Giáo và lĩnh vực ngoại cảm.

 

Cả Einstein và Hawking đều được gọi là những nhà vật lý lý thuyết thông minh nhất trong thế hệ của riêng họ, và đều là những người khai sáng các chân trời mới cho khoa học nhân loại.

 

Mới hôm Thứ Ba 16/10/2018, báo chí loan tin rằng Hawking lên tiếng từ nấm mồ: tác phẩm “Brief Answers to the Big Questions” gồm các bài ông viết trong vài tháng cuối đời, mới phát hành, ghi rằng: “Không có Thượng Đế. Không ai chỉ huy vũ trụ này hết.”

 

Hawking cũng là một người Kalama tuyệt vời. Và rất là tế nhị, không nỡ làm nhiều người bạn trong đời buồn: sau khi ông từ trần, mới cho in sách nói rằng chẳng có Thượng Đế sáng tạo nào cả.

 

Xin nhắc lại, bài viết này cũng không có ý tranh cãi gì khác, chỉ thuần thông tin thôi.

 

Còn một nhà khoa học khác hình như cũng có tiền thân là người Kalama: ông này tên là Lal  Ariyaratna Pinnaduwage, từng là Khoa học gia cao cấp ở phòng thí nghiệm Oak Ridge National Laboratory  và là giáo sư về nghiên cứu ở đại học University of Tennessee. Ông tâm sự rằng, ông sinh ra đã là Phật Tử (vì là người Sri Lanka) nhưng không tu tập gì, chỉ tới khi về hưu năm 2009 mới nghiên cứu trở lại Phật giáo.

 

Nơi đây, chúng ta không có ý nói rằng Pinnaduwage là một người Kalama tuyệt vời, vì ông đụng chạm khá nhiều, ngay cả trong Phật giáo. Ông lập trang web có tên là Pure Dhamma, nói rằng ông đọc hết các Tạng Kinh và kết luận rằng Phật pháp thuần túy là phải trước tiên loại trừ Đại Thừa, Kim Cang Thừa (PG Tây Tạng) và Thiền Tông.

 

Như thế, ông giáo về hưu này đụng chạm quá nhiều. Trước tiên là với bản thân tôi, người tu học cả ba truyền thống trên (theo học pháp từ Chùa Tây Tạng Bình Dương, với pháp phái Lâm Tế). Cũng không tranh cãi nơi đây làm chi, chỉ ghi để biết rằng, người Kalama trong cõi này rất nhiều, và chúng ta mỗi người đều phải tự tìm kiếm.

 

Ông giáo Pinnaduwage viết rằng ông đọc nhiều bản văn nhà Phật bằng tiếng Sinhala (ngôn ngữ của Sri Lanka) nhưng các bản văn này chưa ai dịch ra tiếng Pali hay Anh văn. Ông nói rằng, theo nghiên cứu của ông, nhiều luận thư cũng phải gạt bỏ ra, vì không phải Phật pháp thuần túy (ý muốn nói là tinh ròng, không xen tạp) – trong đó phải gạt bỏ cả Thanh Tịnh Đạo Luận (Visuddhimagga) của ngài Buddhaghosa vì có pha tư tưởng Vệ Đà.

 

Tôi cũng không có ý tranh cãi với ông giáo Sri Lanka đó làm chi, vì chắc chắn rằng vị cư sĩ đó đọc quá nhiều (hiển nhiên, tôi không biết đọc các bản văn viết bằng ngôn ngữ Sinhala). Nơi đây, chỉ muốn nói rằng có rất nhiều người Kalama  trong cõi này. Kể cả, trong số đó, cư sĩ Pinnaduwage không nổi tiếng như Einstein và Hawking.

 

Tới đây, xin nói sang chuyện mình. Bản thân tôi chỉ là người cư sĩ bình thường, không phải nhà vật lý lý thuyết, cũng không phải luận sư hay pháp sư hay bất cứ những gì đáng kính trong cõi này. Nhưng có bạn đọc chất vấn rằng sao tôi có vẻ như người Kalama.

 

Câu chuyện là như thế này: tôi không hoàn toàn tin vào luận thư, dù là tiếng Pali. Tôi tin vào kinh hơn, tuy rằng cũng có kinh pha tạp. Lập trường này không xa lạ gì, vì thời xa xưa đã có quý ngài Sautrantikas không tin các bộ A Tỳ Đàm (Abhidhamma) vì cho là hậu tác. Sautrantikas còn gọi là Kinh lượng bộ, chỉ đặt nền tảng trên Kinh tạng, và đưa ra các luận cứ phản bác Luận tạng.

 

Nhìn lại, các luận thư vẫn có lợi, có nhiều chỗ phù hợp và làm sáng tỏ ý kinh, nhưng cũng có nhiều chỗ đi quá đà, nói những điểm không hề có trong kinh, nghĩa là đưa ra những ý Đức Phật không hề nói.

 

Nhiều học giả nêu ra ý này: Đức Phật không hề nói gì về 17 khoảnh khắc của tâm (17 thought moments), trong khi Luận thư nói rằng một niệm (a single thought process) gồm 17 khoảnh khắc của tâm trải dài qua ba giai đoạn sinh khởi, trụ và diệt.

 

Một số học giả cũng nêu nghi vấn về chuyện nói rằng nghiệp người phụ nữ xấu tệ hại y hệt như người có nam căn bất toàn, người bị hoạn và người chuyển giới – trong khi Đức Phật trong kinh lại nói về tất cả những ai mang thân người đều là đại cơ duyên, đặc biệt nói về người phụ nữ rất đằm thắm, rất trân trọng, khi trả lời ngài A Nan rằng khi gặp phụ nữ (nếu có khởi dị tâm) thì nên xem họ như mẹ, như chị của mình…

 

Tôi cũng ngờ vực (nhưng không chứng minh được) rằng Kinh Pháp Hoa phải do một vị Thánh Ni viết, không phải chuyện nữ quyền đời thường, nhưng hẳn là để nói lại cho đúng ý Đức Phật mà xã hội trọng nam thời kỳ đó đã làm biến dạng ý kinh.

 

Có người nói rằng Luận thư là do các bậc đại tăng kết tập. Đúng vậy. Nên nghi vấn rằng, thử giả thuyết, nếu để cho các đại tăng Thái Lan thời nay kết tập kinh điển, hẳn là quý ngài sẽ cấm vĩnh viễn thành lập Ni đoàn. Chuyện này đã là một nan đề trong Vesak 2014 tại Việt Nam, khi ngài Ajahn Brahm (một trưởng lão ở Úc châu) được GHPGVN mời đọc bài diễn văn trong Vesak vào tháng 5/2014, nhưng rồi vì áp lực các đại tăng Thái Lan, nên giờ chót không cho ngài Ajahn Brahm đọc bài diễn văn. Bài diễn văn đó có chủ đề Bình Đẳng Tính Phái trong Theravada. Xem bản tin và bài diễn văn ở đây: http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=70,11880,0,0,1,0#.W8e4TntKi70 

 

Như thế, nếu Luận thư do các đại tăng Thái Lan soạn, sẽ khác với Luận thư do các đại tăng từ Úc châu kết tập.

 

Thêm nữa, cũng có nghi vấn: nếu đại tăng Thái Lan kết tập kinh điển, hẳn là có áp lực từ vương triều Thái Lan (kiểu phong kiến là thế), trong khi đại tăng Úc châu kết tập sẽ tự do hơn.

 

Đó là chưa kể, nếu Luận thư do các đại tăng Việt Nam soạn, chắc gì quý ngài Tiến sĩ nơi phố thị có trình độ giác ngộ như một số vị ẩn tăng nơi núi rừng? Đó là chưa kể, Tiến sĩ Phật giáo học từ Miến Điện, sẽ khác với Tiến sĩ học từ Đài Loan, và hẳn sẽ khác với học từ Đại học Mỹ.

 

Nhắc lại, nơi đây không có ý làm cho chuyện mất vui, chỉ muốn nói rằng có khi nên thực hiện lời Đức Phật dạy trong Kinh Kalama.

 

Thí dụ như về Thiền Tông. Sách Vô Môn Quan nói rằng pháp này là cửa không cửa. Không cửa thì sao mà vào? Thêm nữa, Thiền Tông lại nói rằng pháp này nằm ngoài kinh điển (giáo ngoại biệt truyền)… Dĩ nhiên, quý Tổ sư tin thật như thế, và tôi đã tin thật như thế (tôi từng nghĩ, Đức Phật tuyệt vời, pháp này là không lời mà truyền dạy…).

 

Tôi từng đọc trong Kinh Thủ Lăng Nghiêm Tông Thông, Quyển I, bản dịch của Nhẫn Tế Thiền Sư, có chỗ ghi lời một vị sư hỏi Tổ Bá Trượng: “Trước đến giờ, chư Tổ đều có Mật Ngữ trao truyền cho nhau là thế nào?”

 

Tổ Bá Trượng mới đáp: “Không có lời Mật. Như Lai không có Bí Mật Tạng. Chỉ như bây giờ soi tỏ ý nghĩa cho rõ ràng, tìm kiếm hình tướng, rõ là bất khả đắc, đó là Mật Ngữ… Chỉ có lời nói, tức chẳng được chấp nhận vậy. Liễu Nghĩa Giáo đều chẳng phải là gì hết thảy (Phi), thì còn tìm kiếm Mật Ngữ nào?”

 

Trong phần Tông Thông có lời bình (hiểu là luận thư của Thiền Tông), có ghi câu: “Theo chỗ thấy của Tổ Bá Trượng, thì một chữ Mật cũng phải mửa ra luôn, Liễu Nghĩa Giáo cũng chẳng lập, mới có thể gọi là hướng lên ngàn Phật Đảnh mà đi.” (https://thuvienhoasen.org/p17a1221/quyen-i

 

Đó là các lời của Tổ Bá Trượng thoạt nghe cứ tưởng như Đức Phật không hề nói trong Kinh Tạng… Cho tới khi tôi (cũng là một người Kamala) đọc lại Tạng Pali, qua các bản dịch Anh văn, và rồi khám phá... Không ngờ Đức Phật cũng đã nói lời như thế. Từ rất xa xưa, và trở thành kinh nhật tụng xưa thật xưa. Tuyệt vời. Đâu có phải là giáo ngoại biệt truyền.

 .
 

20/11/2018(Xem: 427)
Trên đoạn đường ngắn từ cư xá trở lại trạm gác, khi đi ngang đoàn chiến đỉnh đang cặp nơi cầu tàu, Bảo Ngọc chợt nghe tiếng hát văng vẳng trong không gian tĩnh lặng của một buồi chiều: “There is a river called the River of No Return. Sometimes it's peaceful and sometimes wild and free…”
20/11/2018(Xem: 1556)
Đáng lo ngại... Mỹ cứng rắn, nối tay với Ấn Độ, Úc Châu, Nhật Bản để đưa tàu chiến liên tục tuần hành Biển Đông. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn lì lợm, cứng rắn, có vẻ như bằng mọi giá sẽ mọc rễ ở Biển Đông.
20/11/2018(Xem: 753)
BIỂN ĐÔNG -- Tổng Thống Philippines nói hồi cuối tuần ở Singapore rằng Trung Quốc đang nắm giữ sở hữu Biển Đông, rằng đó là một thực tế.
20/11/2018(Xem: 305)
WASHINGTON - Trung Cộng nên chuẩn bị cuộc đối thoại gay go khi chủ tịch Xi Jinping và TT Trump gặp mặt bên lề hội nghị thượng đỉnh G-20 họp cuối thang này tại Argentina. Tình hình thù địch này là kết quả của hội nghị APEC không đưa tới đồng thuận giữa 21 các nhà lãnh đạo của các nước châu Á và Thái Bình Dương họp tại thủ đô Port Moresby tuần qua cũng được trông đợi phủ mây u ám trên các thương lượng giữa Washington và Beijing, theo nhận định của giới quan sát.
20/11/2018(Xem: 262)
TAIPEI, Đài Loan -- Trung Cộng quậy táo bạo, nhúng tay vào bầu cử Đài Loan... Bản tin RTI ghi lời Chủ nhiệm Ủy ban Trung Hoa Lục Địa ông Trần Minh Thông: Trung Cộng nhúng tay vào bầu cử, gây phản cảm trong dân chúng Đài Loan.
20/11/2018(Xem: 241)
WASHINGTON - Phân tích của CIA đưa tới kết luận: vụ thủ tiêu nhà báo Khashoggi, cộng tác viên của Washington Post là làm theo lệnh của thế tử bin Salman – thực tế này đưa khủng hoảng trong quan hệ song phương giữa Washington và Riyadh tới 1 bậc mới.
20/11/2018(Xem: 537)
TIJUANA - Phần đầu của “đoàn lữ hành” là hàng ngàn di dân Trung Mỹ tìm đường vuợt biên vào Hoa Kỳ quá cảnh Mexico, đã tới Tijuana, là thành phố sát phía nam biên giới Hoa Kỳ, để thấy dân địa phương phản đối.
20/11/2018(Xem: 124)
LONDON - Thủ Tướng Theresa May tái tục nỗ lực vận động các giới ủng hộ cuộc thương lượng Brexit – bà cả quyết với các giới doanh thương và chính khách: qua bản dự thảo hơn 500 trang, EU đã thỏa thuận hoàn toàn kế hoạch Brexit của UK.
20/11/2018(Xem: 180)
TEHRAN - Nhân dịp lên tiếng tại Shura Council (là HĐ tư vấn tối cao), vua Salman của vương quốc Hồi Giáo Saudi Arabia hô hào cộng đồng quốc tế ngăn cấm các chương trình nguyên tử và phi đạn của Iran – nhà vua cũng nhắc lại chủ trương hậu thuẫn các nỗ lực của LHQ để kết thúc cuộc chiến Yemen. Đây là phát biểu công khai đầu tiên của Vua Salman từ sau vụ nhà báo Khashoggi bị giết tại lãnh sự quán Istanbul ngày 2-10.
20/11/2018(Xem: 139)
JERUSALEM - Chính quyền Netanyahu vừa thoát nguy cơ sụp đổ, khi 1 thành viên quan trọng của liên hiệp rút lại đe dọa tẩy chay. Chính khách Naftali Bennett, thủ lãnh của Jewish Home, báo hiệu ý định rút lui, nhưng báo tin hôm Thứ Hai “Tiếp tục làm việc”. Thủ Tướng Netanyahu đang vận động các bộ trưởng tiếp tục làm việc – khủng hoảng bắt đầu khi bộ trưởng quốc phòng Lieberman từ chức để phản đối ngưng bắn với Gaza, là phần lãnh thổ Palestind dưới quyền kiểm soát của tổ chức vũ trang Hamas.
20/11/2018(Xem: 128)
HÀ NỘI - TT Ấn Độ Ram Nath Kovind đang công du Vietnam – ông tuyên bố : quan hệ hợp tác Ấn/Việt đã đưa tới những thành tựu đáng kể, và nhiều kết quả tốt đẹp đang chờ đợi.
20/11/2018(Xem: 117)
KABUL - Nhà ngoại giao Zalmay Khalilzad, là đặc phái viên Hoa Kỳ phụ trách hòa giải Afghanistan, tỏ ý hy vọng đạt tới hưu chiến với quân nổi dậy Taleban trước cuộc bầu cử TT Tháng 4-2019.
20/11/2018(Xem: 119)
KUALA LUMPUR - Viên chức điều tra tham nhũng lại thẩm vấn cựu Thủ Tướng Najib Razak về các tố giác tham nhũng – lần này, ông Najib phải trả lời về các điểm bất minh trong dự án cung cấp điện cho các trường học nông thôn tại tỉnh bang Sarawak.
Tin công nghệ
Tại sao 'Oumuamua đang có quỹ đạo khác đi so với dự kiến ban đầu ​? Năm 2017, vật thể liên sao* có tên 1I / 2017 U1 'Oumuamua đã trở thành tiểu hành tinh đầu tiên được biết đến từ không gian liên sao** xuất hiện qua Hệ Mặt Trời của chúng ta.
Khoảng giữa tháng 11/2018, IBM và Đại học Columbia đã công bố hai chương trình tăng tốc blockchain, nhằm giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp trong không gian đổi mới theo quy mô.
Khoảng giữa tháng 11/2018, trong thông báo mới nhất của Google AI, hệ thống AI sử dụng deep learning có tên LYNA – LYmph Node Assistant – đã vượt qua bài kiểm tra khả năng chẩn đoán ở những bệnh nhân đến giai đoạn ung thư vú lan đến các hạch bạch huyết.
Tính đến khoảng giữa tháng 11/2018, Windows 10 hiện đang được Microsoft phát triển một phiên bản mới có thể chạy tốt trên các thiết bị sử dụng con chip ARM, có nghĩa là các phần mềm của bên thứ 3 cũng cần phát triển các sản phẩm của mình để có thể hoạt động ổn định trong hệ sinh thái.
Motorola Moto Z3 đã gây thất vọng khi ra mắt với vi xử lý Snapdragon 835 lỗi thời và Moto Mod 5G, giúp Moto Z3 trở thành smartphone 5G đầu tiên trên thế giới nhưng chưa thể ứng dụng thực tế. Sự chú ý hiện đang tập trung vào chiếc Moto Z tiếp theo, sẽ ra mắt vào đầu năm 2019.
Khoảng giữa tháng 11/2018, một số nguồn tin cho biết, ông Carlos Ghosn, người đang giữ chức chủ tịch kiêm CEO của hãng Nissan bị bắt sau khi cuộc điều tra nội bộ của công ty đã phát hiện ra hành vi che giấu những khoản thu nhập của mình đối với cơ quan tài chính Nhật Bản suốt nhiều năm.
Khoảng giữa tháng 11/2018, một số nguồn tin cho biết, Samsung đang đặt niềm tin khá lớn về công nghệ mạng 5G và đang nỗ lực phát triển các thiết bị mạng 5G, nhằm dẫn đầu xu hướng và chiếm lợi thế lớn trước các đối thủ như Huawei.
Khoảng giữa tháng 11/2018, theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Microbiome, nhóm các nhà nghiên cứu từ Đại học Oregon đã kết luận rằng những nơi trong nhà tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời có khả năng chứa ít vi khuẩn hơn những nơi tối tăm.
Một ngày nọ khi thức dậy, thời tiết thay đổi khiến cơ thể chúng ta phát ban và nổi mẩn đầy người. Hoặc nghiêm trọng hơn, ta cảm thấy tim đập nhanh, lên cơn hen suyễn và khó thở sau khi tiếp xúc với một tác nhân lạ nào đó trong không khí, chẳng hạn như lông mèo hoặc phấn hoa. Đó là những biểu hiện thường thấy của dị ứng. Thật khó hiểu tại sao thời tiết và một sợi lông mèo có thể khiến cơ thể ngứa ngáy và phồng rộp lên. Trong trường hợp cá biệt, dị ứng còn gây sốc phản vệ và giết người.
Có thể nói Windows 10 October Updater là một trong những bản cập nhật nhiều lỗi nhất, từ tự động xoá file, cho đến không tương thích với các máy dùng chip AMD cũ,... cùng với đó, một lỗi nghiêm trọng khác cũng xuất hiện trên bản Windows mới
Khoảng giữa tháng 11/2018, trang Bloomberg đưa tin, Apple đang tích cực tuyển dụng vị trí kỹ sư phần mềm tại thành phố San Diego, nơi đặt đại bản doanh của Qualcomm. Động thái mới được cho nhằm chiêu dụ nhân tài của Qualcomm về để phát triển chip xử lý và modem không dây cho Apple
Đây là Trăng khuyết. Nhiều người đã quen thuộc với một vầng Trăng tròn, khi toàn bộ mặt của Trăng được chiếu sáng bởi Mặt trời; hay Trăng lưỡi liềm, khi chỉ có một phần Mặt Trăng được thắp sáng. Tuy nhiên, khi có hơn một nửa Mặt Trăng được chiếu sáng, nhưng vẫn chưa phải là đầy đủ toàn bộ, pha này được gọi là Khuyết.
Trước đây, chúng ta đã biết có một quần thể vi khuẩn sống trong ruột người, chúng ảnh hưởng đến tiêu hóa, hệ miễn dịch, sức khỏe tổng thể, thậm chí cả gen và cảm xúc của chúng ta. Cũng ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy cho quy mô đáng ngạc nhiên của hệ vi sinh vật người.
Khoảng giữa tháng 11/2018, trang Reuters đưa tin, BlackBerry vừa ra giá 1.4 tỷ USD để mua lại công ty AI và an ninh mạng Cylance – nổi tiếng với công nghệ AI cho phép tìm và ngăn chặn lỗi hổng bảo mật trước khi chúng bị khai thác. Đây là thương vụ hứa hẹn sẽ củng cố vị trí công ty phần mềm bảo mật của BlackBerry, sau khi hãng từ bỏ mảng phần cứng.
Cũng giống như khoa học dinh dưỡng thay đổi theo từng ngày, khiến các hướng dẫn ăn uống cần phải được cập nhật thường xuyên, khoảng giữa tháng 11/2018, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh HHS đã ban hành một bản hướng dẫn người dân tập thể dục mới, dựa trên những gì mà khoa học thể chất phát hiện được trong 10 năm gần đây.