Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trung Quốc, Nhật Bản và Trump của Mỹ

08/10/201810:53:00(Xem: 1981)

Trung Quốc, Nhật Bản và Trump của Mỹ

Joseph S. Nye

Đỗ Kim Thêm dịch

  

Các nỗi lo của Nhật Bản về các chính sách theo định hướng và bảo vệ cho "Mỹ là đầu tiên" của Donald Trump là không ngạc nhiên. Khi hai năng lực phòng thủ của hai đồng minh không đối xứng, thì phe phụ thuộc nhiều hơn sẽ phải lo nhiều hơn về mối quan hệ đối tác.
 

Vấn đề chiến lược quan trọng ở Đông Á là sự trỗi dây về quyền lực của Trung Quốc. Một số nhà phân tích tin rằng Trung Quốc sẽ tìm kiếm một hình thức bá quyền ở Đông Á mà nó sẽ dẫn đến xung đột. Không giống như châu Âu, Đông Á không bao giờ hoàn toàn đồng ý với những điều kiện của những năm thuộc thập niên 1930, và các phân hoá trong thời Chiến tranh Lạnh sau đó đã hạn chế việc hòa giải.
 

Hiện nay, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tung ra một cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và các đàm phán với Nhật Bản nhằm mục đích giải quyết vấn đề thặng dư thương mại của Nhật Bản với Hoa Kỳ. Trong thông báo gần đây về các đàm phán song phương trì hoãn việc đe dọa áp thuế xe hơi của Trump với Nhật Bản, các nhà phê bình lo ngại rằng Trump có thể đẩy Nhật Bản tiến đến gần Trung Quốc hơn, khi chủ tịch Trung Quốc là Tập Cận Bình sẽ dự trù tổ chức một cuộc hội nghị thượng đỉnh với Thủ tướng Shinzo Abe vào cuối tháng này.

Sự cân bằng quyền lực giữa Nhật Bản và Trung Quốc đã thay đổi đáng kể trong những thập niên gần đây. Trong năm 2010, GDP của Trung Quốc vượt qua Nhật Bản khi được tính bằng đô la (mặc dù nó vẫn còn đứng xa phía sau Nhật Bản theo cách tính theo bình quân đầu người). Không ai còn nhớ là cách đây gần hai thập niên trước, nhiều người Mỹ sợ sẽ bị Nhật Bản, không phải là sợ Trung Quốc, vượt qua. Các sách vở dự đoán Khối Thái Bình Dương do Nhật Bản lãnh đạo sẽ loại trừ Hoa Kỳ, và thậm chí cuối cùng là sẽ có một cuộc chiến với Nhật Bản. Thay vào đó, trong thời  của Tổng thống Bill Clinton, Hoa Kỳ tái khẳng định liên minh an ninh với Nhật Bản đồng thời chấp nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc và ủng hộ việc Trung Quốc tham gia vào Tổ chức Thương mại Thế giới.(WTO)
 

Vào những năm đầu của thập niên 1990, nhiều nhà quan sát tin rằng liên minh Mỹ-Nhật sẽ bị từ bỏ như một di tích của thời Chiến tranh Lạnh. Các căng thẳng về thương mại đã lên cao độ. Thượng nghị sĩ Paul Tsongas đã vận động cho tổng thống vào năm 1992 theo khẩu hiệu, "Chiến tranh Lạnh kết thúc và Nhật Bản đã thắng." Chính quyền Clinton bắt đầu một chiến dịch công kích Nhật Bản, nhưng sau quá trình trong hai năm đàm phán, Clinton và Ryutaro Hashimoto, sau đó là Thủ tướng, đã đưa ra lởi tuyên bố vào năm 1996 rằng liên minh là nền tảng cho sự ổn định Đông Á sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhiên, có một mức độ bất ổn sâu xa hơn, và mặc dù hiếm khi thể hiện công khai, nó liên quan đến mối quan tâm của Nhật Bản là khi Mỹ quay sang hướng Trung Quốc, Nhật Bản sẽ chịu thiệt. Khi tôi tham gia đàm phán việc tái khẳng định liên minh vào giữa những năm 1990, các đối tác Nhật Bản của tôi, ngồi quanh một chiếc bàn được trang sức với hai lá cờ quốc gia phủ lên, chúng tôi hầu như không thảo luận chính thức gì về Trung Quốc. Nhưng sau đó, trong giờ giải khát, họ hỏi liệu nước Mỹ sẽ chuyển trọng tâm từ Nhật Bản sang Trung Quốc không, khi sức mạnh nước này tăng trưởng.

Những lo lắng như vậy không đáng ngạc nhiên: khi năng lực phòng thủ của hai đồng minh không đối xứng, một phe phụ thuộc nhiều hơn sẽ phải lo lắng nhiều hơn về mối quan hệ đối tác. Trong những năm qua, một số người Nhật đã lập luận rằng Nhật Bản sẽ trở thành một quốc gia “bình thường” với đầy đủ khả năng quân sự. Thậm chí một số chuyên gia còn cho rằng Nhật Bản bỏ một số nguyên tắc chống vũ khí hạch tâm và phát triển vũ khí hạch tâm. Nhưng các biện pháp như vậy sẽ gây ra nhiều vấn đề hơn là sẽ giải quyết. Ngay cả khi Nhật Bản đã có các biện pháp trở thành một quốc gia "bình thường" (bất kể điều khoản đó có thể ngụ ý gì đi nữa), thì Nhật Bản vẫn không bằng sức mạnh của Hoa Kỳ hay Trung Quốc.



Hiện nay, Nhật Bản có hàng loạt các mối quan tâm mới về việc bỏ rơi của Mỹ. Các chính sách bảo vệ và định hướng theo “Mỹ là đầu tiên” của Trump đặt ra rủi ro mới cho liên minh. Sự rút lui của Trump trong mối quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) là một cú đánh Nhật Bản. Trong khi Abe đã khéo léo ứng đối trước tính ích kỷ của Trump để ngăn chận tình trạng xung đột, sự khác biệt quan trọng vẫn còn. Việc áp đặt thuế thép và nhôm của chính quyền Trump dựa vào vào các lý do an ninh quốc gia gây ngạc nhiên cho Abe và đã gây thêm bất an tại Nhật Bản.

Chính quyền Trump cũng gợi ý rằng các đồng minh của Mỹ ở châu Á nên làm nhiều hơn để tự bảo vệ và công khai đặt vấn đề về giá trị của các lực lượng Mỹ được triển khai sắp tới. Một số nhà phân tích tự hỏi liệu các hành động của Trump sẽ buộc Nhật Bản phải tự bảo hiểm việc đánh cược và xác định lợi thế của mình đối với Trung Quốc không. Nhưng điều đó khó xảy ra ở giai đoạn này. Trong khi các lựa chọn như vậy có thể được khám phá, Nhật Bản sẽ vẫn còn hạn chế, đứng trước những lo ngại của Nhật Bản về sự thống trị của Trung Quốc. Liên minh với Mỹ vẫn là lựa chọn tốt nhất - trừ khi Trump đi xa hơn nhiều.

Cho đến nay, liên minh vẫn còn mạnh đáng kể. Abe đã  tiếp xúc khá sớm với Trump, vị Tổng thống đắc cử, gặp ông lần đầu tiên tại Toà nhà của Trump ở New York và sau đó trong các chuyến thăm tại Washington DC, và Mar-a-Lago, tư dinh của Trump ở Florida. Mối quan hệ giữa Abe và Trump cho phép Ngũ Giác Đài duy trì sự hợp tác chặt chẽ về các vấn đề an ninh. Bắc Triều Tiên đã giúp tập trung sự quan tâm của liên minh và tạo cơ hội cho Trump đảm bảo với Nhật Bản rằng Hoa Kỳ đứng sau Nhật Bản “100%”.

Cả Abe và Trump đều ủng hộ chiến lược “áp lực tối đa” chống lại Bắc Triều Tiên, họ làm việc tích cực để xây dựng sự hỗ trợ quốc tế cho các lệnh trừng phạt của cơ quan Liên Hiệp Quốc. Trong khi đó, Nhật Bản đã công bố một khoản đầu tư mới và lớn vào việc phòng thủ hoả tiển đạn đạo và hợp tác trong sự phát triển hỗn hợp. Mặt khác, thái độ đảo ngược đáng ngạc nhiên của Trump đối với nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong-un sau khi hội nghị thượng đỉnh của họ vào tháng 6 đã khiến Nhật Bản lo ngại về một thỏa thuận của Mỹ tập trung vào vấn đề hoả tiển liên lục địa và bỏ qua các hoả tiển tầm trung mà nó có thể đụng đến Nhật Bản.

Lập luận của Trump về việc chia sẻ gánh nặng cũng đã gây lo ngại. Trong khi kinh phí quốc phòng của Nhật Bản hơn 1% GDP một chút, nó đóng góp cho sự hỗ trợ đáng kể của nước chủ nhà. Theo ước tính của Bộ Quốc phòng Mỹ, chính phủ Nhật Bản trả khoảng 75% chi phí hỗ trợ cho lực lượng Mỹ tại Nhật Bản. Chỉ riêng năm nay, chính phủ Nhật đã lên ngân sách 197 tỷ yên (1,7 tỷ đô la) để chia sẻ chi phí, 226 tỷ đô la yên (2 tỷ đô la Mỹ) để tái phối trí lực lượng Hoa Kỳ, và 266 tỷ yên (2,3 tỷ đô la) trong nhiều loại hỗ trợ chung, trong số các chi phí liên quan đến liên minh.
 

Trong một phần tư thế kỷ trước, khi chính quyền Clinton công nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc đã tạo ra một sự cân bằng quyền lực trong ba nước ở Đông Á. Nếu Mỹ và Nhật Bản duy trì liên minh, họ có thể định hình môi trường mà Trung Quốc phải đối mặt và giúp điều hoà quyền lực ngày càng tăng của mình. Nhưng điều đó sẽ phụ thuộc vào việc chính quyền Trump có duy trì thành công liên minh Mỹ-Nhật Bản hay không.

***

Joseph S. Nye, Jr., Giáo sư Đại học Harvard và là tác giả của cuốn Is the American Century Over?

Nguyên tác: China, Japan, and Trump’s America

https://www.project-syndicate.org/commentary/japanese-american-alliance-remains-strong-by-joseph-s--nye-2018-10

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoạt động chính trị nội bộ cộng đồng gốc Việt vốn không được truyền thông dòng chính để tâm, ngoại trừ dăm báo chí địa phương vẫn thường đưa tin về các ứng viên gốc Việt ra tranh cử hay thắng cử vào các chức vụ dân cử địa phương trong mỗi mùa bầu cử.
Vào ngày 16/10/2020, một nam giáo viên Pháp dạy lịch sử đã cho học trò cả lớp xem những bức hý họa châm biếm Nhà Tiên Tri Mohammad để chứng tỏ quyền tự do ngôn luận đã bị chặt đầu ở một địa điểm gần trường học của ông ở ngoại ô Paris.
Việt Nam có chu kỳ lịch sử năm trăm năm: 500 năm thịnh, 500 năm suy. Dân tộc ta đang ở cuối thời kỳ suy thoái năm trăm năm vừa qua (hậu Lê, Nguyễn, Tây thuộc, Cộng sản thuộc), đang tiến dần vào giai đoạn chuyển tiếp sang 500 năm hưng thịnh sẽ tới (Đại Việt 2000).
OECD dự đoán đến cuối năm 2021 GDP Trung Quốc tăng trưởng 10% trong khi GDP Hoa Kỳ chỉ trở lại bằng năm 2019 [1], trong lúc Âu Châu và Nhật Bản mất thêm nhiều năm nửa mới phục hồi. Như vậy nếu thương chiến tái khởi động hiệp 2 thì Trung Quốc vừa ở thế mạnh hơn trước lại càng dễ dàng chia rẽ các nước Tây Phương.
Nếu các cuộc thăm dò dư luận phản ảnh trung thực trên lá phiếu cử tri thì cựu Phó Tổng thống Dân chủ Joe Biden sẽ là Tổng thống Mỹ thứ 46 sau cuộc bầu cử ngày 3/11 (2020).
Kinh nghiệm của tôi với chế độ cộng sản tuy ngắn nhưng (chắc) đủ. Ngay sau khi họ chiếm được miền Nam, những sợi giây thun ở đây cũng đã lật đật thun nhỏ ngay lại. Những trang sách hay những cái bao ni lông cũng thế, cũng đang trắng tinh liền vội vã biến thành sắc mầu đen xỉn.
Bàn chuyện ma quỷ là một việc vô cùng nguy hiểm vì đây là một vấn đề rất nhạy cảm được thiên hạ liệt vào loại mê tín dị đoan. Tin ma hay không tin ma là quyền tự do của mỗi người. Xin đừng phán xét.
Tôi đến thăm nhà sách Tú Quỳnh từ sáng sớm thứ Bảy 18 tháng 10, 2020, cốt để nhìn lại một nơi chốn thân quen của người Việt tị nạn ở Quận Cam, trước khi nó đóng cửa vĩnh viễn. Cơn lốc đại dịch Covid 19 chưa qua mà hậu quả thảm hại đã giáng xuống khắp nơi từ nhân mạng tới tài chánh và bao nhiêu món ăn tinh thần cũng theo đó mà ra đi.
Nhân khi đọc bài Thành Tựu Niết bàn của Cư sỹ Nguyên giác Phan Tấn Hải, chúng tôi xin phép kết hợp với thuyết big bang của Stephen Hawking và tiến trình giác ngộ của Đức Phật, và sự sống và chết theo Phật giáo để luận bàn về Niết bàn, giải đáp thắc mắc đức Phật chết rồi đi về đâu? Đây chỉ là khởi niệm mới lạ, biết đâu tương lai sẽ có người chứng minh được.
Phiên toà xử người dân Đồng Tâm cùng cái án tử hình, chung thân dành cho con cháu cụ Kình đã phủ xuống tâm trạng u ám cho tất cả chúng ta. Nhưng sự việc không dừng ở đó, công an đã bắt giam nhà báo Phạm Đoan Trang, đồng tác giả của ấn bản “Báo Cáo Đồng Tâm”.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.