Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tiếng Việt: Quá Trình Hình Thành Và Phát Triển

08/10/201809:38:00(Xem: 579)
Tiếng Việt: Quá Trình Hình Thành Và Phát Triển

TIẾNG VIỆT: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
 

Mục sư Phan Phước Lành, Tiến sĩ

“Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi!  Mẹ hiền ru những câu xa vời.  Ầu ơi, tiếng ru muôn đời.”

Tiếng Việt là một báu vật diệu kỳ mà Trời đã ban cho dân tộc Việt Nam.  Hậu tự sinh ra và được hưởng một kỳ công như vậy, thật lòng mà nói, chúng ta phải biết ơn những người đã dày công tạo nên Tiếng Việt.

Quá trình hình thành và phát triển Tiếng Việt có thể chia ra bốn giai đoạn như sau:

Chữ Việt Cổ (Trước Thế Kỷ Thứ Hai)

Chữ Hán (Từ Thế Kỷ Thứ Hai)

Chữ Nôm (Từ Thế Kỷ Thứ 10)

Chữ Quốc Ngữ (Từ Thế Kỷ Thứ 17)

 

CHỮ VIỆT CỔ 

Người Việt đã có ngôn ngữ riêng của mình trước khi bị đô hộ bởi nhà Hán từ phương Bắc.  Nước Văn Lang thời các Vua Hùng đã có ký tự.  Bằng chứng cụ thể nhất là thời kỳ Trống Đồng Đông Sơn (700TCN – 100SCN) đã có ghi khắc chữ Việt Cổ.

blank

Nhiều cây bút của Việt Nam như Hà Văn Tấn, Lê Trọng Khánh, Bùi Văn Nguyên, Trần Ngọc Thêm, Vương Duy Trinh, Trương Vĩnh Ký, và ngay cả những nhà nghiên cứu nước ngoài như Anh, Pháp, Mỹ và Trung Quốc đều đã khẳng định: Việt Nam xưa đã có chữ viết riêng trước khi chữ Hán du nhập vào.  Gần đây thầy giáo Đỗ Văn Xuyền có một bài nghiên cứu thật hay về đề tài này sau khi đã tìm đến 18 ngôi đền cổ để nghiên cứu về chữ Việt thời các Vua Hùng.

 

CHỮ HÁN

Chữ Hán là một dạng chữ viết biểu ý của tiếng Trung Quốc.  Chữ Hán đã du nhập vào Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam và tạo nên một vùng có sự ảnh hưởng của văn hóa Hán Tộc. 

Có ý kiến cho rằng chữ Hán đã hiện diện ở Việt Nam từ trước Công Nguyên.  Tuy nhiên, ý kiến này không được chấp nhận bởi nhiều nhà nghiên cứu.  Theo Đào Duy Anh, chữ Hán du nhập vào Việt Nam dưới thời của Thái thú Sĩ Nhiếp (137-226).  Gần 1000 năm Bắc Thuộc, hầu hết các thi văn khắc trên bia đều bằng chữ Hán.

 

CHỮ NÔM

Chữ Nôm là chữ của người Phương Nam để phân biệt với chữ Hán của người Phương Bắc.  Nôm có nghĩa là Nam.  Chữ Nôm được thành hình sau khi có hệ thống âm Hán Việt (âm của người Việt đọc chữ Hán) hiện hữu vào thời kỳ cuối nhà Đường (618-907) đầu nhà Tống (960-1279) tức là thế kỷ thứ 8 và 9.  Như vậy chữ Nôm chính thức hình thành sau thế kỷ thứ 9.  Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng chữ Nôm được chính thức hình thành dưới thời của Ngô Quyền chiến thắng quân Nam Hán trong trận Bạch Đằng (938), chấm dứt thời kỳ Bắc Thuộc, mở ra một thời kỳ độc lập lâu dài cho Việt Nam.

Thế kỷ 18-19 là thời kỳ cực thịnh của chữ Nôm.  Những nhà thơ nhà văn lớn xuất hiện trong thời kỳ này như Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan, Ngọc Hân Công Chúa, Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Du, Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Khuyến, Chu Mạnh Trinh, Tú Xương…

Các Tác Phẩm Chữ Nôm Nổi Tiếng

  • Thạch Sanh, thể Lục Bát, Khuyết danh, cuối thế kỷ 18
  • Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu, giữa thế kỷ 19
  • Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca, dưới triều vua Tự Đức
  • Lưu Bình Dương Lễ, 788 câu Lục Bát, Khuyết danh
  • Cung Oán Ngâm Khúc, 356 câu Song Thất Lục Bát, Nguyễn Gia Thiều
  • Phạm Công Cúc Hoa, 4610 câu Lục Bát, tác phẩm dài nhất, Dương Minh Đức Thị
  • Truyện Kiều, 3254 câu Lục Bát, tác phẩm nổi tiếng nhất, Nguyễn Du.

 

CHỮ QUỐC NGỮ

Tôi xin được chia sự thành hình và phát triển chữ quốc ngữ là bốn giai đoạn:

Giai đoạn phôi thai (Thế kỷ 17 đến 1932)

Giai đoạn phát triển (1932-1945)

Giai đoạn thăng hoa (1945-1975)

Giai đoạn phát huy (1975 đến hiện tại)
 

Giai Đoạn Phôi Thai (Thế kỷ 17 đến 1932)

Chữ Quốc Ngữ được hình thành từ  khoảng đầu thế kỷ 17 khi các giáo sĩ Tây Phương phiên âm Tiếng Việt bằng mẫu tự La-tinh để học, tiếp cận và truyền giáo cho Người Việt.  Tập thể của các giáo sĩ này là J. Roiz, G. Luis, C.Borri, Gaspar d’ Amaral, Antonio Barbosa và những người dân Việt đã giúp họ học tiếng Việt  (Trần Ngọc Thêm 2001, Đặc san Văn Lang 1992).  Tên gọi chữ quốc ngữ được dùng để chỉ chữ quốc ngữ lần đầu tiên vào năm 1867 trên Gia Định Báo (Matthew A. Marcucci, 2009 “Rendering Sinograms Obsolete: Vietnamese Script Reform and the Future of Chinese Characters”). 

blank

Khi mới ra đời, bộ chữ này có rất nhiều khiếm khuyết như chưa có các dấu thanh, chữ viết dính liền nhau và thiếu nhiều nguyên âm cũng như một số phụ âm đơn (đ, x, v) và phụ âm kép (ch, tr, gh, nh).  Cho đến khi Giáo sĩ Alexandre de Rhodes xuất bản cuốn Từ điển Việt-Bồ- La năm 1651 thì chữ Quốc ngữ mới thực sự được hoàn chỉnh và chuẩn hoá (Trần Văn Giàu, Thanh Lãng, Hoàng Xuân Việt, “Chữ Quốc ngữ trên đất Sài-gòn Gia- định những TK XVII –XVIII-XIX”, không rõ năm xuất bản). 

Những nhà văn tiền phong ấy là Trương Vĩnh Ký, Hình Tịnh Của, Trương Minh Ký, đã sáng tác văn chương, đẩy mạnh việc truyền bá chữ quốc ngữ. Trong đó Trương Vĩnh Ký soạn và cho in ra quyển Chuyện Đời Xưa vào năm 1867, còn Hình Tịnh Của soạn quyển Đại Nam Quốc Âm Tự Vị, in năm 1895. Họ đã là những nhà văn lớn, gây thành những phong trào tiên phong sau nầy.
 

Trương Vĩnh Ký Pétrus.  Tên thật của ông, là Trương Chánh Ký sau đổi thành Trương Vĩnh Ký, tên thánh là Jean Paptiste, tên chữ là Pétrus, tự Sĩ Tải. Vì vậy người ta thường viết tên ông là Pétrus Jean Paptiste Trương Vĩnh Ký, sanh ngày 6 tháng 12 năm 1837 tại làng Vĩnh Thành (tục danh Cái Mơn).  Dưới đây là một bài thơ của ông.

  Quanh quanh quẩn quẩn lối đường quai,
  Xô đẩy người vô giữa đời này.
  Học thức gửi tên con sách nát,
  Công danh rốt cuộc cái quan tài.
  Dạo hòn, lũ kiến men chân bước,
  Bò xối, con sùng chắt lưỡi hoài!
  Cuốn sổ bình sanh công với tội,
  Tìm nơi thẩm phán để thừa khai.

blank 

Giai Đoạn Phát Triển (1932-1945)

1932-1945 là thời kỳ nở rộ của văn chương chữ Quốc Ngữ.  Trong giai đoạn này, chính quyền thuộc Pháp muốn tăng cường ảnh hưởng của tiếng Pháp và hạn chế ảnh hưởng của tiếng Hán tại Việt Nam.  Sự giảm sút của chữ Hán cũng dẫn đến sự suy giảm của chữ Nôm.  Dầu vậy, người Việt đáp ứng với Tiếng Pháp rất hạn chế, vì thế chính quyền thuộc địa Pháp bất đắc dĩ phải chấp nhận sự hiện hữu của chữ Quốc ngữ về văn tự.  Dựa vào cơ hội này các nhà trí thức Việt Nam muốn thoát khỏi sự ảnh hưởng của Hán ngữ và Pháp ngữ bằng cách vận động ủng hộ chữ Quốc ngữ trong công cuộc phổ biến tân học và lan truyền tư tưởng yêu nước.  Các phong trào cải cách như Hội Trí Tri, Phong Trào Duy Tân, Đông Kinh Nghĩa Thục và ngành báo chí mới hình thành đã góp phần quan trọng vào việc truyền bá chữ Quốc ngữ.  

Tiếp theo những cuốn truyện của các nhà văn quốc ngữ tiên phong trong gần hai thập niên đầu thế kỉ XX là các nhà văn Hồ Biểu Chánh và Hoàng Ngọc Phách vào thập niên thứ ba thế kỷ XX, đến những cuốn tiểu thuyết lãng mạn đầu tiên – Hồn bướm mơ tiên (1933) của Khái Hưng và Bướm trắng (1942) của Nhất Linh.  Chí sĩ Phan Bội Châu dùng thơ truyền thống để viết thư cho đồng bào mình (Hải ngoại huyết thư, Ngục trung thư, Lưu cầu huyết lệ tân thư,…), dùng văn chương quốc ngữ để soạn niên biểu (Phan Bội Châu niên biểu), viết văn tế (Văn tế Phan Châu Trinh).

 

Các thể loại văn chương “tổng hợp” như tiểu thuyết - phóng sự (Cơm thầy cơm cô, Kĩ nghệ lấy Tây – Vũ Trọng Phụng, Việc làng – Ngô Tất Tố, Đồng quê – Phi Vân); Truyện ngắn-trữ tình hóa (Hai đứa trẻ, Dưới bóng hoàng lan, Cô hàng xén, Quyển sách bỏ quên, Tình xưa, Sợi tóc – Thạch Lam; Tình trong câu hát, Làng, Bến nứa – Thanh Tịnh); truyện ngắn-kịch hóa (Kép Tư Bền, Người ngựa, ngựa người, Mất cái ví, Tinh thần thể dục – Nguyễn Công Hoan; Bộ răng vàng, Bà lão lòa –Vũ Trọng Phụng); truyện ngắn-tiểu thuyết hóa (Chí Phèo, Đời thừa, Lão Hạc, Dì Hảo, Nửa đêm – Nam Cao; Mợ Du – Nguyên Hồng).
 

Giai Đoạn Thăng Hoa (1945-1975)

Thơ nhạc Tiền Chiến và Văn Chương Miền Nam đã góp phần làm thăng hoa chữ Quốc Ngữ.  Được hưởng một thể chế chính trị tự do, bên trong vĩ tuyến 17 là một mảnh vườn trăm hoa đua nở cho sự phát triển của văn chương và nghệ thuật bằng chữ Quốc Ngữ.

Cuộc di cư năm 1954 đã thay đổi bộ mặt văn học nghệ thuật miền Nam những nơi hoạt động mạnh là Huế, Qui Nhơn, Nha Trang, Cần Thơ và nhất là Sài Gòn. Sài Gòn đã là nơi sinh hoạt báo chí và văn học nghệ thuật chủ yếu.  Nhiều nhà báo và văn nghệ sĩ gốc miền Trung và Bắc đã đến lập nghiệp hoặc cộng tác.  Giai đoạn văn học này có sự đóng góp của nhiều nhóm văn nghệ, tư tưởng hay tập trung ở các tạp chí như Sáng Tạo, Quan Điểm, Văn Hóa Ngày Nay, Nhân Loại, Văn Đàn, Bách Khoa, Văn Học, v.v.  Văn học miền Nam trước 1975 đã chứng tỏ một sức sống mãnh liệt, đa dạng, khai phóng, rộng mở đón nhận những trào lưu hoa văn học thế giới đông-tây.

Chữ Quốc Ngữ rất đa dạng là vì chức năng ghép thêm nhiều ngôn ngữ khác vào như chữ Hán, chữ Pháp, chữ Anh…
 

Giai Đoạn Phát Huy (1975-Hiện Tại)

Tiếng Việt khá phong phú trong lãnh vực văn chương, đặc biệt trong thơ ca, nhưng còn giới hạn nhiều trong các lãnh vực chuyên môn như y khoa và công nghệ.  Chúng ta, Người Việt trong và ngoài nước, cần phải phát huy Tiếng Việt để đáp ứng nhu cầu phát triển của thế giới đặc biệt trong các lãnh vực như: Khoa học, Khoa công nghệ, Khoa y, Khoa tâm lý, Khoa luật, và những lãnh vực mà chúng ta đang tiếp cận với thế giới văn minh nhưng còn giới hạn nhiều về ngôn ngữ. 

Vài đề nghị:

  • Tiếp tục sử dụng tiếng Việt cách thăng hoa và tích cực làm động lực cho giới trẻ yêu mến và học tiếng Việt.  Nhất là ở Hải Ngoại, khi con em chúng ta quen tiếng Anh và không thấy nhu cầu học tiếng Việt, làm sao để các cháu yêu thích Tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi chúng ta.
  • Tăng cường hợp tác để dạy và phát huy Tiếng Việt tại nhà cũng như tại các trung tâm Việt Ngữ cách có hiệu quả.
  • Thành lập một Hàn Lâm Viện Chữ Quốc Ngữ Hải Ngoại để phát huy tiếng Việt một cách đúng đắn và chuẩn mực.  Hàn Lâm Viện này có thể lên tiếng khi có những cá nhân hay tổ chức cố ý sửa đổi Tiếng Việt cách lệch lạc như trường hợp của thầy giáo Bùi Hiền.
  • Tạo nên những từ vựng mới cho những lãnh vực chuyên môn vì có rất nhiều lãnh vực chuyên môn luôn biến chuyển mà Tiếng Việt chưa có hoặc chưa đủ từ vựng để sử dụng khiến chúng ta phải vay mượn rất nhiều tiếng nước ngoài.

 



21/10/2018(Xem: 327)
tại Trung Tâm Công Giáo Little Saigon vào lúc 1:30 đến 5 giờ chiều Thứ Bảy ngày 20 tháng 10 năm 2018. Các tiết mục văn nghệ đấu tranh đặc sắc của ca nhạc sị Tín Ngô, Erlinda, Thanh Thanh, Ái Phương
21/10/2018(Xem: 216)
Tiểu Luận (của/về) Phùng Nguyễn (tuyển tập tiểu luận) và Tháp Ký Ức và Bùa Phép Ở Đường Bourbon (tập truyện ngắn) tại Phòng Hội Toà Soạn Người Việt vào Chủ Nhật 11/11/2018
21/10/2018(Xem: 332)
với các phần thưởng giá trị dành cho các em vào ngày Thứ Sáu, 26 tháng 10, tại nhà hàng M-Lounge số 5015 W. Edinger Ave. Santa Ana
21/10/2018(Xem: 1254)
Úc lại lâm vào khủng hoảng chính trị với một Quốc hội treo khi cử tri tại đơn vị bầu cử Wentworth bầu cho ứng cử viên độc lập Kerryn Phelps vào Hạ viện thay thế cựu Thủ Tướng Malcolm Turnbull
20/10/2018(Xem: 480)
đây là tác phẩm quan trọng vào cuối đời của nhà báo Bùi Tín... mỗi một chúng ta nên có trong tay một tuyển tập giá trị nầy để có thể đọc kỹ và thấy rõ những lời tâm huyết và sự đóng góp lớn lao của ông
20/10/2018(Xem: 866)
Đây là chiếc guốc của một cô gái trẻ ném thẳng vào mặt bà Chủ tịch HĐND TP HCM Nguyễn Thị Quyết Tâm tại Hội nghị tiếp xúc cử tri quận 2 vào sáng ngày 20/10/2018. Đây cũng là ngày lễ kỷ niệm Phụ Nữ VN trên toàn quốc
20/10/2018(Xem: 267)
Xin hãy lắng nghe dịch giả tâm sự, "Quyển sách này của Đức Đạt Lai Lạt Ma kêu gọi tuổi trẻ hãy đứng lên Làm Một Cuộc Cách Mạng hầu kiến tạo một thế giới an bình và tự do hơn
20/10/2018(Xem: 510)
trong nước, hai chữ “đối tượng” được dùng loạn xà ngầu và quái đản. Cái gì cũng “đối tượng”. Một người đang uống cà-phê bị một kẻ côn đồ tới gây sự cũng gọi là “đối tượng”.
20/10/2018(Xem: 572)
Kể từ tháng 8/2018, thị trường địa ốc tại miền Nam California đột nhiên chậm lại, nhiều căn nhà rao bán với giá mới thấp hơn giá cũ từ $10000 đến $20000. .. Nhiều căn khác đã đăng trên 100 ngày mà chưa có người mua
20/10/2018(Xem: 1149)
Ông Hegel, một triết gia người Đức vào thế kỷ 18 đã để lại một câu nói nổi tiếng cho nhân loại về cái giá mà chúng ta phải trả cho sự Tự Do:
20/10/2018(Xem: 522)
Bão mạnh và sóng thần ở châu Á khiến hàng ngàn người thiệt mạng, hàng ngàn người mất tích; tàn phá nhà cửa, tài sản công và tư, thiệt hại vô kể. Bão lớn quét qua miền Đông và Đông nam nước Mỹ cũng lấy đi mạng sống của ba mươi người và hàng ngàn người còn mất tích… Hàng trăm ngàn người vẫn còn phải chịu đựng sự lụt lội, mất điện, lạnh giá, thiếu nước uống. Trong khi đó, gió Santa Ana như mọi năm đã thổi về, mang hơi nóng hầm hập sau cơn mưa rỉ rả một ngày một đêm của miền Tây nam. Lá thu cuốn theo gió, tràn ra đường nhựa, chạy đuổi theo xe cộ ngược xuôi. Những hàng dây điện giăng mắc qua các phố nhỏ lung lay như đưa võng dưới cơn nắng vàng hanh. Có mùi gì khét lẹt như khói xăng hay tro ẩm của nạn cháy rừng tháng trước, còn phảng phất trong không khí của ngày vào thu. Trời vần vũ mây xám. Phố chợ vẫn tấp nập những người là người. Các bích chương quảng cáo bầu cử với tên ứng viên rất lớn và nổi bật, trưng đầy ở các góc đường.
20/10/2018(Xem: 342)
Đỗ Mười, cựu Tổng Bí thư và cựu Thủ tướng, Trần Đại Quang, đương kim Chủ tịch nước, cả hai chết trước sau chỉ mươi ngày. Theo thói lề dân gian, «miệng ăn cá, ăn mấm», thường nói đó là «chết trùng». Cái chết trước nhằm giờ linh, kéo theo cái chết sau của người thân trong họ. Quang và Mười, về liên hệ, còn hơn 2 người trong họ, tuy không cùng huyết thống, nhưng cùng đảng là cùng nhịp thở giống nhau, cùng giấc mơ giống nhau, cùng động tâm giống nhau nên sự ứng nghiệm của giờ linh phải bén nhạy hơn những người cùng máu huyết mà suy nghĩ lại khác nhau, nguyện vọng không giống nhau. Theo kinh nghiệm dân gian đó, không biết có ai đang chờ coi «giờ trùng» sẽ còn ứng nghìệm ở đồng chí nào khác nữa của hai người đó hay không?
20/10/2018(Xem: 640)
(Lời Tòa Soạn: Tác giả bài viết là ông Thắng Đỗ, hành nghề Kiến Trúc Sư tại San Jose và đã từng giữ chức Chủ Tịch Ủy Ban Quy Hoạch Thành Phố)
19/10/2018(Xem: 1376)
Song Ngọc- người đã viết những ca khúc hay góp phần vào kho tàng âm nhạc Miền Nam tự do. Miền Nam đã mất vào tay Cộng Sản vào cuối tháng 4 năm 1975 để từ đó bao nhiêu di sản văn hóa văn minh của Việt Nam Cộng Hòa
19/10/2018(Xem: 385)
Vào lúc 1:30pm, ngày thứ Bảy 13/10/2018 một cuộc họp mặt các vị dân cử với cử tri cộng đồng người Việt tại San Jose do Câu Lạc Bộ Truyền Thông Báo Chí Bắc California tổ chức đã diễn ra tại Trung Tâm Văn Hóa Việt Mỹ San Jose
Tin công nghệ
Apollo 12 là chuyên bay thứ hai đưa con người đổ bộ lên Mặt Trăng. Địa điểm hạ cánh được chọn gần vị trí của tàu Surveyor 3 – phi thuyền không người lái đã hạ cánh trên Mặt trăng ba năm trước đó.
Khoảng giữa tháng 10/2018, các chuyên gia có quan hệ chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới đã trình bày những tùy chọn để sử dụng blockchain trong mua sắm Chính phủ điện tử hoặc mua sắm công điện tử (e-GP).
Khoảng giữa tháng 10/2018, Facebook chính thức bổ nhiệm Nick Clegg, cựu Phó Thủ tướng Anh, làm lãnh đạo Truyền thông Quốc tế của hãng - một quyết định được coi là cú sốc với toàn bộ máy chính trị Anh.
Tính đến tháng 10/2018, bảo mật vẫn là vấn đề khiến Facebook đau đầu khi có hàng loạt những đợt hack bị phanh phui, khiến uy tín của công ty suy giảm nghiêm trọng. Để giải quyết vấn đề, một số nguồn tin cho là Facebook đang trong quá trình hỏi mua nhiều công ty an ninh mạng lớn
Khoảng giữa tháng 10/2018, Micron công bố kế hoạch mua lại số cổ phần của Intel tại IM Flash Technologies – công ty được 2 hãng đồng sáng lập từ năm 2005, nhằm phát triển các công nghệ bộ nhớ. IM Flash hiện có một nhà máy sản xuất bán dẫn tại Lehi, bang Utah dành riêng cho hoạt động sản xuất bộ nhớ 3D Xpoint được Intel dùng trên Optane. Sau khi giao dịch hoàn tất, Intel sẽ ký với Micron một hợp đồng cung ứng bộ nhớ 3D Xpoint bởi thoả thuận hợp tác giữa 2 hãng ký kết từ trước sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2019.
Tháng 10/2018, Samsung đã ghi danh một sáng chế liên quan tới công nghệ cảm biến vân tay quan học dưới màn hình. Galaxy S10 ra mắt đầu năm 2019 rất có thể sẽ được trang bị công nghệ mới.
Khoảng giữa tháng 10/2018, lần đầu tiên trong lịch sử, một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế đã chứng minh được rằng máy tính lượng tử có sức mạnh tính toán vượt trội so với máy tính thông thường.
Khoảng giữa tháng 10/2018, vận tải hàng không siêu thanh ghi nhận thêm bước tiến bộ khi GE Aviation tiết lộ dòng động cơ mới có tên Affinity, hứa hẹn sẽ giúp những chiếc máy bay phản lực dân sự bay nhanh hơn vận tốc âm thanh.
Ai cũng biết rằng hút thuốc lá gây nhiều tác hại cho sức khỏe, nhưng rất nhiều người vẫn không bỏ được thuốc lá. Tổ chức y tế thế giới gọi hút thuốc là một đại dịch toàn cầu, và đây là nguyên nhân tử vong duy nhất có thể ngăn ngừa được trên thế giới. Mỗi năm, có từ 5 đến 6 triệu ca tử vong do hút thuốc lá. “Có thể ngăn ngừa” có nghĩa là chúng ta hoàn toàn có thể chủ động không hút thút để bảo vệ sức khoẻ cho chính mình và những người xung quanh. Nên nhiều nhà nghiên cứu vẫn luôn tìm cách giúp người hút thuốc cai nghiện, từ việc chế vaccine nhằm ngăn cảm giác thư giãn của nicotine cho đến dùng xung từ truyền tới não để giảm bớt sự phụ thuộc vào nicotine.
Khoảng giữa tháng 10/2018, Apple đã chính thức xác nhận thời điểm diễn ra sự kiện ra mắt thế hệ iPad và MacBook mới vào ngày 30/10/2018. Địa điểm tổ chức tại Nhà hát Opera Howord Gilman, New York, Mỹ lúc 10h sáng EDT.
Android Pie hay Android 9.0 là một bản cập nhật lớn của hệ điều hành Android. Nó đi kèm với rất nhiều tính năng mới như giao diện Material mới, cải thiện thời lượng pin... Khoảng giữa tháng 10/2018, Sony đã công bố lịch trình cập nhật lên phiên bản Android mới cho các thiết Xperia của hãng.
Được chụp lúc gần nửa đêm ở địa phương, bức tranh toàn cảnh đêm mùa thu này nối tiếp mái vòm của dải Ngân Hà băng qua đường chân trời phía bắc từ High Fens, Công viên Tự nhiên Eifel (Eifel Nature Park) ở biên giới Bỉ và Đức.
Khoảng giữa tháng 10/2018, một số nguồn tin cho biết, Trung Quốc có kế hoạch táo bạo xây dựng một Mặt trăng nhân tạo sáng gấp 8 lần Mặt trăng thật.
Khoảng giữa tháng 10/2018, sàn đấu giá trực tuyến eBay đã đệ đơn kiện chống lại Amazon với cáo buộc cho rằng sàn thương mại điện tử đang lôi kéo bất hợp pháp những người bán hàng có giá trị cao bằng cách xâm nhập vào hệ thống nhắn tin nội bộ của eBay.
Khoảng giữa tháng 10/2018, IBM, hãng công nghệ khổng lồ của Mỹ, đã chính thức ra mắt mạng lưới theo dõi thực phẩm dựa trên blockchain, Food Trust, sau 18 tháng thử nghiệm.