Hôm nay,  
Việt Báo Online

Lê Lạc Giao Đồng Hành Với ‘Nhân Chứng’ Thời Gian?

08/09/201800:00:00(Xem: 540)
Lê Lạc Giao Đồng Hành Với ‘Nhân Chứng’ Thời Gian?
BIA sach MOT THOI NHAN CHUNG
Bìa sách.

 
Du Tử Lê

 
Từ ngày chính phủ Mỹ có chương trình HO, dành riêng cho người tù cải tạo, những nạn nhân của chế độ CSVN thì, số lượng hồi ký, bút ký hay chuyện về những đời tù được xuất bản cũng gia tăng theo thời gian.

Tuy nhiên, với tôi, đa số những truyện ký loại này, thường có tính chủ quan, với ngọn lửa hận thù nóng hực. Rất chính đáng. Nhưng chính sự “chính đáng” kia, đã là vạch phấn giới hạn tính khách quan, cần thiết, làm nên gía trị tác phẩm. Thản hoặc, chúng ta cũng có vài truyện ký ra khỏi “khuôn mẫu” vừa kể. Nhưng đó lại là những mảnh rời, những góc khuất đặc thù của một số nhân vật nào đấy. Chúng không đại diện số đông, cũng không mang tính xuyên suốt một giai đoạn lịch sử của nhân chứng khách quan. Những nhân chứng với kiến thức thực tế sâu rộng ở nhiều lãnh vực, bên cạnh vốn liếng đời sống trại tù…

Gần đây, khi tác phẩm “Một thời nhân chứng” (CMTNC) của Lê Lạc Giao, xuất bản, truyện dài này đã dấy lên trong tôi tin tưởng: Tác phẩm như một bản đồ khởi đầu (tuy chưa chi tiết lắm), những chỉ dấu quan trọng, cho một nhìn lại khả tín ở nhiều lãnh vực - - Dù chỉ giới hạn trong 7 năm sau cùng (1968-1975) của cuộc chiến cận đại, 20 năm Quốc / Cộng ở miền nam Việt Nam.

Với tôi, truyện dài CMTNC giải mã được phần nào, về một giai đoạn lịch sử phức tạp, rối nùi, không chỉ liên quan tới hai ý thức hệ đối nghịch: Tự do và độc tài - - Mà còn là một vùng đất, một dân tộc bị nhìn như một cơ hội để chia chác, trao đổi quyền lực bởi nhiều cường quốc!  

Cuốn truyện dài dầy gần 650 trang, khổ 5.5 x 8.5 khiến tôi biết chắc mình sẽ không có thì giờ để đọc ngay, từ trang đầu, đến cuối; nhưng vì háo hức, tôi đã chọn cho mình hình thức nhắm mắt mở một trang sách nào đó (như bói Kiều) để được đọc sớm…

Trang sách tôi mở ra mang số 548, là chương thứ 13 với tiểu tựa “Ở đây cũng có con người”.

Chỉ với tiểu tựa này không thôi, nó cũng đã mang lại cho tôi, những cảm xúc mâu thuẫn, chập chờn giữa hai cực bi thảm và lạc quan.

Vào sâu hơn chương truyện, dài mấy chục trang chữ in này, tôi nghĩ,  dường như tác giả đã sớm hiển lộ cho người đọc thấy một cái nhìn khác về trại tù. Về cải tạo. Đó là cái nhìn của một nhà văn ở vị trí nhân chứng, dù họ Lê có hơn 7 năm tù từ Nam ra Bắc.

Tôi muốn nói tới những trang văn xuôi, không chỉ ghi nhận tiêu cực mà, còn lấp lánh tích cực.

Tôi muốn nói tới những trang văn xuôi xao xuyến thơ mộng, nồng nàn tình yêu. Một hòa nhập ý nghĩa, giữa một tù nhân và thiên nhiên (nguồn sữa sự sống).

Tôi nghĩ, có dễ nhờ đứng ở vị trí “nhân chứng”, nên Lê Lạc Giao đã có được cái bình thản (hiếm hoi), khi viết về thời gian bị “tẩy não”:

“Nhiều đêm, Hiếu suy nghĩ, anh giống như một khối vật chất dơ bẩn từ trong  ra ngoài, và chính cán bộ Cộng Sản đang tìm cách làm sạch bằng nhiều cách. Anh nhớ đến ‘tẩy não’ và thầm so sánh, có lẽ họ không nói sai, ‘mình cần phải tẩy não!’ Nhưng không biết có được như ý họ hay không và phải mất thời gian bao lâu mới sạch sẽ được cái đầu vốn dơ bẩn của mình?” (CMTNC, tr. 551)

Và, cũng rất bình thản khi họ Lê nhận ra:

“…Triết học duy vật do cán bộ ở trại cải tạo giảng dễ hiểu hơn nhiều. Hiếu cảm giác mọi thứ hiểu biết từ kinh nghiệm cô đọng giản dị dần dần theo thời gian cải tạo. Tâm hồn anh cũng dường như co lại như chiếc bao tử mỗi ngày thường không chứa quá sáu củ khoai lang; và buổi tối nằm trong mùng, Hiếu hay nghe bụng mình réo gọi.” (CMTNC, tr. 553)

Nhưng không vì thế mà nhà-văn-nhân-chứng Lê Lạc Giao không có những giây phút thả hồn, nhập lại vào nguồn sữa thiên nhiên của nhân loại:

“…Tiếng cuốc đất đều đặn xen tiếng gió luồn trong từng vạt lá buông gợi lòng người tù nhớ một thứ gì đó thật xa vời! Hiếu dừng cuốc lắng nghe âm thanh xào xạc của rừng lá, ngước mắt thẫn thờ nhìn các phiến mây trắng đục lững lờ trên nền trời u ám. Rồi rền vang âm ỉ tiếng mưa xa vọng về một mùa ký ức. Nơi đó cô đọng một nụ hôn hoàn toàn tan rã, nhưng chút dư vị mỏng manh tươm thấm vào trí não lại kéo dài bất tận. Nụ hôn ấy vượt qua bao rào cản chính trị, len lỏi vào sâu tận mọi ngóc ngách của tâm hồn Hiếu. Anh chợt ngây ngô đờ dẫn, liếm môi và trên làn da của mười đầu ngón tay, gợn cảm giác đôi mông rắn chắc của Cầm đêm say rượu tám năm trước.” (CMTNC, tr. 564, 565).

Những ghi nhận về tương quan hữu cơ giữa thiên nhiên và bẩm sinh vượt cao khỏi vật chất của con người, như trích đoạn trên, rải rác khá nhiều trong CMTNC. Những mô tả mang nhiều thi tính ấy của Lê Lạc Giao, một cách chủ quan, khiến tôi liên tưởng tới những trang văn xuôi thơm thảo thi ca trong trường thiên “Bác sĩ Zhivago” của Boris Pasternak. (*) Và, tôi tự hỏi với thời gian, rồi đây, ai sẽ “tẩy não” ai?

Nhắc tới thời gian tôi cũng tìm thấy trong CMTNC của họ Lê, một nhân chứng bất ngờ, đặc biệt: Nhân-chứng-thời-gian.

Với tôi, CMTNC không chỉ mang tới người đọc nhiều chỉ dấu dự báo khả năng trả lời được câu hỏi lớn, về toàn cảnh chiến tranh VN, trong  một giai đoạn - - Mà, tác phẩm này còn hé lộ cho ta thấy, nhân-chứng-thời-gian đã đồng hành với họ Lê, từ con chữ đầu tiên, tới con chữ cuối cùng - - Như thể thời gian cũng đã nghiêng vai gánh vác một phần thảm nạn và, chữ, nghĩa chất đầy đôi quang gánh lầm than tổ quốc, trên vai định mệnh oan, nghiệt:  

“Ngày hôm nay hơn tám năm trôi qua, từ một nụ hôn tình ái đầu tiên cho đến bảy năm tù tội, Hiếu lúc nào cũng thấy mình ngây thơ và vô tội. Với tình yêu anh ngây thơ và trong ván bài chính trị anh vô tội.  Anh bảo ‘tôi không có tội gì ngoài tội sinh ở miền Nam! Việc này hoàn toàn ngoài ý muốn bản thân, thế nên tôi vô tội!’ Hiếu viết rõ như thế trong nhiều bản tự khai của mình và chỉ một lập luận suốt bảy năm cải tạo.Tuy nhiên, không cán bộ Cộng Sản nào phê phán anh đúng hay sai, và chỉ chiếc bóng thời gian là nhân chứng duy nhất cuộc đời tù tội mà anh cho là vô lý đó. Hiếu kể mỗi đêm trước khi chìm vào giấc ngủ, anh luôn thấy bóng đen thời gian mỉm cười với anh. Trong giấc ngủ nhiều lần, anh bắt tay với gã đàn ông đen đúa khốn kiếp ấy! Khi thức giấc nhớ lại Hiếu cho là anh thỏa hiệp với nó, nhưng anh cũng tự bào chữa, ‘không thỏa hiệp với thời gian chỉ có một con đường tự sát!’.”  (CMTNC, tr. 563)

Cũng rất nhân bản, khi tác giả viết lúc nhân vật Hiếu nhận được giấy tạm tha:

“Hôm sau, trước khi đi lao động, cán bộ giáo dục trại đọc lệnh tha. Hiếu được lệnh cùng hai mươi lăm người còn lại trở về buồng thu dọn tư trang chuẩn bị ra về vào buổi trưa. Ông già Sửu đến gần ôm Hiếu bịn rịn nói, ‘mày nói đúng bởi mày vô tội nên không thể ở chung với kẻ nặng tội như tao, thôi về vui vẻ nhé!’ Nói xong quay đi thì Hiếu chộp chặt tay ông run run bảo, ‘tháng sau sẽ lên thăm ông, mua cho ông bánh thuốc lào hạng nhất!’.”  (CMTNC, tr. 574)

Và, sâu sắc:

“Đêm đọc thơ Đường với Phác và Cung ở Quang Trung, cùng những lần uống bia với Phan tại Thủ Đức. Đấy là chiến tranh hệ luỵ một thời, và kéo dài một đời trên thân thể dân tộc. Hiếu và đám bạn Phác là những người muôn năm cũ thì làm sao quên được lịch sử, dù một thời tưởng như đã lãng quên! Số phận mỗi người vun đắp nên số phận lịch sử, vì chính họ cũng là lịch sử...” (CMTNC, tr. 576)

Nhân quan niệm: “Số phận mỗi người vun đắp nên số phận lịch sử…” của Lê Lạc Giao, tôi muốn nói, số phận những tác phẩm có được sự đồng hành với nhân-chứng-thời-gian thì, cũng sẽ đồng hành được với lịch sử. Như truyện dài CMTNC của họ Lê, vậy.

Du Tử Lê,

(Garden Grove, Aug. 2018)

………

 (*)Tác phẩm “Bác sĩ Zhivago” của Boris Pasternak (1890-1960) đoạt giải Nobel Văn chương 1958.

 

GHI CHÚ:

MỜI DỰ RA MẮT SÁCH

Kính mời đồng hương dự buổi ra mắt tiểu thuyết “Có Một Thời Nhân Chứng” của tác giả Lê Lạc Giao vào: Thứ Bảy 8 tháng 9/2018, từ 1:00PM-4:00PM tại Việt Báo Gallery, 14841 Moran St. Westminster, CA92683. Phone: 714.894.2500. Tiểu thuyết viết về cuộc chiến quốc/cộng  ở sân trường đại học SG trước 1975, khi bạn học đứng về hai phía trong cuộc chiến quốc/cộng. Phát biểu của GS Nguyễn văn Sâm, nhà báo Phan Tấn Hải, nhà văn Lê Lạc Giao, nhà phê bình Tô đăng Khoa.  Văn nghệ do ban nhạc Thái Hoàng phụ trách với tiếng hát ca sĩ Thu Vàng, Nam Trân, Thái Hoàng, Thu Hiền, Hạ Vy, Lại Tôn Dũng -- MC Phan Dụy. Có thức uống nhẹ, café và trà...

22/09/2018(Xem: 354)
Lại thêm một du-khách Trung-cộng mất tích tại thành phố Abidjan thuộc nước Cộng hòa Bờ Biển-Ngà. Đến nay, tổng số mất tích bí mật nầy tăng lên chín người
22/09/2018(Xem: 185)
Kiện công ty Formosa ra tòa quốc tế vì “không còn con đường nào khác -
22/09/2018(Xem: 363)
tại Khách sạn Ala Moana Holtel, Honolulu, Hawaii với sự tham dự hơn 500 chư tôn Giáo Phẩm, chư tôn đức Tăng Ni và Phật tử học viên về từ khắp các Tiểu Bang Hoa Kỳ, Canada, Âu Châu
22/09/2018(Xem: 240)
Chuyến thăm Bắc Hàn của tổng thống Moon Jae-in đã mở ra một trang sử mới cho tương lai của Đại Hàn. Kể từ khi hiệp ước đình chiến được ký kết giữa 2 miền Nam và Bắc Hàn vào năm 1953, ngòi nổ của chiến tranh tưởng chừng có thể bộc phát vào bất cứ lúc nào
22/09/2018(Xem: 233)
«Bài sưu tầm tên gọi, bí danh và bút danh của Hồ Chí Minh qua các thời kỳ» trên trang báo Điện tử của Đảng Cộng sản Việt nam ngày 07-10-2015, từ tên khai sanh Nguyễn Sinh Cung tới tên cuối cùng là Trần Dân Tìên, tự nó có giá trị như một văn kiện chánh thức, vì của đảng cộng sản, xác nhận 175 tên gọi khác nhau đó, thật sự, là tên của một người. Đó là Nguyễn Sinh Cung, Nguyễn Tất Thành, …Hồ chí Minh.
21/09/2018(Xem: 507)
Người ta gọi ngày 30 tháng tư năm 1975 là ngày đứt phim, ngày đổi đời, ngày mất nước, ngày quốc hận. Điều nào cũng đúng. Thân phận của mình mà còn không biết có yên thân không thì còn nghĩ gì tới nghiên cứu. Nghiên cứu làm sao được khi tài liệu không có. Tin tức, số liệu được công bố thì toàn là những bịa đặt
21/09/2018(Xem: 332)
Dạ tiệc gây quỹ lần thứ bẩy ngày 23 tháng 9, từ 5:30 chiều đến 11 giờ tối, tại Rose Center, Westminster -- hơn 93 ngàn bịnh nhân ở những vùng quê hẻo lánh VN đã được hội Project Vietnam khám bịnh, khám mắt, chữa răng, phát mắt kiếng, và thuốc chữa bįnh
21/09/2018(Xem: 3651)
tất nhiên, tui cũng vui luôn. Chỉ có điều đáng tiếc, và cũng là chuyện đáng buồn, là riêng ông Trần Đại Quang mới góp có 19 tỷ đồng (cái gông mới ngắn lại được một phân) thôi thì đã chuyển qua từ trần – vào hôm 21 tháng 9 vừa qua
21/09/2018(Xem: 995)
Tôi đến Đền Thánh Đức Mẹ Fatima, vào một sáng tháng Sáu, sau khi viếng thủ phủ Lisbon của Bồ Đào Nha
21/09/2018(Xem: 280)
TRIỂN LÃM - Tờ báo tiếng Việt đầu tiên tại hải ngoại, xuất bản tháng 11 năm 1975 - Tờ báo tiếng Việt đầu tiên tại quận Cam - Cuốn niên giám điện thoại đầu tiên
21/09/2018(Xem: 373)
Xin giới thiệu bài 2 trong tập Thánh Nữ Chân Kinh. Bài nầy có tựa là Đệ Nhị Thánh Mẫu Ca: Cũng như bài trên, đây là lời khuyên dạy đàn bà con gái.
21/09/2018(Xem: 353)
Nhà nước Cộng sản Việt Nam bầy trò ra lệnh cho trên 1,000 cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị - Ban Bí thư quản lý và những người có chức có quyền kê khai tài sản, nhưng khai rồi giấu đi thì mị dân làm gì?
20/09/2018(Xem: 477)
Sau khi xem xét, tìm hiểu và so sánh những hồ sơ đề cử, chúng tôi đã quyết định chọn Chánh Trị sự Hứa Phi và Linh mục Phan Văn Lợi để vinh danh và trao Giải Tự Do Tôn Giáo Nguyễn Kim Điền Năm 2018.
20/09/2018(Xem: 527)
Lê Khánh Thành Chánh Điện Thiền Viện Thích Thiên Ân & Khóa Tu Học Lần Thứ Nhất
20/09/2018(Xem: 599)
rất đông phụ huynh và trẻ em tham dự, không khí nhộn nhịp đông vui, màu sắc rực rỡ với nhiều lồng đèn. Trung Thu năm nay có Thị Trưởng Falls Church Ông David Tarter đến thăm và chúc mừng
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Apple sẽ bắt đầu tạo ra các "điểm số tin cậy" trust score cho các thiết bị Apple trong cuộc chiến chống lại nạn gian lận.
Khoảng giữa tháng 09/2018, thượng nghị sĩ Jackson của bang California đã gởi một bản dự thảo luật lên thống đốc Jerry Brown của bang để đề nghị tiểu bang cấm việc sử dụng các password mặc định dễ nhớ trên các thiết bị kết nối để hạn chế việc bị hack.
Chúng ta vẫn thường nghe nói về các cuộc tấn công 51% có thể giúp hacker kiểm soát toàn bộ hệ thống của một đồng tiền mã hóa, nhằm tạo ra các giao dịch giả mạo và trục lợi. Rất may là các cuộc tấn công 51% khó có thể đe dọa các nền tảng blockchain lớn như Bitcoin.
Khoảng giữa tháng 09/2018, trong một sự kiện ra mắt sản phẩm mới, Amazon đã ra mắt một thiết bị mới rất độc đáo có tên là Echo Input. Thiết bị có thể cắm vào bất kỳ chiếc loa nào và biến chúng thành một chiếc loa thông minh, giống như Amazon Echo
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo dữ liệu mới nhất từ hãng nghiên cứu Counterpoint, Apple chiếm lợi nhuận lớn nhất trên thị trường smartphone toàn cầu trong Q2/2018. Báo cáo cho biết, Apple chiếm 62% lợi nhuận, Samsung xếp thứ hai với 17%. Có nghĩa là lợi nhuận từ smartphone của Apple cao hơn 3.6 lần so với Samsung.
Trong những năm qua, hầu hết các điện thoại siêu bền đều là smartphone vì giá bán của chúng khá cao, nhưng có vẻ như Cat muốn thay đổi điều đó với B35. Khoảng giữa tháng 09/2018, Cat công bố điện thoại cơ bản siêu bền B35, sẽ tới tay khách hàng vào tháng 10/2018.
Hồi tháng 05/2018, Facebook ra mắt Dating tại hội nghị nhà phát triển F8. Đến khoảng giữa tháng 09/2018, người dùng từ 18 tuổi trở lên tại Colombia đã chính thức có thể tạo một hồ sơ hẹn hò để tìm kiếm người tương hợp. Theo cảm nhận ban đầu của trang Wired, tính năng mới khá hứa hẹn, đặc biệt là với những người đang tìm kiếm một mối quan hệ lâu dài, có ý nghĩa chứ không chỉ là một kết nối đơn thuần.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau khi bị loại khỏi phiên bản thử nghiệm thứ 7 của iOS 12 do gặp phải một số lỗi kỹ thuật, tính năng cuộc gọi nhóm trong ứng dụng FaceTime đã xuất hiện trở lại trên phiên bản iOS 12.1 beta 1 được phát hành vào rạng sáng ngày 20/09/2018.
Nỗ lực của Microsoft nhằm dịch chuyển người dùng Windows sang các ứng dụng mới và hiện đại đã thất bại, dẫn đến hàng loạt các động thái thỏa hiệp như các ứng dụng PWA và các ứng dụng Centennial.
Cơn bão Florence đã bắt đầu gây ra thiệt hại tại Mỹ, và các phương tiện truyền thông cũng đang gấp rút đưa tin để giúp người dân và các cơ quan chức năng có thể ứng phó kịp thời với bão. Trong đó, đặc biệt nhất có lẽ là cách làm của kênh "The Weather Channel" đã ứng dụng công nghệ vào bản tin thời tiết một cách vô cùng trực quan.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Lucid Motors – hãng xe điện có trụ sở tại Newark, California, được xem là đối thủ tiềm năng nhất của Tesla – đã được đầu tư 1 tỷ USD từ quỹ đầu tư quốc gia của Ả Rập Saudi. Công ty đang hướng đến mục tiêu đưa mẫu xe đầu tiên của mình ra thị trường vào năm 2020, có khả năng là chiếc Lucid Air từng được hãng giới thiệu hồi năm 2016.
Tính đến giữa tháng 09/2018, dòng sản phẩm iPhone XR dù chưa cho đặt trước, nhưng nguồn tin từ chuỗi cung ứng đã khẳng định Apple đang tăng lượng đơn hàng nhằm đón đầu doanh số cao hơn dự tính.
Khoảng giữa tháng 09/2018, CEO DJ Koh đã phát biểu với giới truyền thông Trung Quốc và tiết lộ rằng Galaxy S10 sẽ có những thay đổi rất lớn về thiết kế. Đây thực sự là tin mừng đối với người dùng Samsung, vì họ đang rất mong đợi một chiếc smartphone Galaxy S khác biệt.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Jack Ma, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Alibaba, cho biết công ty không còn kế hoạch tạo 1 triệu việc làm tại Mỹ trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ - Trung tiếp tục leo thang
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo trang Reuters, Apple đã nộp phạt hoàn tất cho chính phủ Ireland khoảng phạt tội trốn thuế, với số tiền lên tới hơn 15 tỷ USD.