Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Lê Lạc Giao Đồng Hành Với ‘Nhân Chứng’ Thời Gian?

08/09/201800:00:00(Xem: 1714)
BIA sach MOT THOI NHAN CHUNG
Bìa sách.

 
Du Tử Lê

 
Từ ngày chính phủ Mỹ có chương trình HO, dành riêng cho người tù cải tạo, những nạn nhân của chế độ CSVN thì, số lượng hồi ký, bút ký hay chuyện về những đời tù được xuất bản cũng gia tăng theo thời gian.

Tuy nhiên, với tôi, đa số những truyện ký loại này, thường có tính chủ quan, với ngọn lửa hận thù nóng hực. Rất chính đáng. Nhưng chính sự “chính đáng” kia, đã là vạch phấn giới hạn tính khách quan, cần thiết, làm nên gía trị tác phẩm. Thản hoặc, chúng ta cũng có vài truyện ký ra khỏi “khuôn mẫu” vừa kể. Nhưng đó lại là những mảnh rời, những góc khuất đặc thù của một số nhân vật nào đấy. Chúng không đại diện số đông, cũng không mang tính xuyên suốt một giai đoạn lịch sử của nhân chứng khách quan. Những nhân chứng với kiến thức thực tế sâu rộng ở nhiều lãnh vực, bên cạnh vốn liếng đời sống trại tù…

Gần đây, khi tác phẩm “Một thời nhân chứng” (CMTNC) của Lê Lạc Giao, xuất bản, truyện dài này đã dấy lên trong tôi tin tưởng: Tác phẩm như một bản đồ khởi đầu (tuy chưa chi tiết lắm), những chỉ dấu quan trọng, cho một nhìn lại khả tín ở nhiều lãnh vực - - Dù chỉ giới hạn trong 7 năm sau cùng (1968-1975) của cuộc chiến cận đại, 20 năm Quốc / Cộng ở miền nam Việt Nam.

Với tôi, truyện dài CMTNC giải mã được phần nào, về một giai đoạn lịch sử phức tạp, rối nùi, không chỉ liên quan tới hai ý thức hệ đối nghịch: Tự do và độc tài - - Mà còn là một vùng đất, một dân tộc bị nhìn như một cơ hội để chia chác, trao đổi quyền lực bởi nhiều cường quốc!  

Cuốn truyện dài dầy gần 650 trang, khổ 5.5 x 8.5 khiến tôi biết chắc mình sẽ không có thì giờ để đọc ngay, từ trang đầu, đến cuối; nhưng vì háo hức, tôi đã chọn cho mình hình thức nhắm mắt mở một trang sách nào đó (như bói Kiều) để được đọc sớm…

Trang sách tôi mở ra mang số 548, là chương thứ 13 với tiểu tựa “Ở đây cũng có con người”.

Chỉ với tiểu tựa này không thôi, nó cũng đã mang lại cho tôi, những cảm xúc mâu thuẫn, chập chờn giữa hai cực bi thảm và lạc quan.

Vào sâu hơn chương truyện, dài mấy chục trang chữ in này, tôi nghĩ,  dường như tác giả đã sớm hiển lộ cho người đọc thấy một cái nhìn khác về trại tù. Về cải tạo. Đó là cái nhìn của một nhà văn ở vị trí nhân chứng, dù họ Lê có hơn 7 năm tù từ Nam ra Bắc.

Tôi muốn nói tới những trang văn xuôi, không chỉ ghi nhận tiêu cực mà, còn lấp lánh tích cực.

Tôi muốn nói tới những trang văn xuôi xao xuyến thơ mộng, nồng nàn tình yêu. Một hòa nhập ý nghĩa, giữa một tù nhân và thiên nhiên (nguồn sữa sự sống).

Tôi nghĩ, có dễ nhờ đứng ở vị trí “nhân chứng”, nên Lê Lạc Giao đã có được cái bình thản (hiếm hoi), khi viết về thời gian bị “tẩy não”:

“Nhiều đêm, Hiếu suy nghĩ, anh giống như một khối vật chất dơ bẩn từ trong  ra ngoài, và chính cán bộ Cộng Sản đang tìm cách làm sạch bằng nhiều cách. Anh nhớ đến ‘tẩy não’ và thầm so sánh, có lẽ họ không nói sai, ‘mình cần phải tẩy não!’ Nhưng không biết có được như ý họ hay không và phải mất thời gian bao lâu mới sạch sẽ được cái đầu vốn dơ bẩn của mình?” (CMTNC, tr. 551)

Và, cũng rất bình thản khi họ Lê nhận ra:

“…Triết học duy vật do cán bộ ở trại cải tạo giảng dễ hiểu hơn nhiều. Hiếu cảm giác mọi thứ hiểu biết từ kinh nghiệm cô đọng giản dị dần dần theo thời gian cải tạo. Tâm hồn anh cũng dường như co lại như chiếc bao tử mỗi ngày thường không chứa quá sáu củ khoai lang; và buổi tối nằm trong mùng, Hiếu hay nghe bụng mình réo gọi.” (CMTNC, tr. 553)

Nhưng không vì thế mà nhà-văn-nhân-chứng Lê Lạc Giao không có những giây phút thả hồn, nhập lại vào nguồn sữa thiên nhiên của nhân loại:

“…Tiếng cuốc đất đều đặn xen tiếng gió luồn trong từng vạt lá buông gợi lòng người tù nhớ một thứ gì đó thật xa vời! Hiếu dừng cuốc lắng nghe âm thanh xào xạc của rừng lá, ngước mắt thẫn thờ nhìn các phiến mây trắng đục lững lờ trên nền trời u ám. Rồi rền vang âm ỉ tiếng mưa xa vọng về một mùa ký ức. Nơi đó cô đọng một nụ hôn hoàn toàn tan rã, nhưng chút dư vị mỏng manh tươm thấm vào trí não lại kéo dài bất tận. Nụ hôn ấy vượt qua bao rào cản chính trị, len lỏi vào sâu tận mọi ngóc ngách của tâm hồn Hiếu. Anh chợt ngây ngô đờ dẫn, liếm môi và trên làn da của mười đầu ngón tay, gợn cảm giác đôi mông rắn chắc của Cầm đêm say rượu tám năm trước.” (CMTNC, tr. 564, 565).


Những ghi nhận về tương quan hữu cơ giữa thiên nhiên và bẩm sinh vượt cao khỏi vật chất của con người, như trích đoạn trên, rải rác khá nhiều trong CMTNC. Những mô tả mang nhiều thi tính ấy của Lê Lạc Giao, một cách chủ quan, khiến tôi liên tưởng tới những trang văn xuôi thơm thảo thi ca trong trường thiên “Bác sĩ Zhivago” của Boris Pasternak. (*) Và, tôi tự hỏi với thời gian, rồi đây, ai sẽ “tẩy não” ai?

Nhắc tới thời gian tôi cũng tìm thấy trong CMTNC của họ Lê, một nhân chứng bất ngờ, đặc biệt: Nhân-chứng-thời-gian.

Với tôi, CMTNC không chỉ mang tới người đọc nhiều chỉ dấu dự báo khả năng trả lời được câu hỏi lớn, về toàn cảnh chiến tranh VN, trong  một giai đoạn - - Mà, tác phẩm này còn hé lộ cho ta thấy, nhân-chứng-thời-gian đã đồng hành với họ Lê, từ con chữ đầu tiên, tới con chữ cuối cùng - - Như thể thời gian cũng đã nghiêng vai gánh vác một phần thảm nạn và, chữ, nghĩa chất đầy đôi quang gánh lầm than tổ quốc, trên vai định mệnh oan, nghiệt:  

“Ngày hôm nay hơn tám năm trôi qua, từ một nụ hôn tình ái đầu tiên cho đến bảy năm tù tội, Hiếu lúc nào cũng thấy mình ngây thơ và vô tội. Với tình yêu anh ngây thơ và trong ván bài chính trị anh vô tội.  Anh bảo ‘tôi không có tội gì ngoài tội sinh ở miền Nam! Việc này hoàn toàn ngoài ý muốn bản thân, thế nên tôi vô tội!’ Hiếu viết rõ như thế trong nhiều bản tự khai của mình và chỉ một lập luận suốt bảy năm cải tạo.Tuy nhiên, không cán bộ Cộng Sản nào phê phán anh đúng hay sai, và chỉ chiếc bóng thời gian là nhân chứng duy nhất cuộc đời tù tội mà anh cho là vô lý đó. Hiếu kể mỗi đêm trước khi chìm vào giấc ngủ, anh luôn thấy bóng đen thời gian mỉm cười với anh. Trong giấc ngủ nhiều lần, anh bắt tay với gã đàn ông đen đúa khốn kiếp ấy! Khi thức giấc nhớ lại Hiếu cho là anh thỏa hiệp với nó, nhưng anh cũng tự bào chữa, ‘không thỏa hiệp với thời gian chỉ có một con đường tự sát!’.”  (CMTNC, tr. 563)

Cũng rất nhân bản, khi tác giả viết lúc nhân vật Hiếu nhận được giấy tạm tha:

“Hôm sau, trước khi đi lao động, cán bộ giáo dục trại đọc lệnh tha. Hiếu được lệnh cùng hai mươi lăm người còn lại trở về buồng thu dọn tư trang chuẩn bị ra về vào buổi trưa. Ông già Sửu đến gần ôm Hiếu bịn rịn nói, ‘mày nói đúng bởi mày vô tội nên không thể ở chung với kẻ nặng tội như tao, thôi về vui vẻ nhé!’ Nói xong quay đi thì Hiếu chộp chặt tay ông run run bảo, ‘tháng sau sẽ lên thăm ông, mua cho ông bánh thuốc lào hạng nhất!’.”  (CMTNC, tr. 574)

Và, sâu sắc:

“Đêm đọc thơ Đường với Phác và Cung ở Quang Trung, cùng những lần uống bia với Phan tại Thủ Đức. Đấy là chiến tranh hệ luỵ một thời, và kéo dài một đời trên thân thể dân tộc. Hiếu và đám bạn Phác là những người muôn năm cũ thì làm sao quên được lịch sử, dù một thời tưởng như đã lãng quên! Số phận mỗi người vun đắp nên số phận lịch sử, vì chính họ cũng là lịch sử...” (CMTNC, tr. 576)

Nhân quan niệm: “Số phận mỗi người vun đắp nên số phận lịch sử…” của Lê Lạc Giao, tôi muốn nói, số phận những tác phẩm có được sự đồng hành với nhân-chứng-thời-gian thì, cũng sẽ đồng hành được với lịch sử. Như truyện dài CMTNC của họ Lê, vậy.

Du Tử Lê,

(Garden Grove, Aug. 2018)

………

 (*)Tác phẩm “Bác sĩ Zhivago” của Boris Pasternak (1890-1960) đoạt giải Nobel Văn chương 1958.

 

GHI CHÚ:

MỜI DỰ RA MẮT SÁCH

Kính mời đồng hương dự buổi ra mắt tiểu thuyết “Có Một Thời Nhân Chứng” của tác giả Lê Lạc Giao vào: Thứ Bảy 8 tháng 9/2018, từ 1:00PM-4:00PM tại Việt Báo Gallery, 14841 Moran St. Westminster, CA92683. Phone: 714.894.2500. Tiểu thuyết viết về cuộc chiến quốc/cộng  ở sân trường đại học SG trước 1975, khi bạn học đứng về hai phía trong cuộc chiến quốc/cộng. Phát biểu của GS Nguyễn văn Sâm, nhà báo Phan Tấn Hải, nhà văn Lê Lạc Giao, nhà phê bình Tô đăng Khoa.  Văn nghệ do ban nhạc Thái Hoàng phụ trách với tiếng hát ca sĩ Thu Vàng, Nam Trân, Thái Hoàng, Thu Hiền, Hạ Vy, Lại Tôn Dũng -- MC Phan Dụy. Có thức uống nhẹ, café và trà...

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một ngày không có người Mexican có thể sẽ không dẫn đến tình trạng xáo trộn quá mức như cách bộ phim hài "A day without a Mexican" đã thể hiện nhưng quả thật là nước Mỹ sẽ rất khó khăn nếu thiếu vắng họ. Xã hội sẽ bớt phần nhộn nhịp vì sự tươi vui và tràn đầy sức sống của một sắc dân phần lớn là chân thật và chăm chỉ.
Công cuộc chống độc tài vẫn đang tiếp tục và đang trả những cái giá cần phải trả cho một tương lai tốt đẹp hơn. Chị là một trong số những người chấp nhận tự đóng góp vào những phí tổn đó cho toàn dân tộc. Chị là: NGUYỄN THÚY HẠNH.
Dưới thể chế Việt Nam Cộng Hòa người dân không chỉ bình đẳng về chính trị mà còn có cơ hội bình đẳng về kinh tế, nên mặc dù chiến tranh khoảng chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa những người ở thành thị với nhau không mấy khác biệt.
Nếu so sánh với nuôi con thì có 2 việc là cho ăn và dạy dỗ. Ăn uống phải đầy đủ và điều độ (không mặn, ngọt, béo v.v…) để cơ thể khỏe mạnh. Giáo dục không gò bó thì trẻ hoặc hư hay cương cường tự lập, trái lại rầy la đánh đập hay nuông chiều thì trẻ sinh ra nhút nhát, kém tự tin hoặc ỷ lại. NHTƯ ví với bàn tay Midas nuôi dưỡng thức ăn (tiền) cho nền kinh tế, trong khi bàn tay hữu hình (hay thô bạo) của nhà nước (gồm Hành Pháp và Quốc Hội ở Mỹ) có quyền hạn thả lỏng hay siết chặc thị trường.
Bắt đầu từ đây thì xu hướng nịnh nọt nở rộ và tràn lan ra khỏi lãnh vực thơ văn, vào đến tận nhà vệ sinh công cộng – theo ghi nhận của nhà báo Bút Bi : Thấy tóc sếp đen thì nịnh: “Anh lo nghĩ nhiều mà giữ được tóc đen vậy thì tài tình quá!”, tóc sếp bạc thì âu lo: “Anh suy tư công việc nhiều quá nên để lại dấu ấn trên mái tóc anh”. Sếp ốm: “Quanh năm suốt tháng lo cho người khác nên anh chẳng nghĩ đến tấm thân gầy guộc của mình”. Sếp mập: “Anh quả là khổ, làm việc nhiều quá đến không có thời gian tập thể dục...”
Mau quá anh nhỉ! Mới đó đã hai mươi chín năm. Không ngờ đi ăn cưới người cháu vợ ở Cali, gặp lại anh ở phố Bolsa sau gần ba mươi năm. Nhớ ngày nào bốn anh em: Ngọc, Nhất, Tâm, Thể, coi như tứ trụ vây quanh người anh đầu đàn, anh Lê Văn.
Sáng 30 tháng 4, khoảng 6 giờ 30, lệnh gọi tất cả sĩ quan và nhân viên chiến hạm đang sửa chữa tại Hải-Quân Công-Xưởng tập họp tại Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội. Một sĩ quan cao cấp Hải-Quân tuyên bố rã ngũ. Từ Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội trở lại HQ 402, với tư cách sĩ quan thâm niên hiện diện, Trung-Úy Cao Thế Hùng ra lệnh Thiếu-Úy Ninh – sĩ quan an ninh – bắn vỡ ổ khóa phòng Hạm-Trưởng, lấy tiền trong tủ sắt phát cho nhân viên để họ tùy nghi. Nhân viên ngậm ngùi rời chiến hạm, chỉ còn một hạ sĩ, một hạ sĩ nhất, một hạ sĩ quan tiếp liệu, vì nhà xa không về được.
Vấn đề, chả qua, là cả ba nhân vật thượng dẫn đều không thích cái thói xu nịnh và đã thẳng thắn nói lên những lời trung thực khiến ông Nguyễn Phú Trọng (và cả giới cầm quyền nghịch nhĩ) nên họ đành phải chịu họa – họa trung ngôn – giữa thời buổi nhiễu nhương. Trong một xã hội mà không có nhân cách người ta vẫn sống (thậm chí còn sống béo tốt hơn) thì những người chính trực bị giam trong Viện Tâm Thần … là phải!
Nay chánh phủ các nước nạn nhơn dịch vũ hán như Huê kỳ, Úc, Gia-nã-đại, Cộng hòa Séc, Đan-mạch, Estonie, Do-thái, Nhật-bổn, Lettonie, Lithuanie, Na-Uy, Nam Hàn, Slovènie, và Anh Quốc đã cùng nhau bày tỏ mối quan tâm và nghi ngờ về kết quả nghiên cứu tìm nguồn gốc Covid-19 của Tổ chức Y tế Thế giới vừa qua tại Trung Quốc và kêu gọi nên có nhận xét độc lập và hoàn toàn khoa học
Những con người bằng xương bằng thịt đang nằm trong nhà giam là những Nhá báo tự do. Họ đòi Đảng và nhà nước tôn trọng quyền làm người và các quyền tự do căn bản của họ. Do đó, trong báo cáo phổ biến ngày 13/01/2021, ông John Sifton, giám đốc vận động châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) đã tố cáo: “Trong suốt năm 2020, ngoài một số nhà bất đồng chính kiến trực ngôn, công an cũng bắt giam nhiều người khác vì đã nói lên chính kiến của mình và thực hành các quyền tự do ngôn luận cơ bản.”
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.