Hôm nay,  
Việt Báo Online

Phan Thị Trọng Tuyến: Kẻ bắc cầu quá khứ với hiện tại

04/09/201817:51:00(Xem: 730)
Phan Thị Trọng Tuyến: Kẻ bắc cầu quá khứ với hiện tại

PTTT_Taptruyen_Cover.jpg


Nhà văn là người kể truyện (hay chuyện). Nhà văn là người biết thổi bùa phép vào những con chữ vô hồn để biến câu chữ bình thường thành một tác phẩm nghệ thuật có cảm xúc. Nhà văn là người có cái “tâm.” (Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.) Có thể nói Phan Thị Trọng Tuyến là người có cả ba yếu tố làm nên một nhà văn đúng nghĩa nêu trên, chưa kể chị còn là người biết tiếp nạp những điều mắt thấy tai nghe, và không biết bao nhiêu tín hiệu làm nên cái-gọi-là đời sống để đưa vào tác phẩm. Với tập truyện Hồng đăng tại Amsterdam do Văn Học Press xuất bản năm 2018, một lần nữa, nhận định trên lại đúng.

  Phan Thị Trọng Tuyến là một trong những nhà văn thuộc thế hệ một rưỡi ở hải ngoại, những người sinh trưởng ở Việt Nam nhưng chỉ bắt đầu cầm bút sau biến cố 30/4/75 khi đã định cư ở nước ngoài. Chị rời quê hương ở tuổi mười tám đôi mươi, khi đất nước còn đang tơi bời trong lửa đạn chiến tranh, theo đuổi sự nghiệp Khoa học và sinh sống trong một môi trường gần như tách biệt khỏi những sinh hoạt kinh tế, văn hóa của người Việt. Những tưởng một người như thế, bất luận nam hay nữ, khó có thể còn viết và nói tiếng Việt, nói gì đến chuyện làm văn chương. Thế nhưng chị lại là một trong những người viết xuất hiện khá sớm trong sinh hoạt văn chương của cộng đồng Việt lưu vong sau 1975. Truyện ngắn Mùa đông vô tận đăng trên tạp chí Văn Học Nghệ Thuật (bộ mới, số 2, phát hành 6/1985, do nhà văn Võ Phiến chủ biên) có lẽ là một trong những sáng tác đầu tay của chị. Từ đó cho đến mãi về sau, chị luôn luôn là người gắn bó hết lòng với tờ tạp chí (mà sau này đổi tên thành Văn Học).

  Chị chọn nghiệp văn có lẽ bởi tấm lòng của chị đối với quê hương Việt Nam chẳng thể nào phai nhạt cho dù sau chừng đó năm tháng cách xa. Thật vậy, tình cảm nhớ thương đau đáu của con người đối với nơi chốn mình sinh ra bao giờ cũng sâu đậm, khôn quên. Thời gian, không gian nào cũng thế. Như loài cá hồi, cá trích, khi sinh sống có thể bơi lội nhẩn nha kiếm ăn giữa biển khơi ngoài nghìn dặm, nhưng khi hạn kì đến thì bằng mọi cách và mọi giá, bất chấp gian nan, dù là lao vào chỗ chết, vẫn vượt trùng dương để về lại thượng nguồn nước ngọt nơi chúng sinh ra. Đọc truyện của chị, chúng ta dễ dàng cảm nhận ra điều đó.

  Bởi ngọn suối nguồn cho sáng tạo của người nghệ sĩ thường bắt rễ rất sớm, từ những năm tháng của tuổi ấu thơ hoặc thời tráng niên mới trưởng thành; và bởi nền tảng cho sáng tạo nằm nơi tiềm thức, kí ức, tập quán, ngôn từ của tuổi trẻ, chúng ta thấy một Phan Thị Trọng Tuyến, qua tập truyện dày trên 400 trang này, luôn luôn sôi động với muôn vàn hình ảnh của kí ức hiện về, một tâm cảnh đầy ắp những hoài niệm quá khứ. Có thể nói những dòng chữ chị viết ra là cây cầu nối liền đôi bờ đại dương không gian và quá-khứ-hiện-tại thời gian sau khi kí ức bị xóa mờ một cách tàn nhẫn bởi cuộc sống đa đoan. Kì thực, phải chăng viết truyện nghĩa là bắc cây cầu thời gian vượt qua muôn trùng kí ức mờ mịt ấy để nối liền quá khứ với hiện tại, như nhà văn Mỹ Tim O’Brien từng nói, “Truyện được dành riêng cho kẻ thức trong đêm khuya khi hắn không nhớ làm cách nào mình từ chỗ đó đến được đây.”

  Cây cầu không-thời-gian hiển hiện thật rõ ràng qua truyện vừa Lửa phục sinh trong tập truyện. Quá khứ, hiện tại, người bỏ nước ra đi với cõi lòng nát vụn, kẻ ở lại vận dụng hết sức bình sinh của mình vùng vẫy bám chặt lấy mảnh đất, khóm rừng cũ kĩ trăm năm, tất cả chồng chéo lên nhau, đan xen vào nhau, cố gắng hòa giải, tìm kiếm một mẫu số chung nào đó, nhưng rốt cuộc chỉ bị xô giạt, cuốn hút vào những hướng lực đối nghịch để rồi bị nghiền nát trong đó và bi kịch tất yếu xảy ra. Lửa phục sinh là một thiên truyện vừa với tham vọng khai giải thân phận con người nhưng cũng lồng trong đó một luận đề hiện sinh cơ bản: Đời sống thực sự của cá nhân mới đích thực là cái cấu tạo nên “chân bản thể” của hắn.

  Quá-khứ-hiện-tại cũng là bãi chiến trường ngổn ngang trăm mảnh vụn trong các truyện Thế giới hỗn mang, Đi tìm Dora Maar, Một ngày khác mọi ngày, mà cái cột mốc thời gian 30/4/75 mãi mãi là vết thương sâu hoắm, lở lói, chẳng bao giờ có cơ lành lặn.

  Phan Thị Trọng Tuyến là một nhà văn nữ, và dĩ nhiên chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi chúng ta thấy nhân vật của chị phần nhiều là phái nữ, và tương tự bà nhà văn Alice Munro của Canada, những nhân vật ấy là những khuôn mặt chúng ta bắt gặp hằng ngày trong cuộc sống thế gian, một người thân của chúng ta, chẳng hạn, hay người hàng xóm sống ngay bên cạnh nhà. Và có thể chị đã xây dựng nhân vật dựa trên những con người bằng xương bằng thịt trong cái đại gia đình của chị, một gia đình đặc trưng màu sắc và tính khí Nam bộ đồng bằng sông Cửu, với những ông Hai, bà Tư, chị Tám, anh Năm, v.v… Và cũng như rất nhiều gia đình khác, trong cơn đại hồng thủy, đã chịu chung số phận tang tóc, chia lìa của cả dân tộc.

  Nhân vật của chị còn là cô gái bất hạnh trong truyện Hồng đăng tại Amsterdam (dùng làm nhan đề cuốn sách), một trong những phụ nữ Việt phải bán thân mưu sinh do những hoàn cảnh khốc liệt của lịch sử gây nên, lưu lạc tìm sống tại nước ngoài trong một trạng thái bất an luôn luôn trốn tránh, trốn tránh nhà cầm quyền sở tại đã đành vì là một di dân lậu, mà còn phải trốn tránh người quen, trốn tránh luôn thực tại. Hay là cô gái xinh đẹp nhảy xuống vực đá bên bờ biển hòn đảo trại tị nạn tự tử giữa phút giây cùng quẫn trong truyện Trăng đảo. Những chuyện ấy xảy ra rất mực thông thường, nhất là trong giai đoạn lịch sử vừa qua của dân tộc, bởi hầu như trong chúng ta, ai cũng ít nhiều biết đến, thậm chí có người tận tai nghe, tận mắt thấy. Phan Thị Trọng Tuyến không cần tưởng tượng nhiều khi thuật lại những câu chuyện đó, chị chỉ ghi chép lại như viết một trang nhật kí. Và chúng ta rụng rời!

  Lịch sử không quan tâm đến những tiểu tiết được viết như những trang nhật kí. Chúng chẳng có một tí trọng lượng nào dù là ở bình diện hiện thực lịch sử, nhưng đối với người viết truyện, những tiểu tiết ấy là cực kì trọng đại, bởi lương tâm dân tộc sẽ nhẹ hơn không khí và trở nên rẻ rúng biết bao nếu chúng bị nhét đống vào cái hộp lãng quên và chôn sâu dưới lòng đất lạnh cùng những kẻ xấu số.

  Nhà văn còn là kẻ rao giảng tình thương. Nghe có vẻ thừa thãi, chẳng cần nói ra, và nếu phải nói ra thì chỉ để dùng làm điểm nhấn cho ngòi bút Phan Thị Trọng Tuyến, bởi chị luôn luôn dành tình cảm đậm đà cho những nhân vật, một tình cảm thân ái, cảm thông, cùng chia sẻ nỗi đau, niềm vui… Tình thương đó, chị mượn lời quê mộc mạc của bà mẹ già chân chất để biểu lộ:


... Con ơi, má nói cái này, đừng buồn nghe con, số mạng hết trơn hà. Vi tự tử chết hồi năm… Đừng buồn nghe con, Vi thương con lắm, Vi thương má, thương ngoại… Má nói hoài… ăn ở hiền lành, không ai hại được mình đâu… Vi không nghe, má nói đời này vô thường, người đời tàn ác, nói này nói nọ, nhưng ăn nhằm gì, phải biết chấp nhận số mạng… Tội nghiệp quá, má nói hoài Vi ơi, thương bác, thương Vui thì đừng nghĩ quẩn…

(Thế giới hỗn mang)


Triết lí sống của bà mẹ quê đó nghe thật giản dị, tầm thường, nhưng hình như trong chúng ta ít người thực hiện được, kể cả những nhân vật trong tập truyện, và mãi mãi chúng là những câu hỏi đeo đẳng trong tiềm thức chúng ta, và chỉ lóe lên trong ý thức khi chúng ta bất chợt lâm vào một cảnh huống nghiệt ngã nào. Phải chăng đấy chính là raison d’être, cái lí do tồn tại, của văn chương?

  Tuy vậy, nhìn từ góc độ nào cũng thấy nhà văn Phan Thị Trọng Tuyến làm văn chương với một cái “tâm” nhân ái, một điều càng lúc càng thiếu vắng trong tình nghĩa con người.


PTTT_Taptruyen_CoverMix.jpg


Hồng đăng tại Amsterdam

Tập truyện

Phan Thị Trọng Tuyến


Văn Học Press xuất bản, 8/2018

Bạt @ Trịnh Y Thư

Tranh bìa @ Lê Tài Điển

456 trang, giá bán $23.00


Tìm mua trên Amazon.com

Search Keywords: Hong dang tai amsterdam

Hoặc bấm vào đường dẫn sau:



https://www.amazon.com/Hong-dang-tai-amsterdam-Vietnamese/dp/1724574264/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1535057348&sr=8-1&keywords=hong+dang+tai+amsterdam&dpID=41KPb0YLxIL&preST=_SY291_BO1,204,203,200_QL40_&dpSrc=srch 

24/09/2018(Xem: 224)
Chương trình gặp gỡ sau đây nhằm mục đích tự giới thiệu với hàng xóm Hoa Kỳ chúng ta là ai. Từ đâu đến, thời gian nào. Trước đây bạn làm gì và đến xứ này bạn tiếp tục làm những chuyện gì.
24/09/2018(Xem: 296)
Phân nửa nhân loại bị bệnh ung thư trong đời. Ung thư là mối đe dọa hàng đầu của nhân loại. Ung thư có thể được chữa lành
24/09/2018(Xem: 192)
Như hài nhi môi thắm trong chớp mắt thành lão trượng nhăn nheo, như chưa hề trải qua những năm tháng muộn phiền. Như mỹ nhân ngày nào nhìn gương bỗng thấy bà già xa lạ.
23/09/2018(Xem: 504)
Nhạc sĩ Tô Hải, tác giả Hồi Ký của Một Thằng Hèn; Nhà Báo Bùi Tín, tác giả Thao Thức Cùng Quê Hương. Ngày 20/10/2018 từ 1:30PM tới 5:00PM tại Trung Tâm Công Giáo VN, Giáo Phận Orange.
23/09/2018(Xem: 650)
Từ non cao, những đợt lá vàng cuốn theo gió, rơi theo dòng suối, trôi giạt xuống con sông nhỏ trong làng; rồi từng nhóm lá xuôi dòng, tấp vào bờ này hay bờ kia.
22/09/2018(Xem: 1309)
đưa những chuyện trung thực từ các nhân chứng Chiến Sĩ Quân Lực VNCH và kinh nghiệm Tỵ Nạn Việt Nam, một chương trình cho người Cambodia, và một chương trình cho người Hmong, tất cả sẽ vào chương trình giáo dục California
22/09/2018(Xem: 939)
Kiệt tận thí là khi mình sống thiếu thốn, kiếm ăn từng ngày lương thiện, có khi rơi vào cảnh đi ăn xin, thế mà dám bố thí đến kiệt tận, trắng tay, mục đích đem an vui, hạnh phúc và no ấm cho người khác
22/09/2018(Xem: 1278)
Lại thêm một du-khách Trung-cộng mất tích tại thành phố Abidjan thuộc nước Cộng hòa Bờ Biển-Ngà. Đến nay, tổng số mất tích bí mật nầy tăng lên chín người
22/09/2018(Xem: 769)
Kiện công ty Formosa ra tòa quốc tế vì “không còn con đường nào khác -
22/09/2018(Xem: 748)
tại Khách sạn Ala Moana Holtel, Honolulu, Hawaii với sự tham dự hơn 500 chư tôn Giáo Phẩm, chư tôn đức Tăng Ni và Phật tử học viên về từ khắp các Tiểu Bang Hoa Kỳ, Canada, Âu Châu
22/09/2018(Xem: 504)
Chuyến thăm Bắc Hàn của tổng thống Moon Jae-in đã mở ra một trang sử mới cho tương lai của Đại Hàn. Kể từ khi hiệp ước đình chiến được ký kết giữa 2 miền Nam và Bắc Hàn vào năm 1953, ngòi nổ của chiến tranh tưởng chừng có thể bộc phát vào bất cứ lúc nào
22/09/2018(Xem: 385)
«Bài sưu tầm tên gọi, bí danh và bút danh của Hồ Chí Minh qua các thời kỳ» trên trang báo Điện tử của Đảng Cộng sản Việt nam ngày 07-10-2015, từ tên khai sanh Nguyễn Sinh Cung tới tên cuối cùng là Trần Dân Tìên, tự nó có giá trị như một văn kiện chánh thức, vì của đảng cộng sản, xác nhận 175 tên gọi khác nhau đó, thật sự, là tên của một người. Đó là Nguyễn Sinh Cung, Nguyễn Tất Thành, …Hồ chí Minh.
21/09/2018(Xem: 639)
Người ta gọi ngày 30 tháng tư năm 1975 là ngày đứt phim, ngày đổi đời, ngày mất nước, ngày quốc hận. Điều nào cũng đúng. Thân phận của mình mà còn không biết có yên thân không thì còn nghĩ gì tới nghiên cứu. Nghiên cứu làm sao được khi tài liệu không có. Tin tức, số liệu được công bố thì toàn là những bịa đặt
21/09/2018(Xem: 540)
Dạ tiệc gây quỹ lần thứ bẩy ngày 23 tháng 9, từ 5:30 chiều đến 11 giờ tối, tại Rose Center, Westminster -- hơn 93 ngàn bịnh nhân ở những vùng quê hẻo lánh VN đã được hội Project Vietnam khám bịnh, khám mắt, chữa răng, phát mắt kiếng, và thuốc chữa bįnh
21/09/2018(Xem: 4033)
tất nhiên, tui cũng vui luôn. Chỉ có điều đáng tiếc, và cũng là chuyện đáng buồn, là riêng ông Trần Đại Quang mới góp có 19 tỷ đồng (cái gông mới ngắn lại được một phân) thôi thì đã chuyển qua từ trần – vào hôm 21 tháng 9 vừa qua
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 09/2018, Ngân hàng Bank Of America đã công bố dữ liệu cho thấy chuyển tiền bằng Bitcoin rẻ hơn khoảng 6,000 lần so với chuyển tiền bằng phương pháp thông thường theo mức phí của các ngân hàng.
Cùng với Material Design, phiên bản mới nhất của trình duyệt Chrome cũng đi kèm với một số thay đổi, có thể khiến những người dùng quan tâm tới quyền riêng tư lo ngại.
Khoảng cuối tháng 09/2018, iPhone XS và iPhone XS Max đã bắt đầu đến tay khách hàng trên toàn thế giới. Bộ đôi sản phẩm mới không có quá nhiều thay đổi so với thế hệ tiền nhiệm X năm 2017, ngoại trừ việc Apple đã loại bỏ cổng chuyển đổi từ Lightning sang jack 3.5mm trong hộp. Tuy nhiên, điều ngạc nhiên nằm ở hướng dẫn sử dụng trong hộp chiếc điện thoại mới, phần sạc pin trong tài liệu chỉ dẫn có chút khác biệt.
Thực vật có thể không có bộ não, nhưng chúng có hệ thần kinh. Khoảng cuối tháng 09/2018, các nhà sinh học thực vật phát hiện thấy khi một chiếc lá trên cây vì lý do nào đó bị cắt đi, nó sẽ đưa ra cảnh báo cho những chiếc lá khác bằng cách dùng những tín hiệu tương tự như ở động vật. Nghiên cứu mới đang dần hé lộ về những bí ẩn mà người ta chưa hiểu đó: cách mà các bộ phận của cây giao tiếp với nhau.
Nhờ hoạt động kinh doanh xuất sắc của mảng bán dẫn, Samsung đã đạt lợi nhuận kỷ lục trong vài năm qua. Sự tăng trưởng ấn tượng trong kinh doanh chip cũng giúp Samsung nổi lên như là hãng sản xuất chip lớn nhất thế giới, chấm dứt thời gian 24 năm "trị vì" của đế chế Intel. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích nhận thấy sự tăng trưởng này là tạm thời, được thúc đẩy bởi một sự bùng nổ dễ "bay hơi" trong ngành công nghiệp bán dẫn.
Khoảng cuối tháng 09/2018, Sennheiser chính thức công bố hợp tác với Magic Leap để phát triển các sản phẩm âm thanh không gian lập thể spatial audio chuyên dụng dành riêng cho ứng dụng tương tác ảo Augmented Reality.
Đôi khi người dùng có thể biết rõ ràng các ứng dụng nào đang hút cạn viên pin laptop của mình, nhưng trong phần lớn thời gian, thật khó mà biết chính xác liệu việc Windows đang chạy ngầm khi lập chỉ mục các file hay những chương trình chống virus mới chính là thủ phạm giảm thời lượng pin laptop.
Ở chiến trường, việc có thể ngủ và nghỉ ngơi khi cần thiết là điều vô cùng quan trọng để phục hồi thể trạng, phục vụ cho các trận đánh và chiến dịch tiếp theo. Nhưng để ngủ được khi ở trên chiến trường liên tục có tiếng súng đạn là điều không hề đơn giản.
Khoảng cuối tháng 09/2018, trong thư gửi tới các thượng nghị sĩ, Google thừa nhận vẫn cho phép các nhà phát triển ứng dụng quét và chia sẻ dữ liệu từ tài khoản Gmail của người dùng
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Apple sẽ bắt đầu tạo ra các "điểm số tin cậy" trust score cho các thiết bị Apple trong cuộc chiến chống lại nạn gian lận.
Khoảng giữa tháng 09/2018, thượng nghị sĩ Jackson của bang California đã gởi một bản dự thảo luật lên thống đốc Jerry Brown của bang để đề nghị tiểu bang cấm việc sử dụng các password mặc định dễ nhớ trên các thiết bị kết nối để hạn chế việc bị hack.
Chúng ta vẫn thường nghe nói về các cuộc tấn công 51% có thể giúp hacker kiểm soát toàn bộ hệ thống của một đồng tiền mã hóa, nhằm tạo ra các giao dịch giả mạo và trục lợi. Rất may là các cuộc tấn công 51% khó có thể đe dọa các nền tảng blockchain lớn như Bitcoin.
Khoảng giữa tháng 09/2018, trong một sự kiện ra mắt sản phẩm mới, Amazon đã ra mắt một thiết bị mới rất độc đáo có tên là Echo Input. Thiết bị có thể cắm vào bất kỳ chiếc loa nào và biến chúng thành một chiếc loa thông minh, giống như Amazon Echo
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo dữ liệu mới nhất từ hãng nghiên cứu Counterpoint, Apple chiếm lợi nhuận lớn nhất trên thị trường smartphone toàn cầu trong Q2/2018. Báo cáo cho biết, Apple chiếm 62% lợi nhuận, Samsung xếp thứ hai với 17%. Có nghĩa là lợi nhuận từ smartphone của Apple cao hơn 3.6 lần so với Samsung.
Trong những năm qua, hầu hết các điện thoại siêu bền đều là smartphone vì giá bán của chúng khá cao, nhưng có vẻ như Cat muốn thay đổi điều đó với B35. Khoảng giữa tháng 09/2018, Cat công bố điện thoại cơ bản siêu bền B35, sẽ tới tay khách hàng vào tháng 10/2018.