Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Cụ Võ Như Nguyện, Cựu Giám Đốc Viện Hán Học Huế, Một vị Thầy thương yêu học sinh như con ruột, Mới qua đời tại Pháp, hưởng đại thọ 103 tuổi (1916-2018)

04/09/201814:11:00(Xem: 6142)

Bài của Nguyễn Lý-Tưởng

Cựu sinh viên khóa I Viện Hán học Huế (1959-1964)

Viết về một vị Thầy nhân được tin cụ mới qua đời tại Pháp ngày 3 tháng 9 năm 2018

Hưởng đại thọ 103 tuổi (1916-2018)



Chúng tôi vừa nhận được tin buồn: cụ Võ Như Nguyện, Cựu Giám Đốc Viện Hán Học Huế, vừa qua đời tại Pháp lúc 9 giờ sang ngày 3 tháng 9 năm 2018 nhằm ngày 24 tháng 7 năm Mậu Tuất, hưởng đại thọ 103 tuổi. Trước tin buồn này, toàn thể anh chị em cựu sinh viên Viện Hán học Huế tại Việt Nam cũng như Hải ngoại, vô cùng xúc động, thương tiếc một vị Thầy thương yêu học trò như con ruột…xin gửi đến con cháu cùng đại tang quyến lời THÀNH KÍNH PHÂN ƯU, tưởng nhớ một vị Thầy đã có công xây dựng Viện Hán Học Huế từ khi mới thành lập 1959 dưới thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm.


Cụ Võ Như Nguyện sinh ngày 13 tháng 4 năm 1916 (11 tháng 3 Bính Thìn) trên giấy khai sinh ghi sinh ngày 15-51915…trong một gia đình Nho học, khoa bảng, cách mạng…Thân sinh là cụ Võ Bá Hạp và thân mẫu là cụ bà Lê Thị Từ Châu. Nguyên ông nội là cụ Vũ Văn Giáp, người làng Phong Lâm, huyện Gia Lộc, phủ Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương (Bắc Việt) thời Tự Đức được triều đình mời vào Huế phụ trách công việc thuộc da và làm hia hài phục vụ cho hoàng gia và các quan chức của triều đình vì cụ Giáp là người giỏi về nghề này. Cụ Võ Bá Hạp sinh năm Bính Tý (1876) khi vào Huế phải xin nhập làng Dương Xuân, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên để có đủ điều kiện về lý lịch nộp đơn ứng thí. Từ đó, tên của cụ theo giọng Huế đọc là Võ Bá Hạp (thay vì Vũ Bá Hợp đọc theo giọng Bắc). Võ Bá Hạp đậu cử nhân khoa Canh Tý (1900) niên hiệu Thành Thái thứ 12, khi mới 24 tuổi. Khoa thi này có Phan Bội Châu đỗ đầu trường Nghệ An và Huỳnh Thúc Kháng đỗ đầu tại Huế (sau đó, cụ Huỳnh đỗ đầu Tiến Sĩ tại Huế).


Ba vị tân khoa: Phan Bội Châu, Huỳnh Thúc Kháng, Võ Bá Hạp cùng kết nghĩa anh em đồng chí, chủ trương không ra làm quan và dành trọn cuộc đời dấn thân làm cách mạng, giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ thực dân Pháp. Trong ba người thì Võ Bá Hạp và Huỳnh Thúc Kháng cùng tuổi, riêng Phan Bội Châu lớn hơn hai bạn đến mười tuổi. Cụ Phan đã từng vào Huế, ở tại nhà cụ Vũ Văn Giáp, mở trường dạy học chờ khoa thi. Do đó, tình thân giữa Phan Bội Châu và  Võ Bá Hạp như anh em ruột. Sau khi thành lập Duy Tân Hội vào năm 1904, Phan Bội Châu theo Tăng Bạt Hổ qua Tàu, qua Nhật…Huỳnh Thúc Kháng và Võ Bá Hạp ở lại hoạt động trong nước, Võ Bá Hạp bị Pháp bắt và đày lên Lao Bảo 10 năm. Huỳnh Thúc Kháng cũng bị bắt đày ra Côn Đảo nhân vụ kháng thuế ở Miền Trung. Mãn hạn tù, Võ Bá Hạp trở về Huế, làm nghề đông y để sinh sống. Năm 1925, Phan Bội Châu bị Pháp bắt tại Trung Hoa, đưa về Hà Nội, bị án tử hình…Nhờ toàn dân từ Nam chí Bắc biểu tình xin giảm án và nhờ Nguyễn Hữu Bài, Thượng Thư Bộ Lại, ngầm giúp vận động với Pháp nên Phan Bội Châu được thoát khỏi án tử hình và được đưa về an trí tại Bến Ngự Huế. Sau khi ra tù, cụ Võ Bá Hạp tiếp tục làm nghề đông y, có tiệm thuốc bắc tại Bao Vinh, hai vợ chồng  Võ Bá Hạp-Nguyễn Thị Cân sinh được cậu con trai đầu lòng đặt tên là Võ Như Nguyện (1916)…Khoảng 10 tuổi thì cậu Võ Như Nguyện được cụ Phan Bội Châu nhận làm học trò, học chữ Hán và hầu trà nước cho cụ Phan.


Lúc bấy giờ hai anh em Ngô Đình Khôi, Ngô Đình Diệm thường lui tới nhà cụ Phan Bội Châu nên biết rõ cậu học trò của cụ Phan…Từ đó, Võ Như Nguyện trở thành người tin cậy của ông Ngô Đình Khôi (Tổng đốc Quảng Nam hưu trí)…Võ Như Nguyện được ông Ngô Đình Khôi cho vô Saigon liên lạc với các nhà yêu nước trong Nam…và đã bị Pháp bắt giam tại Quảng Ngãi…Do tình hình chính trị, Pháp yếu thế trước sự hiện diện của Nhật tại Đông Dương (thế chiến thứ II từ 1939-1945) nên Pháp cho Võ Như Nguyện ra khỏi tù, trở về làm việc như cũ. Năm 1945, Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, Chính phủ Trần Trọng Kim ra đời, BS Trần Đình Nam ở Đà Nẵng được mời tham gia tân nội các, giữ chức vụ Tổng Trưởng Bộ Nội Vụ. BS Nam đưa Võ Như Nguyện vào làm Chánh Văn Phòng Bộ Nội Vụ. Sau ngày Việt Minh cướp chính quyền tại Hà Nội, Võ Như Nguyện đang ngồi ăn cơm với ông Ngô Đỉnh Khôi thì Việt Minh cho người đến mời ông Khôi đi họp…Ngồ Đình Huân chạy theo cha nên cả hai cha con đều bị bắt đi thủ tiêu cùng một ngày với ông Pham Quỳnh (Cựu Thượng Thư Bộ Lại). Võ Như Nguyện trở về nhà thì hôm sau bị Việt Minh bắt giam tại Hương Trà. Nhà cửa của cụ Võ Bá Hạp bị niêm phòng.

Tình cờ Nguyễn Sinh Khiêm, anh của Nguyễn Sinh Cung (tức Tất Thành, Nguyễn Ai Quốc, Hồ Chí Minh) đến thăm, biết chuyện Võ Như Nguyện bị bắt liền đi tìm Trần Hữu Dực (Chủ Tịch Trung bộ của Việt Minh) lúc đó đang ở Huế để can thiệp cho Võ Như Nguyện…Nguyên sau khi Phó Bảng Nguyễn Sinh Sắc (Nguyễn Sinh Huy) là cha của Khiêm và Thành, bị tội, mất chức Tri huyện rồi vợ chết…Mấy anh  em Khiêm, Thành, Kim Liên (Nguyễn Thị Thanh) cùng đường, đã đến nhà cụ Vũ Văn Giáp (ông nội của Võ Như Nguyện) xin giúp đỡ…Ba anh em họ Nguyễn có mang ơn nhà họ Võ…chính vì vậy Nguyễn Sinh Khiêm mới tìm cách cứu Võ Như Nguyện…


Kháng chiến chống Pháp bùng nổ vào cuối năm 1946, Võ Như Nguyện bị bắt buộc phải tham gia Kháng chiến, làm phóng viên cho Việt Minh tại chiến khu Nam Đông (Thừa Thiên)…Nghe tin quân Pháp đến Huế và cụ Trần Văn Lý được mời ra làm Chủ Tịch Hội Đồng Chấp Chánh Lâm Thời Trung Kỳ…Võ Như Nguyện trốn về Huế và dạy học tại trường Quốc Học mấy năm.  Thủ Hiến Phan Văn Giáo bắt buộc Võ Như Nguyện phải ra hợp tác, với chức vụ Giám Đốc Công An Trung Việt của chính quyền Quốc gia…Năm 1954, ông Ngô Đình Diệm về nước làm Thủ Tướng, Võ Như Nguyện được bổ nhiệm làm Tỉnh trưởng Bình Định, nhưng bất đồng với chính sách của ông Ngô Đình Cẩn tại Miền Trung, nên Võ Như Nguyện đã từ chức và ra ứng cử Dân Biểu tại Hương Trà, Thừa Thiên. Tại Quốc Hội, ông Võ Như Nguyện là Chủ Tịch Ủy Ban Nội Vụ và thường xuyên được TT Ngô Đình Diệm mời vào Dinh Độc Lập tham khảo ý kiến.


Năm 1959, TT Ngô Đình Diệm ban hành Nghị Định thành lập Viện Hán Học Huế, lúc đó ông Võ Như Nguyện là đương kim Dân Biểu Quốc Hội được kiệm nhiệm Chủ sự Hành Chánh tại Viện Hán Học…Tháng 8/1963, ông đã ký tên vào kháng thư gửi TT Ngô Đình Diệm, phản đối vụ đàn áp, lục xét chùa chiền…Ông bị bắt giam một thời gian. Sau ngày 1 tháng 11/1963, Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ. Võ Như Nguyện được ra khỏi tù, trở lại làm Giám Đốc Viện Hán Học…Đại Tá Đỗ Mậu mới được lên Thiếu Tướng cùng với Trung Tướng Tôn Thất Đình mời ông Võ Như Nguyện vô Saigon đề nghị hợp tác với chính quyền mới…Nhưng ông từ chối…Từ đó, ông không còn giữ chức vụ gì trong chế độ đệ II Việt Nam Cộng Hòa cho đến sau ngày 30/4/1975, ông vượt biên qua Pháp…Ông qua đời lúc 9 giờ sang ngày 3 tháng 9 năm 2018 hưởng đại thọ 103 tuổi


(Xin mời tham khảo tài liệu sau đây của tác giả Nguyễn Lý-Tưởng: Viện Hán Học sinh sau đẻ muộn…viết nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập Đại Học Huế 1957-2017)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ma túy đang là tệ nạn gây nhức nhối cho toàn xã hội Việt Nam, nhưng Đảng và Nhà nước Cộng sản chỉ biết tập trung nhân lực và tiền bạc vào công tác bảo vệ Chủ nghĩa Mác-Lenin và làm sao để đảng được độc tài cầm quyền mãi mãi.
Tôi sinh ra ở Sài Gòn, nơi vẫn được mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông. Chỉ tiếc có điều là ngay tại chỗ tôi mở mắt chào đời (Xóm Chiếu, Khánh Hội) thì lại không được danh giá hay ngọc ngà gì cho lắm.
Một ngày không có người Mexican có thể sẽ không dẫn đến tình trạng xáo trộn quá mức như cách bộ phim hài "A day without a Mexican" đã thể hiện nhưng quả thật là nước Mỹ sẽ rất khó khăn nếu thiếu vắng họ. Xã hội sẽ bớt phần nhộn nhịp vì sự tươi vui và tràn đầy sức sống của một sắc dân phần lớn là chân thật và chăm chỉ.
Công cuộc chống độc tài vẫn đang tiếp tục và đang trả những cái giá cần phải trả cho một tương lai tốt đẹp hơn. Chị là một trong số những người chấp nhận tự đóng góp vào những phí tổn đó cho toàn dân tộc. Chị là: NGUYỄN THÚY HẠNH.
Dưới thể chế Việt Nam Cộng Hòa người dân không chỉ bình đẳng về chính trị mà còn có cơ hội bình đẳng về kinh tế, nên mặc dù chiến tranh khoảng chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa những người ở thành thị với nhau không mấy khác biệt.
Nếu so sánh với nuôi con thì có 2 việc là cho ăn và dạy dỗ. Ăn uống phải đầy đủ và điều độ (không mặn, ngọt, béo v.v…) để cơ thể khỏe mạnh. Giáo dục không gò bó thì trẻ hoặc hư hay cương cường tự lập, trái lại rầy la đánh đập hay nuông chiều thì trẻ sinh ra nhút nhát, kém tự tin hoặc ỷ lại. NHTƯ ví với bàn tay Midas nuôi dưỡng thức ăn (tiền) cho nền kinh tế, trong khi bàn tay hữu hình (hay thô bạo) của nhà nước (gồm Hành Pháp và Quốc Hội ở Mỹ) có quyền hạn thả lỏng hay siết chặc thị trường.
Bắt đầu từ đây thì xu hướng nịnh nọt nở rộ và tràn lan ra khỏi lãnh vực thơ văn, vào đến tận nhà vệ sinh công cộng – theo ghi nhận của nhà báo Bút Bi : Thấy tóc sếp đen thì nịnh: “Anh lo nghĩ nhiều mà giữ được tóc đen vậy thì tài tình quá!”, tóc sếp bạc thì âu lo: “Anh suy tư công việc nhiều quá nên để lại dấu ấn trên mái tóc anh”. Sếp ốm: “Quanh năm suốt tháng lo cho người khác nên anh chẳng nghĩ đến tấm thân gầy guộc của mình”. Sếp mập: “Anh quả là khổ, làm việc nhiều quá đến không có thời gian tập thể dục...”
Mau quá anh nhỉ! Mới đó đã hai mươi chín năm. Không ngờ đi ăn cưới người cháu vợ ở Cali, gặp lại anh ở phố Bolsa sau gần ba mươi năm. Nhớ ngày nào bốn anh em: Ngọc, Nhất, Tâm, Thể, coi như tứ trụ vây quanh người anh đầu đàn, anh Lê Văn.
Sáng 30 tháng 4, khoảng 6 giờ 30, lệnh gọi tất cả sĩ quan và nhân viên chiến hạm đang sửa chữa tại Hải-Quân Công-Xưởng tập họp tại Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội. Một sĩ quan cao cấp Hải-Quân tuyên bố rã ngũ. Từ Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội trở lại HQ 402, với tư cách sĩ quan thâm niên hiện diện, Trung-Úy Cao Thế Hùng ra lệnh Thiếu-Úy Ninh – sĩ quan an ninh – bắn vỡ ổ khóa phòng Hạm-Trưởng, lấy tiền trong tủ sắt phát cho nhân viên để họ tùy nghi. Nhân viên ngậm ngùi rời chiến hạm, chỉ còn một hạ sĩ, một hạ sĩ nhất, một hạ sĩ quan tiếp liệu, vì nhà xa không về được.
Vấn đề, chả qua, là cả ba nhân vật thượng dẫn đều không thích cái thói xu nịnh và đã thẳng thắn nói lên những lời trung thực khiến ông Nguyễn Phú Trọng (và cả giới cầm quyền nghịch nhĩ) nên họ đành phải chịu họa – họa trung ngôn – giữa thời buổi nhiễu nhương. Trong một xã hội mà không có nhân cách người ta vẫn sống (thậm chí còn sống béo tốt hơn) thì những người chính trực bị giam trong Viện Tâm Thần … là phải!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.