Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

ZTE, Yếu Tố Chính Trị Trong Cuộc Đọ Sức Kinh Tế Mỹ-Trung

27/07/201800:00:00(Xem: 2324)
Thanh Hà, Nguyễn Xuân Nghĩa

 
Thuần về kinh tế, Mỹ khó có thể buông Trung Quốc...

 
Nộp phạt và nhất là chấp nhận để một ủy ban của Mỹ giám sát trong 10 năm: cái giá tập đoàn mũi nhọn Trung Quốc ZTE phải trả để tiếp tục hoạt động tại Hoa Kỳ. Cuộc đọ sức với chính quyền Mỹ chính thức khép lại sau nhiều màn gay cấn. Bài toán thêm phức tạp khi bên cạnh các yếu tố về luật lệ và kinh doanh, còn là cả một mảng an ninh quốc gia Hoa Kỳ.

Hơn 500 khách hàng của ZTE hiện diện tại 140 quốc gia có thể thở phào nhẹ nhõm sau quyết định của chính quyền Trump ngày 13/07/2018, cho phép tập đoàn công nghệ viễn thông này hoạt động trở lại bình thường. Ba tháng trước, viện cớ đại tập đoàn Trung Quốc này đã vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm vào Iran và Bắc Triều Tiên, Washington cấm các công ty Hoa Kỳ cung cấp trang thiết bị cho ZTE trong vòng 7 năm. ZTE bị đe dọa khai tử.

Đích thân chủ tịch Tập Cận Bình can thiệp, yêu cầu tổng thống Mỹ xét lại quyết định phạt con chim đầu đàn ngành công viễn thông và thông tin này của Trung Quốc. Washington và Bắc Kinh tiến hành đàm phán cho tới khi Nhà Trắng quyết định «tha» cho ZTE. Hãng này năm 2017 đã bán ra 46 triệu chiếc điện thoại thông minh, đứng hạng thứ 7 trong số các nhà cung cấp smartphone của thế giới.

Phải chăng nguyên thủ Mỹ động lòng trắc ẩn, muốn bảo vệ công việc làm cho 75.000 nhân viên của ZTE -20.000 trong số đó làm việc ở các chi nhánh ngoài Hoa Lục? Hay do Nhà Trắng biết rằng khai tử một đại tập đoàn mà có tới 30% linh kiện điện tử nhập của nước ngoài, chủ yếu là của Mỹ, sẽ ảnh hưởng mạnh tới hoạt động của thung lũng công nghệ cao Silicon Valley? Nhà tỷ phú Donald Trump liệu có quan tâm tới quyền lợi của ngân hàng JP Morgan và quỹ đầu tư BlackRock, theo thứ tự là cổ đông đứng hạng thứ 2 và 3 của ZTE? Hay ZTE là lá chủ bài để Donald Trump mặc cả những chuyện gì khác nữa với Tập Cận Bình? Biết đâu ZTE là con ngựa thành Troie để công nghệ Mỹ theo dõi công nghệ Trung Quốc?

Ngần ấy câu hỏi chưa thể giải đáp, nhưng trước hết mời quý thính giả cùng chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa nhìn lại chuyện dài nhiều tập giữa một ông khổng lồ của công nghệ mũi nhọn Trung Quốc với hai chính quyền Mỹ liên tiếp, bởi cuộc đọ sức này đã khai mào từ năm 2012, dưới chính quyền Obama.

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Công ty Tân Trung Hưng tại Thâm Quyến của tỉnh Quảng Đông, mà cả thế giới gọi theo Anh ngữ là ZTE có một quy chế đặc biệt, là một doanh nghiệp có vốn của nhà nước Bắc Kinh, nhưng lại do tư nhân quản trị. Quy chế hỗn hợp đó còn che giấu bản chất “lưỡng thể” là phục vụ hai mục tiêu dân sự lẫn quân sự vì các cơ quan nhà nước Bắc Kinh làm chủ phần vốn lại liên hệ đến lãnh vực an ninh, đến không gian điện toán mà tôi gọi là điện não và khu vực kỹ thuật cao. Vì vậy, đằng sau các yếu tố luật lệ hay kinh doanh, chúng ta còn nên thấy yếu tố an ninh.

- Với quy chế là công ty cổ phần hữu hạn, có cổ phiếu giao dịch trên các thị trường Thâm Quyến và Hồng Kông, ZTE hoạt động trong ba lãnh vực là phát triển mạng dẫn điện tử, thiết bị đầu dẫn và viễn thông, nhưng sản xuất nhiều hàng hóa và dịch vụ chiến lược như trang bị vô tuyến, tổng đài, cáp quang, nhu liệu viễn thông, điện thoại di động và có thị trường tỏa rộng tại 140 quốc gia. ZTE chỉ thua tập đoàn Huawei hay Hoa Vi về sản xuất điện thoại và là mũi nhọn về công nghệ cao của Trung Quốc, có khả năng theo dõi mọi người trên không gian tôi gọi là điện não hơn là điện toán. Khốn nỗi đại gia này vẫn cần nhập cảng nhiều cơ phận quan trọng từ Hoa Kỳ.

Tháng 3/2017, ZTE nhận tội và bị bộ Thương Mại phạt một tỷ 190 triệu đô la vì bán kỹ thuật của Mỹ cho Bắc Hàn và Iran khi hai xứ này bị lệnh cấm vận. Vậy mà sau đó, ZTE còn thăng thưởng chứ không kỷ luật các nhân viên vi phạm, nên ngày 19/04/2018 Hoa Kỳ cấm các doanh nghiệp Mỹ bán hàng cho ZTE trong bảy năm. Ngoài khoản tiền phạt kỷ lục, việc cấm vận ấy mới là đòn sinh tử. Có lẽ quyết định ấy khiến Tổng bí thư Tập Cận Bình liên lạc với Trump để xin giảm án cho ZTE bằng cách cho doanh nghiệp Mỹ vẫn bán hàng cho ZTE.


 
Quan hệ môi hở răng lạnh giữa ZTE và các doanh nghiệp Mỹ
 

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ông Trump nêu ra một lý do quá phi lý nên khó tin, là để 75.000 nhân viên ZTE khỏi mất việc, trong khi ông đang tranh đấu để tạo thêm việc làm cho dân Mỹ và vừa mở ra một trang mới trong mâu thuẫn mậu dịch với Bắc Kinh. Sự thể có khi rắc rối hơn vậy vì ta không quên yếu tố an ninh lồng trong kinh tế.

- Quyết định mới do tổng trưởng Thương Mại Wilbur Ross thông báo gồm các chi tiết sau đây: các doanh nghiệp Mỹ được bán cơ phận cho ZTE; nhưng công ty phải nộp phạt một tỷ đô la; ký thác 400 triệu để dự phòng nhiều khoản phạt khác sau này; trong tổ chức quản trị của ZTE phải có một ủy ban của người Mỹ để theo dõi và ngăn ngừa tái phạm luật kiểm soát xuất cảng; ủy ban sẽ định kỳ báo cáo về bộ Thương Mại Hoa Kỳ trong suốt 10 năm tới. Lý luận của chính quyền Trump là việc giảm án đó đáp ứng ba yêu cầu, thứ nhất tạm cho công ty Mỹ bán hàng cho ZTE với điều kiện, thứ hai là thêm ký thác dự phòng tái phạm và thứ ba, về an ninh thì đã có nhân viên Mỹ kiểm soát ngay trong công ty ZTE.

 
Đúng, sai trong quyết định của chính quyền Trump
 

Nguyễn-Xuân Nghĩa: Tôi thích truyện trinh thám gián điệp vì tính sáng tạo! Khi biết ZTE là gì, có những ai ở đằng sau, Hoa Kỳ kiểm soát ngay các cơ phận doanh nghiệp bán qua đó và còn có nhân viên theo dõi từ bên trong. Nghĩa là Mỹ cấy cả người và vật trong một doanh nghiệp mũi nhọn của Bắc Kinh. Vì vậy, ta chưa biết mèo nào sẽ cắn mỉu nào trong thế giới kỹ thuật kỳ ảo mà Trung Quốc đòi vượt Mỹ, trong khi ZTE bị điêu đứng vì khoản tiền phạt làm cổ phiếu có lúc mất giá tới 25% và doanh lợi sẽ sụt phân nửa.

- Tuy nhiên, Quốc Hội Mỹ lại nghĩ khác. Thứ nhất, họ cho là hành pháp có quá nhiều quyền hạn về ngoại thương nên chính quyền Trump mới tự ý quyết định khi xiết khi thả vì lý do an ninh. Hôm 18/07/2018, Thượng Viện Mỹ biểu quyết với đa số 88-11 một thủ tục khẳng định vai trò của Quốc Hội trong các quyết định thương mại liên quan tới an ninh. Nhưng thủ tục ấy vô quyền vì không có giá trị cưỡng hành. Khó thu hẹp thẩm quyền của Hành pháp, hai viện đang dùng ngón võ rất Mỹ, là chỉ chuẩn chi ngân sách quốc phòng nếu việc cấm vận, là cấm doanh nghiệp Mỹ bán hàng cho ZTE, được tái lập toàn phần hay một phần. Hai viện đưa ra hai đề luật sẽ thống nhất làm một mà đáng chú ý trong chuyện này là vài nghị sĩ Cộng Hòa lại vận động việc cấm đoán doanh nghiệp Mỹ để phong tỏa ZTE. Hóa ra trận đánh về thương mại không chỉ bùng nổ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc mà còn leo thang trong chính trường Mỹ và ngay trong đảng Cộng Hòa của ông Trump. Chuyện ZTE chỉ là một phần của hiện tượng “Hoa Kỳ Dị” mà thôi.

Quyết định «tha» hay «phạt» ZTE bao gồm cả vế kinh tế, chính trị, lẫn chiến lược. Thuần về kinh tế, Mỹ khó có thể buông Trung Quốc khi mà các công ty nước này tiêu thụ đến 45% bọ điện tử của thế giới và là một khách hàng quan trọng của các tập đoàn điện tử Mỹ.

Về phương diện chính trị, chính Donald Trump giữa tháng 4/2018 đã nêu lý do an ninh quốc gia để phạt các tập đoàn nước ngoài, tố cáo Trung Quốc «ăn cắp công nghệ» của Mỹ. Chỉ một tháng sau, cũng ông Trump bắt đầu đổi ý. Theo tiết lộ của báo kinh doanh BusinessInsider ấn bản ngày 16/05/2017, ba ngày trước khi Washington và Bắc Kinh đạt được một thỏa thuận về nguyên tắc liên quan đến tập đoàn ZTE, một ngân hàng thương mại Trung Quốc đã đồng ý cấp tín dụng 500 triệu đô la cho một dự án tại Jarkarta. Chủ dự án đó chính là đế chế Trump Organization.

Sau cùng có một số các chuyên gia cho rằng, Donald Trump đã phơi bày ra ánh sáng những nhược điểm của mô hình phát triển Trung Quốc và đó lại càng là động cơ để Bắc Kinh tăng tốc đầu tư vào công nghệ mũi nhọn, thông minh nhân tạo hay công nghệ viễn thông…

Ở Bắc Kinh ông Tập Cận Bình không điều hành đất nước một cách ồn ào như Donald Trump.

(Tạp Chí Kinh Tế - phát Thứ Ba, ngày 24 tháng 7 năm 2018)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
Một nền dân chủ lâu đời, bén rễ hơn ba trăm năm qua của một cường quốc hàng đầu thế giới bỗng dưng trở thành nền “cộng hòa chuối” (banana republic)[1] qua cuộc bầu cử tổng thống 2020, với tố cáo gian lận, kiện tụng rồi trở thành bạo loạn sau đó, tưởng như chỉ có thể xảy ra ở một nước độc tài kém phát triển nào đó ở Nam Mỹ hay mãi tận châu Phi xa xôi. Tại sao lại có thể xảy ra những chuyện kỳ lạ như thế với một nền dân chủ được xem như mẫu mực để thế giới noi theo?
Khi Facebook và Twitter quyết định đóng cửa vĩnh viễn tài khoản của Tổng thống Trump, sau nhiều lần cảnh cáo, dư luận bùng lên tranh luận về quyền tự do phát biểu và Tu chính án Số 1 trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ ngày lên làm lãnh đạo, ông Trump đã dùng tài khoản twitter để nói chuyện thẳng với những ai có kết nối với tài khoản của ông. Twitter của tổng thống có 80 triệu người theo dõi và ông đã dùng nó như là phương tiện phát ngôn chính, vào bất cứ khi nào ông thấy cần, kể cả lúc đêm khuya hay khi trời còn tờ mờ sáng.
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc