Hôm nay,  
Việt Báo Online

Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ

12/06/201800:00:00(Xem: 1201)
Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ
Nao Bo tu an
Giấc ngủ ban đêm không chỉ đơn giản là để cơ thể nạp lại năng lượng. Khi ngủ, bộ não thực sự cũng thay đổi trạng thái, nó sẽ bắt đầu thải bỏ các sản phẩm phụ độc hại mà hệ thần kinh sinh ra trong suốt quá trình hoạt động ban ngày. Các vi tế bào thần kinh đệm, được ví như thực bào trong não bộ, bắt đầu dọn dẹp các mảnh tế bào thần kinh vỡ, các tế bào quá già cỗi hoặc bị tổn thương bằng cách ăn chúng trong khi chúng ta ngủ. Hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm là bình thường, chỉ trừ trường hợp những người bị mất ngủ kinh niên.

Khoảng đầu tháng 06/2018, nhóm các nhà khoa học Ý đã phát hiện ra khi những con chuột bị mất ngủ kéo dài, vi tế bào thần kinh đệm của chúng bắt đầu ăn nhiều hơn, làm tăng nguy cơ gây tổn thương não bộ, nguyên nhân của các căn bệnh như Alzheimer hoặc thoái hóa thần kinh. Nghiên cứu được dẫn đầu bởi nhà thần kinh học Michele Bellesi thuộc Đại học Bách khoa Marche ở Ý, đã kiểm tra phản ứng của bộ não động vật với thói quen ngủ thiếu lành mạnh của chúng. Họ nhận thấy sự giống nhau kỳ lạ giữa những con chuột được nghỉ ngơi và không ngủ đủ.

Tương tự như tế bào ở các bộ phận khác trong cơ thể, các tế bào thần kinh trong não cũng liên tục được tái tạo và thay mới bởi hai loại tế bào thần kinh đệm khác nhau. Chúng là các tế bào hỗ trợ thường được gọi là chất keo kết dính hệ thần kinh:

- Loại thứ nhất là các vi tế bào thần kinh đệm (microglia). Tương tự như đại thực bào, vi tế bào thần kinh đệm có trách nhiệm loại bỏ các tế bào già cỗi, bị tổn thương hoặc các mảnh vỡ của chúng thông qua một quá trình gọi là thực bào. Có thể hiểu đơn giản là chúng nuốt vào những rác thải trong hệ thần kinh.

- Loại thứ hai là các tế bào hình sao astrocyte có nhiệm vụ cắt bỏ các khớp thần kinh không cần thiết trong não để làm mới và định hình lại hệ thống kết nối thần kinh.

2 quá trình sẽ xảy ra khi chúng ta ngủ. Sự làm mới giúp bù đắp quá trình hao mòn xảy ra trong thần kinh vào ban ngày. Nhưng hiện nay, dường như quá trình tương tự cũng xảy ra khi cơ thể bị mất ngủ. Tuy nhiên, thay vì mang lại hiệu ứng tốt, mất ngủ sẽ khiến cho bộ não giống như một con thuyền ngập nước đang chìm. Các tế bào muốn đục lỗ để nước thoát ra ngoài, do đó não bộ tự làm hại chính nó một cách điên cuồng.

Nhà thần kinh học Michele Bellesi cho biết: “Lần đầu tiên chúng tôi chỉ ra được các khớp nối thần kinh bị ăn bởi các tế bào hình sao do mất ngủ”. Để tìm ra điều này, các nhà nghiên cứu đã chụp ảnh não bộ của bốn nhóm chuột:

- Nhóm thứ nhất: được cho ngủ từ 6 đến 8 giờ, tức là nghỉ ngơi tốt.

- Nhóm thứ 2: tự động thức dậy định kỳ khi đang ngủ, thức tỉnh tự nhiên sau khi ngủ đủ.

- Nhóm thứ 3: thức suốt 8 giờ, tức thiếu ngủ.

-  Nhóm thứ 4: thức liên tục 5 ngày liền, tức thiếu ngủ kinh niên.

Khi sánh hoạt động của các tế bào hình sao trên cả bốn nhóm, nhóm nghiên cứu phát hiện nó trong 5.7% khớp thần kinh của bộ não những con chuột nghỉ ngơi tốt, và 7.3% trong bộ não chuột tự thức tỉnh tự nhiên. Ở những con chuột bị thiếu ngủ hoặc thiếu ngủ kinh niên, nhóm nhận thấy một điều khác biệt là các tế bào hình sao đã gia tăng hoạt động của chúng và thực sự ăn vào các khớp thần kinh, tương tự như các vi tế bào thần kinh đệm nuốt vào tế bào thừa, trong một quá trình gọi là thực bào bởi tế bào hình sao astrocytic phagocytosis.

Trong bộ não những con chuột bị thiếu ngủ, các tế bào hình sao hoạt động trên 8.4% khớp thần kinh, và ở những con chuột bị thiếu ngủ nghiêm trọng, 13.5% các khớp thần kinh của chúng xuất hiện quá trình ăn mòn bởi tế bào hình sao. Michele Bellesi cho biết, hầu hết các khớp thần kinh đang bị tiêu diệt trong 2 nhóm chuột bị thiếu ngủ là những tế bào lớn nhất, cũ nhất và đã qua sử dụng nhiều nhất, cũng giống như những đồ đạc đã cũ. Việc loại bỏ chúng có khi lại là một điều tốt.

Nhưng khi kiểm tra hoạt động của các vi tế bào thần kinh đệm trên cả 4 nhóm chuột, họ nhận thấy rằng chúng cũng đã hoạt động quá mức trong nhóm bị thiếu ngủ kinh niên. Đó là một điều đáng lo ngại, vì những hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm liên quan tới các bệnh về não như Alzheimer và các dạng khác của sự thoái hóa thần kinh.

Trích trong báo cáo nghiên cứu: “Chúng tôi thấy rằng thực bào bởi tế bào hình sao xảy ra sau hiện tượng mất ngủ cấp tính và mất ngủ kinh niên, nhưng không xảy ra sau quá trình thức tỉnh tự nhiên, cho thấy nó có thể thúc đẩy việc làm sạch và tái thiết các thành phần bị hao mòn của khớp thần kinh hoạt động mạnh, được sử dụng đi sử dụng lại. Ngược lại, chỉ chứng mất ngủ kinh niên mới kích hoạt các vi tế bào thần kinh đệm và thúc đẩy hoạt động thực bào của chúng… cho thấy việc mất ngủ kéo dài có thể hoạt hóa vi tế bào thần kinh đệm và có khả năng sẽ gây tổn hại cho não bộ”.

Hiện vẫn còn khá nhiều nghi vấn cần giải quyết. Chẳng hạn như liệu điều này có xảy ra trong não bộ của mọi người hay không. Và liệu nếu ngủ bù lại, quá trình thiệt hại não bộ có thể được đảo ngược hay không. Dù sao đi nữa, nếu muốn bảo vệ không chỉ não bộ mà còn cả sức khỏe của mình, mọi người tốt nhất nên ngủ đủ giấc.

Nguoivietphone.com.

19/09/2018(Xem: 789)
Nhà văn Kim Thúy, cư dân Canada, có tên trong danh sách “giải thưởng thay thế Nobel Văn Chương 2018,” theo bản tin của Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA) cho biết hôm 19 tháng 9.
19/09/2018(Xem: 341)
SEOUL - TT Moon Jae-in đã được chủ tịch Kim Jong-un đón tại phi trường của thành phố Pyongang.
19/09/2018(Xem: 1330)
BERLIN - Ký giả của truyền thông Đức DW nhận thấy chiến tranh mậu dịch có thể thắng, Trung Cộng sắp hết đạn trong cuộc đấu sức với Trump.
19/09/2018(Xem: 154)
LONDON - Vương quốc UK được giả định chia tay dứt khoát với Liên Âu từ ngày 29-3-2019, nhưng các bất đồng nội bộ chưa được giải quyết – phe muốn UK tiếp tục là thành viên EU đòi tổ chức 1 cuộc trưng cầu dân ý khác.
19/09/2018(Xem: 291)
BERLIN - Bác sĩ điều trị cho hay: nhà tranh đấu chống Putin từ Nga sang Đức chữa bệnh có thể đã bị đánh thuốc độc gây ảnh hưởng hệ thống thần kinh.
19/09/2018(Xem: 126)
PARIS - Đề nghị ngưng trừng phạt cơ quan chống doping của Nga (là RUSADA) là 1 phần trong lịch trình họp của “Tổ Chức Thế Giới Chống Doping - WADA” dự kiến bắt đầu Thứ Năm tuần này tại Seychelles.
19/09/2018(Xem: 210)
MOSCOW - Bộ quốc phòng Nga báo tin: phi cơ quân sự Nga hiệu Il-20 với 14 người trên phi cơ biến mất trên màn ảnh radar trong khi 4 chiến đấu cơ Israel tấn công mục tiêu tại tỉnh Latakia (Syria).
19/09/2018(Xem: 123)
MANILA - Thợ mỏ tại miền bắc Philippines thường đào đất tìm vàng, nay phải tự lực tìm kiếm đồng nghiệp và thân nhân bị đất sụt lở chôn vùi trong thời gian siêu bão Mangkhut di chuyển qua đây - hơn 10 tử thi đã được tìm thấy.
19/09/2018(Xem: 181)
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo trang The Intercept, Google đang giúp các quan chức Trung Quốc giám sát công dân bằng cách phát triển công cụ tìm kiếm mới có tên là Dragonfly, cho phép liên kết số điện thoại người dùng với các tìm kiếm mà họ thực hiện trên Internet.
18/09/2018(Xem: 701)
HONG KONG -- Hơn 3 triệu người di tản vào nơi an toàn khi trận bão Mangkhut tiến về phía Bắc Trung Hoa và tiếp tục tàn phá khu vực, sau khi trận bão làm chết 69 người.
18/09/2018(Xem: 1537)
WASHINGTON - Twitter phát từ Bạch Ốc sáng sớm Thứ Hai ghi “Thuế đưa Hoa Kỳ vào vị thế rất mạnh trong thương lượng, với hàng tỉ MK và việc làm chảy vào trong nước…” – ông Trump báo động : các nước không giao thương công bằng với chúng ta sẽ bị đánh thuế trừng phạt.
18/09/2018(Xem: 368)
WASHINGTON - Chính phủ Hoa Kỳ định bán 1 khối lượng lớn hơi đốt hóa lỏng (LNG) sang châu Âu quá cảnh Đức trong 4 năm tới – trong lúc tâm lý hoài nghi về đường ống của Nga tiếp tục, Washington nhận thấy khoảng trống trên thị trường. Thứ trưởng năng lượng Dan Brouillette xác nhận với báo Bild “Các công ty Hoa Kỳ sẽ bắt đầu giao hàng LNG vào năm 2022 – vấn đề không là nếu, nhưng là khi nào”.
18/09/2018(Xem: 280)
SKOPJE - Macedonia sắp tổ chức trưng cầu dân ý về tên nước – thay đổi quốc hiệu có thể đưa tới sự gia nhập NATO và Liên Âu của quốc gia nhỏ bé này. Trên đường tới Skopje, thủ đô của Macedonia, bộ trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Jim Mattis “Không còn hoài nghi Moscow cấp tài trợ cho các nhóm thân Nga gây ảnh hưởng với trưng cầu dân ý dự kiến tổ chức cuối tháng này.
18/09/2018(Xem: 442)
BERLIN - Kỹ nghệ vận tải của Đức đã cho xe chạy bằng hydro đầu tiên lăn bánh trên đường sắt nối liền các thị trấn miền bắc hôm Thứ Hai – động cơ diesel thường kéo các đoàn xe lửa chạy trên đường này.
18/09/2018(Xem: 175)
SOCHI - Thành phố du lịch ven bờ Hắc Hải chứng kiến cuộc hội kiến thứ nhì trong vòng hơn 10 ngày giữa 2 nguyên thủ Nga và Thổ Nhĩ Kỳ - trong lần gặp gỡ trước tại Tehran, 2 bên không thể thỏa thuận về Idlib, căn cứ địa cuối cùng của quân nổi dậy tại Syria.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Tesla đang bị Bộ Tư pháp điều tra vì các tuyên bố của CEO Elon Musk. Cuộc thăm dò hình sự sẽ được tiến hành song song với cuộc điều tra dân sự được báo cáo bởi các nhà quản lý trước đây.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Audi chính thức ra mắt E-tron, mẫu xe chạy điện thương mại đầu tiên. Chiếc SUV mới thuộc phân khúc xe chạy điện hoàn toàn đến từ các thương hiệu Đức và sẽ sớm được bán ra từ năm 2019.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Global Energy Transmission, công ty có trụ sở tại Nga, đang nghiên cứu và phát triển hệ thống giúp sạc nhiều drone cùng lúc khi đang bay trên không chứ không cần phải đáp xuống đất.
Khoảng giữa tháng 09/2018, LG Uplus, nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và điện thoại di động Hàn Quốc – được quản lý bởi Tập đoàn LG, sẽ tham gia cùng với Far EasTone Đài Loan và SoftBank Nhật Bản cung cấp giải pháp thanh toán xuyên biên giới hiện đại.
Với việc các tựa game mobile đang ngày càng phát triển và thu hút rất nhiều người tham gia, các nhà sản xuất cũng chạy đua ra mắt những chiếc smartphone chuyên phục vụ cho việc chơi game. Có thể thấy, từ Razer, Asus cho đến Xiaomi, Huawei cũng đều đã nhảy vào thị phần đầy hứa hẹn.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo giới truyền thông Hàn Quốc, Samsung đang cân nhắc việc loại bỏ dòng smartphone Galaxy J phổ thông để tập trung vào dòng Galaxy A trung cấp. Tại khu vực Đông Nam Á, Samsung sẽ tập trung phát triển phân khúc phổ thông bằng dòng M giá rẻ, sử dụng nhiều linh kiện từ Trung Quốc.
Android 9 có lẽ là phiên bản Android mà những người sử dụng các thiết bị flagship đến từ Samsung đang mong đợi. Khoảng giữa tháng 09/2018, những hình ảnh của phiên bản Samsung Experience 10 được tùy biến trên Anndroid 9 Pie đã xuất hiện với nhiều sự thay đổi ấn tượng.
Khoảng giữa tháng 09/2018, YouTube cho biết sẽ không còn trang web và ứng dụng YouTube Gaming riêng biệt, thay vào đó toàn bộ nền tảng sẽ được gộp chung vào trang web và ứng dụng YouTube.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo trang The Intercept, Google đang giúp các quan chức Trung Quốc giám sát công dân bằng cách phát triển công cụ tìm kiếm mới có tên là Dragonfly, cho phép liên kết số điện thoại người dùng với các tìm kiếm mà họ thực hiện trên Internet.
Đối với những người bán hàng trực tuyến của Amazon, một đánh giá sản phẩm tiêu cực có thể gây tổn hại cho các doanh nghiệp bán sản phẩm của họ trên trang web của Amazon.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Trang tạp chí danh tiếng Time đã được tỷ phú Marc Benioff, tổng giám đốc điều hành của công ty điện toán đám mây Salesforce, mua lại với giá 190 triệu USD từ tay chủ sở hữu hiện tại là Meredith.
Khoảng giữa tháng 09/2018, chính quyền ông Donald Trump thông báo sẽ áp thuế 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập từ Trung Quốc, phần lớn sản phẩm Apple đều thoát nạn.
Ngày 17/09/2018, Apple chính thức phát hành bản cập nhật phần mềm mới nhất của hãng bao gồm iOS 12, watchOS 5 và tvOS 12.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau những tin đồn và hình ảnh rò rỉ của chiếc Galaxy S10, ông DJ Koh, chủ tịch của Samsung Mobile, đã tiết lộ đến giới truyền thông những thay đổi công ty sẽ thực hiện trên chiếc Galaxy S thế hệ tiếp theo.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau cuộc di tản tập thể của hàng loạt nhà phát triển ứng dụng cho Windows Phone, nền tảng của Microsoft tiếp tục phải nói lời chia tay với Google