Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ

12/06/201800:00:00(Xem: 2121)
Nao Bo tu an
Giấc ngủ ban đêm không chỉ đơn giản là để cơ thể nạp lại năng lượng. Khi ngủ, bộ não thực sự cũng thay đổi trạng thái, nó sẽ bắt đầu thải bỏ các sản phẩm phụ độc hại mà hệ thần kinh sinh ra trong suốt quá trình hoạt động ban ngày. Các vi tế bào thần kinh đệm, được ví như thực bào trong não bộ, bắt đầu dọn dẹp các mảnh tế bào thần kinh vỡ, các tế bào quá già cỗi hoặc bị tổn thương bằng cách ăn chúng trong khi chúng ta ngủ. Hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm là bình thường, chỉ trừ trường hợp những người bị mất ngủ kinh niên.

Khoảng đầu tháng 06/2018, nhóm các nhà khoa học Ý đã phát hiện ra khi những con chuột bị mất ngủ kéo dài, vi tế bào thần kinh đệm của chúng bắt đầu ăn nhiều hơn, làm tăng nguy cơ gây tổn thương não bộ, nguyên nhân của các căn bệnh như Alzheimer hoặc thoái hóa thần kinh. Nghiên cứu được dẫn đầu bởi nhà thần kinh học Michele Bellesi thuộc Đại học Bách khoa Marche ở Ý, đã kiểm tra phản ứng của bộ não động vật với thói quen ngủ thiếu lành mạnh của chúng. Họ nhận thấy sự giống nhau kỳ lạ giữa những con chuột được nghỉ ngơi và không ngủ đủ.

Tương tự như tế bào ở các bộ phận khác trong cơ thể, các tế bào thần kinh trong não cũng liên tục được tái tạo và thay mới bởi hai loại tế bào thần kinh đệm khác nhau. Chúng là các tế bào hỗ trợ thường được gọi là chất keo kết dính hệ thần kinh:

- Loại thứ nhất là các vi tế bào thần kinh đệm (microglia). Tương tự như đại thực bào, vi tế bào thần kinh đệm có trách nhiệm loại bỏ các tế bào già cỗi, bị tổn thương hoặc các mảnh vỡ của chúng thông qua một quá trình gọi là thực bào. Có thể hiểu đơn giản là chúng nuốt vào những rác thải trong hệ thần kinh.

- Loại thứ hai là các tế bào hình sao astrocyte có nhiệm vụ cắt bỏ các khớp thần kinh không cần thiết trong não để làm mới và định hình lại hệ thống kết nối thần kinh.

2 quá trình sẽ xảy ra khi chúng ta ngủ. Sự làm mới giúp bù đắp quá trình hao mòn xảy ra trong thần kinh vào ban ngày. Nhưng hiện nay, dường như quá trình tương tự cũng xảy ra khi cơ thể bị mất ngủ. Tuy nhiên, thay vì mang lại hiệu ứng tốt, mất ngủ sẽ khiến cho bộ não giống như một con thuyền ngập nước đang chìm. Các tế bào muốn đục lỗ để nước thoát ra ngoài, do đó não bộ tự làm hại chính nó một cách điên cuồng.

Nhà thần kinh học Michele Bellesi cho biết: “Lần đầu tiên chúng tôi chỉ ra được các khớp nối thần kinh bị ăn bởi các tế bào hình sao do mất ngủ”. Để tìm ra điều này, các nhà nghiên cứu đã chụp ảnh não bộ của bốn nhóm chuột:

- Nhóm thứ nhất: được cho ngủ từ 6 đến 8 giờ, tức là nghỉ ngơi tốt.


- Nhóm thứ 2: tự động thức dậy định kỳ khi đang ngủ, thức tỉnh tự nhiên sau khi ngủ đủ.

- Nhóm thứ 3: thức suốt 8 giờ, tức thiếu ngủ.

-  Nhóm thứ 4: thức liên tục 5 ngày liền, tức thiếu ngủ kinh niên.

Khi sánh hoạt động của các tế bào hình sao trên cả bốn nhóm, nhóm nghiên cứu phát hiện nó trong 5.7% khớp thần kinh của bộ não những con chuột nghỉ ngơi tốt, và 7.3% trong bộ não chuột tự thức tỉnh tự nhiên. Ở những con chuột bị thiếu ngủ hoặc thiếu ngủ kinh niên, nhóm nhận thấy một điều khác biệt là các tế bào hình sao đã gia tăng hoạt động của chúng và thực sự ăn vào các khớp thần kinh, tương tự như các vi tế bào thần kinh đệm nuốt vào tế bào thừa, trong một quá trình gọi là thực bào bởi tế bào hình sao astrocytic phagocytosis.

Trong bộ não những con chuột bị thiếu ngủ, các tế bào hình sao hoạt động trên 8.4% khớp thần kinh, và ở những con chuột bị thiếu ngủ nghiêm trọng, 13.5% các khớp thần kinh của chúng xuất hiện quá trình ăn mòn bởi tế bào hình sao. Michele Bellesi cho biết, hầu hết các khớp thần kinh đang bị tiêu diệt trong 2 nhóm chuột bị thiếu ngủ là những tế bào lớn nhất, cũ nhất và đã qua sử dụng nhiều nhất, cũng giống như những đồ đạc đã cũ. Việc loại bỏ chúng có khi lại là một điều tốt.

Nhưng khi kiểm tra hoạt động của các vi tế bào thần kinh đệm trên cả 4 nhóm chuột, họ nhận thấy rằng chúng cũng đã hoạt động quá mức trong nhóm bị thiếu ngủ kinh niên. Đó là một điều đáng lo ngại, vì những hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm liên quan tới các bệnh về não như Alzheimer và các dạng khác của sự thoái hóa thần kinh.

Trích trong báo cáo nghiên cứu: “Chúng tôi thấy rằng thực bào bởi tế bào hình sao xảy ra sau hiện tượng mất ngủ cấp tính và mất ngủ kinh niên, nhưng không xảy ra sau quá trình thức tỉnh tự nhiên, cho thấy nó có thể thúc đẩy việc làm sạch và tái thiết các thành phần bị hao mòn của khớp thần kinh hoạt động mạnh, được sử dụng đi sử dụng lại. Ngược lại, chỉ chứng mất ngủ kinh niên mới kích hoạt các vi tế bào thần kinh đệm và thúc đẩy hoạt động thực bào của chúng… cho thấy việc mất ngủ kéo dài có thể hoạt hóa vi tế bào thần kinh đệm và có khả năng sẽ gây tổn hại cho não bộ”.

Hiện vẫn còn khá nhiều nghi vấn cần giải quyết. Chẳng hạn như liệu điều này có xảy ra trong não bộ của mọi người hay không. Và liệu nếu ngủ bù lại, quá trình thiệt hại não bộ có thể được đảo ngược hay không. Dù sao đi nữa, nếu muốn bảo vệ không chỉ não bộ mà còn cả sức khỏe của mình, mọi người tốt nhất nên ngủ đủ giấc.

Nguoivietphone.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hàng chục ngàn công nhân hãng xưởng, phụ nữ cầm hoa trắng và bong bóng và giới trẻ biểu tình tràn ngập các đường phố của các thành phố khắp Belarus, gồm thủ đô Minsk, qua ngày thứ năm liên tục tính tới Thứ Sáu, 14 tháng 8 năm 2020, theo bản tin của NBC News cho biết.
Thị trưởng Michael Mueller (SPD) với nhà xuất bản Friede Springer tại đài tưởng niệm Peter Fechter ở Zimmerstrasse. Ở đó, nhiều người đã tưởng niệm việc xây dựng Bức tường Berlin cách đây 59 năm. Xếp SED Walter Ulbricht đã đi vào lịch sử với tư cách là “người xây tường”. Dưới sự lãnh đạo của Ulbricht, bức tường thành ngăn cách được dựng lên từ ngày 13 tháng 8 năm 1961. Lịch sử và Nạn nhân không nên rơi vào quên lãng.
Nam Hàn đã xác nhận kế hoạch bắt đầu xây dựng hàng không mẫu hạm đầu tiên của họ vào năm tới giữa lúc các căng thẳng lên cao trong khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương giữa Hoa Kỳ và TQ và vấn nạn về tham vọng nguyên tử của Bắc Hàn vẫn chưa được giải quyết.
Tổng Thống Trump hôm Thứ Năm, 13 tháng 8 năm 2020 tuyên bố điều mà ông gọi là một “Thỏa Thuận Hòa Bình Lịch Sử” giữa Do Thái và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, nói rằng họ đã đồng ý “bình thường hóa toàn diện các quan hệ,” theo bản tin Fox News cho biết.
Hồng Kông đã đình chỉ các thỏa thuận dẫn độ với Đức và Pháp. Chính quyền Hồng Kông hôm thứ Tư thông báo rằng hai nước đã "chính trị hóa hợp tác pháp lý" và do đó làm hỏng cơ sở hợp tác trong lĩnh vực này. Vì luật an ninh gây tranh cãi đối với Đặc khu hành chính China, hai quốc gia EU Đức và Pháp trước đó đã hoãn lại các thỏa thuận dẫn độ với Hồng Kông.
Chính quyền bị bao vây của Lebanon đã từ chức, một tuần sau vụ nổ long trời lở đất phá hủy hải cảng Beirut, với thủ tướng, Hassan Diab, cho rằng tai họa là kết quả của tham nhũng đặc hữu, theo bản tin của báo The Guardian cho biết hôm Thứ Hai, 10 tháng 8 năm 2020.
Hôm Thứ Hai, 10 tháng 8 năm 2020 TQ đã đưa ra các trừng phạt đối với 11 người Mỹ, gồm các nhà lập pháp Hoa Kỳ, vì “hành xử xấu đối với các vấn đề liên quan Hong Kong,” theo CNN cho biết.
Quyết định không phải là một quyết định dễ dàng đối với các nhà lãnh đạo SPD. Tuy nhiên bây giờ nó đến sớm một cách đáng ngạc nhiên: một đảng viên Đảng Dân chủ Xã hội (SPD), người có lúc đã bị xóa sổ, trở thành ứng cử viên cho chức Thủ tướng Đức của đảng SPD.
Bộ Trưởng Y Tế Hoa Kỳ Alex Azar đã đến Đài Loan trong chuyến thăm viếng làm cho TQ nổi giận, theo bản tin của Al Jazeera cho biết hôm Chủ Nhật, 9 tháng 8 năm 2020. Chuyến thăm 3 ngày của Alex Azar được ca ngợi như là cơ hội để tăng cường sự hợp tác trong cuộc chiến chống Covid-19. Nhưng Bắc Kinh đã cảnh báo TT Trump rằng chuyến thăm đe dọa sự hỏa bình và ổn định trong vùng.
Những người biểu tình tại Lebanon đã tràn vào nhiều bộ của chính quyền khi các cuộc biểu tình bạo động bao trùm thủ đô Beirut vào tối Thứ Bảy, ngày 8 tháng 8 năm 2020, theo CNN cho biết. Bộ ngoại giao, bộ môi trường và bộ kinh tế đều bị chiếm bởi những người biểu tình giận dữ đã kêu gọi từ chức của giới cầm quyền Lebanon 5 ngày sau vụ nổ xé nát thủ đô Lebanan gây tàn phá khắp nơi.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.