Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ

12/06/201800:00:00(Xem: 2426)
Nao Bo tu an
Giấc ngủ ban đêm không chỉ đơn giản là để cơ thể nạp lại năng lượng. Khi ngủ, bộ não thực sự cũng thay đổi trạng thái, nó sẽ bắt đầu thải bỏ các sản phẩm phụ độc hại mà hệ thần kinh sinh ra trong suốt quá trình hoạt động ban ngày. Các vi tế bào thần kinh đệm, được ví như thực bào trong não bộ, bắt đầu dọn dẹp các mảnh tế bào thần kinh vỡ, các tế bào quá già cỗi hoặc bị tổn thương bằng cách ăn chúng trong khi chúng ta ngủ. Hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm là bình thường, chỉ trừ trường hợp những người bị mất ngủ kinh niên.

Khoảng đầu tháng 06/2018, nhóm các nhà khoa học Ý đã phát hiện ra khi những con chuột bị mất ngủ kéo dài, vi tế bào thần kinh đệm của chúng bắt đầu ăn nhiều hơn, làm tăng nguy cơ gây tổn thương não bộ, nguyên nhân của các căn bệnh như Alzheimer hoặc thoái hóa thần kinh. Nghiên cứu được dẫn đầu bởi nhà thần kinh học Michele Bellesi thuộc Đại học Bách khoa Marche ở Ý, đã kiểm tra phản ứng của bộ não động vật với thói quen ngủ thiếu lành mạnh của chúng. Họ nhận thấy sự giống nhau kỳ lạ giữa những con chuột được nghỉ ngơi và không ngủ đủ.

Tương tự như tế bào ở các bộ phận khác trong cơ thể, các tế bào thần kinh trong não cũng liên tục được tái tạo và thay mới bởi hai loại tế bào thần kinh đệm khác nhau. Chúng là các tế bào hỗ trợ thường được gọi là chất keo kết dính hệ thần kinh:

- Loại thứ nhất là các vi tế bào thần kinh đệm (microglia). Tương tự như đại thực bào, vi tế bào thần kinh đệm có trách nhiệm loại bỏ các tế bào già cỗi, bị tổn thương hoặc các mảnh vỡ của chúng thông qua một quá trình gọi là thực bào. Có thể hiểu đơn giản là chúng nuốt vào những rác thải trong hệ thần kinh.

- Loại thứ hai là các tế bào hình sao astrocyte có nhiệm vụ cắt bỏ các khớp thần kinh không cần thiết trong não để làm mới và định hình lại hệ thống kết nối thần kinh.

2 quá trình sẽ xảy ra khi chúng ta ngủ. Sự làm mới giúp bù đắp quá trình hao mòn xảy ra trong thần kinh vào ban ngày. Nhưng hiện nay, dường như quá trình tương tự cũng xảy ra khi cơ thể bị mất ngủ. Tuy nhiên, thay vì mang lại hiệu ứng tốt, mất ngủ sẽ khiến cho bộ não giống như một con thuyền ngập nước đang chìm. Các tế bào muốn đục lỗ để nước thoát ra ngoài, do đó não bộ tự làm hại chính nó một cách điên cuồng.

Nhà thần kinh học Michele Bellesi cho biết: “Lần đầu tiên chúng tôi chỉ ra được các khớp nối thần kinh bị ăn bởi các tế bào hình sao do mất ngủ”. Để tìm ra điều này, các nhà nghiên cứu đã chụp ảnh não bộ của bốn nhóm chuột:

- Nhóm thứ nhất: được cho ngủ từ 6 đến 8 giờ, tức là nghỉ ngơi tốt.


- Nhóm thứ 2: tự động thức dậy định kỳ khi đang ngủ, thức tỉnh tự nhiên sau khi ngủ đủ.

- Nhóm thứ 3: thức suốt 8 giờ, tức thiếu ngủ.

-  Nhóm thứ 4: thức liên tục 5 ngày liền, tức thiếu ngủ kinh niên.

Khi sánh hoạt động của các tế bào hình sao trên cả bốn nhóm, nhóm nghiên cứu phát hiện nó trong 5.7% khớp thần kinh của bộ não những con chuột nghỉ ngơi tốt, và 7.3% trong bộ não chuột tự thức tỉnh tự nhiên. Ở những con chuột bị thiếu ngủ hoặc thiếu ngủ kinh niên, nhóm nhận thấy một điều khác biệt là các tế bào hình sao đã gia tăng hoạt động của chúng và thực sự ăn vào các khớp thần kinh, tương tự như các vi tế bào thần kinh đệm nuốt vào tế bào thừa, trong một quá trình gọi là thực bào bởi tế bào hình sao astrocytic phagocytosis.

Trong bộ não những con chuột bị thiếu ngủ, các tế bào hình sao hoạt động trên 8.4% khớp thần kinh, và ở những con chuột bị thiếu ngủ nghiêm trọng, 13.5% các khớp thần kinh của chúng xuất hiện quá trình ăn mòn bởi tế bào hình sao. Michele Bellesi cho biết, hầu hết các khớp thần kinh đang bị tiêu diệt trong 2 nhóm chuột bị thiếu ngủ là những tế bào lớn nhất, cũ nhất và đã qua sử dụng nhiều nhất, cũng giống như những đồ đạc đã cũ. Việc loại bỏ chúng có khi lại là một điều tốt.

Nhưng khi kiểm tra hoạt động của các vi tế bào thần kinh đệm trên cả 4 nhóm chuột, họ nhận thấy rằng chúng cũng đã hoạt động quá mức trong nhóm bị thiếu ngủ kinh niên. Đó là một điều đáng lo ngại, vì những hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm liên quan tới các bệnh về não như Alzheimer và các dạng khác của sự thoái hóa thần kinh.

Trích trong báo cáo nghiên cứu: “Chúng tôi thấy rằng thực bào bởi tế bào hình sao xảy ra sau hiện tượng mất ngủ cấp tính và mất ngủ kinh niên, nhưng không xảy ra sau quá trình thức tỉnh tự nhiên, cho thấy nó có thể thúc đẩy việc làm sạch và tái thiết các thành phần bị hao mòn của khớp thần kinh hoạt động mạnh, được sử dụng đi sử dụng lại. Ngược lại, chỉ chứng mất ngủ kinh niên mới kích hoạt các vi tế bào thần kinh đệm và thúc đẩy hoạt động thực bào của chúng… cho thấy việc mất ngủ kéo dài có thể hoạt hóa vi tế bào thần kinh đệm và có khả năng sẽ gây tổn hại cho não bộ”.

Hiện vẫn còn khá nhiều nghi vấn cần giải quyết. Chẳng hạn như liệu điều này có xảy ra trong não bộ của mọi người hay không. Và liệu nếu ngủ bù lại, quá trình thiệt hại não bộ có thể được đảo ngược hay không. Dù sao đi nữa, nếu muốn bảo vệ không chỉ não bộ mà còn cả sức khỏe của mình, mọi người tốt nhất nên ngủ đủ giấc.

Nguoivietphone.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sự rạn nứt nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên giữa Hoa Kỳ và Pháp dường như đang được vá lại hôm Thứ Tư, 22 tháng 9 năm 2021, sau khi Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng Thống Joe Biden có cuộc điện đàm hôm Thứ Tư để làm liền lạc mọi thứ, theo bản tin của Hãng Thông Tấn Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Tư. Trong nửa giờ điện đàm mà Bạch Ốc mô tả là “thân thiện,” 2 nhà lãnh đạo đã đổng ý gặp mặt vào tháng tới để thảo luận phương cách đi tới sau khi Pháp chống đối mạnh mẽ khi Hoa Kỳ, Úc và Anh tuyên bố hiệp ước quốc phòng mới Ấn Độ-Thái Bình Dương vào tuần rồi làm Pháp mất một hợp đồng tàu ngầm trị giá hàng chục tỉ đô la. Pháp cũng đồng ý sẽ gửi đại sứ của họ trở lại Washington.
Tổng Thống Joe Biden đã kêu gọi các nước trên thế giới giải quyết một cách mạnh mẽ các vấn đề nhức nhói trên toàn cầu về đại dịch Covid-19, biến đổi khí hậu và vi phạm nhân quyền trong bài diễn văn đầu tiên của ông trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc hôm Thứ Ba, 21 tháng 9 năm 2021, theo Hãng Thông Tấn Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Ba. Ông đã chê bai xung độc quân sự và nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ sẽ không tìm kiếm “Chiến Tranh Lạnh mới” với Trung Quốc.
Úc ngày càng dấn thân nhiều hơn vào các hoạt động bảo vệ vùng tài nguyên và con đường hàng hải huyết mạch Biển Đông và cùng lúc muốn trấn an các nước Đông Nam Á về việc Úc gia nhập hiệp ước AUKUS với Mỹ và Anh để chống lại TQ mà cụ thể mới đây nhất là việc 3 tàu chiến Úc đến Cảng Cam Ranh của Việt Nam hôm 20 tháng 9 năm 2021 để thực hiện nhiều cuộc tập dợt được phối hợp giữa 2 nước, theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) tường thuật hôm Thứ Ba, 21 tháng 9.
Giải thưởng được coi là một trong những giải thưởng quan trọng nhất trong nghiên cứu y học cơ bản. Nhiều người trong số những người đoạt giải này sau đó đã nhận được giải Nobel Y học. Tuereci, người lớn lên ở Lastrup thuộc quận Cloppenburg và cộng sự của bà là Sahin đã làm việc để phát triển Vaccine chống ung thư từ những năm 1990, dựa vào mRNA, theo Hội đồng quản trị. Để áp dụng nghiên cứu của mình, họ đã thành lập công ty Biontech vào năm 2008 để có thể áp dụng cho nghiên cứu của mình. Karikó đã tham gia vào năm 2013.
Hoa Kỳ đã chở những người Haiti đã cắm trại tại một thị trấn biên giới Texas trở về lại quê nhà của họ hôm Chủ Nhật, 19 tháng 9 năm 2021, và cố gắng chận những người khác vượt biên từ Mexico trong một cuộc biểu thị lực lượng lớn ra dấu hiệu của việc bắt đầu điều có thể là một cuộc trục xuất di dân hay những người đi tìm tị nạn quy mô, nhanh chóng nhất của nước Mỹ trong nhiều thập niên, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Chủ Nhật.
Đồng minh lâu năm của Mỹ là Pháp đã triệu hồi đại sứ Pháp tại Hoa Kỳ hôm Thứ Sáu, 17 tháng 9 năm 2021, trong một thái độ chưa từng có cho thấy sự giận dữ mà nhiều thập niên không có, theo bản tin của AP tường thuật hôm Thứ Sáu. Mối quan hệ có được trong các cuộc cách mạng của thế kỷ 18 có vẻ ở vào thời điểm nghiêm trọng sau khi Mỹ, Úc và Anh đã xa lánh Pháp trong việc lập ra liên minh an ninh Ấn Độ-Thái Bình Dương. Đây là lần đầu tiên từ trước tới nay Pháp đã triệu hồi đại sứ tại Mỹ của họ, theo bộ ngoại giao Pháp cho biết. Paris cũng đã triệu hồi đại sứ tại Úc.
Ngũ Giác Đài hay Bộ Quốc Phòng Mỹ đã rút khỏi sự biện hộ của họ về cuộc không kích do máy bay không người lái đã giết nhiều thường dân tại Afghanistan trong tháng rồi, tuyên bố hôm Thứ Sáu, 17 tháng 9 năm 2021, rằng việc duyệt xét cho thấy rằng chỉ có các thường dân bị giết trong cuộc tấn công, không có kẻ cực đoan của Nhà Nước Hồi Giáo như đã được tin trước đây, theo bản tin của Hãng Thông Tấn Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Sáu.
Pháp sẽ mất thỏa thuận trị giá 100 tỉ đô la để chế tạo các tàu ngầm chạy bằng dầu diesel cho Úc theo các điều khoản của sáng kiến, mà sẽ thấy Hoa Kỳ và Anh giúp Úc chế tạo các tàu ngầm chạy bằng nguyên tử lực. Như thế, sự giận dữ của Pháp trên bình diện thương mại là điều dễ hiểu, đặc biệt bởi vì Pháp, kể từ khi Anh trao Hồng Kông lại cho TQ vào năm 1997, là nước Châu Âu duy nhất sở hữu lãnh thổ đáng kể hay hiện diện quân sự thường trực tại Thái Bình Dương. Nhưng các viên chức Pháp và Liên Âu đã đi xa hơn, nói rằng thỏa thuận nêu ra nghi vấn về nỗ lực hợp tác toàn diện để giảm ảnh hưởng đang gia tăng của TQ và nhấn mạnh sự quan trọng của việc trì hoãn các kế hoạch tăng cường các khả năng phòng thủ và an ninh của chính Châu Âu.
Bách Khoa Từ Điển Mở (Wikipedia) đã bị một “cuộc xâm nhập” nhằm tìm cách thúc đẩy các mục tiêu của Trung Quốc, theo tổ chức bất vụ lợi của Hoa Kỳ làm chủ trang mạng từ điển bách khoa biên tập tình nguyện đã cho biết, theo bản tin của BBC News tiếng Anh tường thuật hôm Thứ Năm, 16 tháng 9 năm 2021. Tổ Chức Wikimedia Foundation nói với BBC News rằng một cuộc xâm nhập đã đe dọa “chính tổ chức Wikipedia.” Tổ chức này đã cấm 7 biên tập viên liên hệ với nhóm Hoa Lục.
Đức Giáo Hoàng Francis hôm Thứ Tư, 15 tháng 9 năm 2021, nói rằng các vị giám mục Công Giáo phải làm mục vụ với “tình thương và sự tử tế,” không phải sự lên án, đối với những chính trị gia là những người ủng hộ quyền phá thai và cảnh báo rằng các vị giáo sĩ không nên để chính trị chen vào vác vấn đề về việc nhận Lễ Ban Bí Tích Thánh Thể, theo Hãng Tin Mỹ AP tường thuật hôm Thứ Tư.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.