Hôm nay,  
Việt Báo Online

Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ

12/06/201800:00:00(Xem: 882)
Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ
Nao Bo tu an
Giấc ngủ ban đêm không chỉ đơn giản là để cơ thể nạp lại năng lượng. Khi ngủ, bộ não thực sự cũng thay đổi trạng thái, nó sẽ bắt đầu thải bỏ các sản phẩm phụ độc hại mà hệ thần kinh sinh ra trong suốt quá trình hoạt động ban ngày. Các vi tế bào thần kinh đệm, được ví như thực bào trong não bộ, bắt đầu dọn dẹp các mảnh tế bào thần kinh vỡ, các tế bào quá già cỗi hoặc bị tổn thương bằng cách ăn chúng trong khi chúng ta ngủ. Hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm là bình thường, chỉ trừ trường hợp những người bị mất ngủ kinh niên.

Khoảng đầu tháng 06/2018, nhóm các nhà khoa học Ý đã phát hiện ra khi những con chuột bị mất ngủ kéo dài, vi tế bào thần kinh đệm của chúng bắt đầu ăn nhiều hơn, làm tăng nguy cơ gây tổn thương não bộ, nguyên nhân của các căn bệnh như Alzheimer hoặc thoái hóa thần kinh. Nghiên cứu được dẫn đầu bởi nhà thần kinh học Michele Bellesi thuộc Đại học Bách khoa Marche ở Ý, đã kiểm tra phản ứng của bộ não động vật với thói quen ngủ thiếu lành mạnh của chúng. Họ nhận thấy sự giống nhau kỳ lạ giữa những con chuột được nghỉ ngơi và không ngủ đủ.

Tương tự như tế bào ở các bộ phận khác trong cơ thể, các tế bào thần kinh trong não cũng liên tục được tái tạo và thay mới bởi hai loại tế bào thần kinh đệm khác nhau. Chúng là các tế bào hỗ trợ thường được gọi là chất keo kết dính hệ thần kinh:

- Loại thứ nhất là các vi tế bào thần kinh đệm (microglia). Tương tự như đại thực bào, vi tế bào thần kinh đệm có trách nhiệm loại bỏ các tế bào già cỗi, bị tổn thương hoặc các mảnh vỡ của chúng thông qua một quá trình gọi là thực bào. Có thể hiểu đơn giản là chúng nuốt vào những rác thải trong hệ thần kinh.

- Loại thứ hai là các tế bào hình sao astrocyte có nhiệm vụ cắt bỏ các khớp thần kinh không cần thiết trong não để làm mới và định hình lại hệ thống kết nối thần kinh.

2 quá trình sẽ xảy ra khi chúng ta ngủ. Sự làm mới giúp bù đắp quá trình hao mòn xảy ra trong thần kinh vào ban ngày. Nhưng hiện nay, dường như quá trình tương tự cũng xảy ra khi cơ thể bị mất ngủ. Tuy nhiên, thay vì mang lại hiệu ứng tốt, mất ngủ sẽ khiến cho bộ não giống như một con thuyền ngập nước đang chìm. Các tế bào muốn đục lỗ để nước thoát ra ngoài, do đó não bộ tự làm hại chính nó một cách điên cuồng.

Nhà thần kinh học Michele Bellesi cho biết: “Lần đầu tiên chúng tôi chỉ ra được các khớp nối thần kinh bị ăn bởi các tế bào hình sao do mất ngủ”. Để tìm ra điều này, các nhà nghiên cứu đã chụp ảnh não bộ của bốn nhóm chuột:

- Nhóm thứ nhất: được cho ngủ từ 6 đến 8 giờ, tức là nghỉ ngơi tốt.

- Nhóm thứ 2: tự động thức dậy định kỳ khi đang ngủ, thức tỉnh tự nhiên sau khi ngủ đủ.

- Nhóm thứ 3: thức suốt 8 giờ, tức thiếu ngủ.

-  Nhóm thứ 4: thức liên tục 5 ngày liền, tức thiếu ngủ kinh niên.

Khi sánh hoạt động của các tế bào hình sao trên cả bốn nhóm, nhóm nghiên cứu phát hiện nó trong 5.7% khớp thần kinh của bộ não những con chuột nghỉ ngơi tốt, và 7.3% trong bộ não chuột tự thức tỉnh tự nhiên. Ở những con chuột bị thiếu ngủ hoặc thiếu ngủ kinh niên, nhóm nhận thấy một điều khác biệt là các tế bào hình sao đã gia tăng hoạt động của chúng và thực sự ăn vào các khớp thần kinh, tương tự như các vi tế bào thần kinh đệm nuốt vào tế bào thừa, trong một quá trình gọi là thực bào bởi tế bào hình sao astrocytic phagocytosis.

Trong bộ não những con chuột bị thiếu ngủ, các tế bào hình sao hoạt động trên 8.4% khớp thần kinh, và ở những con chuột bị thiếu ngủ nghiêm trọng, 13.5% các khớp thần kinh của chúng xuất hiện quá trình ăn mòn bởi tế bào hình sao. Michele Bellesi cho biết, hầu hết các khớp thần kinh đang bị tiêu diệt trong 2 nhóm chuột bị thiếu ngủ là những tế bào lớn nhất, cũ nhất và đã qua sử dụng nhiều nhất, cũng giống như những đồ đạc đã cũ. Việc loại bỏ chúng có khi lại là một điều tốt.

Nhưng khi kiểm tra hoạt động của các vi tế bào thần kinh đệm trên cả 4 nhóm chuột, họ nhận thấy rằng chúng cũng đã hoạt động quá mức trong nhóm bị thiếu ngủ kinh niên. Đó là một điều đáng lo ngại, vì những hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm liên quan tới các bệnh về não như Alzheimer và các dạng khác của sự thoái hóa thần kinh.

Trích trong báo cáo nghiên cứu: “Chúng tôi thấy rằng thực bào bởi tế bào hình sao xảy ra sau hiện tượng mất ngủ cấp tính và mất ngủ kinh niên, nhưng không xảy ra sau quá trình thức tỉnh tự nhiên, cho thấy nó có thể thúc đẩy việc làm sạch và tái thiết các thành phần bị hao mòn của khớp thần kinh hoạt động mạnh, được sử dụng đi sử dụng lại. Ngược lại, chỉ chứng mất ngủ kinh niên mới kích hoạt các vi tế bào thần kinh đệm và thúc đẩy hoạt động thực bào của chúng… cho thấy việc mất ngủ kéo dài có thể hoạt hóa vi tế bào thần kinh đệm và có khả năng sẽ gây tổn hại cho não bộ”.

Hiện vẫn còn khá nhiều nghi vấn cần giải quyết. Chẳng hạn như liệu điều này có xảy ra trong não bộ của mọi người hay không. Và liệu nếu ngủ bù lại, quá trình thiệt hại não bộ có thể được đảo ngược hay không. Dù sao đi nữa, nếu muốn bảo vệ không chỉ não bộ mà còn cả sức khỏe của mình, mọi người tốt nhất nên ngủ đủ giấc.

Nguoivietphone.com.

18/06/2018(Xem: 63)
SEOUL, Nam Hàn -- Tình hình Đại Hàn có vẻ lạc quan hơn. Bản tin KBS ghi lời Tổng thống Moon Jae-in: `Cần thay đổi chiến lược gây sức ép với Bắc Hàn `...
18/06/2018(Xem: 66)
Ăn uống theo chế độ dinh dưỡng cao có thể làm thấp nguy cơ chết vì ung thư nhiều tới 65%, theo một nghiên cứu mới đây cho thấy.
18/06/2018(Xem: 47)
Ngay dù hâm nóng toàn cầu bị cắt giảm và gia tăng nhiệt độ toàn cầu bị hạn chế ở mức 1.5 độ C, các nhà khoa học cảnh báo việc gia tăng nồng độ CÒ vẫn có thể thúc đẩy gia tăng nguy hiểm trong khí hậu thái cực.
18/06/2018(Xem: 49)
Có cách biệt thế hệ khi nói đến niềm tin tôn giáo không? Một nghiên cứu được thực hiện bởi Trung Tâm Nghiên Cứu Pew thăm dò các niềm tin tôn giáo tại 106 quốc gia trong thập niên qua và khám phá rằng trong 46 nươc trong đó, nhiều cá nhân tuổi từ 18 tới 39 ít có niềm tin tôn giáo hơn những người từ 40 tuổi trở lên.
17/06/2018(Xem: 159)
WASHINGTON - Bộ quốc phòng Hoa Kỳ xác quyết: không chỉ huy, không dự phần trận tấn công giành lại thương cảng Hodeida (đông Yemen) từ loạn quân Houthi đuợc Iran yểm trợ.
17/06/2018(Xem: 274)
SANAA - Lực lượng của các nước Arap đã tiến chiến lối vào phi trường của cảng Hodeida trong chiến dịch đánh lại loạn quân Houthi có hậu thuẫn từ Iran.
17/06/2018(Xem: 438)
Các chính sách thương mại tích cực và cắt giảm thuế mở rộng của Tổng Thống Donald Trump ở thời điểm khi kinh tế Hoa Kỳ đang gia tăng, tạo ra các nguy cơ có thể tổn hại nền kinh tế nội địa và toàn cầu, theo Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) cảnh báo hôm Thứ Năm.
17/06/2018(Xem: 213)
BERLIN - Thăm dò dân ý xác nhận gần 70% cử tri Đức muốn Thủ Tướng Angela Merkel đi Nga thăm World Cup 2018.
17/06/2018(Xem: 168)
Sứ mạng pháp trị của Liên Âu tại Kosovo đã được bàn giao cho nhà cầm quyền sở tại. Giới phê bình nhận xét: sứ mạng (gọi bằng tên tắt EULEX) hơn 1 thập niên qua tại Kosovo thất bại, vì những kẻ chức quyền phạm tội không bị bắt giữ để điều tra, và tham nhũng không giảm.
17/06/2018(Xem: 134)
JAKARTA - Chính quyền Indonesia và tổ chức Greenpeace nhận thấy các hội đoàn Hồi Giáo có thể là đồng hành tích cực trong nỗ lực vận động hạn chế rác thải plastic.
17/06/2018(Xem: 186)
SEOUL, Nam Hàn -- Những bước hòa giải hai miền Nam-Bắc Hàn đang xúc tiến... Bản tin KBS nói: Hai miền Nam-Bắc xúc tiến giao lưu sinh viên...
16/06/2018(Xem: 665)
WASHINGTON - Thứ Sáu tuần này là kỳ hạn công bố danh sách các mặt hàng sản xuất tại Hoa Lục bị trừng phat băng thuế nhập cảng - điều chưa rõ là ông trump có thể “ngưng bắn” như là 1 phần trong chiến lược thương lượng.
16/06/2018(Xem: 397)
BRUSSELS - Các thành viên của nhóm Liên Âu đã bỏ phiêu đồng thanh phương án trả đũa thuế suất nhập cảng mới trong chủ trương mậu dịch của chính quyền Trump bằng thuế.
16/06/2018(Xem: 184)
MANAGUA - Đường phố thủ đô Nicaragua vắng bóng người khi dân chúng hưởng ứng lời hô hào tổng đình công để phản đối TT Ortega bám giữ quyền hành – đình công toàn quốc 1 ngày nối tiếp 2 tháng hỗn loạn.
16/06/2018(Xem: 394)
ISLAMABAD - Phi cơ không người lái của Hoa Kỳ tấn công Taleban tại vùng đông bắc Pakistan, diệt thủ lãnh Mullah Fazullah, là người đã hạ lệnh giết nữ sinh tranh đấu quyền học tập Malala Yousafzai (mà sau đuợc tặng giải Nobel Hòa Bình).
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 06/2018, một nghiên cứu đăng tải trên The Economist cho thấy, vận động viên thường thi đấu tồi tệ hơn sau những chuyến bay kéo dài nhiều giờ liền.
Khoảng giữa tháng 06/2018, 3 nước Mỹ, Canada và Mexico đã đánh bại Ma rốc trong cuộc đua giành quyền làm chủ nhà World Cup 2026, cũng là mùa World Cup đầu tiên có 48 đội thi đấu. Cụ thể, Liên minh Bắc Mỹ có 134 phiếu bầu, bỏ xa Ma rốc với chỉ 65 phiếu.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một nghiên cứu được đăng trên trang Nature đã chỉ ra rằng, hiện đã có tới 3 nghìn tỷ tấn băng tan từ Nam Cực suốt từ năm 1992 tới 2018. Đây thực sự là một con số khổng lồ và không tưởng, cho thấy tác hại nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Khoảng giữa tháng 06/2018, sau 2 ngày Tòa án Liên bang đưa ra quyết định phê duyệt thương vụ sáp nhập của AT&T và Time Warner, bất chấp sự phản đối của Bộ Tư pháp, thỏa thuận trị giá 85 tỷ USD đã chính thức được hoàn tất. Thỏa thuận mới sẽ giúp nhà mạng AT&T trở thành tập đoàn truyền thông khổng lồ, một thế lực mới vô cùng lớn mạnh
Khoảng giữa tháng 06/2018, Boring Company, công ty được Elon Musk điều hành, đã được thành phố Chicago lựa chọn để triển khai hệ thống xe điện chạy dưới lòng đất, được gọi là skate. Những chiếc xe điện sẽ chở tối đa 16 người, được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay O’Hare đến trung tâm thành phố Chicago từ 1 giờs xuống còn 12 phút với tốc độ di chuyển trung bình khoảng 160 km/h.
Dù đã lên tiếng phủ nhận, cho biết đang không phát triển phần mềm có khả năng theo dõi chuyển động mắt của người dùng, nhưng Facebook đã sở hữu ít nhất hai bằng sáng chế, có tiêu đề “Hiệu chuẩn theo dõi mắt” và “Kỹ thuật theo dõi cảm xúc và phân phối nội dung”
Tính đến tháng 06/2018, Amazon là công ty đầu tiên đưa ra khái niệm về một cửa hàng tự động, không cần có nhân viên. Tất cả mọi hành động của khách hàng sẽ được kiểm soát bởi camera và cảm biến, khi một món đồ được lấy ra khỏi kệ sẽ ngay lập tức được đưa vào danh sách thanh toán
iPhone 8 và iPhone X hiện đã kháng nước theo chuẩn IP67, có nghĩa là chúng có thể ở dưới tối đa 1 mét nước trong vòng 30 phút. Nhưng điều đó có vẻ như vẫn chưa đủ tốt khi so với các điện thoại đối thủ.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Elon Musk, CEO của Tesla đã cảnh báo công ty đang tiến hành tái cơ cấu toàn diện, và sẽ san phẳng cơ cấu quản lý của công ty. Theo đó, Tesla sẽ sa thải khoảng 9% nhân viên của công ty. Như vậy, sau lần tái cơ cấu, Tesla sẽ sa thải khoảng 4,100 nhân viên.
Khoảng giữa tháng 06/2018, trang Reuters đưa tin, William E. Evanina, Giám đốc Trung tâm Phản gián Quốc gia Mỹ, đã khuyến cáo người hâm mộ Mỹ không nên mang điện thoại di động và các thiết bị điện tử khác khi tới Nga để tham dự World Cup 2018.
Hàng đêm, để đi từ trạng thái tỉnh táo vào giấc ngủ, con người sẽ phải vượt qua một vùng biên hoang dã của trạng thái nửa tỉnh nửa mê, gọi là Hypnagogia. Giai đoạn Hypnagogia của giấc ngủ gần như chưa được khoa học khám phá và khai thác
Khoảng giữa tháng 06/2018, Apple đã lặng lẽ thắt chặt các quy tắc của App Store để bảo vệ người dùng tốt hơn từ những nhà phát triển muốn thu thập dữ liệu của họ hoặc bán nó cho bên thứ ba.
Khoảng giữa tháng 06/2018, trang Reuters cho biết, Apple đã chính thức xác nhận sẽ bổ sung thêm một tính năng mới cho hệ điều hành iOS, nhằm giúp nâng cao tính riêng tư và bảo mật của người dùng. Sau khi triển khai trên thiết bị, phiên bản iOS mới sẽ chặn giao tiếp thông qua cổng USB nếu iPhone không được mở khóa chủ động trong vòng 1 giờ trước đó.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Comcast bất ngờ đưa ra lời đề nghị mua lại hãng phim 21st Century Fox với mức giá 65 tỷ USD. Mức giá đề nghị của Comcast vượt xa so với thỏa thuận Disney đưa ra hồi tháng 12/2017, trị giá 52.4 tỷ USD cho cùng một tài sản phim và truyền hình.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Facebook cho biết sẽ xóa bỏ các doanh nghiệp thương mại điện tử xuất hiện tràn làn trên Newsfeed của người dùng bằng những quảng cáo không đạt yêu cầu, không khiến người dùng thỏa mãn hoặc không xuất hiện đúng lúc.