Hôm nay,  
Việt Báo Online

Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ

12/06/201800:00:00(Xem: 916)
Não Bộ Sẽ Tự Ăn Chính Nó Nếu Chúng Ta Thiếu Ngủ
Nao Bo tu an
Giấc ngủ ban đêm không chỉ đơn giản là để cơ thể nạp lại năng lượng. Khi ngủ, bộ não thực sự cũng thay đổi trạng thái, nó sẽ bắt đầu thải bỏ các sản phẩm phụ độc hại mà hệ thần kinh sinh ra trong suốt quá trình hoạt động ban ngày. Các vi tế bào thần kinh đệm, được ví như thực bào trong não bộ, bắt đầu dọn dẹp các mảnh tế bào thần kinh vỡ, các tế bào quá già cỗi hoặc bị tổn thương bằng cách ăn chúng trong khi chúng ta ngủ. Hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm là bình thường, chỉ trừ trường hợp những người bị mất ngủ kinh niên.

Khoảng đầu tháng 06/2018, nhóm các nhà khoa học Ý đã phát hiện ra khi những con chuột bị mất ngủ kéo dài, vi tế bào thần kinh đệm của chúng bắt đầu ăn nhiều hơn, làm tăng nguy cơ gây tổn thương não bộ, nguyên nhân của các căn bệnh như Alzheimer hoặc thoái hóa thần kinh. Nghiên cứu được dẫn đầu bởi nhà thần kinh học Michele Bellesi thuộc Đại học Bách khoa Marche ở Ý, đã kiểm tra phản ứng của bộ não động vật với thói quen ngủ thiếu lành mạnh của chúng. Họ nhận thấy sự giống nhau kỳ lạ giữa những con chuột được nghỉ ngơi và không ngủ đủ.

Tương tự như tế bào ở các bộ phận khác trong cơ thể, các tế bào thần kinh trong não cũng liên tục được tái tạo và thay mới bởi hai loại tế bào thần kinh đệm khác nhau. Chúng là các tế bào hỗ trợ thường được gọi là chất keo kết dính hệ thần kinh:

- Loại thứ nhất là các vi tế bào thần kinh đệm (microglia). Tương tự như đại thực bào, vi tế bào thần kinh đệm có trách nhiệm loại bỏ các tế bào già cỗi, bị tổn thương hoặc các mảnh vỡ của chúng thông qua một quá trình gọi là thực bào. Có thể hiểu đơn giản là chúng nuốt vào những rác thải trong hệ thần kinh.

- Loại thứ hai là các tế bào hình sao astrocyte có nhiệm vụ cắt bỏ các khớp thần kinh không cần thiết trong não để làm mới và định hình lại hệ thống kết nối thần kinh.

2 quá trình sẽ xảy ra khi chúng ta ngủ. Sự làm mới giúp bù đắp quá trình hao mòn xảy ra trong thần kinh vào ban ngày. Nhưng hiện nay, dường như quá trình tương tự cũng xảy ra khi cơ thể bị mất ngủ. Tuy nhiên, thay vì mang lại hiệu ứng tốt, mất ngủ sẽ khiến cho bộ não giống như một con thuyền ngập nước đang chìm. Các tế bào muốn đục lỗ để nước thoát ra ngoài, do đó não bộ tự làm hại chính nó một cách điên cuồng.

Nhà thần kinh học Michele Bellesi cho biết: “Lần đầu tiên chúng tôi chỉ ra được các khớp nối thần kinh bị ăn bởi các tế bào hình sao do mất ngủ”. Để tìm ra điều này, các nhà nghiên cứu đã chụp ảnh não bộ của bốn nhóm chuột:

- Nhóm thứ nhất: được cho ngủ từ 6 đến 8 giờ, tức là nghỉ ngơi tốt.

- Nhóm thứ 2: tự động thức dậy định kỳ khi đang ngủ, thức tỉnh tự nhiên sau khi ngủ đủ.

- Nhóm thứ 3: thức suốt 8 giờ, tức thiếu ngủ.

-  Nhóm thứ 4: thức liên tục 5 ngày liền, tức thiếu ngủ kinh niên.

Khi sánh hoạt động của các tế bào hình sao trên cả bốn nhóm, nhóm nghiên cứu phát hiện nó trong 5.7% khớp thần kinh của bộ não những con chuột nghỉ ngơi tốt, và 7.3% trong bộ não chuột tự thức tỉnh tự nhiên. Ở những con chuột bị thiếu ngủ hoặc thiếu ngủ kinh niên, nhóm nhận thấy một điều khác biệt là các tế bào hình sao đã gia tăng hoạt động của chúng và thực sự ăn vào các khớp thần kinh, tương tự như các vi tế bào thần kinh đệm nuốt vào tế bào thừa, trong một quá trình gọi là thực bào bởi tế bào hình sao astrocytic phagocytosis.

Trong bộ não những con chuột bị thiếu ngủ, các tế bào hình sao hoạt động trên 8.4% khớp thần kinh, và ở những con chuột bị thiếu ngủ nghiêm trọng, 13.5% các khớp thần kinh của chúng xuất hiện quá trình ăn mòn bởi tế bào hình sao. Michele Bellesi cho biết, hầu hết các khớp thần kinh đang bị tiêu diệt trong 2 nhóm chuột bị thiếu ngủ là những tế bào lớn nhất, cũ nhất và đã qua sử dụng nhiều nhất, cũng giống như những đồ đạc đã cũ. Việc loại bỏ chúng có khi lại là một điều tốt.

Nhưng khi kiểm tra hoạt động của các vi tế bào thần kinh đệm trên cả 4 nhóm chuột, họ nhận thấy rằng chúng cũng đã hoạt động quá mức trong nhóm bị thiếu ngủ kinh niên. Đó là một điều đáng lo ngại, vì những hoạt động của vi tế bào thần kinh đệm liên quan tới các bệnh về não như Alzheimer và các dạng khác của sự thoái hóa thần kinh.

Trích trong báo cáo nghiên cứu: “Chúng tôi thấy rằng thực bào bởi tế bào hình sao xảy ra sau hiện tượng mất ngủ cấp tính và mất ngủ kinh niên, nhưng không xảy ra sau quá trình thức tỉnh tự nhiên, cho thấy nó có thể thúc đẩy việc làm sạch và tái thiết các thành phần bị hao mòn của khớp thần kinh hoạt động mạnh, được sử dụng đi sử dụng lại. Ngược lại, chỉ chứng mất ngủ kinh niên mới kích hoạt các vi tế bào thần kinh đệm và thúc đẩy hoạt động thực bào của chúng… cho thấy việc mất ngủ kéo dài có thể hoạt hóa vi tế bào thần kinh đệm và có khả năng sẽ gây tổn hại cho não bộ”.

Hiện vẫn còn khá nhiều nghi vấn cần giải quyết. Chẳng hạn như liệu điều này có xảy ra trong não bộ của mọi người hay không. Và liệu nếu ngủ bù lại, quá trình thiệt hại não bộ có thể được đảo ngược hay không. Dù sao đi nữa, nếu muốn bảo vệ không chỉ não bộ mà còn cả sức khỏe của mình, mọi người tốt nhất nên ngủ đủ giấc.

Nguoivietphone.com.

19/06/2018(Xem: 477)
SEOUL - Ngoại trưởng Nam Hàn loan báo : các biện pháp trừng phạt Bắc Hàn sẽ đuợc nới lỏng khi Pyongyang có những biện pháp huớng tới phi nguyên tử, theo tường thuật của phóng viên AP.
19/06/2018(Xem: 761)
GENEVA - Ủy viên nhân quyền LHQ Zeid Ra’ad al-Hussein hô hào chính quyền Trump ngưng chính sách “vô luơng tâm” gây phân ly trẻ em với cha mẹ là di dân bất hợp pháp.
19/06/2018(Xem: 250)
MARSEILLE - 2 nguời bị 1 phụ nữ tấn công bằng dao cắt hộp trong tiếng hô “Allahu akbar” tại 1 siêu thị ở miền nam nước Pháp hôm chủ nhật – 1 người bị thương ở ngực, tính mạng không bị đe dọa trong vụ bạo động lúc gần trưa chủ nhật tại La Seyne-sur-Mer bên ngoài cảng Toulon. Viên chức công tố cho biết thêm : 1 phụ nữ làm việc tại quầy tính tiền bị cắt rách mí mắt.
19/06/2018(Xem: 154)
DAMASCUS - Thủ Tướng Yildirim loan báo : 1 quân số Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu làm nhiệm vụ tại miền bắc Syria – hệ thống truyền hình NTV cho hay : binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến vào vùng ven thị trấn Manjib.
19/06/2018(Xem: 192)
BRUSSELS - Liên Âu quyết định gia hạn trừng phạt Nga về vụ sáp nhập bán đảo Crimea thuộc Ukraine 4 năm trước – bản tuyên cáo phổ biến từ bản doanh EU ghi : tổ chức tiếp tục chủ trương tôn trọng chủ quyền và lãnh thổ của Ukraine, các biện pháp trừng phạt Moscow đuợc triển hạn tới ngày 23-6-2019 và áp dụng với mọi công dân, doanh nghiệp EU. Chủ trương của EU là cấm mọi nhập cảng hàng hoá từ Crimea, ngưng mọi đầu tư, mua bất động sản, đưa tàu du ngoạn ghé cảng Sevastopol …
19/06/2018(Xem: 242)
Nhiều nhà nghiên cứu đã thử tìm cách dự đoán kết quả của mùa World Cup 2018. Nhiều công ty đã sử dụng các nhà thống kê chuyên nghiệp để phân tích cơ sở dữ liệu để định lượng xác suất kết quả của các trận đấu. Một cách ước tính khá tốt là kết hợp những tỷ lệ cược lấy từ những người đặt cược, trong đó Brazil là đội được yêu thích nhất, với xác suất thắng World Cup là 16.6%, theo sau là Đức 12.8% và Tây Ban Nha 12.5%. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu cũng đã phát triển được những kỹ thuật máy học machine learning có khả năng làm tốt hơn nhiều so với những phương pháp thống kê thông thường.
19/06/2018(Xem: 279)
World Cup 2018 là một mùa lễ hội lớn đối với những người hâm mộ bóng đá trên toàn cầu, nhưng cũng có không ít kẻ xấu đã tận dụng cơ hội để kiếm lợi phi pháp.
18/06/2018(Xem: 509)
SEOUL, Nam Hàn -- Tình hình Đại Hàn có vẻ lạc quan hơn. Bản tin KBS ghi lời Tổng thống Moon Jae-in: `Cần thay đổi chiến lược gây sức ép với Bắc Hàn `...
18/06/2018(Xem: 1123)
Ăn uống theo chế độ dinh dưỡng cao có thể làm thấp nguy cơ chết vì ung thư nhiều tới 65%, theo một nghiên cứu mới đây cho thấy.
18/06/2018(Xem: 230)
Ngay dù hâm nóng toàn cầu bị cắt giảm và gia tăng nhiệt độ toàn cầu bị hạn chế ở mức 1.5 độ C, các nhà khoa học cảnh báo việc gia tăng nồng độ CÒ vẫn có thể thúc đẩy gia tăng nguy hiểm trong khí hậu thái cực.
18/06/2018(Xem: 413)
Có cách biệt thế hệ khi nói đến niềm tin tôn giáo không? Một nghiên cứu được thực hiện bởi Trung Tâm Nghiên Cứu Pew thăm dò các niềm tin tôn giáo tại 106 quốc gia trong thập niên qua và khám phá rằng trong 46 nươc trong đó, nhiều cá nhân tuổi từ 18 tới 39 ít có niềm tin tôn giáo hơn những người từ 40 tuổi trở lên.
17/06/2018(Xem: 190)
WASHINGTON - Bộ quốc phòng Hoa Kỳ xác quyết: không chỉ huy, không dự phần trận tấn công giành lại thương cảng Hodeida (đông Yemen) từ loạn quân Houthi đuợc Iran yểm trợ.
17/06/2018(Xem: 348)
SANAA - Lực lượng của các nước Arap đã tiến chiến lối vào phi trường của cảng Hodeida trong chiến dịch đánh lại loạn quân Houthi có hậu thuẫn từ Iran.
17/06/2018(Xem: 567)
Các chính sách thương mại tích cực và cắt giảm thuế mở rộng của Tổng Thống Donald Trump ở thời điểm khi kinh tế Hoa Kỳ đang gia tăng, tạo ra các nguy cơ có thể tổn hại nền kinh tế nội địa và toàn cầu, theo Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) cảnh báo hôm Thứ Năm.
17/06/2018(Xem: 277)
BERLIN - Thăm dò dân ý xác nhận gần 70% cử tri Đức muốn Thủ Tướng Angela Merkel đi Nga thăm World Cup 2018.
Tin công nghệ
Từ lâu, Microsoft đã cung cấp một số cách để người dùng tích hợp máy tính với ứng dụng gửi tin nhắn trên smartphone. Hiện người dùng có thể sử dụng Cotarna, Skype hoặc công cụ từ bên thứ ba để gửi tin nhắn SMS qua máy tính.
Trong World Cup 2018, trận đấu giữa Hàn Quốc và Thụy Điển kết thúc với chiến thắng đã thuộc về đội tuyển Thụy Điển, tỉ số là 0-1. Bàn thắng duy nhất trong trận đấu là trên chấm 11 mét, có được nhờ pha phạm lỗi trong vòng cấm địa của cầu thủ Hàn Quốc và sự giúp sức từ công nghệ VAR.
Trí tuệ nhân tạo AI được biết đến nhiều nhất với khả năng nhìn, chẳng hạn như trong những chiếc xe không người lái, công nghệ nhận diện hình ảnh gương mặt; hay khả năng nghe như Alexa và những trợ lý ảo khác. Và thật ra... trí tuệ nhân tạo cũng có thể ngửi.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Ủy ban cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng Australia ACCC tuyên bố Apple đã lừa dối người dùng về quyền bảo hành bằng cách từ chối kiểm tra hoặc sửa chữa thiết bị gặp lỗi mà không tính phí nếu đã sửa trước đó bởi một bên thứ ba.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Apple đã tuyển dụng kỹ sư cấp cao chuyên phát triển công nghệ xe tự lái từ đơn vị Waymo của Alphabet, công ty mẹ của Google. Động thái mới cho thấy công ty vẫn không từ bỏ tham vọng phát triển xe tự lái.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Apple thông cáo báo chí tuyên bố iOS 12 sẽ tự động chia sẻ vị trí của người dùng với các cơ quan chức năng khi người dùng gọi 911 từ iPhone của họ. Điều này sẽ giúp cơ quan chức năng ngay lập tức xác định được vị trí của người dùng mà không cần người dùng phải cung cấp bất cứ thông tin nào qua điện thoại.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một số nguồn tin cho biết, Motorola đã ghi danh bằng sáng chế smartphone có thể gập lại. Cụ thể, bằng sáng chế của Motorola cho thấy công nghệ nhiệt có khả năng sửa ngay lập tức phần màn hình uốn dẻo khi bị hỏng
Samsung đã có chip xử lý riêng của hãng là Exynos, và có vẻ như hãng sẽ tiếp tục nghiên cứu GPU để sử dụng trên các smartphone tương lai, nhằm tối ưu khả năng đồng bộ phần cứng và phần mềm.
Khoảng giữa tháng 06/2018, trang Forbes trích dẫn từ một nguồn tin mật từ hãng sản xuất phụ kiện Olixar khẳng định rằng dự án sản xuất iPhone SE 2 đã bị Apple huỷ bỏ, dù trước đó, chính công ty đã đăng tải bản vẽ CAD thiết kế của chiếc điện thoại iPhone SE 2.
Khoảng giữa tháng 06/2018, trong một cuộc họp với Hội đồng Vũ trụ Quốc gia, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã yêu cầu Bộ Quốc phòng và Lầu Năm Góc thành lập Lực lượng Vũ trụ Space Force – nhánh thứ 6 của lực lượng vũ trang Mỹ
Nhiều nhà nghiên cứu đã thử tìm cách dự đoán kết quả của mùa World Cup 2018. Nhiều công ty đã sử dụng các nhà thống kê chuyên nghiệp để phân tích cơ sở dữ liệu để định lượng xác suất kết quả của các trận đấu. Một cách ước tính khá tốt là kết hợp những tỷ lệ cược lấy từ những người đặt cược, trong đó Brazil là đội được yêu thích nhất, với xác suất thắng World Cup là 16.6%, theo sau là Đức 12.8% và Tây Ban Nha 12.5%.
World Cup 2018 là một mùa lễ hội lớn đối với những người hâm mộ bóng đá trên toàn cầu, nhưng cũng có không ít kẻ xấu đã tận dụng cơ hội để kiếm lợi phi pháp.
Khi đang lái xe, sẽ có nhiều trường hợp phiền nhiễu bất khả kháng cản trở như một người đi bộ không tuân thủ đèn giao thông và lao qua đường bất ngờ. Trong những trường hợp bất ngờ, đa số các xe tự lái sẽ không thể kịp phản ứng.
Khi công nghệ sạc không dây mới xuất hiện, nó có nhiều giới hạn, nhưng những vấn đề như cần phải đặt máy chính xác vào một điểm nào đó, hay tốc độ sạc cực kỳ chậm... đã dần được khắc phục theo thời gian.
Nhờ vào tính năng thông báo, các ứng dụng email trên di động đang giúp tăng đáng kể năng suất làm việc của người dùng. Nhưng khi có quá nhiều thông báo email xuất hiện trên thiết bị, nó lại trở thành yếu tố làm phân tán sự chú ý và có thể làm giảm năng suất làm việc, ngay cả khi người dùng đã cài đặt bộ lọc thư rác