Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tìm Hiểu Sách Lược Của Danh Nhân Nguyễn Trãi Trước Bối Cảnh Lịch Sử Hiện Nay...

10/06/201810:54:00(Xem: 946)
Tìm Hiểu Sách Lược Của Danh Nhân Nguyễn Trãi Trước Bối Cảnh Lịch Sử Hiện Nay...

Tìm Hiu Sách Lược Ca Danh Nhân Nguyn Trãi Trước Bi Cnh Lch S Hin Nay...

Biên Khảo của Nguyn Văn Cp

Houston TX. 
 

Việt Nam ngày nay trước hiểm họa từ phương Bắc có nhiều bối cảnh tương tự như thời cụ Nguyễn Trãi dưới thời hậu Trần và Hồ Quý Ly. Cụ là một  thiên sư tài giởi đã giúp vua Lê Lợi đánh đuổi quân Minh... nổi bật hơn cả là chính sách ngoại giao  bởi vì Cụ đã đặt được nền móng hòa bình kéo dài gần 400 năm cho nước Việt Nam yên ổn đối với láng giềng khổng lồ phương Bắc. Hậu sinh chúng ta đôi khi tự hỏi:

- Chiến lược gia Nguyễn Trãi nghĩ gì trước bối cảnh lịch sử của đất nước hiện nay? Đất nước đang đi vào giai đoạn Bắc thuộc lần thứ 5 bởi quân Tầu...

Để tìm được câu trả lời xác đáng, có lẽ chúng ta sẽ phải dựa vào lịch sử và những tác phẩm văn thơ của cụ may mắn còn lưu lại hậu thế đến ngày nay. 

1. Tác Phẩm:

Vụ án Lệ Chi Viên đã làm thất truyền nhiều tác phẩm của Nguyễn Trãi, vua Lê Thánh Tông sau này đã giải oan, phục hồi danh dự và ra lệnh tìm kiếm lại một số bút tích của Nguyễn Trãi. Nhiều tác phẩm của cụ có giá trị cả về lãnh vực chính trị, lịch sử, luật pháp, gia đình... đến thơ văn được nhiều thế hệ tham khảo.

- Bình Ngô Đại Cáo là bản tuyên ngôn độc lập của dân Việt... Lời văn hùng hồn, lý luận vững chắc nêu lên chính nghĩa quốc gia dân tộc nói về quá trình đấu tranh, đánh đuổi quân xâm lăng gian khổ để giành lại độc lập hòa bình cho đất nước.

- Chí Linh Sơn Phú là những bài phú nói lên sự khó nhọc kiên cường, quyết chí một lòng của nghĩa quân thời đó.

- Ức Trai Thi TậpGia Huấn Ca là hai tập thơ gồm nhiều bài diễn tả tâm tình của cụ đối với quê hương, dân tộc và gia đình.

- Quân Trung Từ Mệnh Tập là tập sách có những văn thư do quân sư Nguyễn Trãi gửi các tướng nhà Minh về chính sách ngoại giao chiêu dụ đối phương trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

- Dư Địa Chí ghi chép sơ lược về địa lý hành chính là một trong những tác phẩm điạ lý học đầu tiên của nước Việt Nam chúng ta.

- Bình Ngô Sách là phương án chống quân Minh của Nguyễn Trãi dâng lên vua Lê Lợi... Nguyên bản ấy tiếc rằng không còn nữa nên chúng ta chỉ biết nó gián tiếp qua những tác giả khác mà thôi! Bình Ngô Sách đưa ra 3 chiến lược đánh quân Minh mà chủ yếu dựa vào lòng người mà tạo sức mạnh: nhân nghĩa, ngoại giao và quân sự để đi đến chiến thắng rồi tạo lập hòa bình lâu dài.
 

2. Bối Cảnh Lịch Sử:

Vị trí của Việt Nam đặc biệt nằm sát bên cạnh một thế lực khổng lồ do đó đất nước chúng ta luôn bị nước Tầu dòm ngó áp bức ở mọi thời đại. Quá trình lịch sử nước Việt đã trải qua nghìn năm thăng trầm để đối phó với những hiểm họa này...

Hồ Quý Ly tiếm ngôi nhà Trần vào năm 1400, tuy có cải cách về kinh tế chính trị nhưng căn bản vẫn áp dụng chính sách hà khắc bất nhân nên trăm họ lầm than không thán phục vua quan. Nhà Hồ nhận biết nguy cơ đến từ phuơng Bắc nên xin cầu an, theo đuổi chính sách ngoại giao nhu nhược, thần phục triều đình nhà Minh nhưng cũng không tránh khỏi chiến tranh! Nhà Minh thấy rõ sự suy nhược và chia rẽ của nước Việt nên lấy cớ phò Trần  đánh bại họ Hồ xâm lăng nước ta. Nguyễn Trãi đã tóm tắt thời đại đen tối ấy qua những vần thơ:
 

Nhân họ Hồ chính sự phiền hà

Để trong nước lòng dân oán hận

Quân cuồng Minh thừa cơ gây loạn

Bọn gian tà còn bán nước cầu vinh
 

Nhà Hồ đã để mất lòng dân, bán nước cầu vinh, bại nhân nghĩa... Những nguyên nhân ấy đã dẫn đất nước vào vòng sa cơ thất thế và để tránh con đường thối nát của họ Hồ, chúng ta bắt buộc phải học hỏi những kinh nghiệm vô giá ấy của tiền nhân.

Hiện nay, diện tích nước Tầu lớn hơn nước Việt 15 lần, dân số xấp xỉ 1,3 tỷ người và tổng sản lượng quốc gia trên 8,000 tỷ đôla US. So sánh với Việt Nam 80 triệu người, tổng sản lượng quốc gia chỉ có 130 tỷ đôla US thì thấy ngay sự chênh lệch to lớn về phía quân Tầu. Chúng nó còn là cường quốc kinh tế thứ hai trên thế giới trang bị võ khí nguyên tử.
 

3. Sách Lược Cứu Nước Và Giữ Nước:

Đọc những tác phẩm của cụ Nguyễn Trãi lưu lại, ta thấy chiến lược cứu nước, giữ nước được đặt trên những căn bản vững chãi lâu dài: Đó là tạo nên sức mạnh toàn dân qua chủ thuyết nhân nghĩa, cương quyết đối phó mọi tình huống sẩy ra hợp tình hợp lý và luôn luôn phối hợp phương pháp ngoại giao với mục đích tối hậu là... yên dân. 

Hai chữ “nhân nghĩa” được lập lại rất nhiều lần trong các tác phẩm của cụ. Chắc chắn không phải là sự ngẫu nhiên mà là quốc sách hàng đầu để đoàn kết tạo sức mạnh cho cuộc chiến dân tộc sống còn! Vị quân sư lẫy lừng của anh hùng áo vải Lam Sơn đã nhấn mạnh nền móng chính nghĩa cho công cuộc cứu nước. Đọc hai câu thơ mở đầu của tập “Bình Ngô Đại Cáo” sau đây chúng ta đều thấy rõ điểm quan trọng nhất mà Nguyễn Trãi đã dùng trong chiến lược tạo sức mạnh quân sự của toàn dân để đối phó với ngoại xâm:
 

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
 

Nhà Hồ cũng như nhà hậu Trần đã không biết kết hợp chiến lược toàn dân để tạo sức mạnh ở mọi tầng lớp từ kẻ sĩ, nhà nông đến nam phụ lão ấu... một lòng đoàn kết đánh đuổi quân Minh. Qua những vần thơ để lại, Nguyễn Trãi đã cho chúng ta biết sự quan trọng của chính nghĩa ấy và sức mạnh toàn dân... toàn quân.
 

Đem đại nghĩa để thắng hung tàn,

Lấy chí nhân để thay cường bạo
 

Nguyễn Trãi nhận biết sự quan trọng trong bối cảnh toàn dân đồng lòng góp công sức, mỗi người một việc trước công cuộc cứu quốc nên cụ viết bài “Chiêu Cầu Hiền Tài” đại ý như sau: Người tài ở đời vốn không ít nên chính quyền phải nỗ lực tìm kiếm để hô hào phục vụ đất nước bằng tất cả phương cách như học hành thi cử hay tiến cử. Cụ không chiêu dụng nhân tài chỉ ở tầng lớp kẻ sĩ mà còn khuyến khích tạo điều kiện cho dân quê, lính tráng tùy vào khả năng mà giao trách nhiệm.

Đánh giặc giữ nước đương nhiên phải dùng đến quân sự nhưng khác với những kẻ hữu dũng vô mưu, vô nghĩa vô nhân... Nguyễn Trãi với cái nhìn quân sư chiến lược biết nước ta nhỏ và thưa dân, cụ đã khôn ngoan xử đúng kế hoạch lấy ít và yếu chống nhiều và mạnh. Tư tưởng ấy đã được diễn tả qua mấy vần thơ sau đây:
 

Thế trận xuất kỳ, lấy yếu chống mạnh,

Dùng quân mai phục, lấy ít địch nhiều.
 

Nước Tầu ngày nay với hơn 1,3 tỷ người, ta có thể coi đây là một lợi điểm của họ hay cũng là một cơ hội để ta nắm bắt mà khai thác... Xét thử với một nhân sự khổng lồ bao gồm nhiều chủng tộc, tôn giáo và hàng trăm triệu người vẫn còn sống trong cảnh khốn cùng, nước Tầu có những mối lo xã hội đang âm ỷ cháy chẳng hạn làm sao có thể tạo công ăn việc làm và sản xuất thực phẩm, nước uống cung ứng cho dân số càng ngày càng đông? Họ phải nỗ lực xuất cảng hàng hoá đi mọi nơi trên thế giới và nhập cảng những nguyên liệu cần cho hàng tỷ miệng ăn. Nguyễn Trãi đã cho ta biết ngoài những tác động điều binh tự vệ, ta phải có những chiến lược, chiến thuật để giảm sức mạnh đối phương trước khi trực diện đối đầu. Cụ đã tóm tắt một phương cách đối phó qua 4 câu thơ dưới đây:  
 

Ta trước đã điu binh thủ hiểm,

Chặt mũi tiên phong

Sau lại sai tướng chẹn đường

Tuyệt nguồn lương thực…
 

Như đã nói, Nguyễn Trãi còn là nhà ngoại giao tài giỏi, cụ lưu lại cuốn “Quân Trung Từ Mệnh Tập” gồm nhiều thư từ ông trao đổi với quân Minh qua sự ủy quyền của vua Lê Lợi. Vua sai sứ giả mang lễ vật cùng với lá thư cầu hoà do Nguyễn Trãi viết gởi nhà Minh, lời lẽ rất mềm dẻo, khôn khéo nhưng cương quyết! Do lẽ đó, tổng binh nhà Minh chấp thuận hưu chiến và tạo cơ hội để nghĩa quân có thời gian củng cố lực lượng. Sự khôn ngoan của cụ đã thể hiện qua những câu thơ sau:
 

Biết người, biết mình, khi mềm, khi mạnh

Chờ thời, rình mệt, giấu nhọn, che sắc

Gối củi nằm gai, ngậm cay nuốt đắng

Lo rửa nhục trước, giành lại quê hương
 

Một điểm son căn bản nữa của Nguyễn Trãi là lo lắng cho dân lành, chỉ dùng vũ lực khi thực sự cần thiết để tránh thiệt hại, thương vong cho bá tánh. Trong giai đoạn cuối của cuộc khởi nghĩa cứu nước, cụ không hiếu sát, dâng mưu hãm thành, chiêu dụ để hàng vạn quân Minh tự đầu hàng được cấp ngựa và thuyền để trở về cố quốc. Hành động khôn ngoan, nhân hậu của ta đã tạo căn bản cho nền hòa bình giữa hai nước Trung Việt kéo dài 400 năm . Đến thời Lê Chiêu Thống vì tư lợi mà “cõng rắn cắn gà nhà”nên đất nước lại lao vào vòng chiến tranh điêu linh.

Nguyễn Trãi đã lưu lại cho chúng ta những lời vàng ngọc giúp dân tộc an cư lạc nghiệp, dân giàu nước mạnh và không gì quý bằng một quốc gia được hưởng nền thanh bình thịnh trị. Sự khôn ngoan và sự nhân hậu ấy quả tình đáng được trân trọng nhớ mãi tới ngàn đời sau...
 

4. Kết Luận:

Qua những tác phẩm được lưu truyền và những dữ kiện lịch sử, chúng ta biết Nguyễn Trãi là một nhà chính trị tài ba. Cụ hiểu chính sách quỵ lụy quan thầy, nhu nhược của nhà Hồ để cầu hòa với nhà Minh không sao đạt được kết quả nên trước quân Minh dân đông nước lớn, cụ đã dùng nhân nghĩa để đoàn kết toàn dân mà tạo sức mạnh đối phó! Cụ khôn ngoan, biết người biết ta, uyển chuyển tiến thoái hợp thời hợp lý. Cụ đã khéo dùng chính nghĩa phối hợp với quân sự, ngoại giao... mọi lãnh vực dựa trên sức mạnh đoàn kết của toàn dân. Hiểu được các thông điệp Nguyễn Trãi đã viết, trần tình ở các tác phẩm, chắc chắn dân tộc sẽ tìm được câu trả lời cho công cuộc giữ nước, cứu nước trước tham vọng thôn tính khu vực Thái Bình Dương của đảng cộng sản Tập Cận Bình. Lắm lúc chúng ta tự hỏi:

- Nếu đại thần Nguyễn Trãi, tể tướng dưới thời nhà Hồ sử dụng “nhân nghĩa” để tạo sức mạnh toàn dân đi đôi với chính sách ngoại giao khôn ngoan thì vận mệnh nước nhà có tránh khỏi chiến tranh với quân Minh không?

Câu hỏi này có lẽ không có lời giải đáp trọn vẹn nhưng chúng ta cần phải khẳng định rằng:

- Toàn dân đoàn kết chắc chắn có một sức mạnh vô biên mà bất cứ quốc gia nào mang tham vọng thôn tính nước ta sẽ phải suy tính hơn thiệt trước mọi tranh chấp! Hình ảnh của một dân tộc 90 triệu muôn lòng như một giống như 3 phương án chiến lược đã in trong “Bình Ngô sách” đại thắng quân Minh của danh nhân Nguyễn Trãi vẫn còn hiệu lực như câu trả lời chính xác cho toàn dân nước ta trước bối cảnh lịch sử hiện nay đối với quân Tầu tham ô. Ước mong lời kết khẳng định ở bài viết này sẽ sáng tỏ lòng người nước Nam!
 

Nguyn Văn Cp

Houston TX.  

20/06/2018(Xem: 27)
Lịch sử nước tôi có những năm dài tăm tối / Có những ngày đầu cúi, chân lê / Xuống biển mò trai, lên rừng chặt sừng tê / Mà vẫn ấp trong tim lời thề Sát Đát
20/06/2018(Xem: 371)
Vậy mà hơn 130 người trẻ ở Nga và một số không nhỏ chưa thống kê ở các nước Châu Âu, Châu Mỹ và Châu Á đã tự sát và chết thật để THẮNG trò chơi này.
20/06/2018(Xem: 582)
Hãng xưởng giặc Tàu mọc lên như nấm khắp nơi trên quê hương Việt Nam, từ đội công nhân kỹ thuật, bảo vệ canh gác, phương tiện sản xuất, cho tới bảng tên cầu đường cũng là “Bắc Thuộc.” Hàng hoá Trung Quốc tràn ngập phá giá thị trường, lũng đoạn kinh tế nước ta
20/06/2018(Xem: 548)
Đòi Công Khai Hóa Giám Sát Môi Trường Đền Bù Thỏa Đáng Cho Nạn Nhân - Nỗ lực đưa các Bộ liên hệ ra điều trần tại Quốc hội Đài Loan - Nỗ lực đưa Formosa ra tòa án quốc tế
20/06/2018(Xem: 448)
Nguyễn Đình Thuần là họa sĩ nhưng tâm hồn ông lại là một thi sĩ. Ông làm thơ không bằng hai mươi mấy con chữ mà bằng vô lượng màu sắc, đường nét, ánh sáng, và một lược đồ bố cục của riêng ông. Ông không miêu tả sự vật, sự vật được ông thổi bùa phép
20/06/2018(Xem: 1023)
Tối Chủ Nhật 3/6 tôi đi dự tiệc gây quỹ cho Giải Truyền thông của Phong trào Hưng Ca và có cơ hội gặp ca nhạc sĩ Việt Khang, người mới được rời Việt Nam sang Hoa Kỳ cách đây vài tháng.
20/06/2018(Xem: 410)
Tù nhân Trịnh Xuân Chính, Giáo Sư Trung học Đệ II cấp ,Công Cán Uy Viên Bộ Giáo Dục,sau đó biệt phái về Phủ Tổng Thống, làm chuyên viên văn phòng dưới quyền, Phụ Tá Ngoại Vụ Nguyễn Phú Đức Phủ Tổng Thốùng của chánh quyền Đệ II VNCH Nguyễn Văn Thiệu.
20/06/2018(Xem: 400)
Cần phân biệt rõ người Việt hải ngoại đại đa số là người tị nạn chính trị. Khác hoàn toàn với Việt Kiều là những công dân của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
20/06/2018(Xem: 369)
Chiến lược và những chiến thuật chiến tranh đã từng được hoạch định và học hỏi một cách cẩn thận, và đã có nhiều nỗ lực quan trọng nhằm đưa ra một lí thuyết cơ bản.
19/06/2018(Xem: 781)
chúng ta không bao giờ quên hơn 90 triệu dân trong nước không tự do, không dân chủ, không nhân quyền, dưới cai trị hà khắc của CS; nay lại đang lo sợ trước viễn ảnh lệ thuộc Tầu
19/06/2018(Xem: 895)
Vua Quang Trung là một vị vua anh minh, trân trọng anh tài hào kiệt, bên cạnh chổ ngồi tiếp nhân tài nhà vua là bức bình phong một mặt là bức họa “Đào viên kết nghĩa” và mặt khác là ‘ Tam cố thảo lư “.
19/06/2018(Xem: 707)
Khi người ta muốn chấm dứt áp bức và đạt được những tự do rộng lớn hơn và nhiều công bằng hơn thì có cách gì để thực hiện điều này một cách thực tiễn, có hiệu năng, tự lực, và bằng những phương tiện vững bền không?
19/06/2018(Xem: 2428)
Hiện tình tại nước Việt Nam đang xung đột quyết liệt, một bên là Đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN), một bên là toàn dân Việt Nam không khuất phục trước bạo quyền bán nước cầu vinh.
19/06/2018(Xem: 1984)
Ngày 17 tháng 6 ,các trận bóng đá mùa World Cup 2018 đang diễn ra sôi động nhưng các Phật tử cầu pháp tại vùng Orange County đã có mặt tại Trung Tâm Shanga để nghe Thương Tọa Thích Tâm Thiện thuyết giảng đề tài “Làm Sao sống An Lành trong Tuổi Già”do hội Phật Học Đuốc Tuệ tổ chức.
19/06/2018(Xem: 375)
Công Viên Vườn Phật tọa lạc tọa lạc 25 cây số phía Đông Nam Thủ Đô Vientiane của nước Xãû Hội Chủ Nghiã Ai-Lao. Trong công viên có hơn 200 bức tượng có tính cách tôn giáo gồm Phật giáo và Ấn giáo lớn nhỏ cho nên được gọi là Wat Xieng Khuan (Chùa Xieng Khuan) Công viên nằm bên bờ sông Mekong du khách dứng trên cái trái bì cao trong công viên có thể nhìn thấy Thailan ở bên kia bờ sông.
Tin công nghệ
Trong năm 2018, dự kiến trong số ba mẫu iPhone mới Apple ra mắt vào mùa thu, sẽ có một mẫu iPhone màn hình OLED cỡ lớn, lên tới 6.5 inch. Hai mẫu còn lại là phiên bản kế nhiệm của iPhone X với màn hình OLED 5.84 inch và một mẫu iPhone màn hình LCD 6.04 inch.
Khoảng giữa tháng 06/2018, có vẻ như Facebook đã tìm được một nơi mới để bán quảng cáo video: ngay trong Messenger, nơi một số người dùng sẽ bắt đầu thấy quảng cáo video tự động xuất hiện trong hộp thư đến của mình, ngay bên cạnh tin nhắn từ bạn bè và gia đình.
Khoảng giữa tháng 06/2018, WHO đã bổ sung chứng rối loạn game vào ấn bản thứ 11 của Phân loại thống kê quốc tế về các loại bệnh – International Classification of Diseases (ICD) – được sử dụng để phân loại các điều kiện sức khỏe. Nhìn chung, ICD cũng tương tự như cẩm nang chẩn đoán và thống kê rối loạn tâm thần (DSM) được xuất bản ở Mỹ, nhưng ICD có phạm vi rộng hơn và được sử dụng trên phạm vi quốc tế.
Khoảng giữa tháng 06/2018, theo một công bố mới được đăng trên tạp chí Nature, Ai của Google có thể dự đoán khi nào một bệnh nhân sẽ chết.
Tính đến tháng 06/2018, AI và các mạng thần kinh không chỉ có thể đánh bại con người trong các trò chơi, chúng còn làm được nhiều việc đáng lo ngại vốn thường thấy trong các bộ phim khoa học viễn tưởng. Nhưng có một thứ mà AI vẫn chưa thể thực hiện được hoàn hảo: đó là thực sự giải thích được những suy nghĩ của chúng theo ngôn ngữ tự nhiên mà con người đang dùng để nói chuyện với nhau
Vận tải hàng không tiện lợi với số đông, nhưng ngược lại vẫn còn rất bất tiện đối với những người khuyết tật. Những chiếc ghế tiêu chuẩn trên máy bay không thể mang lại sự thoải mái cho hành khách khuyết tật bằng chiếc xe lăn của họ. Nên hàng không vẫn xếp sau các loại hình vận tải khác khi nói đến tính tiện nghi cho người khuyết tật, và các nhà vận động đang khẩn thiết kêu gọi ngành công nghiệp hàng không thay đổi tình hình.
Năm 2018, JPEG sẽ bước sang tuổi 25, một thành tích đáng nể trong kỷ nguyên công nghệ mà mọi thứ đều sẽ sớm trở thành lỗi thời. Dù vậy, JPEG rồi cũng sẽ có thế hệ kế nhiệm, tốt hơn và hiện đại hơn. Khoảng giữa tháng 06/2018, Joint Photographic Experts Group - tổ chức đứng sau định dạng JPEG - đã bắt đầu phát triển thế hệ kế nhiệm của JPEG, và đặt tên là JPEG XL, với khả năng giảm dung lượng ảnh xuống đến 60%.
Rất nhiều tập đoàn công nghệ lớn sở hữu một hoặc một số “đội đỏ” Red Team, thuật ngữ chỉ những nhóm hacker mũ trắng, đảm nhận công việc tấn công để tìm kiếm những lỗ hổng bảo mật và giúp tập đoàn vá lỗi, trước khi chúng trở thành mục tiêu của kẻ gian thật sự. Và đối với một nền tảng lớn và phổ biến như Windows, chiếm tới 90% thị phần hệ điều hành Laptop và máy tính để bàn trên toàn thế giới, việc bảo vệ an toàn càng phải được ưu tiên hàng đầu, vì một khi Windows sụp đổ, cả thế giới sẽ phải chịu hậu quả vô cùng nặng nề.
Trong hội nghị WWDC 2018, Apple cho biết sẽ cho phép các nhà phát triển chuyển ứng dụng iOS sang máy Mac trong năm 2019. Chính Apple cũng đang bắt đầu quá trình khi đưa các ứng dụng trên iOS như Home, Stocks, News và Voice Memo sang MacOS 10.14 Mojave.
Khoảng giữa tháng 06/2018, các chuyên gia nghiên cứu tại Symantec Corp bất ngờ phát hiện ra một nhóm hacker tại Trung Quốc có tên gọi Thrip, đã tiến hành chiến dịch hack tinh vi trên quy mô lớn, tấn công thẳng vào rất nhiều công ty tại Mỹ và Đông Nam Á.
Từ lâu, Microsoft đã cung cấp một số cách để người dùng tích hợp máy tính với ứng dụng gửi tin nhắn trên smartphone. Hiện người dùng có thể sử dụng Cotarna, Skype hoặc công cụ từ bên thứ ba để gửi tin nhắn SMS qua máy tính
Trong World Cup 2018, trận đấu giữa Hàn Quốc và Thụy Điển kết thúc với chiến thắng đã thuộc về đội tuyển Thụy Điển, tỉ số là 0-1. Bàn thắng duy nhất trong trận đấu là trên chấm 11 mét, có được nhờ pha phạm lỗi trong vòng cấm địa của cầu thủ Hàn Quốc và sự giúp sức từ công nghệ VAR.
Trí tuệ nhân tạo AI được biết đến nhiều nhất với khả năng nhìn, chẳng hạn như trong những chiếc xe không người lái, công nghệ nhận diện hình ảnh gương mặt; hay khả năng nghe như Alexa và những trợ lý ảo khác. Và thật ra... trí tuệ nhân tạo cũng có thể ngửi.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Ủy ban cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng Australia ACCC tuyên bố Apple đã lừa dối người dùng về quyền bảo hành bằng cách từ chối kiểm tra hoặc sửa chữa thiết bị gặp lỗi mà không tính phí nếu đã sửa trước đó bởi một bên thứ ba.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Apple đã tuyển dụng kỹ sư cấp cao chuyên phát triển công nghệ xe tự lái từ đơn vị Waymo của Alphabet, công ty mẹ của Google. Động thái mới cho thấy công ty vẫn không từ bỏ tham vọng phát triển xe tự lái.