Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trật tự của Thế giới Tự do: Hãy an giấc nghìn thu

07/05/201812:03:00(Xem: 1844)
Trật tự của Thế giới Tự do: Hãy an giấc nghìn thu

 Trật tự của Thế giới Tự do: Hãy an giấc nghìn thu
 

Richard N. Hasss

Đỗ Kim Thêm dịch

  

Sau quá trình hoạt động gần một ngàn năm, Đế quốc La Mã đã tàn lụn. Voltaire, một nhà triết học và nhà văn Pháp, đã chua chát nói đó không phải là thần thánh, cũng không phải là La Mã hay đế quốc. Ngày nay, hơn hai thế kỷ rưỡi sau, để diễn giải theo ý Voltaire, vấn đề trật tự của thế giới tự do đang tan biến không phải là tự do hay toàn thế giới, mà cũng không phải có trật tự.

Hoa Kỳ làm việc chặt chẽ với Vương quốc Anh và các nước khác, tất cả đã thiết lập một trật tự cho thế giới tự do sau Đệ Nhị Thế chiến. Mục đích là để đảm bảo cho các điều kiện đã dẫn tới hai cuộc thế chiến sẽ không bao giờ tái phát trong 30 năm tới.

Để đạt mục đích, các nước dân chủ tạo ra một hệ thống quốc tế tự do có ý nghĩa là hệ thống phải dựa trên nền tảng của tinh thần trọng pháp, tôn trọng chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia và bảo vệ nhân quyền. Tất cả điều này đã được áp dụng cho toàn hành tinh; đồng thời, sự tham gia này mở rộng cho tất cả trong tinh thần tự nguyện. Các định chế được xây dựng để thúc đẩy cho hòa bình (Cơ quan Liên Hợp Quốc), phát triển kinh tế (Ngân hàng Thế giới) và thương mại và đầu tư (Quỹ Tiền tệ Quốc tế và các năm sau đó trở thành Tổ chức Thương mại Thế giới).

Tất cả những điều này và nhiều thứ khác đã được ủng hộ bởi sức mạnh quân sự và kinh tế của Hoa Kỳ, một mạng lưới của các liên minh xuyên khắp châu Âu và châu Á, và vũ khí hạch tâm, nhằm ngăn chặn sự xâm lược. Do đó, trật tự của thế giới tự do không chỉ dựa trên các lý tưởng mà các nền dân chủ tuân thủ, mà còn trên sức mạnh. Không có điều nào trong số này bị thất thoát vì Liên Xô, một đất nước dứt khoát không theo tự do. Về cơ bản, Liên Xô có khái niệm khác biệt với một trật tự đã hình thành ở châu Âu và toàn thế giới.

Trật tự cho thế giới tự do dường như vững mạnh hơn bao giờ hết khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và Liên Xô sụp đổ. Nhưng ngày nay, sau một phần tư thế kỷ, tương lai của nó đang bị nghi ngờ. Thật vậy, ba thành phần của trật tự là chủ thuyết tự do, tinh thần phổ quát và sự bảo tồn trật tự nội tại đang được thử thách như chưa từng có trong 70 năm lịch sử.

Chủ nghĩa tự do đang trong giai đoạn thoái trào. Các nền dân chủ đang cảm thấy những ảnh hưởng của chủ nghĩa dân túy ngày càng gia tăng. Các đảng phái chính trị cực đoan đã tạo được đất dụng võ ở châu Âu. Cuộc đầu phiếu tại Vương quốc Anh tạo thuận lợi cho việc rời khỏi Cơ quan Liên Âu đã chứng minh cho sự mất ảnh hưởng của tầng lớp trí thức. Ngay cả Mỹ đang trải qua những cuộc tấn công chưa từng có cho chính tổng thống Mỹ qua các phương tiện truyền thông, tòa án và các cơ quan chấp pháp. Các hệ thống độc tài gồm cả Trung Quốc, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã trở nên mạnh baọ hơn. Các quốc gia như Hungary và Ba Lan dường như không quan tâm đến số phận của nền dân chủ còn non trẻ của họ.

Đề cập đến thế giới trong một tổng thể là chuyện càng khó hơn. Chúng ta đang chứng kiến sự trỗi dậy của các trật tư thuộc khu vực và các rối loạn -thể hiện rõ nhất là ở Trung Đông - mỗi nơi đều có đặc điểm riêng. Các nỗ lực xây dựng các khuôn khổ toàn cầu đang thất bại. Chủ trương bảo hộ ngày càng tăng lên; vòng đàm phán thương mại toàn cầu mới nhất không bao giờ đạt kết quả. Có rất ít quy tắc điều hành về việc sử dụng không gian mạng.

Đồng thời, cạnh tranh của các đại cường đang trở lại. Nga vi phạm các tiêu chuẩn cơ bản nhất của quan hệ quốc tế khi họ sử dụng lực lượng vũ trang để thay đổi các biên giới ở châu Âu và vi phạm chủ quyền của Hoa Kỳ thông qua nỗ lực để ảnh hưởng đến cuộc bầu cử trong năm 2016. Bắc Triều Tiên đã không tuân thủ sự đồng thuận kiên quyết của quốc tế để chống lại sự gia tăng của vũ khí hạch tâm. Thế giới đã chùng bước trước những cảnh tượng hãi hùng thuộc về nhân đạo đang diễn ra ở Syria và Yemen, Cơ quan Liên Hiệp Quốc hoặc những cơ quan khác đã làm quá ít để đáp ứng với việc chính phủ Syria dùng vũ khí hóa học. Venezuela là một quốc gia đại bại. Trên thế giới hiện nay, trong số một trăm người là có một người tị nạn hoặc di tản trong nước.

Có một số lý do giải thích tại sao tất cả điều này đang xảy ra hiện nay. Sự trỗi dậy của trào lưu dân túy phần nào là phản ứng đối với tình trạng thu nhập bị đình đốn và mất việc, chủ yếu là do các công nghệ mới, nhưng được gán chung cho là do hàng nhập khẩu và người nhập cư. Chủ nghĩa dân tộc là một công cụ ngày càng được các nhà lãnh đạo sử dụng để củng cố quyền lực của họ, đặc biệt trong các điều kiện kinh tế và chính trị khó khăn. Các định chế toàn cầu đã không thể thích ứng với các tình trạng quân bình quyền lực và công nghệ mới.

Nhưng hơn bất cứ điều gì khác, trật tự của thế giới tự do suy yếu là do thái độ thay đổi của Mỹ. Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã quyết định chống lại việc tham gia vào Đối tác xuyên Thái Bình Dương và rút khỏi hiệp định về khí hậu Paris. Mỹ đã đe dọa sẽ rời khỏi Hiệp định Tự do Thương mại Bắc Mỹ và thỏa thuận về vũ khí hạch tâm với Iran. Mỹ đã đơn phương áp dụng thuế thép và nhôm, dựa vào sự biện minh (an ninh quốc gia) mà các nước khác có thể sử dụng, trong tiến trình đặt thế giới trong nguy cơ của cuộc chiến tranh thương mại. Mỹ đã đặt vấn đề cam kết của Mỹ với NATO và các mối quan hệ liên minh khác. Mỹ nói về dân chủ hoặc nhân quyền là chuyện hiếm hoi. "Ưu tiên cho Mỹ" và trật tự của thế giới tự do dường như không phù hợp nhau.

Điểm của tôi nêu ra không phải là để chỉ trích Mỹ. Các cường quốc khác, ngày nay gồm có Liên Âu, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản, có thể bị chỉ trích vì những gì họ đang làm, không làm hoặc cả hai. Nhưng Mỹ không chỉ như là một quốc gia khác. Mỹ là kiến trúc sư chính của trật tự cho thế giới tự do và người ủng hộ chính cho trật tự này. Mỹ cũng là nước thụ hưởng các lợi lộc chính.

Quyết định của Mỹ từ bỏ vai trò của mình trong hơn bảy thập niên qua đánh dấu một bước ngoặt. Trật tự cho một thế giới tự do không thể tự  tồn tại, bởi vì những nước khác lại thiếu quan tâm hoặc phương tiện để duy trì nó. Kết quả sẽ là một thế giới ít tự do, ít thịnh vượng và ít hòa bình hơn cho người Mỹ cũng như những người khác.

 

***

Richard N. Haass, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, Giám đốc  Hoạch định Chính sách, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (2001-2003), Đặc sứ của Tổng thống George W. Bush tại Bắc Ireland và Điều hợp viên về Tương lai của Afghanistan. Ông là tác giả của A World in Disarray: American Foreign Policy and the Crisis of the Old Order.

Nguyên tác: Liberal World Order, R.I.P.

https://www.project-syndicate.org/commentary/end-of-liberal-world-order-by-richard-n--haass-2018-03

 

22/05/2018(Xem: 277)
Trước khi đến đây, tôi nghe thầy nói hôm nay chúng ta đến chùa Tượng Phật Nước Bàn. Lòng bàn hoàng tôi liền nghỉ lại ngày hôm qua chúng tôi đến viếng ngôi nhà của Ông Thuần Đà, người đã cung kính dâng món ăn đặc biệt cho đức Phật, đây là một danh dự lớn lao cho cư sĩ Thuần Đà, nào ngờ , sau bửa ăn đức Phật lâm bịnh nặng, đó là bửa ăn cuối cùng của đức Phật.
22/05/2018(Xem: 942)
Trong các trại tù của CS với tên gọi mỹ miều là “ Trại cải tạo” nằm rải rác trong rừng sân nước độc, nơi khỉ ho gà gáy trên toàn cõi VN, nếu không đề cập đến tên Trại Trưởng trại tù Z.30 Xuân Lộc Đồng Nai Trịnh Văn Thích, là một điều thiếu sót.
21/05/2018(Xem: 919)
Robert Moliere: “Không có học trò nghèo mà chỉ có cha mẹ nghèo; không có người tốt nghiệp kém mà chỉ có xã hội kém không biết dùng người; không có tuổi trẻ sinh ra xấu mà chỉ có gia đình tắc trách và xã hội suy đồi tạo ra sản phẩm xấu làm con người hư hỏng
21/05/2018(Xem: 873)
Tổ chức tại: THƯ VIỆN VIỆT NAM TOÀN CẦU 14550 Magnolia St # 205 Westminster - CA 92683 Vào Thứ BẢY 26 tháng 5 năm 2018 lúc 7:30pm - VÀO CỬA TỰ DO
21/05/2018(Xem: 422)
Trong tác phẩm “Các Nền Dân chủ chết như thế nào“, Steven Levitsky và Daniel Ziblatt của Đại học Harvard lập luận rằng các nền dân chủ thường không kết thúc bằng một vụ bùng nổ, nhưng với các tiếng kêu than do bị tổn thương
21/05/2018(Xem: 408)
Chia sẻ kinh nghiệm đem Chánh Niệm / Phật Pháp vào Nhà Tù và Trường học ở tiểu bang California (Thầy Thích Thiện Tâm và Htr. Tâm Thường Định)... kinh nghiệm hoằng pháp trên mạng... Ra Mắt Sách của NXB Lotus Media, Inc., Hương Tích Phật Việt, Hoa Đàm, etc...
21/05/2018(Xem: 718)
WESTMINSTER -- Một buôi nóí chuyện đầy tính triết học... và giới thiệu một tác phẩm triết học...
21/05/2018(Xem: 917)
Tưởng rằng chỉ ở thời Tây, dân ta mới khóc ra máu mắt vì sưu cao thuế nặng. Ngoài đồng thì có thuế ruộng, trong nhà thì phải đóng thuế vườn rồi đến thuế thân v.v…
21/05/2018(Xem: 1346)
Đám cưới của Hoàng tử Harry và Meghan hôm 19/5 còn mang những nét hoàng gia, như được tổ chức trong một lâu đài, thái tử và công chúa ngồi trên cỗ xe có ngựa kéo. Còn lại về hình thức đã gần gũi với đời thường hơn nhiều những đám cưới hoàng gia trước đây.
20/05/2018(Xem: 853)
Vào các diễn đàn chúng ta phải đọc những lời lẽ thô tục, chửi bới, chụp mũ, vu cáo, kết tội, mạ lỵ làm chúng ta sững sờ làm đầu óc chúng ta khô cứng.
20/05/2018(Xem: 3333)
Trong số các bạn trẻ đi tìm điểm tựa họp nhau thành tổ chức, tôi thấy có Voice. (Vietnamese Overseas Initia-tive for Conscience Empowerment) Nơi tập hợp các bạn trẻ muốn nâng địa cầu..
20/05/2018(Xem: 422)
ViDan Foundation (VDF) đã hoàn thành chuyến phát đồng phục học sinh và tập, viết… cho 212 cháu học sinh thuộc các gia đình đồng bào nghèo khó ở hai trường Samaki (Kandal) và Bến Ván (An Hoà Tự) thuộc tỉnh Kampong Chhnang ở Cambodia.
20/05/2018(Xem: 2502)
tại Hà Nội, Sài Gòn và Hải Phòng cũng như một nhóm người Việt tại nơi cư trú của ngài ở thị trấn Dharamsala, Ấn Độ... Chủ Nhật ngày 20 tháng 5 năm 2018 lúc 9 giờ tối (giờ California)
19/05/2018(Xem: 1029)
Mỹ giúp Ấn Độ chuyển hướng nguyên tử của Ấn Độ sang cung cấp năng lượng phát triển kinh tế và y học... Hoàng gia Thụy Điển trao giải Nobel Hòa binh năm 2009 cho Tổng thống Barack Obama vì Ông là nhà lãnh đạo đầu tiên của một siêu cường nguyên tử đề xuất một “thế giới phi hạt nhân”.
19/05/2018(Xem: 1162)
Trong thế kỷ qua, ở Việt nam bổng từ đâu xuất hiện một con người mà mặt thật được che dấu kỹ dưới nhiều lớp dày mỏng khác nhau, nhiều cách khác nhau. Từ đời sống bản thân, tên họ, tuổi tác. Đều bằng dối trá và bưng bít. Do bản chất của con người gian ác.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 05/2018, trang BBC đưa tin, có ít nhất 9 người ở miền nam Ấn Độ đã tử vong trong một vụ bùng phát virus Nipah hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm.
Khoảng cuối tháng 05/2018, trang Blooberg đưa tin, Sony Corp đang tiến hành mua lại công ty EMI Music Publishing, cho phép hãng sở hữus khoảng 2.1 triệu bài hát từ Beyonce, Carole King và các nghệ sĩ khác khi công ty chuyển sang kế hoạch tăng trưởng mới dựa trên nội dung và dịch vụ.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Adobe cho biết sẽ mua lại nhà cung cấp nền tảng và dịch vụ thương mại điện tử Magento, từ tay của công ty cổ phần tư nhân Permira với giá trị 1.6 tỷ USD.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Facebook đã hợp tác với Qualcomm để cung cấp công nghệ cho dự án Wi-Fi gigabit, nhằm giúp cho việc gửi dữ liệu thông qua router trở nên hiệu quả hơn, và giúp tăng tốc độ Internet.
Khoảng cuối tháng 05/2018, HMD Global đã gọi vốn được 100 triệu USD trong vòng gọi vốn, được dẫn dắt bởi công ty VC Ginko Ventures của Thụy Sỹ, với sự tham gia của DMJ Asia Investment Opportunity và Wonderful Stars, một công ty con của nhà sản xuất điện thoại Nokia FIH Mobile.
Khoảng cuối tháng 05/2018, một số nguồn tin đã đưa tin về một nghiên cứu mới được công bố ở Joule, cho rằng việc khai thác bitcoin trên toàn cầu cần ít nhất năng lượng tiêu thụ trong một năm của cả Ireland (khoảng 24 TWh).
Khoảng cuối tháng 05/2018, Microsoft công bố thành công trong thương vụ mua lại Semantic Machines – startup tại Berkeley với tham vọng giải quyết một trong những thách thức trong đàm thoại AI: khiến cho các chatbot có khả năng nói chuyện giống con người hơn.
Khoảng cuối tháng 05/2018, nhiều tổ chức đã kiến nghị lên FTC, với mong muốn chia tách các nền tảng cốt lõi của Facebook.
Khoảng cuối tháng 05/2018, một số nguồn tin cho biết Samsung đang phát triển smartwatch Gear S4, tên mã Galileo, tại Mỹ và sẽ có 2 kích cỡ
Khoảng giữa tháng 05/2018, theo trang Koreatimes, sau khi chủ tịch LG Group Koo Bon-moo qua đời, con trai nuôi của ông là Koo Kwang-mo được chỉ định nắm vị trí quyền lực cao nhất điều hành đế chế kinh doanh của gia đình.
Khoảng giữa tháng 05/2018, một số nguồn tin phát hiện ra loại malware mới sẽ tận dụng toàn bộ tài nguyên hệ thống để đào tiền mã hóa Monero.
Google luôn có một phương châm hoạt động được gói gọn trong cụm từ “Don’t be evil” – Đừng biến thành quỷ dữ. Có thể hiểu đó là đừng trở thành kẻ xấu xa, hay đừng làm những việc xấu.
Khoảng giữa tháng 05/2018, NASA đã đưa một bộ dụng cụ chuyên dụng có tên Cold Atom Laboratory lên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS bằng tên lửa Cygnus của Orbital ATK.
Khoảng giữa tháng 05/2018, chuyên gia phân tích Gene Munster nhận định, 3 mẫu iPhone ra mắt trong năm 2018 sẽ đánh dấu một bước tiến lớn trong hệ sinh thái AR.
Sản phẩm loa thông minh HomePod của Apple không phải là một sản phẩm thành công dù nó được đánh giá khá cao với chất lượng âm thanh tuyệt vời, nhiều người dùng vẫn chuộng những chiếc loa thông minh của Amazon và Google hơn.