Hôm nay,  
Việt Báo Online

Tháng Tư nghe lại “Nối vòng tay lớn”

29/04/201800:27:00(Xem: 1781)
Tháng Tư nghe lại “Nối vòng tay lớn”

Tháng Tư nghe lại “Nối vòng tay lớn”

 

Bùi Văn Phú

 

Mặt đất bao la anh em ta về

Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng

Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam…

 

Khúc ca đó tôi đã thuộc lòng từ thời còn ở trung học đệ nhị cấp tại trường Nguyễn Bá Tòng và thường cất tiếng đồng ca cùng các bạn trong các sinh hoạt sinh viên.

 

Ngày 30/4/75 tôi đang lênh đênh trên biển, nghe ca từ thân quen qua sóng phát thanh mà nước mắt tuôn trào, vì trước đó Tổng thống Dương Văn Minh đã ra lệnh cho chính quyền Sài Gòn đầu hàng.

 

Khi đó tôi đã khóc vì không biết có còn gặp lại bố mẹ và các em. Tương lai rồi biết ra sao, trôi dạt về đâu.

 

Tôi buồn và nhớ đến những bạn học, mới còn đàn ca bên nhau, chia sẻ mơ ước về tương lai cuộc đời, mong đất nước hết chiến tranh, mà giờ đây hoà bình đã đến sao tôi lại ra đi, bỏ lại ước mơ:

 

Dù hôm nay tôi chưa nhìn Hà Nội
Dù hôm nay em chưa thấy Sài Gòn
Nhưng trong lòng tôi vẫn chưa mất niềm tin
Vì quê hương sẽ có ngày hoà bình
Cố nuôi vững bền những tình thương lớn…

 

Khi đến được trại tị nạn Camp Pendleton ở miền Nam California, trong các lều trại lại văng vẳng tiếng nhạc quê hương.

 

Nhiều hôm, sau vài giờ học tiếng Anh, về lều nằm nghỉ, tôi và các bạn nghe nhạc từ băng cát-sét và lấy bút ghi lại những lời ca, như sợ mai đây sẽ chẳng còn tìm lại được nữa: Nối vòng tay lớn, Huế Sài Gòn Hà Nội, Gia tài của Mẹ, Tôi sẽ đi thăm của Trịnh Công Sơn, cùng với Thà như giọt mưa, Con đường tình ta đi, Trả lại em yêu, Thuyền viễn xứ của Phạm Duy.

 

Tôi rất yêu nhạc Trịnh Công Sơn, tình ca cũng như ca khúc da vàng. Nhạc Trịnh đến với tôi lần đầu qua hai giọng hát từ trường trung học đệ nhất cấp Thánh Tâm, ở Ngã ba Ông Tạ. Mỗi tuần đều có thuyết trình văn nghệ theo đội trong giờ hiệu đoàn với thày Nguyễn Văn Khải. Tôi thích viết bài thuyết trình, nhiều bạn như Trần Bá Nam, Trọng Nghĩa thích hát. Nguyễn Đức Bảo biết chơi đàn ghi-ta và cất giọng “Diễm xưa”.

 

Thày dạy văn Trần Văn Thuận cũng có máu văn nghệ, đem đàn vào lớp hát “Người già và em bé” cho học trò nghe. Thày còn kể chuyện về buổi văn nghệ cuối năm 1967 tại thính đường Đại học Văn khoa, hôm đó có Trịnh Công Sơn và Khánh Ly. Khi cán bộ thành đoàn lợi dụng cơ hội lên sân khấu tuyên bố mừng ngày thành lập Mặt trận Giải phóng miền Nam thì bị sinh viên quốc gia giựt lại mi-crô. Mấy sinh viên nằm vùng đã nổ súng gây trọng thương cho một lãnh đạo sinh viên quốc gia là Ngô Vương Toại.

 
blank

H01: Nội san Nối Vòng Tay của sinh viên Đại học Berkeley (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 blank

H02: Sinh hoạt tại Đại học Berkeley trong lưu bút 1980 của tác giả. Sinh viên đồng ca Nối Vòng Tay Lớn (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 
blank

H03: Tờ nhật ký trên biển của tác giả (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

 Rồi chiến tranh ùa vào thành phố trong Tổng Công kích Tết Mậu Thân. Đại tá Lưu Kim Cương bị trúng đạn B-40 tử trận trên con đường gần nhà mà tôi thường đi qua, để từ đó ông trở thành bất tử qua ca từ nhạc Trịnh:

 

Anh nằm xuống cho hận thù vào viễn du

Tiễn đưa nhau trong một ngày buồn

Đất ôm anh đưa về cội nguồn…

 

Khi tôi lên trung học đệ nhị cấp thì nhạc Trịnh văng vẳng khắp khu xóm qua máy Akai hay cát-sét có trong nhiều gia đình lúc bấy giờ.

 

Những ca từ trong “Hát cho quê hương Việt Nam” cuốn số 1 – Chờ nhìn quê hương sáng chói, Gia tài của Mẹ, Nối vòng tay lớn, Tôi sẽ đi thăm, Huế Sài Gòn Hà Nội, Ca dao Mẹ, Đại bác ru đêm, Đồng dao hoà bình, Ngụ ngôn mùa đông, Dựng lại người dựng lại nhà – qua giọng hát Khánh Ly, như thấm vào lòng và từ đó tôi quyết tâm tự học đàn ghi-ta để có thể ngân nga những lời ca chuyên chở tâm tình và ước mơ của mình thời bấy giờ: mong quê hương hết chiến tranh, dân sống trong hoà bình, thanh niên góp tay xây dựng đất nước.

 

Ở tuổi trung học, nam sinh chúng tôi bắt đầu lo cho tương lai. Ra đường trong bóp phải có căn cước, giấy lược giải cá nhân nếu chưa đến tuổi 17, hay giấy hoãn dịch khi đã 18, vì nếu bị cảnh sát hỏi, thiếu những giấy tờ này thì sẽ bị đưa vào quân vụ thị trấn làm thủ tục nhập ngũ.

 

Cuối năm lớp 11 tôi thi đậu Tú tài I. Đó cũng là năm 1972 với Tổng tấn công Mùa hè đỏ lửa. Có lệnh đôn quân của bộ quốc phòng vì thế nhiều bạn dù đậu hay rớt cũng phải vào quân trường. Đậu thì vào Thủ Đức, rớt đi Đồng Đế Nha Trang.

 

Tôi thi đậu mỗi cuối niên học nên tiếp tục được hoãn dịch. Bạn học nhiều đứa vào quân đội, có dịp nghỉ phép về Sài Gòn lại rủ nhau đi ăn phở, bánh cuốn, uống cà-phê ở những quán trên đường Nguyễn Du không xa khung trời đại học. Ngồi nghe nhạc Trịnh và trầm tư trong khói thuốc.

 

Rồi thỉnh thoảng lại nghe tin bạn học tử trận. Nguyễn Đức Tuyển, Phạm Văn Thông, Trần Văn Doanh, Nguyễn Văn Nam, Lê Minh Châu. Có bạn là lính, có bạn là sĩ quan mới tốt nghiệp quân trường, đi vào cuộc chiến và không bao giờ trở lại.

 

Với chiến tranh, chia lìa và quá nhiều mất mát đau thương nên ai cũng mong hòa bình, thống nhất.

 

30/4/75 “Nối vòng tay lớn” được Trịnh Công Sơn cất lên với niềm hân hoan chào mừng ngày vui của dân tộc.

 

Rời nước ra đi. Đến Mỹ tôi định cư ở thành phố đại học Berkeley và hai năm sau được nhận vào đại học này rồi cùng các bạn lập ra hội sinh viên vào năm 1979.

 

Lúc đó có chừng 100 sinh viên gốc Việt. Tôi phụ trách văn nghệ báo chí cho hội, chọn tên nội san là “Nối vòng tay” và trong các sinh hoạt luôn cất lên lời ca quen thuộc của những ngày còn ở quê hương.

 

Rừng núi dang tay nối lại biển xa.

Ta đi vòng tay lớn mãi để nối sơn hà.

Mặt đất bao la, anh em ta về.

Gặp nhau mừng như bão cát quay cuồng trời rộng.

Bàn tay ta nắm nối tròn một vòng Việt Nam.

 

Cờ nối gió đêm vui nối ngày.

Giòng máu nối con tim đồng loại.

Dựng tình người trong ngày mới.

Thành phố nối thôn xa vời vợi.

Người chết nối linh thiêng vào đời.

Và nụ cười nối trên môi …

 

Nhưng sinh viên chúng tôi giờ hát trong khung cảnh khác, cảm xúc khác. Không còn là tinh thần của những trại hè mang tên “Nối vòng tay lớn” vào những năm 1973 và 1974 giữa sinh viên quốc nội cùng hát với sinh viên nước ngoài về thăm để tận mắt nhìn thấy quê hương đang cố gắng vươn lên.

 

Không còn mơ ước về quê hương thanh bình, người người chung tay xây dựng mà trong tinh thần người con xứ Việt tha hương tìm đến với nhau nơi đất khách quê người để nhớ về quê nhà, nơi sau năm 1975 tưởng đã hết chiến tranh nhưng hoà bình lại biến mất, thay vào bằng nhà tù học tập cải tạo, trí thức và văn nghệ sĩ bị đàn áp, sách vở bị đốt, dân bị đày đi kinh tế mới và thanh niên Việt tiếp tục bị đưa vào chiến tranh.

 

Nhiều câu chuyện được thuyền nhân kể lại. Bạn học ngày xưa ở lại tưởng có thể góp tay xây dựng quê hương nhưng không tham gia đoàn, đảng nên chẳng làm được gì, đành đối mặt với sóng dữ xuống tàu vượt biển.

 

 blank

H04: Lời ca Nối Vòng Tay Lớn được tác giả ghi lại trong những ngày ở trại tị nạn, 11 tháng 7 năm 1975 (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 blank

H05: Hát cho thuyền nhân Việt Nam ở Half Moon Bay, tháng 2/1980: Sinh viên Phạm Thị Mộng Trinh (bìa trái), Phạm Hiền Diệu Thúy và Bùi Văn Phú (Ảnh từ lưu bút của Bùi Văn Phú)

 blank

H06: Sinh viên Việt Nam biểu tình kêu gọi thế giới cứu giúp thuyền nhân Việt Nam, Sproul Plaza, UC Berkeley tháng 11/1979 (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

 

Quanh vùng Vịnh San Francisco, nơi nổi tiếng với phong trào phản chiến mấy năm trước, những sinh viên từng hoạt động chống chiến tranh trước đây, ngay cả hội viên của Hội Việt kiều Yêu nước muốn về đóng góp xây dựng đất nước cũng không được, về thăm nhà cũng gặp khó khăn giấy tờ, bị công an theo dõi, canh giữ.

 

Năm 2011 tôi thực hiện loạt bài phỏng vấn về Trịnh Công Sơn cho mạng văn chương damau.org. Tham gia có cựu Đại tá Bùi Tín của Quân đội Nhân dân, có cựu Trung tá Bùi Đức Lạc của Quân lực Việt Nam Cộng hoà, có Nguyễn Vi Túy năm 1975 đang ở tuổi đôi mươi, có ca sĩ sinh viên Giang Trang sinh sau 1975 và thích hát nhạc Trịnh, có Trịnh Vĩnh Trinh là cô em út của nhạc sĩ, có Tiêu Dao Bảo Cự người từng là sinh viên tranh đấu, có nhà thơ Hoàng Xuân Sơn là một trong những người khai sinh ra quán Văn.

 

Trước đó mấy năm tôi cũng đã phỏng vấn Khánh Ly. Nhiều cái nhìn qua những góc cạnh khác nhau về Trịnh Công Sơn được xét soi, khen chê có cả.

 

Thời gian đó tôi cũng nhận được từ trong nước đoạn băng lịch sử ghi âm phát biểu của Trịnh Công Sơn trên đài Sài Gòn sau khi có lệnh đầu hàng. Ông gọi những người bỏ nước ra đi là thành phần phản bội tổ quốc.

 

Ở lại Trịnh Công Sơn cũng chẳng còn được tự do sáng tác, phải đi công trường lao động. Những ca khúc da vàng bị cấm.

 

Hôm đầu tháng Ba vừa qua có hàng không mẫu hạm Mỹ ghé bến Đà Nẵng. Xuống bến giao lưu với dân, nữ thủy thủ Emily Kershaw của ban nhạc Hạm đội 7 đã cất tiếng hát “Nối vòng tay lớn” bên cầu Rồng.

 

Tôi ngạc nhiên khi nghe cô hát được tiếng Việt và ban nhạc đã chơi hoà âm như nguyên thủy trong băng “Hát cho quê hương Việt Nam” đầu tiên phát hành năm 1969, không như phiên bản rock của một vài ban nhạc trẻ sau này.

 

Sự kiện này mang ý nghĩa gì? Tôi không lạc quan tin rằng nó sẽ đem lại những thay đổi cho Việt Nam, vì 43 năm qua, từ khi ca khúc này được chính tác giả cất tiếng trên đài để chào mừng ngày đất nước thống nhất, hoà bình đến nay những ca khúc da vàng vẫn không được phép phổ biến.

 

Tôi xem lại tờ nhật ký biển của mình, với mấy hàng chữ ngắn gọn ghi dấu lịch sử trên giấy pơ-luya mong manh tôi có trong bóp, cùng với giấy tờ tùy thân khi rời Việt Nam:

 

29-4 16 g 30 Depart, thứ 3

30  9 g 30’ đầu hàng, 11 g 30 CS vô.

 

Giờ phút lịch sử của dân tộc trôi qua đã 43 năm. Trịnh Công Sơn mất 17 năm trước. Khánh Ly đã trở về hát trên quê hương, nhưng không được hát cho quê hương vì “Gia tài của Mẹ” vẫn chưa được phổ biến:

 

Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu

Một trăm năm đô hộ giặc Tây

Hai mươi năm nội chiến từng ngày…

 

Mẹ mong con mau bước về nhà

Mẹ mong con lũ con đường xa

Ôi lũ con cùng cha quên hận thù

 

Và nhiều người Việt vẫn còn những trăn trở về đất nước hiện tại, như đã từng có trong quá khứ:

 

Xin dân tộc hãy vùng lên

Già gái trai cùng tiếp nối

Vì quê hương không có tương lai

Bao tháng ngày nhìn đời lửa cháy

Xin anh chị sẵn sàng đi tới

Đừng mong ai. Đừng nghi ngại

Vì đời ta hôm nay đã thắm máu người…

 

  • Tác giả là một trong những sáng lập viên của Hội Sinh viên Việt Nam tại Đại học Berkeley năm 1979. Ông hiện dạy đại học cộng đồng và là một cây bút tự do.

 

18/06/2018(Xem: 779)
quan trọng hơn cả, càng bị trấn áp càng phải kết nối, xiết chặt tay, phối hợp với các anh chị em khác. Không bỏ cuộc nhưng cũng không làm việc gì một mình.
17/06/2018(Xem: 406)
Ngày Hiền Mẫu vừa qua đi trong tháng trước, hôm nay là Ngày Hiền Phụ, nhất là những ai còn Cha, cần phải có thái độ bằng lời nói hay bằng hành động cụ thể, để tỏ lòng biết ơn, báo hiếu
17/06/2018(Xem: 978)
Trận đấu đầu tiên cho nhà vô địch thế giới , nhóm F: Trong trận đấu nhóm đầu tiên của Đức tại World Cup 2018, đội Đức (DFB) gặp đội tuyển quốc gia Mexico vào Chủ nhật 17 tháng 6
17/06/2018(Xem: 253)
Buổi họp miễn phí này được tổ chức vào ngày Thứ Sáu, 29 Tháng Sáu, tại Delhi Center Thành Phố Santa Ana, từ 9:00 giờ sáng tới 1:00 giờ trưa. Xin quý vị liên lạc để giữ chỗ trước
17/06/2018(Xem: 5556)
Biểu tình lớn, đi xe gắn máy tại gần công viên Hoàng Văn Thụ, Sài Gòn. Ôn hòa, đi xe gắn máy. Công an đứng 2 bên đường.
16/06/2018(Xem: 991)
Hôm nay 16/6/2018, tại 4 tiểu bang ở Úc Cộng đồng Người Việt Tự Do đồng loạt biểu tình phản đối việc nhà cầm quyền Việt Nam cho thành lập 3 Đặc Khu
16/06/2018(Xem: 698)
Đội Pháp được đánh giá là một trong các đội tuyển có thể giành giải World Cup 2018 chống lại đội Úc được tổ chức vào thứ bảy tại Kazan.
16/06/2018(Xem: 1436)
chúng phản bội đem đất nước này bán cho Tàu. Do đó trận chiến này là trận chiến cuối cùng, ngàn năm một thưở để mang lại độc lập, tự do muôn đời cho dân tộc Việt Nam chúng ta!
16/06/2018(Xem: 1589)
Hôm Chủ nhựt 10 tháng 6/2018 vừa qua, trên cả nước Việt nam, từ Cà mau tới Hà Nội, dân chúng đồng loạt xuống đường biểu tình chống Dự Luật của đảng cộng sản Hà Nội bán đất cho Tàu 99 năm. Họ chống bán đất mạnh mẽ và đồng loạt như vậy vì từ trước giờ, chính họ là nạn nhơn trực tiếp trong những vụ đất đai của họ bị đảng cộng sản cướp giựt bán đi. Hình thức cướp đất cũng bằng luật pháp. «Đất đai thuộc sở hũu toàn dân», tức của đảng cộng sản – khi nhà nước cần thì thu hồi đất đai dưới hình thức qui hoạch.
15/06/2018(Xem: 1093)
Chủ Trương Đồng Hóa Người Việt Cố Hữu của Người Tàu: Nhắc Lại Chính Sách Tịch Thu Sách Vở VN của Nhà Minh - Lần này ta có thoát được hay không là nhờ ở khả năng và quyết tâm của mọi người trong nước cũng như Hải Ngoại.
15/06/2018(Xem: 781)
Trong một trận đấu "tuyệt vời". Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha huề 3: 3. Cristiano Ronaldo, người đã ghi tất cả các bàn thắng của đội mình, san bằng tỉ số trước khi kết thúc vào phút thứ 87.
15/06/2018(Xem: 567)
tư pháp, hành pháp, lập pháp, an ninh, giáo dục tại vùng thủ đô Hoa Thịnh Đốn cần rất nhiều nhân viên và có những chỗ làm thực tập mùa hè và đôi khi cả năm. Đây là cơ hội rất tốt để các sinh viên chuẩn bị cho tương lai
15/06/2018(Xem: 1579)
cảnh sát dùng để khống chế người biểu tình hay đám đông bằng cách xịt hơi cay hay liệng lựu đạn cay... tạo nên cảm giác nóng rát, chảy nước mắt, nước mũi và ho
15/06/2018(Xem: 418)
khoảng 40 thành viên của Hội Anh Em Dân Chủ do LS Đài khởi xướng đã hoặc đang bị đe dọa bắt cũng như kết án, và tuy VN đã ký tham gia nhiều công ước quốc tế, khoảng 130 nhà bảo vệ nhân quyền khác cũng đang bị giam giữ
15/06/2018(Xem: 1029)
Anh William Nguyễn, 32 tuổi, một sinh viên cao học đang theo học tại Singapore, đã bị chính quyền Việt Nam bắt giam trong lúc anh tham gia vào cuộc biểu tình ôn hòa ngày 9 tháng 6 vừa qua tại Sài Gòn, phản đối các dự luật về kinh tế và kiểm duyệt thông tin mạng của CSVN
Tin công nghệ
Khi đang lái xe, sẽ có nhiều trường hợp phiền nhiễu bất khả kháng cản trở như một người đi bộ không tuân thủ đèn giao thông và lao qua đường bất ngờ. Trong những trường hợp bất ngờ, đa số các xe tự lái sẽ không thể kịp phản ứng.
Khi công nghệ sạc không dây mới xuất hiện, nó có nhiều giới hạn, nhưng những vấn đề như cần phải đặt máy chính xác vào một điểm nào đó, hay tốc độ sạc cực kỳ chậm... đã dần được khắc phục theo thời gian.
Nhờ vào tính năng thông báo, các ứng dụng email trên di động đang giúp tăng đáng kể năng suất làm việc của người dùng. Nhưng khi có quá nhiều thông báo email xuất hiện trên thiết bị, nó lại trở thành yếu tố làm phân tán sự chú ý và có thể làm giảm năng suất làm việc, ngay cả khi người dùng đã cài đặt bộ lọc thư rác.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một số nguồn tin cho biết, Nhật Bản đã bổ sung thêm các nhà sản xuất xe hơi như Toyota Motor, Nissan Motor, và Honda Motor vào cuộc đua nhằm tạo nên các công nghệ cốt lõi cho pin Lithium Ion thể rắn – một giải pháp thay thế an toàn hơn và mạnh mẽ hơn cho loại pin hiện đang được dùng trong các xe chạy điện.
Khoảng giữa tháng 06/2018, LG CNS, công ty con của LG, đã được lựa chọn cẩn thận bởi Công ty in và đúc tiền Hàn Quốc để thiết lập nền tảng blockchain cho khu vực công để cung cấp một số dịch vụ bao gồm phát hành mã token cộng đồng cho công chúng.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Apple đã ký hợp đồng có trị giá ước tính đến 1 tỷ USD với người dẫn chương trình nổi tiếng thế giới Oprah Winfrey. Theo các thông tin, hợp đồng sẽ kéo dài trong nhiều năm và hai bên sẽ tạo nên các chương trình độc đáo và hấp dẫn, tận dụng khả năng kết nối tuyệt vời của Oprah với khán giả trên khắp thế giới.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một số nguồn tin cho biết, Samsung Electronics đã bị yêu cầu phải nộp phạt 400 triệu USD, sau khi tòa án liên bang tại Texas phán quyết hãng đã vi phạm bằng sáng chế của một trường Đại học ở Hàn Quốc.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một số nguồn tin cho biết, Walmart đã được cấp bằng sáng chế cho việc phát triển lưới điện sử dụng bitcoin hoặc đồng tiền kỹ thuật số khác để thanh toán, theo đơn ghi danh sáng chế được công bố bởi Cơ quan Sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ USPTO.
Chiếc điện thoại của bạn khá tốt, nhưng liệu nó đã tốt hết mức có thể chưa? Hiển nhiên, bạn có thể đang dùng dữ liệu di động 4G nhanh đến nỗi có thể tải một bộ phim chất lượng HD trong vòng chưa đầy 1 giờ. Nhưng, các nhà mạng lớn đã quyết định rằng người dùng cần một thứ gì đó lớn hơn, nhanh hơn, nhạy hơn và họ đang tiến rất gần đến mục tiêu mới.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một nghiên cứu đăng tải trên The Economist cho thấy, vận động viên thường thi đấu tồi tệ hơn sau những chuyến bay kéo dài nhiều giờ liền
Khoảng giữa tháng 06/2018, 3 nước Mỹ, Canada và Mexico đã đánh bại Ma rốc trong cuộc đua giành quyền làm chủ nhà World Cup 2026, cũng là mùa World Cup đầu tiên có 48 đội thi đấu. Cụ thể, Liên minh Bắc Mỹ có 134 phiếu bầu, bỏ xa Ma rốc với chỉ 65 phiếu.
Khoảng giữa tháng 06/2018, một nghiên cứu được đăng trên trang Nature đã chỉ ra rằng, hiện đã có tới 3 nghìn tỷ tấn băng tan từ Nam Cực suốt từ năm 1992 tới 2018. Đây thực sự là một con số khổng lồ và không tưởng, cho thấy tác hại nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.
Khoảng giữa tháng 06/2018, sau 2 ngày Tòa án Liên bang đưa ra quyết định phê duyệt thương vụ sáp nhập của AT&T và Time Warner, bất chấp sự phản đối của Bộ Tư pháp, thỏa thuận trị giá 85 tỷ USD đã chính thức được hoàn tất. Thỏa thuận mới sẽ giúp nhà mạng AT&T trở thành tập đoàn truyền thông khổng lồ, một thế lực mới vô cùng lớn mạnh.
Khoảng giữa tháng 06/2018, Boring Company, công ty được Elon Musk điều hành, đã được thành phố Chicago lựa chọn để triển khai hệ thống xe điện chạy dưới lòng đất, được gọi là skate. Những chiếc xe điện sẽ chở tối đa 16 người, được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay O’Hare đến trung tâm thành phố Chicago từ 1 giờs xuống còn 12 phút với tốc độ di chuyển trung bình khoảng 160 km/h.
Dù đã lên tiếng phủ nhận, cho biết đang không phát triển phần mềm có khả năng theo dõi chuyển động mắt của người dùng, nhưng Facebook đã sở hữu ít nhất hai bằng sáng chế, có tiêu đề “Hiệu chuẩn theo dõi mắt” và “Kỹ thuật theo dõi cảm xúc và phân phối nội dung”