Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thốc Hốt Hỗn Độn, Mạng Xã Hội & Thế Giới

08/03/201810:25:01(Xem: 3401)

Social Medias and Mainstream Media


Đế Vương ở Nam hải tên là Thốc.
Đế Vương ở Bắc hải tên là Hốt.
Đế Vương ở Phần Giữa có tên là Hỗn Độn.
Thốc và Hốt thường chạy tới chỗ Hỗn Độn chơi.
Hỗn Độn đối với họ rất hiền hòa.
Để báo đáp ân huệ của Hỗn Độn,
Thốc và Hốt một hôm bàn với nhau:
“Làm người ai cũng có bảy khiếu, tức bảy lỗ: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và mồm.
Bảy khiếu dùng để nhìn, nghe, thở và ăn.
Trái lại, Hỗn Độn đến một cái khiếu
cũng không có, thật tội nghiệp. Để chúng ta giúp Hỗn Độn mở ra bảy khiếu vậy”.
Thế là Thốc và Hốt mỗi ngày
giúp Hỗn Độn mở ra một khiếu.
Bảy ngày sau đó, Hỗn Độn chết.
(Nam Hoa Kinh của Trang Tử)

Nói về thất khiếu,
không nên dùng miệng mà dùng mắt…

Các nước Đông Á đã trước tiên phát minh nghệ thuật ấn loát với kỹ thuật in mộc bản. Hai lãnh vực được kỹ thuật mộc bản phát huy trước tiên là mỹ thuật và tôn giáo. Các ông in áo cho nàng và in kinh cho thầy! Ngày nay, người ta còn giữ được bản in kinh Kim Cương vào năm 868, cách nay đúng 1140 năm. Từ đất Trung Hoa vào đời Hán, kỹ thuật ấn loát phát triển qua các xứ Châu Á như Cao Ly, Nhật Bản, Thổ Lỗ Phồn (tên cổ của Tây Tạng) và cả Việt Nam. Rồi lan qua Ba Tư hay nước Nga và nhờ văn minh Hồi giáo mới vào tới Âu Châu trong thời Trung Cổ.

hdf1969_18agrandesinventions_web1
Năm 1440, Gutenberg phát minh kỹ thuật in.


Với nhân loại, thế giới hiện đại có cuộc cách mạng kỹ thuật từ khi người Đức Johannes Gutenberg phát minh kỹ thuật in bằng khuôn chữ di động với con chữ đúc bằng kẽm. Hãy tạm ghi thời điểm xuất hiện đó là năm 1440. Việc in ấn phát triển dẫn tới cuộc cách mạng văn hóa thời Phục Hưng tại  Châu kéo dài qua nhiều thế kỷ nhờ con người được đọc, học hỏi, so sánh, mở mang kiến thức. Vàø mở mắt.

95Thesen_facsimile_colour
Trang giấy in chữ coi vậy mà có sức truyền thông khó lường.


Chính nó đã góp phần đẩy thế giới vào ba cuộc cách mạng tôn giáo và nạn chinh chiến điêu linh cho tới thế kỷ 20.

Đúng 500 năm trước, cuối Tháng 10 năm 1517, nhà tu kiêm thần học Martin Luther nêu vấn đề với Giáo hội La Mã về đức tin và nạn tham nhũng trong hệ thống Công giáo. Ông chất vấn qua bản văn gọi là “95 Luận đề” (Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum) được in ra và đóng búa trên cổng vào nhà Thờ Chư Thánh tại Wittenberg của nước Đức. Then chốt ở đây là cái búa và những chữ “được in ra”.

Luther-posting-95-theses
Năm 1517, Martin Luther cầm búa đóng bản in “95 luận đề chất vấn giáo hội” lên cổng nhà thờ.


Phát minh của Gutenberg từ trăm năm trước giúp các luận giải và phản bác của Martin Luther lan rộng như thuốc súng. Chúng ta có thể hiểu thuốc súng theo nghĩa đen vì từ đó Âu Châu trôi vào một cuộc chiến tranh tôn giáo làm các nước Đông Âu bị tàn phá trong 130 năm, cho tới khi “Cuộc Chiến Ba Chục Năm” kết thúc vào năm 1648, cách nay 370 năm.

Religious Wars in Europe
Sau đó là cả Âu châu trôi vào chiến tranh tôn giáo.

Cuộc cách mạng kỹ thuật về nghề in mất 200 năm phát triển và nếu có giải phóng một phần nhân loại khỏi sự dốt nát thì cũng dẫn tới u mê chiến tranh, sự tàn phá và xoay chuyển trật tự chính trị của các tôn giáo lẫn đế chế Âu Châu. Hậu thế thường chỉ thấy “cái được” - phần tích cực của một sự hiểu biết mới - mà dễ quên cái mất, là tính chất cực đoan lẫn chinh chiến xuất phát từ những hiểu biết mới. Cái trật tự được giai tầng lãnh đạo ở trên - các giáo hội hay đế chế vương quyền – ban phát xuống dưới đã bị đảo lộn vì thành phần dân giả hay học giả ở dưới phản bác. Thành phần này có lợi thế vận động mới là các tài liệu in ấn! Tai nghe không bằng mắt thấy.

1- Lenin trong cach mang thang 10 nam 2017_wikipidia
Và Mậu Tuất 2017, 100 năm sau cách mạng tháng Mười Nga


Sau Johannes Gutenberg gần 500 năm và sau Martin Luther 400 năm, nhân loại lại được thấy một hiện tượng đóng búa khác. Đó là cuộc “Cách Mạng Tháng Mười” năm 1917 tại Nga. Năm 2017 vừa qua, thế giới tưởng niệm cả trăm triệu người chết vì chế độ cộng sản, một thứ tôn giáo vô thần theo cách nhìn của Lệ thần Trần Trọng Kim. Kỹ thuật in ấn và truyền đơn như bươm bướm lại xuất hiện khắp nơi để nói tới giải phóng. Quần chúng u mê đòi lật đổ trật tự cũ ở trên để tin vào các chính ủy có búa liềm trong tay, miệng nói về xã hội chủ nghĩa khoa học.

Từ Âu Châu, khái niệm cách mạng và giải phóng lại tái diễn chuyện tang tóc thời xưa, nhưng trên địa bàn toàn cầu.

Ngày nay, chúng ta đang chứng kiến một cuộc cách mạng khác, không phải cách mạng kỹ thuật mà cách mạng thuật lý (technology, gồm phần kỹ thuật là techno và cái lý, logos, của kỹ thuật). Khác với lần trước tại Âu Châu là phải qua 200 năm in ấn mới có động lượng (hay cái trớn, momentum) đổi đời. Lần này chỉ có 20 năm.

Và động lượng đó lan rộng toàn cầu vào hầu hết mọi lãnh vực sinh hoạt của con người. Chúng ta có thể đang được giải phóng mà có khi cũng đang giải phóng luôn những phản ứng xấu xa nhất của con người.

Nhưng phải nhìn về 40 năm trước, mới tin….

Đầu tiên, cuộc cách mạng kỹ thuật về điện toán với máy vi tính cá nhân đã phổ biến rất nhanh kể từ 1977. Vài chục năm sau, cái PC ngày càng mạnh, nhanh và rẻ đã tràn ngập mọi nơi chẳng khác gì các tài liệu ấn loát được phổ biến tại Âu Châu trong khoảng 140 năm - từ quãng 1490 cho tới 1630. Thế rồi, trên đà gia tốc ấy ta lại thấy xuất hiện một hiện tượng mới hơn. Đó là mạng lưới Internet.

Bitcoin and Terrorists NEW
chúng ta đang thấy bùng nổ từ đất Mỹ thêm một cuộc cách mạng truyền thông


Cách nay 20 năm, vào năm 1998, chỉ có 2% nhân loại biết vào mạng Internet, và giao dịch với nhau trên không gian ảo - mà thật. Ngày nay, tỷ lệ đó lên tới 40%. Hơn 20 lần nếu ta đếm thêm đà gia tăng dân số. Trên không gian điện tử, điện toán hay “điện não” ấy, con người liên lạc với nhau dễ hơn dù không hề trực tiếp gặp nhau. Khỏi cần cán bộ giao liên!

Thế giới vô cương, không biên giới, là vậy! Hao hao như thế giới đại đồng của Mao và Marx.

Chuyện thứ hai còn đáng kinh ngạc hơn là các nhà phát minh đã trở thành doanh gia cự phú của tư bản chủ nghĩa chưa hề dẫy chết như người ta vẫn thường tiên đoán.

Tỷ phú Hoa Kỳ trong các doanh nghiệp cao kỹ (hi-tech) có khi chẳng biết nhà phát minh nghề in Gutenberg bị phá sản năm 1456, hay các doanh gia điền chủ bị đấu tố đến chết vào năm 1956 ở bên Tầu hay bên Ta! Họ đang làm chủ các tổ hợp giàu có nhất và có ảnh hưởng nhất. Hình như tiền và tài đang tập trung vào một thiểu số trên một thị trường mà kinh tế học gọi là “quả đầu”, oligopole - có rất ít đầu.

Xin lấy vài thí dụ cho dễ nhớ. Tổ hợp Google và dưới tên mới là Alphabet Inc, có kết giá thị trường (market capitalisation) khoảng 670 tỷ Mỹ kim, trong đó hai nhà sáng lập là Larry Page và Sergey Brin làm chủ chừng 110 tỷ, cỡ 16%. Kết giá thị trường của Facebook đang mấp mé 500 tỷ và người sáng lập là Mark Zuckenberg làm chu hơn 80 tỷ. Họ cứ áo quần phong phanh ra vẻ bất cần đời mà thật ra là những người giàu nhất thế giới.
Mà khốn thay, đời lại cần họ!

Chẳng có gì là “bất công” hay “bóc lột” trong tình trạng bất bình đẳng ấy.

Một cách lạc quan -lâu lâu khoa kinh tế cũng có phản ứng hồ hởi - người ta thấy tiến bộ thuật lý làm giảm giá thành trên toàn thế giới chứ không riêng gì Hoa Kỳ. Giá máy móc, thiết bị và dịch vụ giao dịch giảm mạnh với phẩm chất cao hơn khiến cả tỷ người tham gia vào thị trường và trả tiền rất bèo cho các cự phú quả đầu ấy. Nhờ có cả tỷ người chi tiền, họ trở thành tỷ phú! Tại sao lại than?

Nhưng mà nên than về chuyện khác. Thế giới chỉ có vài chục, hay vài trăm người, làm chủ các phương tiện thông tin giao dịch phổ biến nhất, và phần còn lại của nhân loại là mấy tỷ người nhắm mắt sử dụng. Trong số này, nếu có vài triệu người sử dụng cho mục tiêu gì khác thì sao?

Bản vỗ bằng kẽm (để in sách, in báo) tại Âu Châu đã vỗ tan hệ thống văn minh Thiên Chúa Giáo và biên giới quốc gia – câu chuyện thê lương mà có vẻ hợp đạo lý của Martin Luther là một nhắc nhở. Đúng 100 năm sau, cống hiến của Marx, Lenin, Stalin hay Mao và các môn đồ cũng có vẻ phù hợp với đạo lý con người nhờ truyền đơn và tuyên truyền cho một tôn giáo mới….

Lại một phen phá vỡ mọi biên cương.

Mạng lưới điện não và các “mạng xã hội” hay “social networks” mở đầu với việc phá tung các thị trường. “Hạ tầng kinh tế” mà! Biến cố “Tiền Mật Mã – như Bitcoin, Etherium hay Ripple… vào năm 2017 - chỉ là một trong rất nhiều thí dụ.

Nói đến chuyện “phá tung” hay đảo lộn trật tự toàn cầu có khi gây ra hỗn độn, chúng ta nên trở về chuyện 20 năm qua….

Năm 1998, Google xuất hiện trong một nhà xe tại Menlo Park của California. Bây giờ, mỗi ngày có hơn bốn tỷ lần gõ tìm dữ kiện hay tin tức trên mạng Google, bằng đủ loại máy! Hơn 10 năm trước, trong ký túc xá của Đại học Harvard, một nhóm sinh viên nuôi giấc mơ nối kết. Ngày nay, hệ thống Facebook của họ đã nối kết hai tỷ người với nhau: hai phần ba dân Mỹ hiện có trương mục Facebook. Năm 2005, tại Mateo cũng ở California, YouTube mở bát trên một tiệm pizza. Bây giờ, hàng ngày có gần chín tỷ phim video được xem trên YouYube. Năm 2006, một nhóm người lập ra mạng Twitter, ngày nay có 300 triệu người tham dự và đang gây ảnh hưởng rất lớn, kể cả cựu Tổng thống Barack Obama hay đương kim Tổng thống Donald Trump và vài chục nhân vật nổi tiếng khác của Hoa Kỳ.

Ngày nay, 60% tin tức được loan truyền tại Mỹ không do báo chí hay truyền thông phổ biến, mà qua các Mạng Xã Hội nói trên. Người ta hiểu biết - và có thể hiểu sai - về thế giới chung quanh chính là qua các mạng liên kết đó.

Hóa ra cuộc cách mạng thuật lý không chỉ tạo ra một lớp rất ít tỷ phú có rất nhiều ảnh hưởng và làm báo chí ấn loát điêu đứng. Có khi nó dẫn đến một cuộc cách mạng khác…

Trước khi thiên hạ lên cơn sốt về Bitcoin, các Mạng Xã Hội đầy ảnh hưởng này đã lật đổ trật tự Âu Châu trong cuộc trưng cầu dân ý của Vương quốc Anh Thống Nhất. Thủ trướng David Cameron bị bất ngờ về kết quả - đa số dân Anh đòi ra khỏi Liên hiệp Âu châu – mà cả Liên Âu cũng bị chấn động và ngày nay Cameron đành làm tư vấn cho tư bản thân tộc của… Tầu.

Người ta bị bất ngờ và báo chí hay các học giả dự đoán sai vì không thấy ra khả năng kết nối lẫn huy động của các mạng lưới xã hội nói trên. Trong hai năm liền, nước Mỹ lên cơn sốt vì cuộc bầu cử năm 2016 và một năm chấp chính của người thắng cử bất ngờ là ông Trump. Cơn sốt còn dẫn tới nguy cơ khủng hoảng pháp lý và hiến chế tại Hoa Kỳ vì nhiều người, trong và ngoài Chính quyền Valdimir Putin, cũng biết dùng mạng xã hội làm “giao liên vô hình” để tác động vào nhận thức của cử tri và các chính khách.

Obama Hylary Trump
Truyền thông xã hội và bộ bài ba lá của chính trường Mỹ.


Sau 16 ứng cử viên Cộng Hòa, ứng cử viên Hillary Clinton thất cử vì nhiều sai lầm của ban tham mưu, vì sự yếu kém của bản thân, nhưng cũng vì không lường được khả năng vận dụng các mạng xã hội của đối thủ nhằm thuyết phục thành phần thất thế, bị lãng quên và khinh miệt tại các tiểu bang hay quận hạt sa sút giữa các thành phố và tiểu bang thịnh vượng sầm uất.

Cuộc cách mạng đang diễn ra trước mắt chúng ta không chỉ làm thị trường đảo lộn mà còn gieo bão táp trên chính trường và sẽ chi phối mọi sinh hoạt của con người. Dù chẳng gặp nhau, họ vẫn có thể gây sóng gió nhờ sức cộng hưởng. Cùng dún dẩy trên một cây cầu vô hình, có khi vì động lực vô tình hay cố ý, đám đông có thể đánh bứt cây cầu vì hiện tượng vật lý gọi là giao ứng.

xl-2015-social-media-terrorist-1
Mạng xã hội, vấn nạn khủng bố lây lan và cơn sốt tiền mã Bitcoin.


Chúng ta nói đến vai trò của Nga, nhưng sao không nhìn qua Tầu nay đã hùng mạnh hơn thời Mao? Chúng ta đã thấy phát minh tích cực của Gutenberg lại dẫn đến khủng hoảng tôn giáo rồi chính trị tại Âu Châu trước khi xuất hiện một tôn giáo mới là chủ nghĩa cộng sản. Vì sao không thấy một vụ khủng hỏang tương tự đang xảy ra cho một tôn giáo tại Trung Đông, đạo Hồi, với ảnh hưởng chính trị sẽ tràn lên Âu Châu và lan qua Trung Á…. Biến động đang xảy ra tại Iran, với dân Ba Tư nổi tiếng thiên phú về khoa học điện tử, có thể là cơ hội chiêm nghiệm. Đây là chưa nói tới nạn khủng bố Hồi giáo “nội hóa” ngay trong các nước dân chủ, nhờ mạng xã hội chuyển tải các tư tưởng hắc ám lẫn kỹ thuật giết người rất dễ và… rẻ. “Khủng bố đại chúng”, hay mass terrorism, là hiện tượng mới mà Lenin chẳng nghĩ ra.

Khi phát minh ra các mạng xã hội, lớp người trẻ tại Mỹ đều có chung một nét là giỏi kỹ thuật lẫn kinh doanh, mà thiếu ý thức lịch sử.

Ngày xưa, Martin Luther ôm giấc mơ tu hành cho mọi người tin vào đạo. Kết quả bất ngờ là nhiều vụ thảm sát. Trăm năm trước, vô sản toàn cầu hãy đoàn kết lại, như Marx kêu gọi, làm nhiều người bị chôn sống. Ngày nay, những người phát minh mạng xã hội cũng mơ giấc kết nối đại đồng, giao ứng giữa mọi công dân của một thứ siêu quốc gia không biên giới trong đó mọi người đều bình đẳng. Kết quả có khi là ác mộng nữa vì trong thế giới ảo, sự gian ác có thể lan truyền như một loại vi khuẩn hay lây. Đã vậy, ta còn thấy ra hai hiện tượng đáng ngại khác.

social_bomb4
Thứ nhất, trong cơ chế quốc tế, chủ quyền quốc gia và quyền dân đang muốn vạch lại ranh giới và thu hẹp ảnh hưởng của quốc tế. Thứ hai, nhiều quốc gia lại đòi gây ảnh hưởng hoặc trực tiếp can thiệp vào xứ khác. Từ bên ngoài, họ dùng mạng xã hội tác động vào bên trong, mà người tiêu thụ “tin tức” hay “kiến thức” có dụng ý đó lại không biết, nên cứ loan truyền tiếp và gây ra động lượng cộng hưởng. Họ dùng truyền thông đại chúng mass media cho nhu cầu “ngu chúng”, một cuộc cách mạng mới của chánh sách ngu dân.

Bài này mở đầu với hai nhân vật ngụ ngôn trong Nam Hoa Kinh của Trang Tử, là Thốc và Hốt. Có đầy thiện chí như Thốc Hốt, những người phát minh ra mạng lưới xã hội đang bốc hốt rất bạo. Chỉ mong rằng thất khiếu của Hỗn Độn, của chúng ta, khi mở bung không đến nỗi nổ tung.

Vì vậy, bài viết mở đầu để giới thiệu nội dung Việt Báo Xuân năm nay phải nhắc chuyện 600 năm, xa xôi mà hắc ám. Xin hãy lạc quan nhưng tỉnh táo trước các phát minh mới la. Đừng để bị kích động, dụ dỗ bởi mấy tay chính ủy hay chính khách. Hãy chọn cho mình những cái lọc. Đó là tâm niệm của chúng tôi.

Cầu mong người Việt trong ngoài nước luôn xứng đáng với những trang sử hào hùng của dân tộc. Kính chúc quí vị Năm Mậu Tuất Mạnh Mẽ và Chiến thắng.

Nguyễn -Xuân Nghĩa, chủ biên Việt Báo Tết

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong quá trình nhiều thập niên giảng dạy võ học và võ thuật, chúng tôi có sưu khảo, nghiên cứu nhiều môn võ Á châu và Thế giới để tìm hiểu, so sánh, chắt lọc tinh hoa nhằm nâng cao, canh tân cải tiến và hiện đại hóa một số kỹ năng võ thuật Việt Nam cho kịp đà tiến triển của võ học thế giới.
Hoan đặt chiếc ly không xuống mặt bàn ngổn ngang vỏ chai.
Nhiều người đã từng sống ở Miền Nam trước 1975 đồng ý với nhau rằng, chỉ cần nghe bài hát Ly Rượu Mừng của nhạc sĩ Phạm Đình Chương là đã thấy tết đến, xuân về.
Đã có những niềm tin rồi không màng nói đến Lặng thinh môi thở khô cằn
Tôi còn nhớ, chị tên Yến. Chị có một mái tóc dài chấm eo. Eo chị rất nhỏ, vóc dáng mảnh mai, xinh đẹp. Chị mang dòng máu nửa Hoa nửa Việt, ở đâu tuốt chợ lớn, đến nhà tôi mướn một góc mặt tiền để bán bánh ngọt.
Loài chó đã kết nghĩa từ lâu đời với con người khắp thế giới, trong đó có Việt tộc: di chỉ khảo cổ và truyền thuyết dân gian chứng minh dồi dào điều đó.
Truyện đăng trên tờ Sáng Tạo, số báo xuân Mậu Tuất 1958 đúng 60 năm trước.
Nhà văn Cung Tích Biền tên thật Trần Ngọc Thao, sinh năm 1937 tại Thăng Bình, Quảng Nam. Từ 1970 là giảng viên Trường Sĩ Quan Hành Chánh Sài Gòn. Ông giải ngũ năm 1973 với cấp bậc Đại úy. Sau đó làm Giáo Sư Thỉnh Giảng Viện Đại Học Cộng Đồng Quảng Đà, Đà Nẵng.
Bài thơ xuôi này được sáng tác trong lớp học làm thơ tài trợ bởi học bổng cộng đồng Jenny McKean Moore của đại học George Washington, Hoa Thịnh Đốn. Tôi nộp đơn và may mắn được tuyển chọn vào lớp này cùng với 14 thí sinh khác.
Cánh đồng trải rộng mênh mông ngút ngàn, nhìn xa xa chỉ thấy sương mờ tựa mây lãng đãng bay thấp, lòa xòa bôi xóa nhạt nhòa đường viền chân trời.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đã lên tiếng cảm ơn WHO vì dẫn dắt nỗ lực ứng phó Covid-19, trái ngược với chỉ trích thời ông Trump.
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,