Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết

02/03/201809:52:00(Xem: 10495)
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và những điều chưa nói hết

 

Trịnh Thanh Thủy thực hiện

  

 

Thế là chú ấy đã giã từ chốn này và bắt đầu cuộc rong chơi miền phương ngoại rồi. Lần cuối tôi gặp chú là tháng 12 năm 2011. Sau đó, tôi thường liên lạc bằng điện thoại và điện thư với chú nhưng bất thình lình chú thôi không trả lời, bởi vì chú sợ chính quyền theo dõi nên bặt tin chú. Giờ chú đã nằm xuống, thôi lo lắng, hết băn khoăn và thật sự được yên bình. Mời bạn đọc bài viết kể lại cuộc gặp gỡ của tôi với chú Nguyễn Văn Đông vào ngày tháng 12 năm 2011 đã lưu lại nhiều ấn tượng trong tôi, mà bây giờ tôi mới có thể viết, sau khi chú đã nằm xuống.

Nhân một lần về thăm Việt Nam, nhà văn Bích Huyền kiêm xướng ngôn viên đài VOA có nhờ tôi đem vài món quà biếu ông nên tôi có cơ duyên gặp và tiếp xúc với ông tại nhà riêng. Cô Bích Huyền dự định làm một buổi văn nghệ tuởng niệm những người lính VNCH ở Quận Cam Hoa Kỳ và có ý nhờ ca sĩ hát mấy bài của nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông. Tiện thể, cô nhờ tôi ghé thăm và viết bài về ông. Nhà ông nho nhỏ trên đường Nguyễn Trọng Tuyển, Phú Nhuận, phía trước có chiếc xe bán bánh mì ổ do phu nhân ông là cô Nguyệt Thu đứng bán. Cô rất dễ thương và hiếu khách. Cô cũng là người đầu ấp tay gối đã chăm sóc ông suốt quãng đời còn lại từ ngày ông đi tù về bằng chiếc xe bán bánh mì giò chả này. Bây giờ căn nhà đã thành tiệm thực phẩm và bánh mì Nhiên Hương khang trang và tươm tất hơn năm tôi ghé 2011 rất nhiều.

Tôi thuộc thế hệ con cháu, nên khi nói chuyện tôi gọi ông bằng chú. Lần ấy, ông tiếp tôi rất thân mật, niềm nở nhưng không kém phần nghiêm túc. Ông có nhấn mạnh rằng, sau 36 năm, đây là lần đầu tiên ông tiếp người lạ, từ ngày 30 tháng tư năm 1975, ông không tiếp xúc ai hết, kể cả các giới truyền thông, báo chí, nghệ sĩ, ca sĩ là những người ngày xưa đã từng quen biết ông hay khán thính giả ái mộ và thương mến ông. Vì có sự giới thiệu đặc biệt của cô Bích Huyền, ông mới tiếp tôi. Ông có nói thêm rằng sở dĩ ông không tiếp xúc hay cho ai phỏng vấn vì ông rất e ngại, dè dặt trong việc tiếp cận hay ngoại giao và ông muốn sống yên thân đừng ai nói hoặc nhắc tới ông nữa. Ông sợ sự liên hệ hay tin đồn không đúng lan rộng, bất lợi cho ông để tránh những rắc rối phiền phức sau này.
blank

Pic 1: Chân Dung NS Nguyễn Văn Đông lúc còn trẻ

blank
Pic 2: Chân Dung NS Nguyễn Văn Đông vào năm 2011

blank
Pic 3: Trịnh Thanh Thủy ghé thăm NS NVĐông năm 2011



Thật ra trước đó vào mùa xuân Bính Tuất 2006, trong chương trình phát thanh Nghệ Sĩ và Đời Sống do Trường Kỳ thực hiện ông đã dành cho đài VOA một cuộc phỏng vấn rất lý thú và đầy đủ về cuộc đời binh nghiệp và âm nhạc của ông. Ông cũng không quên kể nguyên do và động cơ khiến ông sáng tác những tác phẩm như "Chiều mưa biên giới, Phiên gác đêm xuân, Hải ngoại thương ca, Thiếu nhi hành khúc ...v..v..”., trong cuộc phỏng vấn của Trường Kỳ này.

Tôi bày tỏ lòng ngưỡng mộ của tôi với những sáng tác của ông trước năm 1975, về cuộc sống hay những mối tình của những người trai thời chiến, đã chiến đấu hy sinh cho đất nước trong các ca khúc trên. Ý định của tôi là gặp gỡ tác giả để hiểu thêm về tác phẩm, hầu viết một bài về ông cho đúng đắn và trung thực, trước khi buổi tưởng niệm diễn ra. Ông và tôi nói chuyện rất tương đắc về âm nhạc, tác phẩm của ông và những ca sĩ đã trình bày nhạc của ông thế nào và ra sao. Tuy nhiên ông vẫn dè dặt dặn tôi phải cẩn trọng vì ông không muốn gặp rắc rối kẻo lụy cho ông và người nhà.

Về đến Hoa Kỳ, tôi bắt đầu viết thì ông gởi điện thư bảo tôi, thôi đừng viết, vì ông muốn mọi người quên ông đi, ông không tha thiết gì nữa, nên đừng nhắc đến tên ông. Tuân theo ý nguyện của ông, tôi xếp lại và thầm cảm thương cho một người nhạc sĩ tài hoa chịu nhiều bất hạnh, giờ bệnh tật triền miên mà không muốn ai nhớ đến mình nữa. Có lẽ ông nghĩ đúng, biết đâu những hệ lụy của cái tài danh mang đến cho ông nhiều bất lợi hơn là thứ tiếng tăm hư ảo của người đời. Tuy nhiên, ông quên một điều là ông còn có một số lượng rất lớn người trong và ngoài nước vẫn còn mến mộ, yêu, hát, và rung động chân thành khi nghe những con Sơn Ca ngày cũ hát nhạc của ông. Những Hà Thanh, Thanh Tuyền, Thái Thanh hay Trần Văn Trạch, Duy Trác... những giọng hát thiết tha, đầy cảm xúc trong "Chiều mưa biên giới, Mấy dặm sơn khê, Khúc tình ca hàng hàng, lớp lớp, Hải ngoại thương ca, Nhớ một chiều xuân..." đã cho các tác phẩm của ông một chỗ đứng trang trọng nhưng riêng biệt trong con tim những thính giả mến mộ.

Khi hỏi đến sức khoẻ, ông bảo, ông bị đau bao tử kinh niên, đau tai, thấp khớp và cao máu, những thứ này hành hạ ông thường xuyên từ khi đi tù về. Tôi liền hỏi lý do tại sao ông không qua Hoa Kỳ định cư theo chương trình HO. Ông bảo sau khi vào tù 9 năm, vì bị bệnh nặng sắp chết nên ông được trả về với lý do: “Đương sự bị bệnh sắp chết, nên cho phép gia đình đem về nhà chôn cất!” chứ không phải họ tha vì lý do chính trị. Khi về đến nhà, ông được cô Nguyệt Thu và gia đình chăm sóc, thuốc thang mãi và có lẽ vì chí khí kiên cường dũng mãnh lắm, ông mới sống lại được.

blank

Pic 4: Trước cửa tiệm bánh mì Nhiên Hương cũng là nhà của NS Đông ở Phú Nhuận

blank
Pic 5: Trước linh cữu của NS NVĐông- Ảnh của Nhà Thơ Trần Tiến Dũng

blank
Pic 6: Nhà Thơ Trần Tiến Dũng và bà quả phụ NVĐông, trong đám tang - Ảnh của Nhà Thơ Trần Tiến Dũng

blank
Pic 7: Cáo phó Tang Lễ



Đến khi có chương trình H.O., chính phủ Mỹ có gởi giấy báo cho ông biết về chương trình, ông trộm nghĩ, mình đã già lại bệnh hoạn thế này, qua Mỹ làm gì, vả lại đời sống ông cũng tạm ổn định bên người thân nên từ chối ra đi. Họ có gởi giấy cho ông nhiều lần hỏi ông đã suy nghĩ kỹ chưa? Ông quyết định chọn giải pháp ở lại, với lý do gia đình không muốn đi, nên ông ở lại với gia đình.

Sau này khi Paris By Night có ý định mời ông qua Mỹ để thực hiện cho ông một chương trình dành riêng cho dòng nhạc của ông, ông lại gặp rắc rối trong vấn đề thủ tục. Chính quyền chỉ cho phép ông đi trong 15 ngày mà chương trình họ mời cần đến ít nhất là 1 tháng. Thời gian 15 ngày không đủ cho việc phỏng vấn và thực hiện thu hình..v...v... Có người ngỏ ý bảo lãnh ông qua Canada rồi sau đó sẽ qua Mỹ. Paris By Night sẽ tổ chức show ở đó, vì ở Mỹ còn rất đông người yêu nhạc ông, việc thu nhập mới cao hơn được. Ông bảo tôi, ông có khí phách của một người nhạc sĩ ngày xưa đã từng từ chối đi Mỹ theo chương trình H.O., rồi bây giờ lại đi đường vòng như thế còn gì khí phách ngày xưa nữa. Sau họ có mời ông nhiều lần ông đã từ chối không đi. Ông tâm sự tuy mất cơ hội được có mặt và tiếp xúc cùng đám đông, vẫy vùng trong thế giới âm nhạc mà ông yêu thích nhưng ông cam chịu. Có lẽ vì ông muốn tâm được an bình, không phải lo lắng sợ sệt, bỏ danh lợi ngoài thân và yên phận trong tuổi già. Nhà văn Chu Tất Tiến là 1 bạn tù được ông nhận làm đệ tử kể tôi nghe, một trong những lý do chính là ông không muốn phải xin xỏ, lạy lục, đi lên đi xuống với chính quyền, đòi thêm thời gian, vì dù gì ông còn cái khí tiết của một người sĩ quan quân lực ngày xưa. Ông có bảo Chu Tất Tiến rằng “Anh ghét phải đi lạy lục, xin xỏ, rồi nghe hạch hỏi tra vấn, làm mất hết khí phách của mình”.

Trong lúc vui chuyện, ông kể về thời gian còn trong trại tù ở Suối Máu. Ông bệnh nhiều lắm nhưng được các bạn tù thương mến và giúp đỡ ông rất nhiều vì họ biết tiếng ông, và tìm cách giúp ông. Nhắc đến trại tù Suối Máu, trong một bài viết cho NS Nguyễn Văn Đông của nhà văn Chu Tất Tiến kể chuyện ở tù với ông có đoạn :

 

Em nhớ lại thời gian khi còn trong tù, anh chỉ dẫn cho em từng nốt nhạc vọng cổ, và vì lúc đó anh bệnh nặng quá, nên sự cố gắng dậy bảo của anh làm anh ứa máu, em đã sợ hãi mà ngăn anh lại: “Thôi! Thôi! Anh nghỉ đi! Đừng nói nữa! Máu chẩy ra miệng anh kìa!” Anh lắc đầu, lấy vạt áo tay chùi máu miệng, và nói: “Không ngừng được! Anh phải dậy em bây giờ! Anh không biết lúc nào anh chết, nên phải truyền hết kinh nghiệm cho em, kẻo mai mốt anh chết, thì không có người tiếp tục!” Và cứ thế, bất chấp sức khỏe càng ngày càng sa sút, máu cứ chẩy ra ngoài miệng, anh đã dậy cho em từng câu nhạc Vọng cổ, từng cách viết kịch bản cho một vở tuồng cải lương, cổ nhạc. Vì các đốt ngón tay anh đã bị chất vôi phù lên, cứng ngắc, không sử dụng được, anh đã ngồi xổm trên chiếu, kẹp chiếc bút chì vào giữa ngón chân cái và ngón kế tiếp để vẽ lên các nốt nhạc to bằng quả trứng gà, cũng như các tiết tấu và kết cấu từng câu nhạc, thật công phu vô cùng. Em biết là viết như vậy, anh đau lắm và vất vả lắm, nhưng anh vẫn kiên trì truyền hết kinh nghiệm cho thằng em kém cỏi này và cũng vì biết nỗ lực của người Thầy như anh thật là hiếm có trên đời, nên em đã cố gắng làm vui lòng anh bằng cách sáng tác các bài ca Vọng cổ, cũng như các bài tân nhạc rồi hát cho anh nghe, để thấy anh mỉm cười, mãn nguyện là em mừng. Dĩ nhiên, khả năng của em không đủ để theo kịp sự dậy dỗ của anh, khiến có vài lần anh nhăn mặt, mắng: “Em cứ có cái tật phăng-tê-di! Không chịu theo khuôn phép gì cả! Hòa âm gì kỳ cục thế! Viết lại!” Để sau khi em sửa lại rồi, anh vẫn lắc đầu, thở dài: “Thôi! Cái tật ẩu không bỏ được!” rồi anh lại gật đầu, cười mỉm: “Thế mà lại hay! Mỗi người sáng tác đều có những cái riêng của mình, không ai giống ai.”

 

Phải nói rằng không những Nguyễn Văn Đông có cái khí tiết của một người lính VNCH mà còn có cái lòng tận tụy của một người thầy đam mê với âm nhạc, dạy học trò tới thổ huyết mà vẫn không chịu ngừng đến nỗi , Chu Tất Tiến tả:

“…, anh chỉ có thể nằm trên một miếng ván nhỏ có gắn bánh xe do anh em cùng tù làm cho anh, để anh lấy tay đẩy miếng ván trôi đi, y như một người bị què cụt sắp chết. Nhìn hình ảnh đó, anh em đều sa lệ. Còn đâu người hùng năm xưa? Còn đâu hình dáng người nhạc sĩ với cây đàn và những bản nhạc tuyệt vời, hát mãi không chán?"

Đám tang ông diễn ra đơn sơ vì có lẽ ông sống khép kín không tiếp xúc với ai và không cho phúng điếu vì hai ông bà không có con, sợ không ai trả lễ.

Trịnh Thanh Thủy thực hiện

Xin xem tiếp Kỳ 2

“Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông nói về các tác phẩm của ông”

Tiểu sử

NS Nguyễn Văn Đông (19322018) nguyên là sĩ quan quân lực VNCH, cấp bậc Đại tá. Nhiều người biết đến ông với tư cách Nhạc sĩ nổi tiếng trước năm 1975, với các ca khúc Chiều Mưa Biên Giới, Phiên Gác Đêm Xuân, Nhớ Một Chiều Xuân, Sắc Hoa Màu Nhớ, Hải Ngoại Thương Ca...Một số bút danh khác của ông là Phượng Linh, Phương Hà, Vì Dân và Đông Phương Tử trên một số nhạc phẩm tình cảm như "Khi đã yêu", "Thầm kín", "Niềm đau dĩ vãng", "Nhớ một chiều xuân"... ông cũng đã viết nhạc nền và đạo diễn cho trên 50 vở tuồng, Cải lương nổi tiếng ở Miền Nam trước năm 1975 như Nửa đời hương phấn, Đoạn tuyệt, Tiếng hạc trong trăng, Mưa rừng...

Ông còn là giám đốc hãng băng đĩa nhạc Continental và Sơn Ca, Trưởng Đoàn văn nghệ Vì Dân, Trưởng ban Ca nhạc Tiếng thời gian của Đài Phát thanh Sài Gòn, và từng nhận giải Âm nhạc Quốc gia

Sau 30 tháng 4, 1975, Nguyễn Văn Đông bị bắt đi tù 10 năm và ngừng sáng tác từ đó. Ông sống tại Phú Nhuận, cùng gia đình và mất tại đây.

 

19/09/2018(Xem: 59)
CHỦ NHẬT 30 tháng 9 năm 2018 tại VIỆT BÁO Gallery 14841 Moran STt., Westminster. CA 92683 hân hạnh mời đón Quý vị độc giả, quý bạn đến xem tranh và tham dự ra mắt sách
19/09/2018(Xem: 2442)
Một nguồn tin cho rằng đến cuối năm 2018, Hà Nội sẽ trao trả Trịnh Xuân Thanh về Đức để có cơ hội nhận được các khoản tiền không lồ cho vay và các khoản viện trợ không hoàn lại của Liên Âu
18/09/2018(Xem: 448)
Ban Tổ Chức gồm Liên đoàn hướng Đạo Bách Việt, Võ đường Vovinam San Jose, cô Vân Lê, anh Công Phạm và cô Phước Điềm, Đoàn Thanh Niên Đại Đạo Cao Đài San Jose phối hơp cùng một số Hội VSA, Thiếu Sinh Quân
18/09/2018(Xem: 1397)
Những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 đất nước Việt Nam có những phong trào yêu nước nhưng thể hiện dưới một hình thức mà bề ngoài nhìn vô như là những sự nở rộ của chuyện mê tín dị doan
18/09/2018(Xem: 859)
Lumbinī Nepal tiếng Việt gọi là Lâm Tỳ Ni, là tên của một địa danh hành hương quan trọng của Phật Giáo. Lâm Tỳ Ni tọa lạc trong quận Rupandehi, tỉnh số 5 của Cộng Hòa Dân Chủ Liên Bang Nepal.
18/09/2018(Xem: 830)
“John McCain được định nghĩa bởi tình thương.” “Nước Mỹ của Fohn McCain không cần phải được làm cho vĩ đại lại vì nước Mỹ luôn luôn là vĩ đại.” - Meghan McCain
17/09/2018(Xem: 1879)
Võ sư Phùng Mạnh Tâm ra đi, nhưng ông đã để lại những mẫu mực cho các thế hệ sau. Một gương sáng của một vị võ sư đúng nghĩa và đúng với truyền thống của Môn phái, đó là: "sống để người khác sống vâ sống cho người khác".
17/09/2018(Xem: 1525)
Tại sao cộng sản thích giết người, và thích giết rất nhiều người vậy? Bởi vì theo cộng sản, chỉ có giết (Giết! Giết! Bàn tay không ngớt nghỉ!) mới là phương tiện nhanh nhất để cộng sản đạt được mục đích xã hội tiến tới chủ nghĩa cộng sản
17/09/2018(Xem: 591)
Đã nói tới khoa học thì thay vì vô cớ đổ lỗi cho “tư duy tiểu nông” hay “văn hóa tiểu nông”, chúng ta thử tìm hiểu nguyên nhân trước khi dẫn đến kết luận và tìm ra giải pháp
17/09/2018(Xem: 573)
Quận Cam có khoảng 100,000 cử tri gốc Việt đã ghi danh, trong đó khoảng 29,500 (29.5%) cử tri ghi danh theo Đảng Dân Chủ (DC), 32,000 (32%) ghi danh theo Đảng Cộng Hòa (CH) và 35,000 (35%) không ghi danh theo đảng nào
17/09/2018(Xem: 2955)
Tôi xin được kết thúc với một câu “danh ngôn” Huy Phương: “Có những thứ đã chết mà người ta tôn vinh, xây lăng cho nó, nó vẫn chết. Nhưng có những thứ người ta muốn chôn vùi, hủy hoại, nó vẫn đội mồ sống dậy”.
16/09/2018(Xem: 453)
Câu chuyện của dân làng Dương Nội cho tôi liên tưởng đến hình ảnh những nông dân ở Yên Thế, Thái Nguyên vào thế kỷ thứ 19; đó là những con dân VN đã gìn giữ đất mẹ suốt hàng nghìn năm. Hiểu về họ, chúng ta chợt thấy yêu Dương Nội như yêu một trang sử vừa sống lại giữa đời này
16/09/2018(Xem: 306)
phải là người biết tự vượt lên chính mình, biết hy sinh quyền lợi cá nhân, gia đình, đảng phái chính trị thay đổi thể chế chính trị để cả nước đuổi bắt kịp thời với các nước trong vùng và tiến lên cùng cộng đồng quốc tế.
16/09/2018(Xem: 1229)
Ông Trần Huỳnh Duy Thức bắt đầu tuyệt thực từ ngày 13 tháng 8 để phản đối những áp bức của cán bộ trại giam mà ông này cho là trái quy định của pháp luật
16/09/2018(Xem: 965)
Trong lúc Hoa Kỳ quay lưng với hiệp định kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TTP), hục hặc về ngoại giao với Thái Lan, Phi Luật Tân, Miến Điện, Căm-bốt, Hồi Quốc, Venezuela, Nicaragua…thì Nga và Hoa Lục theo chính sách “ngậm miệng ăn tiền”.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Tesla đang bị Bộ Tư pháp điều tra vì các tuyên bố của CEO Elon Musk. Cuộc thăm dò hình sự sẽ được tiến hành song song với cuộc điều tra dân sự được báo cáo bởi các nhà quản lý trước đây.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Audi chính thức ra mắt E-tron, mẫu xe chạy điện thương mại đầu tiên. Chiếc SUV mới thuộc phân khúc xe chạy điện hoàn toàn đến từ các thương hiệu Đức và sẽ sớm được bán ra từ năm 2019.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Global Energy Transmission, công ty có trụ sở tại Nga, đang nghiên cứu và phát triển hệ thống giúp sạc nhiều drone cùng lúc khi đang bay trên không chứ không cần phải đáp xuống đất.
Khoảng giữa tháng 09/2018, LG Uplus, nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và điện thoại di động Hàn Quốc – được quản lý bởi Tập đoàn LG, sẽ tham gia cùng với Far EasTone Đài Loan và SoftBank Nhật Bản cung cấp giải pháp thanh toán xuyên biên giới hiện đại.
Với việc các tựa game mobile đang ngày càng phát triển và thu hút rất nhiều người tham gia, các nhà sản xuất cũng chạy đua ra mắt những chiếc smartphone chuyên phục vụ cho việc chơi game. Có thể thấy, từ Razer, Asus cho đến Xiaomi, Huawei cũng đều đã nhảy vào thị phần đầy hứa hẹn.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo giới truyền thông Hàn Quốc, Samsung đang cân nhắc việc loại bỏ dòng smartphone Galaxy J phổ thông để tập trung vào dòng Galaxy A trung cấp. Tại khu vực Đông Nam Á, Samsung sẽ tập trung phát triển phân khúc phổ thông bằng dòng M giá rẻ, sử dụng nhiều linh kiện từ Trung Quốc.
Android 9 có lẽ là phiên bản Android mà những người sử dụng các thiết bị flagship đến từ Samsung đang mong đợi. Khoảng giữa tháng 09/2018, những hình ảnh của phiên bản Samsung Experience 10 được tùy biến trên Anndroid 9 Pie đã xuất hiện với nhiều sự thay đổi ấn tượng.
Khoảng giữa tháng 09/2018, YouTube cho biết sẽ không còn trang web và ứng dụng YouTube Gaming riêng biệt, thay vào đó toàn bộ nền tảng sẽ được gộp chung vào trang web và ứng dụng YouTube.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo trang The Intercept, Google đang giúp các quan chức Trung Quốc giám sát công dân bằng cách phát triển công cụ tìm kiếm mới có tên là Dragonfly, cho phép liên kết số điện thoại người dùng với các tìm kiếm mà họ thực hiện trên Internet.
Đối với những người bán hàng trực tuyến của Amazon, một đánh giá sản phẩm tiêu cực có thể gây tổn hại cho các doanh nghiệp bán sản phẩm của họ trên trang web của Amazon.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Trang tạp chí danh tiếng Time đã được tỷ phú Marc Benioff, tổng giám đốc điều hành của công ty điện toán đám mây Salesforce, mua lại với giá 190 triệu USD từ tay chủ sở hữu hiện tại là Meredith.
Khoảng giữa tháng 09/2018, chính quyền ông Donald Trump thông báo sẽ áp thuế 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập từ Trung Quốc, phần lớn sản phẩm Apple đều thoát nạn.
Ngày 17/09/2018, Apple chính thức phát hành bản cập nhật phần mềm mới nhất của hãng bao gồm iOS 12, watchOS 5 và tvOS 12.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau những tin đồn và hình ảnh rò rỉ của chiếc Galaxy S10, ông DJ Koh, chủ tịch của Samsung Mobile, đã tiết lộ đến giới truyền thông những thay đổi công ty sẽ thực hiện trên chiếc Galaxy S thế hệ tiếp theo.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau cuộc di tản tập thể của hàng loạt nhà phát triển ứng dụng cho Windows Phone, nền tảng của Microsoft tiếp tục phải nói lời chia tay với Google