Hôm nay,  
Việt Báo Online

Donald Trump và hiện tình cô lập về ngoại giao của Hoa Kỳ

26/02/201810:41:00(Xem: 2507)
Donald Trump và hiện tình cô lập về ngoại giao của Hoa Kỳ

Donald Trump và hiện tình cô lập v ngoại giao của Hoa Kỳ

 

Ngaire Woods

Đỗ Kim Thêm dịch

 

Sau nhiều thập niên phục vụ như là cột trụ chính cho một trật tự toàn cầu dựa trên các luật lệ, trong thời của Tổng thống Donald Trump, Hoa Kỳ đang cố thu phục dân chúng bằng một nghị trình "ưu tiên cho nước Mỹ" nhằm ca tụng về một tinh thần dân tộc theo quan điểm kinh tế hẹp hòi và bất tín nhiệm các định chế và hiệp định quốc tế. Tuy nhiên, một loại mô hình mới về hợp tác quốc tế có thể đang thành hình - một khuôn mẩu đang hoạt động xung quanh ông Trump.

Chắc chắn một điều là khi chính quyền của ông Trump tiếp tục bác bỏ các mô hình hợp tác đã thành hình từ lâu, mối nguy cơ về sự ổn định toàn cầu ngày càng trở nên nghiêm trọng. Lấy ví dụ như tại cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi tháng trước, Steven Mnukuch, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ, đã nói về vai trò tích cực của đồng đô la yếu hơn như là một cách để thúc đẩy cho thương mại của Mỹ.

Đối với một quốc gia dựa vào nhu cầu của nước ngoài do các đồng đô la mạnh và công khố để tài trợ cho việc thâm hụt đang ngày càng nhiều, thì đây là một viễn cảnh quá liều lĩnh. Hơn nữa, nó đạt tới một sự phản bội của các lời cam kết lâu dài của Hoa Kỳ để duy trì một hệ thống tiền tệ dựa trên các luật lệ mà nó không khuyến khích cho việc phá giá tiền tệ đang cạnh tranh.

Rex Tillerson, Ngoại trưởng Hoa Kỳ, đã tán dương sự hồi sinh của học thuyết Monroe trong chính sách đối ngoại - một khái niệm vào thế kỷ XIX để khẳng định về ưu thế của Mỹ ở Tây Bán cầu nhằm mục đích ngăn chặn các đối thủ cạnh tranh ở châu Âu - tại Trung và Nam Mỹ để kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc đang ngày càng gia tăng. Hồi tưởng của Tillerson về một khái niệm vào năm 1823 đã không được phía nam của biên giới quan tâm chia sẻ, nơi có một nhà bình luận tại Mexico đã chỉ ra rằng học thuyết Monroe là "nhằm biện minh cho các can thiệp của ngoại bang" và nơi mà sự tham gia ngày càng tăng của Trung Quốc được coi như là một đối trọng với Hoa Kỳ.

Chính quyền của ông Trump cũng đã công bố một chính sách về hạt nhân mới và hung hãn hơn. Trong việc tái duyệt xét về cơ sở hạt nhân, ông đã  đề xuất sử dụng các cuộc tấn công bằng vũ khí hạt nhân để đối phó với các mối đe dọa không phải là do vũ khí hạt nhân và triển khai các thiết bị hạt nhân mới có hiệu năng thấp do tàu ngầm cung cấp, một loại bom có sức công phá tương đương với những quả bom đã phá hủy Hiroshima và Nagasaki vào năm 1945. Theo như lời của James Mattis, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, chính sách này nhằm thuyết phục các đối thủ rằng "trong việc sử dụng vũ khí hạt nhân, họ không đạt được gì và thua thiệt mọi thứ" - rốt cuộc là một sự đảo ngược về vai trò lãnh đạo Hoa Kỳ từ 40 năm nay trong việc giảm các kho chứa hạt nhân và khuyến khích việc không phổ biến các loại vũ khí hạt nhân.

Không có gì ngạc nhiên khi các nước khác mất đi nhanh chóng về niềm tin nơi nước Mỹ như là một đối tác lâu dài và thành một nhà lãnh đạo mà họ ít đáng tin cậy. Theo một cuộc thăm dò của Viện Gallup trong 134 quốc gia, niềm tin nơi sự lãnh đạo của Hoa Kỳ đã giảm mức trung bình từ 48% trong năm 2016 xuống còn 30% trong năm 2018, giảm mạnh đến 40 điểm hay nhiều hơn nửa là ở Canada, Bồ Đào Nha, Bỉ và Na Uy. Trong khi đó, việc không đồng tình cho vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ đã tăng lên 15 điểm, đạt mức trung bình là 43%, so với 36% dành cho Nga, 30% dành cho Trung Quốc và 25% dành cho Đức.

Khi niềm tin vào sự lãnh đạo quốc tế của Mỹ suy sụp, thì cam kết về hợp tác của các quốc gia - cuối cùng là có thể hướng tới một cuộc chạy đua về kinh tế xuống tận đáy hoặc thậm chí còn là một cuộc xung đột đầy bạo lực. Xét cho cùng, một đất nước không có khả năng tuân thủ các luật lệ, nếu họ không tin rằng các đối thủ của mình cũng sẽ làm như vậy. Lấy ví dụ như Nhật Bản sẽ có nhiều khả năng kiềm hảm việc phá giá mức giá hối xuất nếu Nhật cũng tin rằng Hoa Kỳ cũng sẽ kiềm chế như vậy.

Tất nhiên, một số các lời tuyên bố của chính quyền ông Trump có thể chỉ xem ra như là khoác lác. Vào những năm đầu của thập niên 1980, trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, Ronald Reagan cũng đặt vấn đề về trật tự tiền tệ quốc tế; ông đã đưa ra một đường lối khắc khe hơn về châu Mỹ La tinh và bày tỏ nghi ngờ về việc răn đe bằng vũ khí hạt nhân (ông dành ưu tiên trong ý tưởng chiếm ưu thế về vũ khí hạt nhân). Nhưng đến nhiệm kỳ thứ hai, Reagan đã chấp nhận về sự hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, vào thời điểm đó, về mặt hình thức, sự lãnh đạo của Hoa Kỳ hầu như được bảo đảm, đứng trước tình trạng là chỉ có một siêu cường toàn cầu khác - đó là Liên Xô - mà nước này cũng đang trong lúc suy tàn. Nhưng tình trạng đó không phải là trường hợp hiện nay. Nhưng điều đó không có nghĩa là việc hợp tác quốc tế là thất bại.

Trong một cuốn sách xuất bản vào năm 1984 mang tựa đề là After Hegemony, Sau Thời kỳ Quyền Độc bá, Robert Keohane, một học giả người Mỹ, đã lập luận rằng hợp tác quốc tế có thể tiếp tục, thậm chí không có sự chế ngự toàn cầu của nước Mỹ. Nhận thức chính của Keohane là việc thành lập các định chế như Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Tổ chức Y tế Thế giới và thậm chí cả các định chế tương tự như G20 có thể đòi hỏi có một nhà lãnh đạo rõ ràng, nhưng không có đòi hỏi rõ về vấn đề điều hành hoạt động cho các tổ chức này.

Thật vậy, nhờ các định chế như vậy, mà hiện nay gánh nặng của vai trò lãnh đạo đã nhẹ hơn. Nếu các chính phủ cố tìm cách hưởng lợi từ trong các hệ thống dựa trên các luật lệ, chẳng hạn như điều hành hệ thống thương mại toàn cầu, họ có thể làm được như thế thông qua các định chế đa phương hiện có. Điều này cho phép có một loạt các thu xếp với nhiều dị biệt của các chính phủ để đảm nhận vai trò lãnh đạo trong các lĩnh vực khác nhau.

Vào tháng Giêng năm 2017, sau khi ông Trump thông báo rằng Hoa Kỳ đã rút khỏi Hợp tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) - sáng kiến đầy tham vọng do Mỹ lãnh đạ để tạo ra một khối lượng đầu tư và thương mại quy mô bao gồm 12 quốc gia trong vành cung Thái Bình Dương - nhiều người cho rằng những ngày tàn của TPP đã gần kề. Nhưng một năm sau, 11 quốc gia còn lại tuyên bố rằng họ sẽ đang thăng tiến, dựa trên cái gọi là Thỏa thuận Toàn diện và Tiến bộ cho TPP (The Comprehensive and Progressive Agreement for the TPP).

Cũng tương tự như vậy, hồi tháng 6 vừa qua, sau khi ông Trump công bố rằng Mỹ sẽ rút khỏi hiệp định về khí hậu ở Paris, nhiều nhà quan sát lo sợ về điều tồi tệ nhất. Vào cuối năm ngoái, mọi nước trên thế giới đã trở thành các quốc gia kết ước thỏa thuận này. Hơn nữa, 15 tiểu bang của nước Mỹ đã thành lập Liên minh Hoa Kỳ về Khí hậu, họ cam kết duy trì các mục tiêu của Hiệp định Paris.

Cuối cùng, việc tìm hiểu công khai của ông Trump về khối NATO, liên minh an ninh do Hoa Kỳ lãnh đạo, đã thúc đẩy châu Âu tiến hành kế hoạch an ninh chung cho riêng họ. Lo sợ rằng có thể bị loại trừ, giờ đây Mỹ đã phản đối những động thái này.

Điều đó không gây ngạc nhiên. Hiện nay, hình thức hợp tác quốc tế đang bắt đầu nổi lên các lời hứa hẹn phản ánh nhiều quan điểm và lợi ích khác nhau, với việc các quốc gia điều chỉnh các chính sách của họ dựa trên nhiều loại cân nhắc quốc tế, không chỉ là những ưu tiên và lợi ích của Hoa Kỳ. Kết quả có thể là các liên minh hợp tác mới cùng với các định chế toàn cầu được cải thiện. Đối với Mỹ, chính quyền của ông Trump cũng có thể thấy rõ rằng "ưu tiên cho nước Mỹ " thực sự có nghĩa là "nước Mỹ bị cô lập".

***

Phụ chú của người dịch:

After Hegemony là một danh tác của Robert O. Koehane bàn về ba điều kiện cơ bản tạo nên vai trò thống trị của Mỹ trong thời kỳ hậu chiến, một là một hệ thống tiền tệ quốc tế ổn định, hai là các luật lệ cho một thị trường tự do mậu dịch quốc tế và ba là quyền thâm nhập và khai thác thị trường dầu hoả với giả cả ổn định.

Thực tế cho thấy là sau những biến động tiền tệ vào những năm 1971 và 1973, hệ thống tiền tệ quốc tế theo Hiệp ước Brettons Woods không còn ổn định. Hệ thống tự do mậu dịch quốc tế, một mục tiêu lý tưởng mà tổ chức GATT theo đuổi, đã không đạt đuợc; ngược lại, Mỹ, châu Âu và Nhật Bản, qua nhiều hình thức bảo hộ khác nhau, còn vi phạm luật lệ nặng nề. Dù ảnh hưởng của các doanh nghiệp khai thác dầu hoả của Mỹ tại các thị trường Trung Đông và chính quyền Mỹ tại các quốc gia thuộc khối Á Rập  là cực kỳ sâu đậm, nhưng trong những năm đầu của thập niên 1970, Mỹ đã không thể tạo áp lực để duy trì một hệ thống giá cả ổn định. Ngay cả Cơ quan Năng lượng Quốc tế, được Mỹ tác động thành lập vào năm 1974, nhằm mục đích phối hợp các biện pháp chung cho một chính sách năng lượng quốc tế, cũng không ngăn chận các cuộc khủng hoảng.

Từ giửa thập niên 1970, vai trò độc quyền bá chủ của Mỹ đã giảm đi vì hai lý do chính là việc tham chiếm tại Việt Nam và tình trạng lạm phát, cả hai gây gánh nặng về kinh tế nội địa và uy tín ngoại giao cho Mỹ. Nhưng tình hình an ninh tại châu Âu hoàn toàn tùy thuộc vào tiềm năng quân sự và ý chí lãnh đạo của Mỹ và các quốc gia dân chủ phương Tây. Khủng hoảng trong xung đột Đông-Tây có phần nào chuyển dạng thành khủng hoảng Bắc-Nam, một tình trạng tương phản về quyền lợi giửa hai khối quốc gia giàu và nghèo cũng như hai khối quốc gia sản xuất dầu hoả và Tây Âu, Bắc Mỹ và Nhật Bản. Dù tình trạng đối đầu này không thể kéo dài, nhưng những dị biệt ý thức hệ giửa hai khối NATO và Đông Âu vẫn còn tồn tại.

Robert O. Keohane kết luận là dù quyền bá chủ của Mỹ suy yếu, nhưng trong chừng mực nhất định quyền này vẫn còn có ít nhiều và sự hợp tác quốc tế có thể biến dạng.

 

***

Ngaire Woods là Trưởng khoa sáng lập của Trường Bratvatnik chuyên về Khoa học Công Quyền thuộc Đại học Oxford.

Nguyên tác: International Cooperation 2.0

Tựa đề bản dịch là của người dịch

https://www.project-syndicate.org/commentary/global-cooperation-after-america-first-by-ngaire-woods-2018-02

 

15/08/2018(Xem: 6)
Phần ca nhạc quê hương có nhạc sĩ Việt Khang từ California và ca sĩ Hồng Diễm từ Tennesse trình diễn. Có vị khách đặc biệt là nhạc sĩ Trần Chí Phúc đến từ xa, ôm đàn trình bày hai bản do anh sáng tác
15/08/2018(Xem: 62)
Trên chuyến bay đến Thượng Hải, vào giờ ngủ, bên trong máy bay đã tắt đèn, tôi phát hiện những người còn thức chơi "IPad" hầu hết là người Á châu - Họ đều đang chơi “game” hoặc xem phim
15/08/2018(Xem: 90)
Wikipedia tiếng Việt – rõ ràng – đã được cả một “đội ngũ trí thức” đông đảo biên soạn (và lũng đoạn) bằng mọi cách. Tuy thế, giữa huyền thoại và sự thực về ngành tình báo của nước CHXHCNVN là một cách mênh mông đến độ khó ngờ
15/08/2018(Xem: 221)
Chiều Chủ Nhật 12-8-2018 tại nhà hàng Grand Fortune, đông đảo quan khách tham dự buổi tiệc gây quỹ tái tranh cử của Nghị viên Nguyễn Tâm, Quận 7 thành phố San Jose.
15/08/2018(Xem: 342)
Tôi đi dự lễ trao giải thưởng cho cuộc thi viết văn của nhật báo Việt Báo về đề tài Viết Về Nước Mỹ lần nầy là lần thứ ba, trong 19 lần tổ chức. Mỗi năm mỗi khác, sự thay đổi ở mặt tiến lên, vui hơn và thâm tình hơn. Thâm tình giữa người viết và khách tham dự do một số nội dung bài viết và đời sống của tác giả được nhắc đến ít nhiều.
15/08/2018(Xem: 360)
Dù Thổ Nhĩ Kỳ không có nền kinh tế đủ lớn để gây ảnh hưởng toàn cầu nhưng cuộc khủng hoảng vẫn là điều bất lợi cho các nước đang phát triển vì gánh nợ quá lớn của các xứ này. Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu tại sao…
14/08/2018(Xem: 706)
Ngày 11 tháng 8 năm 2018, tại San Diego đã có buổi ra mắt sách Vớt Người Biển Đông của tác giả Phan Lạc Tiếp trong vòng thân mật của gia đình và bạn hữu.
14/08/2018(Xem: 1600)
Bạn tôi, gần như, đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù mà còn chia chung rất nhiều … cố “tật!”
14/08/2018(Xem: 984)
Từ một buổi ra mắt sách trong tình thân giữa các bạn văn, rồi trở thành một buổi trình diễn văn nghệ đầy cảm xúc... Hôm Thứ Bảy 11/8/2018
14/08/2018(Xem: 470)
Ông Cấp Cô Dộc là một đệ tử tại gia của Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni. Kinh Phật chép rằng ông là một trưởng lão giàu có, người nước Kosala phía đông bắc Ấn Độ cổ xưa. Tên của ông là Tu-đạt-đa, do ông thường xuyên cung cấp thức ăn cho những người nghèo và vô gia cư nên được gọi là Cấp Cô Độc.
13/08/2018(Xem: 4637)
Tôi chỉ dịch lại phần kinh nghiệm về Việt Nam của Cô O’Bradovich để chúng ta cùng nhau suy gẫm về về vấn đề văn hóa và giáo dục của người Việt hiện sống trong Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam qua cái nhìn của một người ngoại quốc - nhất là người Tây phương
12/08/2018(Xem: 707)
EVN phá sản là một điều đáng mừng cho người tiêu thụ vì có như thế thì ngành điện Việt Nam mới khá được. Còn đảng cộng sản mà phá sản là hồng phúc dân tộc Việt Nam
12/08/2018(Xem: 1748)
Mấy ngày vừa qua dư luận vô cùng xôn xao và phẫn nộ về việc nhà hoạt động Huỳnh Thục Vy bị bắt giữ trên đồn công an tỉnh Đăk Lăk liên quan đến chuyện cô đã xịt sơn lên lá cờ đỏ sao vàng.
12/08/2018(Xem: 601)
Năm 1978, lúc Ni Sư mới 15 tuổi, Ni Sư xuất gia với Sư Bà Hải Triều Âm (Đại Ninh - Việt Nam). Như vậy, tính đến năm 2018 này, là 40 năm xuất gia của Ni Sư Thích Nữ Giới Hương
12/08/2018(Xem: 1534)
hai nhân vật lớn trong giới bất đồng chính kiến đã cùng nhau ra đi: Nhà báo Bùi Tín ra đi lúc 1h25′ sáng ở Paris, tức 6h25′ sáng giờ VN và nhạc sĩ Tô Hải qua đời lúc 19h40 tối nay, 11/8/2018. Cả hai ông hưởng thọ 91 tuổi.
Tin công nghệ
Mùa xuân năm 2017, Apple đã tổ chức một cuộc họp bí mật với sự góp mặt của hơn 30 nhà phát triển phần mềm tại thành phố New York. Công ty muốn giới thiệu cho họ một thay đổi lớn chuẩn bị xuất hiện trên App Store.
Khoảng giữa tháng 08/2018, Foxconn, đối tác sản xuất iPhone nổi tiếng, đã bất ngờ khi hạ dự báo lợi nhuận Q2/2018 xuống thấp hơn so với dự kiến.
Hầu hết các smartphone hiện hành đều có thiết kế đẹp. Tuy nhiên, để đảm bảo độ bền, đại đa số người dùng đều bao bọc thiết bị trong những chiếc case. Và có vẻ như Samsung chuẩn bị tung ra một giải pháp cho vấn đề.
Khoảng giữa tháng 08/2018, Samsung khẳng định sẽ không từ bỏ thị trường Trung Quốc, mà chỉ tạm thời lùi lại để tìm ra sai sót và sẽ có những chiến lược tiếp cận thị trường theo hướng hoàn toàn mới.
Các lỗ hổng bảo mật Spectre và Meltdown được phát hiện hồi đầu năm 2018 trên hầu hết các chip xử lý của Intel và AMD, là lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng nhất được phát hiện. Tuy nhiên, sau khi khắc phục các lỗ hổng bảo mật không lâu, các nhà nghiên cứu tiếp tục phát hiện lỗ hổng bảo mật khác trên các chip Intel và cũng không kém phần nghiêm trọng.
Khoảng giữa tháng 08/2018, YouTube quyết định chi mạnh tay cho những người sáng tạo nội dung hàng đầu của hãng với hy vọng giữ chân họ.
Việc tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng xanh blue light, thường phát ra từ điện thoại và máy tính… sẽ dần làm suy giảm thị lực của mọi người. Đó là điều mà nhiều nghiên cứu trước đây đã quan sát thấy, dù chưa thể thực sự hiểu quá trình xảy ra như thế nào.
Khoảng giữa tháng 08/2018, theo điều lệnh mới được Tổng thống Donald Trump ký, hầu hết các thiết bị của Huawei và ZTE sẽ bị cấm sử dụng bởi Chính phủ Mỹ, cùng với các đơn vị và nhà thầu liên quan. Đây chỉ là một phần nhỏ trong Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng.
Khoảng giữa tháng 08/2018, theo một nghiên cứu mới của Đại học Exeter, Anh, các nhà khoa học dường như đã đảo ngược được quá trình lão hóa của tế bào người. Phương pháp có thể được dùng để phát triển các loại thuốc chống lão hóa trong tương lai. Nó sẽ thách thức quy luật "Sinh, lão, bệnh, tử" nghiệt ngã mà triết học buộc phải thừa nhận từ hàng nghìn năm qua.
Khoảng giữa tháng 08/2018, Alder Hey, một trong những bệnh viện nhi lớn nhất ở nước Anh tại Liverpool, đang cùng hợp tác với đối tác Black Marble của Microsoft để tích hợp hệ thống HoloLens vào trong các phòng mổ của bệnh viện. Đây là một bước tiến mới trong việc phẫu thuật, HoloLens mang đến cách tiếp cận pha trộn giữa thực tế ảo cùng lúc với hình ảnh thật, giúp đem lại các trải nghiệm hoàn toàn khác so với các dạng VR trước đây.
Ngày kỷ niệm 10 năm của dòng sản phẩm Galaxy S không còn xa, và Samsung sẽ đánh dấu bằng siêu phẩm Galaxy S10 với nhiều tính năng và cải tiến mới so với Galaxy S9.
Khoảng giữa tháng 08/2018, theo những kết quả của một cuộc điều tra đã đưa ra kết luận: người dùng đang bị đánh lừa bởi tuyên bố của Google rằng, đối với những người đã tắt tùy chọn Location History: “những địa điểm họ đi đến sẽ không còn được lưu trữ nữa”.
Khoảng giữa tháng 08/2018, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí PLOS Medicine dự đoán lượng người chết vì nắng nóng sẽ tăng gấp nhiều lần trong những thập kỷ tiếp theo.
Khoảng giữa tháng 08/2018, một số nguồn tin cho biết, IBM đã nộp hồ sơ một bằng sáng chế cho một số khía cạnh của công nghệ blockchain.
Khoảng giữa tháng 08/2018, Samsung đang xem xét việc đóng cửa một trong hai nhà máy sản xuất điện thoại của hãng tại Trung Quốc - nhà máy Thiên Tân vì doanh thu giảm do sự cạnh tranh đến từ các model giá rẻ mà chi phí nhân công lại đang tăng.