Hôm nay,  
Việt Báo Online

Toàn cầu hoá về sự bất mãn của chúng ta

18/12/201711:58:00(Xem: 1206)
Toàn cầu hoá về sự bất mãn của chúng ta
Toàn cầu hoá về sự bất mãn của chúng ta
 
Joseph E. Stiglitz
Đỗ Kim Thêm dịch
 

Mười lăm năm trước, tôi đã xuất bản sách Toàn cầu hoá và Những điều bất mãn, một cuốn sách nhằm giải thích tại sao có quá nhiều chuyện không hài lòng với trào lưu toàn cầu hóa ở các nước đang phát triển. Điều rất đơn giản là nhiều người tin rằng hệ thống này đã làm "lũng đoạn" để chống lại họ và các hiệp định thương mại toàn cầu đã được chọn ra là quá bất công.

Hiện nay, sự bất mãn với toàn cầu hóa đã gây ra một làn sóng của trào lưu dân túy ở Hoa Kỳ và các nền kinh tế tiên tiến khác, các chính trị gia dẫn đầu trào lưu này cáo buộc rằng hệ thống này không công bằng đối với các nước của họ. Ở Hoa Kỳ, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh rằng các nhà đàm phán thương mại của Hoa Kỳ đã bị các nhà thương thuyết của Mexico và Trung Quốc lừa gạt.

Vậy tại sao một cái gì đó được suy đoán là mang lại lợi ích cho tất cả mọi người hiện nay lại bị chỉ trích thậm tệ gần như ở khắp mọi, dù ở các nước phát triển cũng như đang phát triển? Làm thế nào mà một hiệp định thương mại có thể gây bất công cho tất cả các bên kết ước?

Đối với những người ở các nước đang phát triển, tuyên bố của ông Trump – cũng như chính con người của ông Trump - là đáng buồn cười. Về cơ bản, Hoa Kỳ đã soạn thảo các quy tắc và tạo ra các thể chế cho toàn cầu hoá. Trong một số tổ chức này - ví dụ như Quỹ Tiền tệ Quốc tế - Hoa Kỳ vẫn có quyền phủ quyết, mặc dù vai trò của Hoa Kỳ đã giảm đi trong nền kinh tế toàn cầu (một vai trò mà ông Trump dường như quyết tâm giảm bớt hơn nữa).

Đối với tôi là người đã theo dõi chặt chẽ các đàm phán thương mại từ hơn một phần tư thế kỷ, thì rõ ràng là các nhà đàm phán thương mại của Mỹ đã đạt được hầu hết những gì họ mong muốn. Vấn đề là họ muốn với cái gì. Nghị trình của họ đã được các tập đoàn đề ra sau cánh cửa đóng kín. Đó là một nghị trình do các đại doanh nghiệp đa quốc soạn ra cho chính họ, với cái giá là giới lao động và công dân bình thường ở khắp mọi nơi phải trả.

Thực vậy, thường thì có vẻ như là các công nhân, họ là những người đã thấy việc giảm lương và mất việc chỉ là hai mặt của sự thiệt hại - họ là những nạn nhân vô tội không thể tránh được trong tiến trình của tiến bộ kinh tế không thể cưởng lại. Nhưng có một cách giải thích khác về những gì đã xảy ra: một trong những mục tiêu của toàn cầu hoá là làm suy yếu quyền lực đàm phán của giới lao động. Những gì các doanh nghiệp muốn là lao động rẻ hơn, tuy nhiên họ có thể đạt được việc này.

Lối giải thích này giúp để hiểu về một số khía cạnh rối rắm của các hiệp định thương mại. Ví dụ như tại sao các nước tiên tiến đã từ bỏ một trong những lợi điểm lớn nhất của họ, đó là tinh thần trọng pháp? Thực tế, các điều khoản trong các hiệp định thương mại gần đây nhất cho phép các nhà đầu tư ngoại quốc có quyền nhiều hơn như đã quy định cho các nhà đầu tư ở Mỹ. Ví dụ như nếu chính phủ áp dụng một quy định làm ảnh hưởng đến quyền lợi kinh doanh của họ, họ được bồi thường, bất kể quy định này có đáng mơ uớc hay không cũng như mức độ lớn lao của việc thiệt hại mà doanh nghiệp gây ra khi không có quy định này.

Có ba đối ứng với tình trạng bất mãn đang lan rộng trong toàn cầu trước trào lưu toàn cầu hóa. Chiến lược đầu tiên - mà người ta gọi nó là cách cờ bạc của Las Vegas – là đặt cược gấp đôi vào toàn cầu hóa như đã làm trong một phần tư thế kỷ qua. Giống như tất cả các loại cược về những chính sách (như biện pháp kích cầu, gây hiệu ứng phát triển kinh tế nhỏ giọt cho đại chúng qua tăng tiêu thụ và đầu tư, ND)) đã được chứng minh là thất bại, việc đặt cược này được dựa trên hy vọng rằng bằng cách nào đó chính sách sẽ thành công trong tương lai.

Phản ứng thứ hai là theo quan điểm của ông Trump: tự cắt đứt ra khỏi trào lưu toàn cầu hóa, với hy vọng là làm như vậy thì sẽ hồi phục một thế giới như trong quá khứ. Nhưng chủ thuyết bảo hộ đã không vận hành. Trên bình diện toàn cầu, công việc trong khu vực chế biến đang suy giảm, đơn giản chỉ vì tăng trưởng năng suất đã vượt trội so với nhu cầu tăng trưởng.

Ngay cả khi việc sản xuất được phục hồi, việc làm sẽ không có nhiều. Công nghệ sản xuất tiên tiến, bao gồm cả việc do người máy, có nghĩa là có ít công việc được tạo ra mà nó sẽ đòi hỏi kỹ năng cao hơn và sẽ được đặt ở nhiều địa điểm khác nhau hơn so với công việc đã bị mất. Giống như cách tăng tiền đánh bạc, phương sách này phải chịu thất bại, làm tăng thêm tình trạng bất mãn cho những người mà họ cảm thấy là mình bị bỏ rơi.

Ông Trump sẽ thất bại ngay cả trong mục tiêu đã được ông tuyên bố là giảm thâm hụt thương mại, chuyện được xác định bởi sự chênh lệch giữa tiết kiệm và đầu tư quốc nội. Hiện nay, khi các đảng viên Cộng hòa đã theo đường lối của họ và thực hiện cắt giảm thuế cho các tỷ phú, thì tiết kiệm cho quốc gia sẽ giảm và thâm hụt thương mại sẽ tăng, vì do sự gia tăng giá trị của đồng đô la. (Thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại thường song hành nhau chặt chẽ, nên chúng được gọi chung là thâm hụt "song sinh"). Ông Trump có thể không thích tình trạng này, nhưng dần dà Trump phát hiện ra rằng có một số điều mà thậm chí người có quyền lực mạnh nhất trong thế giới không thể kiểm soát.

Có một phương cách thứ ba: bảo vệ xã hội mà không theo chủ thuyết bảo hộ, một cách mà các nước nhỏ ở Bắc Âu đang thực hiên. Các nước này biết rằng họ là tiểu quốc, nên họ phải cởi mở. Nhưng họ cũng biết rằng duy trì chính sách cởi mở sẽ làm cho người lao động gặp rủi ro. Vì vậy, họ phải có một hợp đồng xã hội giúp người lao động thay đổi từ công việc cũ sang mới và trợ giúp cho họ trong giai đoạn chuyển tiếp.

Các nước Bắc Âu là những xã hội dân chủ bền vững, vì vậy họ biết nếu khi hầu hết các công nhân không coi toàn cầu hoá là mang lại lợi ích cho họ, thì xã hội sẽ không thể duy trì. Và những người giàu có ở những nước này thừa nhận rằng nếu toàn cầu hoá vận hành như người ta nghĩ, thì sẽ có đủ các loại lợi ích mang lại cho tất cả.

Trong những năm gần đây, chủ nghĩa tư bản Mỹ đã được đánh dấu bằng lòng tham lam không đáy - cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã minh định đầy đủ điều đó. Tuy nhiên, như một số quốc gia đã chỉ ra, nền kinh tế thị trường có thể có những hình thức kềm chế các quá mức của cả hai chủ nghĩa tư bản và toàn cầu hóa, và nó mang lại một tình trạng tăng trưởng bền vững hơn và mức sống cao hơn cho hầu hết mọi người dân.

Chúng ta có thể học hỏi những gì phải làm từ những thành công như thế, cũng như chúng ta có thể học hỏi từ những sai lầm trong quá khứ về những gì mà chúng ta không nên làm. Chuyện đã trở hiển nhiên nếu chúng ta không quản lý toàn cầu hóa để nó mang lợi lộc cho tất cả, phản ứng dữ dội có nguy cơ gia tăng từ các giới bất mãn ở các nước giàu và nghèo.

***

Joseph E. Stiglitz đoạt giải Nobel về Kinh tế năm 2001 và là Giáo sư Đại học Columbia. Ông là Chủ tịch Hội Đồng Tư Vấn Kinh tế cho Tổng Thống Bill Clinton và làm việc cho Ngân Hàng Thế Giới trong chức vụ Phó Chủ Tịch. Tác phẩm mới nhất là Globalization and Its Discontents Revisited: Anti-Globalization in the Era of Trump

Nguyên tác The Globalization of Our Discontent

https://www.project-syndicate.org/commentary/globalization-of-discontent-by-joseph-e--stiglitz-2017-12

 

23/04/2018(Xem: 831)
Khi nhạc sĩ mù Nobuyuki Tsujii ngồi xuống, trình diễn ca khúc không lời để tưởng niệm nạn nhân sóng thần Tōhoku 2011, soạn cho đàn dương cầm ở Carnegie Hall tại New York, cả thính đường bất động
23/04/2018(Xem: 977)
Hoa đào bắt đầu nở rộ vào ngày 7 Tháng Tư 2018. Vòng quanh bờ hồ Tidal Basin tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn có khoảng 3 ngàn cây hoa đào cùng nở tạo cảnh sắc thơ mộng bát ngát.
23/04/2018(Xem: 1303)
LTS. Một trong các trận đánh lớn vào những ngày tháng 4 của năm 1975 là Mặt Trận Long Khánh. Để tưởng niệm tháng 4 đen, xin ghi lại bài cuả quân sử gia VNCH Vương Hồng Anh về Mặt Trận Long Khánh. Bài như sau.
22/04/2018(Xem: 2071)
Nhiều chuyên viên quân sự Mỹ tiên liệu rằng đến khoảng năm 2021 hải quân Trung Quốc sẽ đủ mạnh để đẩy lùi hạm đội của Hoa Kỳ ra ngoài chuỗi đảo thứ nhất nhằm khống chế biển Đông và phong tỏa Đài Loan
21/04/2018(Xem: 810)
Dự án này để tri ân những người lính hải quân Hoa Kỳ đã giúp đón tiếp lớp người tị nạn đầu tiên, được di tản khỏi Việt Nam vào cuối tháng 4/1975
21/04/2018(Xem: 1121)
Nhân quyền Việt Nam là một con số Không! Khi một nửa non sông – miền Bắc Việt Nam dưới sự cai trị của CS đã biến con người thành ngụy tín, vong thân! Và miền Nam bị Đồng Minh bỏ rơi, nhân quyền không còn nữa khi cả nước biến thành các trại tập trung
21/04/2018(Xem: 1197)
Tam Quốc Chí tân thời: Việt Nam và 70 năm triều đại Cộng sản... Tuần qua, Truyền hình Pháp chiếu lại một phim thời sự về sự chiếm đoạt Phi châu của người Tàu.
21/04/2018(Xem: 1057)
Đi Một Vòng Trình chiếu Tại Au Châu Phim sẽ đi qua 5 thành phố, 4 quốc gia -- 9 thành viên của hội VAHF tham dự
21/04/2018(Xem: 819)
Nhà báo Đinh Quang Anh Thái vừa ấn hành tuyển tập nhan đề “Ký” -- dày 204 trang, nhà xuất bản Người Việt Books.
21/04/2018(Xem: 364)
Gần như một thứ “văn hóa tổng thống”, các ông Tổng thống Pháp khi tuột xuống khỏi ghế tổng thống thì viết hồi ký. Để lý giải với thần dân của mình “Bởi vì, Bởi vì, rồi lại Bởi vì, …?”. Tính gần nhứt, từ nửa thế kỷ nay, De Gaule, Giscard d’Estaing, Mitterrand, Chirac, Sarkozy và hôm 11 tháng 4 này, François Hollande, chỉ mới rời khỏi ghế Tổng thống một năm, cũng vội cho ra hồi ký “Những bài học về quyền lực”. Sách do nhà Stock ở Paris xuất bản, 288 trang, giá bán 22,00€.
20/04/2018(Xem: 1267)
Vấn đề của Việt Nam hiện nay là vấn đề thay đổi hệ thống chính trị, nó không phải là vấn đề hoài cổ hay nhằm vào việc trả thù. Dân tộc Việt Nam cần đoàn kết để giữ gìn độc lập và bảo vệ chủ quyền đất nước
20/04/2018(Xem: 1350)
Thứ Bảy 15-4- 2018, khoảng 550 quan khách gồm những đồng hương cư ngụ vùng Thủ đô Hoa Thịnh Đốn đã đến dự buổi tiệc gây quỹ “ Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam”
20/04/2018(Xem: 1620)
Các công ty và dịch vụ kinh doanh Hoa Kỳ xuất cảng bộ phận cơ thể người chết cho các đại học hay những cơ quan nghiên cứu đã giàu sụ một cách hợp pháp
20/04/2018(Xem: 897)
Tổng giám đốc Mark Zuckerberg đã ra điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ về việc các dữ liệu của người có tài khoản Facebook được bán cho một công ty bên Anh
20/04/2018(Xem: 1254)
Bài viết của Thị Trưởng Tạ để giải thích lá phiếu của ông chấp thuận thành phố Westminster ghi danh chống lại luật SB54 của tiểu bang California không thuyết phục được tôi vì nó cố tình thiếu sót những chi tiết quan trọng và do đó không minh bạch.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 04/2018, Bộ Tư pháp Mỹ đang điều tra các nhà mạng của Mỹ và một nhóm thương mại công nghiệp để xem liệu họ có hợp tác với nhau khiến người dùng di động gặp khó khăn khi muốn chuyển đổi sang nhà mạng khác.
Khoảng cuối tháng 04/2018, trước yêu cầu giải thích của Eugene Kaspersky, CEO Kaspersky Lab, người phát ngôn của Twitter tuyên bố rằng quảng cáo của Kaspersky Lab bị cấm do mô hình kinh doanh của công ty mâu thuẫn với những điều khoản quảng cáo của nền tảng Twitter.
Khoảng cuối tháng 04/2018, giới truyền thông Nhật Bản cho biết, ban quản trị Toshiba quyết định sẽ hủy thương vụ bán bộ phận chip nhớ nếu vẫn không có được sự đồng ý của Uỷ ban Chống độc quyền Trung Quốc trong tháng 05/2018.
Sự kiện Hội nghị các nhà phát triển của Apple WWDC 2018 sẽ diễn ra vào ngày 04/06/2018. Dự kiến, Apple sẽ giới thiệu các cải tiến phần mềm mới, và khả năng cao là sẽ giới thiệu iOS 12, hệ điều hành sẽ chạy trong tất cả các mẫu iPhone và iPad 2018 và cả một số dòng iOS cũ hơn.
Khoảng cuối tháng 04/2018, Nokia đang có kế hoạch bán đi mảng kinh doanh các thiết bị chăm sóc sức khỏe của hãng. Một số nguồn tin cho biết Google đang tỏ ra khá quan tâm. Và Samsung cũng có thể nhảy vào và tranh giành mảng kinh doanh của Nokia.
Khoảng cuối tháng 04/2018, trang Wall Street Journal đưa tin, Apple đang có trải nghiệm khá khó khăn với phiên bản iPhone Xs Plus có màn hình 6.5 inch hãng đang phát triển. Theo đó, Apple dự tính chiếc smartphone đắt nhất thế giới chỉ chiếm 20% tổng sản lượng iPhone trong năm 2018. Nên công ty đã hợp tác với LG để đặt hàng bản điều khiển OLED cho thiết bị nhằm hạn chế sự phụ thuộc quá mức vào Samsung.
Khoảng cuối tháng 04/2018, nhóm các nhà vật lý học đã công bố báo cáo về việc bẻ cong các sợi kim cương kích cỡ nano. Đây là một thành tựu lớn, vì kim cương vốn rất cứng, đến độ chỉ có thể bẻ gãy chứ không thể nào bẻ cong.
Trong nhiều năm, đã có nhiều loại kính râm có khả năng trở nên tối hoặc sáng hơn, tùy thuộc vào độ bức xạ UV. Tuy nhiên, công nghệ chuyển màu mới chỉ giới hạn cho kính đeo thông thường.
Khoảng giữa tháng 04/2018, theo trang TechCrunch, Facebook đang tiến hành điều tra một lỗ hổng bảo mật, có thể khiến người sử dụng bị đánh cắp thông tin cá nhân, bởi các trình JavaScript của bên thứ 3 được nhúng vào các trang web có sử dụng tính năng hội nhập tài khoản Facebook.
Dù các ứng dụng dịch thuật vẫn hoạt động được khi offline, chúng không thể sử dụng những thuật toán phức tạp trong đám mây để hỗ trợ việc dịch. Nhưng ứng dụng Microsoft Translator trên Amazon Fire, Android và iOS sẽ khắc phục được vấn đề.
Khoảng giữa tháng 04/2018, hãng bán lẻ khổng lồ Walmart đưa ra kế hoạch lưu trữ dữ liệu thanh toán sử dụng công nghệ blockchain, Walmart đã nộp hồ sơ xin bằng sáng chế các ứng dụng.
Khoảng giữa tháng 04/2018, Bộ Tài chính Mỹ đang cân nhắc sử dụng đạo luật 1977 International Emergency Economic Powers Act, tổng thống Donald Trump có thể thông báo tình trạng khẩn cấp quốc gia để ngăn cản sự đầu tư của Trung Quốc vào các công nghệ của Mỹ. Đây là một phần trong chuỗi hành động trừng phạt của Mỹ đối với sự xâm phạm bản quyền trí tuệ của Trung Quốc
Khoảng giữa tháng 04/2018, theo một số nguồn tin, Qualcomm tiến hành sa thải khoảng 1,500 nhân viên. Qualcomm cho biết: “Là một phần của kế hoạch cắt giảm chi phí như đã công bố vào tháng 01/2018, Qualcomm đang cắt giảm lực lượng lao động toàn thời gian và tạm thời của chúng tôi. Trước hết, chúng tôi đã đánh giá việc cắt giảm chi phí mà không liên quan đến lực lượng lao động, nhưng việc cắt giảm lực lượng lao động là cần thiết để hỗ trợ phát triển và thành công lâu dài, và điều này sẽ đem lại lợi ích cho các cổ đông của chúng tôi”
Khoảng giữa tháng 04/2018, Microsoft đã tiến hành tái cơ cấu, chia mảng Windows & Devices Group thành 2 gồm bộ phận phát triển trải nghiệm và thiết bị Experiences & Devices với người dẫn đầu là Rajesh Jha; và bộ phận đám mây và trí thông minh nhân tạo Cloud & AI do Scott Guthrie lãnh đạo. Tuy nhiên, việc tái cơ cấu thực chất là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm bám sát thị trường di động theo tiết lộ của Joe Belfiore.
Khoảng giữa tháng 04/2018, IBM và Salon Media đang hợp tác thử nghiệm một sản phẩm Blockchain bằng chứng khái niệm của AdLedger, một hiệp hội phi lợi nhuận phát triển công nghệ sổ cái chia sẻ cho thị trường quảng cáo kỹ thuật số.