Hôm nay,  
Việt Báo Online

Hệ thống mậu dịch đa phương sẽ đi về đâu?

11/12/201710:32:00(Xem: 1383)
Hệ thống mậu dịch đa phương sẽ đi về đâu?

Hệ thống mậu dịch đa phương sẽ đi về đâu?
 

Daniel Gros

Đỗ Kim Thêm dịch

  

(LND) Hung đHán hoá dân Việt và xâm chiếm biển Đông của Trung Quốc là một thảm hoạ cho Việt Nam. Chính sách viện trợ phát triển của Trung Quốc cho châu Phi không hỗ trợ cho một khuôn mẩu dân chù, kinh tế thị trường tự do và tinh thần trọng pháp, nên triển vọng dân chủ hoá và phát trin tiêu tan. Trung Quốc đã hưởng lợi nhất trong thời kỳ toàn cầu hoá vì tận dụng các nguyên tắc tự do trong luật mậu dịch quốc tế để xuất cảng. Điều đó không có nghĩa là Trung Quốc sẽ tiếp tục tuân thủ luật l khi đạt vị thế hàng đầu trong nền kinh tế quốc tế.

Daniel Gros tỏ ra bi quan về tương lai của hệ thống mậu dịch đa phương mà WTO xây dựng và cộng đồng quốc tế tuân thủ; thực hiện Trung Quốc mộng làm suy sup cơ chế WTO trong khi Hoa Kỳ, Liên Âu và Nhật Bản chưa có một đối sách thích hợp, tình huống bi quan nhất nàysẽ là đại hoạ cho thế gii vì mơ ước hoà bình thông qua mậu dịch (peace through trade) chỉ còn là tương lai của ảo ảnh.
 

***

 
Hiện nay dường như có ít người ủng hộ việc tự do mậu dịch. Mặc dù các khối lượng mậu dịch thực tế đang hồi phục từ cuộc suy trầm sau khủng hoảng và giảm giá các thương phẩm, "toàn cầu hóa" ngày càng trở nên gây nhiều tranh luận, như nó được nêu ra trong cuộc bầu cử của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khi ông hứa huỷ bỏ các thỏa thuận quốc tế và trở nên cứng rắn với các đối tác thương mại. Điều này có ý nghĩa gì đối với tương lai của hệ thống mậu dịch dựa trên các luật lệ?

Cách đây 60 năm, khi hệ thống mậu dịch toàn cầu dựa trên luật lệ hiện hành được hình thành, Hoa Kỳ là "siêu cường" kinh tế duy nhất trên thế giới, có được sự chế ngự không thể tranh cải trong ngành công nghiệp sản xuất tiên tiến nhất của thời đại. Với đủ quyền lực để áp đặt các luật lệ, và sự thống trị đủ để có thể tích lũy được nhiều lợi ích nhất, Hoa Kỳ có thể đóng một vai trò của người "bá chủ thiện tâm" và đã làm vai trò này.

Khi Nhật Bản và Châu Âu hồi phục sau Đệ II Thế chiến - và Châu Âu đạt được thêm sự thúc đẩy trong việc hội nhập kinh tế, Hoa kỳ bắt đầu mất đi vị thế tiên phong. Từ những thập niên 1970 và 1980, Hoa Kỳ cũng chia sẻ với châu Âu về quyền lực trong các nghị sự kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, cà hai thường chấp nhận phương sách hợp tác vì Hoa Kỳ và Châu Âu chia sẻ rất nhiều lợi ích chung.

Chỉ đến khi nhập khẩu bắt đầu áp đảo số lượng ngày càng tăng của các ngành công nghiệp ở Mỹ, gây ra tình trạng thâm hụt ngoại thương lớn lao và liên tục, chính sách mậu dịch của Mỹ đã trở nên phòng thủ hơn, tạo ra rạng nứt với nhiều đối tác của Mỹ. Tuy nhiên, ngay cả khi đó, các nhà lãnh đạo Mỹ hiểu giá trị của hệ thống mậu dịch tự do đa phương và ủng hộ việc thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 1995 như là người kế nhiệm cho Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT).

Việc tạo ra cơ quan WTO là một bước tiến quan trọng, nó không chỉ đề cập đến thuế quan mà còn là các rào cản thương mại khác, bao gồm các rào cản gián tiếp phát sinh từ các quy định trong nước. Do tính phức tạp trong việc đánh giá các quy định trong nước có thể cản trở mậu dịch như thế nào, đặc biệt khi đánh giá liệu thuế suất đã được áp dụng đúng hay không, WTO cần có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, với các thành viên đồng ý cơ chế trọng tài có hiệu lực ràng buộc. Hệ thống đã vận hành, bởi vì các thành viên thừa nhận sự hợp pháp của các cơ chế tài phán độc lập, ngay đôi khi họ đưa ra những phán quyết không phù hợp về mặt chính trị.

Tuy nhiên, sự công nhận này ngày càng trở nên bị nghi ngờ. Chúng ta hãy xem xét đến loại nền kinh tế sẽ hỗ trợ một hệ thống dựa trên các luật lệ. Sau Đệ II Thế chiến, Hoa Kỳ ủng hộ một hệ thống như vậy, bởi vì nó là đặc điểm kinh tế tối thượng không thể xáo trộn. Một hệ thống dựa trên luật lệ cởi mở sẽ rất hấp dẫn trong một thế giới chỉ bao gồm các nước nhỏ, không nước nào trong số họ có thể hy vọng đạt được bằng cách dựa vào sức mạnh kinh tế tương đối của mình.

Các vấn đề trở nên phức tạp hơn khi nền kinh tế toàn cầu bao gồm một số nhỏ các nền kinh tế có quy mô tương tự, lớn hơn các nền kinh tế nhỏ từ ví dụ trước, nhưng một mình nó không đủ để thống trị toàn hệ thống. Đó là kịch bản của nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Paul Krugman đề ra trong năm 1989 trong một bài báo về chủ thuyết song phương. Trong bài này ông đã báo cáo rằng một thế giới bao gồm ba khối mậu dịch lớn tạo thành nhóm liên kết tồi tệ nhất cho mậu dịch, vì khi thiếu sự hợp tác rõ ràng giữa ba khối này sẽ dẫn tới tăng các rào cản mậu dịch.

Thật là không may khi đây chính là tình huống mà nền kinh tế toàn cầu gặp phải hiện nay. Có ba nền kinh tế chiếm ưu thế hoặc các khối mậu dịch - Trung Quốc, Liên minh châu Âu, và Hoa Kỳ - với khối lượng mậu dịch tương tự nhau (xuất khẩu cộng với nhập khẩu) khoảng 4 nghìn tỷ đô la cho mỗi khối. (Cách đây 25 năm, Nhật Bản là một cường quốc, nhưng hiện nay có một khối lượng mậu dịch kém hơn). Các nền kinh tế G3 cộng chung lại chiếm 40% mậu dịch thế giới và 45% GDP toàn cầu.

Với quyền lực kinh tế được phân phối theo cách này, sự hợp tác rõ ràng của cả ba thành viên là rất quan trọng. Tuy nhiên, có những lý do thuyết phục khiến họ dè dặt trong việc theo đuổi hợp tác.

Thậm chí nếu Trump không phải là tổng thống, hệ thống mậu dịch toàn cầu hiện nay sẽ gây ra những vấn đề cho Mỹ, mà chính sách thương mại của Mỹ từ lâu đã tập trung vào mặt hàng chế biến. (Thương mại trong sản phẩm nguyên liệu luôn luôn là tương đối tự do, thương mại trong nông phẩm thường được coi là đặc biệt, và do đó không tuân theo các quy tắc như nguyên tắc "quốc gia hưởng quy chế tối huệ quốc" áp dụng cho các nhà sản xuất).

Bởi vì Hoa Kỳ hiện đang tự túc về năng lượng, nên cần phải xuất khẩu hàng hoá chế biến ít hơn các nước công nghiệp hóa mà không có nguồn năng lượng nội địa. Hàng năm, xuất khẩu hàng hoá của Hoa Kỳ hiện nay chỉ khoảng 1 nghìn tỷ đô la mỗi năm - so với cả Liên minh Châu Âu và Trung Quốc là thấp hơn đáng kể, xuất khẩu gần gấp đôi lượng hàng sản xuất, mặc dù là các nền kinh tế nhỏ hơn.

Chắc chắn một điều là Trump không thể khởi động một cuộc chiến tranh mậu dịch dứt khoát, bởi vì bất kỳ khoản thuế nào của Mỹ sẽ gây tổn hại đến lợi ích của các đại doanh nghiệp của Mỹ, mà vốn dĩ họ đã có một khối lượng đầu tư khổng lồ vào các cơ sở sản xuất ở nước ngoài. Tuy nhiên, không một doanh nghiệp cá nhân nào cũng sẵn sàng từ bỏ nhiều nguồn vốn chính trị để bảo vệ hệ thống dựa trên luật lệ, bởi vì nó sẽ phải chịu tổn thất, trong khi các đối thủ cạnh tranh của họ chia nhau các lợi ích. Chuyện cũng tương tự đối với các khối mậu dịch G3: nếu Liên Âu sử dụng nguồn vốn chính trị để ngăn Mỹ không phá hoại các cơ chế của WTO, thì Trung Quốc (và phần còn lại của thế giới) sẽ gặt hái được nhiều thành quả nhất.

Năng động này sẽ cùng đi theo một hướng giải thích tại sao các nhà lãnh đạo Trung Quốc vẫn chưa có hành động cụ thể gì để củng cố cho cơ chế này, cho dù họ tuyên bố ủng hộ hệ thống thương mại đa phương dựa trên các luật lệ.

Sự kín đáo của họ có thể được tăng cường theo giả định rằng: trong thế hệ hiện tại, đất nước họ sẽ thống trị nền kinh tế toàn cầu; vào thời điểm đó, họ không còn muốn bị ràng buộc bởi các quy tắc của ai nữa.

Việc này không giúp ích gì khi Đảng Cộng sản Trung Quốc gần đây đã  trao quyền lực nhiều hơn nữa trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế, tất cả các đại doanh nghiệp hiện nay phải chấp nhận có các đại diện của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong Hội đồng Quản trị của họ. Thật khó để biết làm thế nào một quyền lực kinh tế thống trị do độc đảng chi phối  - nhất là với một sự kiểm soát rộng lớn như vậy - sẽ chấp nhận tính ưu việt của các quy tắc và thủ tục quốc tế đối với các cân nhắc trong nước.

Thế giới cần chuẩn bị cho sự xói mòn của hệ thống mậu dịch dựa trên luật lệ được ghi nhận trong tổ chức WTO, đó là một kết luận rõ ràng.

***

Daniel Gros là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu về Chính sách châu Âu, có trụ sở đặt tại Brussels. Ông đã làm việc cho Qũy Tiên tệ Quốc Tế, Cố vấn Kinh tế cho Ủy Ban Liên Âu, Quốc Hội châu Âu, Thủ tướng Pháp và Bộ Tài Chính. Ông là Biên tập viên cho Tạp chí Economie Internationale và International Finance.

Nguyên tác: Whither the Multilateral Trading System?

https://www.project-syndicate.org/commentary/world-trade-system-backlash-us-china-eu-by-daniel-gros-2017-12

 

23/04/2018(Xem: 116)
Khi nhạc sĩ mù Nobuyuki Tsujii ngồi xuống, trình diễn ca khúc không lời để tưởng niệm nạn nhân sóng thần Tōhoku 2011, soạn cho đàn dương cầm ở Carnegie Hall tại New York, cả thính đường bất động
23/04/2018(Xem: 128)
Hoa đào bắt đầu nở rộ vào ngày 7 Tháng Tư 2018. Vòng quanh bờ hồ Tidal Basin tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn có khoảng 3 ngàn cây hoa đào cùng nở tạo cảnh sắc thơ mộng bát ngát.
23/04/2018(Xem: 179)
LTS. Một trong các trận đánh lớn vào những ngày tháng 4 của năm 1975 là Mặt Trận Long Khánh. Để tưởng niệm tháng 4 đen, xin ghi lại bài cuả quân sử gia VNCH Vương Hồng Anh về Mặt Trận Long Khánh. Bài như sau.
22/04/2018(Xem: 1568)
Nhiều chuyên viên quân sự Mỹ tiên liệu rằng đến khoảng năm 2021 hải quân Trung Quốc sẽ đủ mạnh để đẩy lùi hạm đội của Hoa Kỳ ra ngoài chuỗi đảo thứ nhất nhằm khống chế biển Đông và phong tỏa Đài Loan
21/04/2018(Xem: 727)
Dự án này để tri ân những người lính hải quân Hoa Kỳ đã giúp đón tiếp lớp người tị nạn đầu tiên, được di tản khỏi Việt Nam vào cuối tháng 4/1975
21/04/2018(Xem: 1034)
Nhân quyền Việt Nam là một con số Không! Khi một nửa non sông – miền Bắc Việt Nam dưới sự cai trị của CS đã biến con người thành ngụy tín, vong thân! Và miền Nam bị Đồng Minh bỏ rơi, nhân quyền không còn nữa khi cả nước biến thành các trại tập trung
21/04/2018(Xem: 1120)
Tam Quốc Chí tân thời: Việt Nam và 70 năm triều đại Cộng sản... Tuần qua, Truyền hình Pháp chiếu lại một phim thời sự về sự chiếm đoạt Phi châu của người Tàu.
21/04/2018(Xem: 1027)
Đi Một Vòng Trình chiếu Tại Au Châu Phim sẽ đi qua 5 thành phố, 4 quốc gia -- 9 thành viên của hội VAHF tham dự
21/04/2018(Xem: 762)
Nhà báo Đinh Quang Anh Thái vừa ấn hành tuyển tập nhan đề “Ký” -- dày 204 trang, nhà xuất bản Người Việt Books.
21/04/2018(Xem: 330)
Gần như một thứ “văn hóa tổng thống”, các ông Tổng thống Pháp khi tuột xuống khỏi ghế tổng thống thì viết hồi ký. Để lý giải với thần dân của mình “Bởi vì, Bởi vì, rồi lại Bởi vì, …?”. Tính gần nhứt, từ nửa thế kỷ nay, De Gaule, Giscard d’Estaing, Mitterrand, Chirac, Sarkozy và hôm 11 tháng 4 này, François Hollande, chỉ mới rời khỏi ghế Tổng thống một năm, cũng vội cho ra hồi ký “Những bài học về quyền lực”. Sách do nhà Stock ở Paris xuất bản, 288 trang, giá bán 22,00€.
20/04/2018(Xem: 1232)
Vấn đề của Việt Nam hiện nay là vấn đề thay đổi hệ thống chính trị, nó không phải là vấn đề hoài cổ hay nhằm vào việc trả thù. Dân tộc Việt Nam cần đoàn kết để giữ gìn độc lập và bảo vệ chủ quyền đất nước
20/04/2018(Xem: 1291)
Thứ Bảy 15-4- 2018, khoảng 550 quan khách gồm những đồng hương cư ngụ vùng Thủ đô Hoa Thịnh Đốn đã đến dự buổi tiệc gây quỹ “ Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam”
20/04/2018(Xem: 1559)
Các công ty và dịch vụ kinh doanh Hoa Kỳ xuất cảng bộ phận cơ thể người chết cho các đại học hay những cơ quan nghiên cứu đã giàu sụ một cách hợp pháp
20/04/2018(Xem: 872)
Tổng giám đốc Mark Zuckerberg đã ra điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ về việc các dữ liệu của người có tài khoản Facebook được bán cho một công ty bên Anh
20/04/2018(Xem: 1219)
Bài viết của Thị Trưởng Tạ để giải thích lá phiếu của ông chấp thuận thành phố Westminster ghi danh chống lại luật SB54 của tiểu bang California không thuyết phục được tôi vì nó cố tình thiếu sót những chi tiết quan trọng và do đó không minh bạch.
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 04/2018, trang Wall Street Journal đưa tin, Apple đang có trải nghiệm khá khó khăn với phiên bản iPhone Xs Plus có màn hình 6.5 inch hãng đang phát triển. Theo đó, Apple dự tính chiếc smartphone đắt nhất thế giới chỉ chiếm 20% tổng sản lượng iPhone trong năm 2018. Nên công ty đã hợp tác với LG để đặt hàng bản điều khiển OLED cho thiết bị nhằm hạn chế sự phụ thuộc quá mức vào Samsung
Khoảng cuối tháng 04/2018, nhóm các nhà vật lý học đã công bố báo cáo về việc bẻ cong các sợi kim cương kích cỡ nano. Đây là một thành tựu lớn, vì kim cương vốn rất cứng, đến độ chỉ có thể bẻ gãy chứ không thể nào bẻ cong.
Trong nhiều năm, đã có nhiều loại kính râm có khả năng trở nên tối hoặc sáng hơn, tùy thuộc vào độ bức xạ UV. Tuy nhiên, công nghệ chuyển màu mới chỉ giới hạn cho kính đeo thông thường.
Khoảng giữa tháng 04/2018, theo trang TechCrunch, Facebook đang tiến hành điều tra một lỗ hổng bảo mật, có thể khiến người sử dụng bị đánh cắp thông tin cá nhân, bởi các trình JavaScript của bên thứ 3 được nhúng vào các trang web có sử dụng tính năng hội nhập tài khoản Facebook.
Dù các ứng dụng dịch thuật vẫn hoạt động được khi offline, chúng không thể sử dụng những thuật toán phức tạp trong đám mây để hỗ trợ việc dịch. Nhưng ứng dụng Microsoft Translator trên Amazon Fire, Android và iOS sẽ khắc phục được vấn đề.
Khoảng giữa tháng 04/2018, hãng bán lẻ khổng lồ Walmart đưa ra kế hoạch lưu trữ dữ liệu thanh toán sử dụng công nghệ blockchain, Walmart đã nộp hồ sơ xin bằng sáng chế các ứng dụng.
Khoảng giữa tháng 04/2018, Bộ Tài chính Mỹ đang cân nhắc sử dụng đạo luật 1977 International Emergency Economic Powers Act, tổng thống Donald Trump có thể thông báo tình trạng khẩn cấp quốc gia để ngăn cản sự đầu tư của Trung Quốc vào các công nghệ của Mỹ. Đây là một phần trong chuỗi hành động trừng phạt của Mỹ đối với sự xâm phạm bản quyền trí tuệ của Trung Quốc
Khoảng giữa tháng 04/2018, theo một số nguồn tin, Qualcomm tiến hành sa thải khoảng 1,500 nhân viên. Qualcomm cho biết: “Là một phần của kế hoạch cắt giảm chi phí như đã công bố vào tháng 01/2018, Qualcomm đang cắt giảm lực lượng lao động toàn thời gian và tạm thời của chúng tôi. Trước hết, chúng tôi đã đánh giá việc cắt giảm chi phí mà không liên quan đến lực lượng lao động, nhưng việc cắt giảm lực lượng lao động là cần thiết để hỗ trợ phát triển và thành công lâu dài, và điều này sẽ đem lại lợi ích cho các cổ đông của chúng tôi”
Khoảng giữa tháng 04/2018, Microsoft đã tiến hành tái cơ cấu, chia mảng Windows & Devices Group thành 2 gồm bộ phận phát triển trải nghiệm và thiết bị Experiences & Devices với người dẫn đầu là Rajesh Jha; và bộ phận đám mây và trí thông minh nhân tạo Cloud & AI do Scott Guthrie lãnh đạo. Tuy nhiên, việc tái cơ cấu thực chất là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm bám sát thị trường di động theo tiết lộ của Joe Belfiore.
Khoảng giữa tháng 04/2018, IBM và Salon Media đang hợp tác thử nghiệm một sản phẩm Blockchain bằng chứng khái niệm của AdLedger, một hiệp hội phi lợi nhuận phát triển công nghệ sổ cái chia sẻ cho thị trường quảng cáo kỹ thuật số.
Khoảng giữa tháng 04/2018, dù rất nỗ lực phát triển các ứng dụng nhắn tin, trò chuyện và thực hiện video call cho hệ điều hành Android, nhưng Google chưa có một ứng dụng có thể mang lại trải nghiệm tuyệt vời như những gì iMessage mang lại cho những người dùng iPhone và iPad.
Khoảng giữa tháng 04/2018, một số nguồn tin cho biết, Facebook sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát riêng tư mới đến 2 tỷ người dùng trên toàn cầu, nhằm tuân thủ quy định về Luật Bảo vệ Dữ liệu Tổng quát (GDPR) của EU có hiệu lực vào ngày 25/05/2018
Khoảng giữa tháng 04/2018, Chevrolet và Shell cùng hợp tác giới thiệu một tính năng mới, cho phép người lái trực tiếp trả tiền đổ nhiên liệu từ màn hình cảm ứng trong xe. Đây là khởi đầu của General Motors hướng đến tương lai mà người dùng chỉ cần ngồi ở ghế lái và có thể trả tiền xăng, mua cà phê hay đặt bàn nhà hàng bằng các thao tác đơn giản. So với các phương thức khác vốn dùng điện thoại hay quẹt thẻ, người dùng sẽ chỉ cần thao tác ngay trên hệ thống thông tin giải trí của xe và một phần của trụ bơm.
Khoảng giữa tháng 04/2018, một số nguồn tin cho biết, Microsoft dự định sẽ phát hành Office 2019 vào cuối năm 2018, và sẽ thay đổi cách đóng gói OneNote với các ứng dụng khác.
Khoảng giữa tháng 04/2018, một số nguồn tin đã phát hiện ra một hồ sơ pháp lý tiếng Nga trong cơ sở dữ liệu của Ủy ban Kinh tế Á Âu EEC, có liên quan đến nhiều mẫu iPhone chưa từng được biết đến mà Apple có thể sẽ ra mắt trong thời gian tới.