Hôm nay,  
Việt Báo Online

Giác Mê Phú, Bài văn khuyến tu đơn giản

23/11/201720:28:00(Xem: 2375)
Giác Mê Phú, Bài văn khuyến tu đơn giản
Giác Mê Phú, Bài văn khuyến tu đơn giản
 
Nguyễn Văn Sâm
 

Lời vào đầu: Cũng như hầu hết những bài văn Nôm do chúng tôi phiên âm và giới thiệu, bài nầy gồm 2 phần: 1.Giới thiệu và 2. Văn bản, sẽ được ra mắt thành hai kỳ.

 

Trong một tập sách Nôm mỏng sưu tầm được ở Miền Tây mà chúng tôi cho là được viết vào những năm cuối của thế kỷ 19 có bài văn tựa đề là Giác Mê Phú.  Bài văn có tư tưởng Phật giáo hiểu theo cách của người bình dân, nhấn mạnh trên sự tu tâm để thành chánh quả và ăn ngay ở thẳng theo giáo lý của đạo Nho.  Sự phối hợp nầy tạo nên những ngành nhỏ của Phật giáo địa phương như Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa ban đầu và Phật Giáo Hòa Hảo sau nầy như ta đã biết. Xin được giới thiệu bài văn chưa bao giờ được nhắc đến trong sách vỡ quốc ngữ từ trước đến giờ.

Dĩ nhiên như hầu hết các bài văn Nôm khác, tên tác giả không có.

Tác giả nói là mình viết  bài phú nhưng thiệt ra chỉ là một phóng bút tạp văn vần xen lẫn nhiều thể do nhu cầu của vần điệu, loại thơ bình dân thường thấy ở Miền đồng bằng Cửu Long cuối thế kỷ 19 đầu 20. Người viết chắc chắn không phải là người hiển đạt  hay có nhiều năm trường ốc dùi mài, mà chỉ là người có tâm đạo với một số kiến thức thông thường về Nho, Thích.

Như cái đầu đề cho biết, bài văn có mục đích cảnh tỉnh những kẻ mê lầm về đời, bám víu vào cuộc sống vật chất của đời, họ có biết đâu rằng số vật chất mình lao tâm tổn trí để thủ đắc, nếu may mắn giữ được đến cuối đời thì cũng không đem theo được khi lìa đời. Trái lại thứ suốt đời mình không để ý lại là thứ mình đem theo được khi lìa cõi thế, đó là những tín chỉ mình thực hiện trong cuộc sống: (1) Tạo cái tâm lành để thực hiện từ bi chánh trực và (2) niệm kinh cầu Phật.

Tôi thích mấy câu rất chí lý trong bài: Cuộc sống, cách tu của người đời khác nhau theo hoàn cảnh nhưng tất cả đều là do con người quyết định, đó là cái nhân, những hay dở con người ấy tiếp nhận được trong đời mình là quả của cái nhân kia, không có gì khác hơn:  Ở nơi núi rừng xa cách vùng đô hội, trụ tại thành thị đông đúc, sống đời cư sĩ hay tu sĩ điều căn bản chỉ khác nhau ở chỗ chuyên cần tu tập hay sao lãng thực hành mà thôi. Tu tập là luyện cái tâm lành. Thực hành là thể hiện những gì tâm mình đưa ra.
 

Hữu nhân tầm tuấn lĩnh nhi cao đăng.

Hữu nhân tại thị thành nhi thủ giới.

Hữu tại gia nhi thụ phái.

Hữu xuất gia dĩ đoạn trần.

Tại lòng người giải đãi, chuyên cần,

Nào có nhẽ rằng con rằng vợ.

Thảy cả ở lòng ta,

Họa phước vô nhân triệu.
 

Tu là gì? Câu trả lời thiệt đơn giản: Luyện cái tâm cho chánh đính:

….. Tâm chánh thời là Phật,

Tâm tà vốn thiệt ma.
 

Tâm chánh nói theo kiểu ngày nay là chánh niệm, không nghĩ đến những điều tà vạy. Ngoài những dẫn chứng về những trường hợp người xưa tu hành nên thành chánh quả - những dẫn chứng đối với chúng ta ngày nay có thể được coi như không cần thiết - bài văn minh chứng được sự liên kết chặt chẻ giửa đạo Phật và đạo Nho của người bình dân Việt Nam nói chung và Miền Nam nói riêng. Những lý thuyết cao siêu của Phật đạo không có mặt ở đây. Thành chánh quả, siêu thăng không bị luân hồi rất dễ dàng, chỉ cần phải tu mà thôi.
 

Nhưng tu là gì, người sáng tác bản văn đã nhấn mạnh: Tâm chánh, không tà.  Cái tâm muốn tác phước. Lý thuyết đơn giản nầy ăn sâu vào tâm khảm người miền Nam Kỳ Lục tỉnh, đã tạo được biết bao nhiêu là ông đạo, hằng hà liêu cốc ở vùng Thất Sơn và cái mảng lớn người hiền lành thiệt thà ở vùng đất huyền bí nầy những năm giao đầu giửa hai thế kỷ 19, 20 mà ngày nay hầu như khó tìm thấy do sự biến thái xuống dốc của xã hội….
 

Tưởng cũng nên nói thêm là tác giả dùng những điển tích của người tu hành xưa bên Tàu, trong số đó có những nhân vật của Truyện Hứa Sử mà chúng tôi đã phiên âm giới thiệu dưới cái tên Tỉnh Mê Một Cõi, điều nầy chứng tỏ rằng truyện thơ nầy đã ảnh hưởng sâu đậm trong lòng người mộ đạo ngay từ thế kỷ thứ 19 là một truyện mà ngày nay chúng ta cũng nên đọc lại và suy ngẫm…

Nguyễn Văn Sâm  (Alexandria, LA, Nov. 21, 2017)

  

    

Giác Mê Phú  (bản văn)
Nguyễn  Văn  Sâm  phiên âm

 

  

Nay ta đã nương thuyền[1] Bát Nhã,

[ Vậy] phải tua noi dấu Bồ Đề.

Nước Ma Ha rửa sạch tánh mê,

Cậy tích trượng phá tan thói tục

Muốn nên Phật kíp toan tác phước,

Quyết vượt trần phải gắng cầu duyên.

Quan Đổng Vân tướng trấn đương quyền.

Còn nạp chức tầm thầy Mật Hạnh.

Vua Vũ Đế trị vì chấp chánh,

Cũng hết lòng làm tháp chí công.

Chẳng qua là sự ở thiên công.

(t8) Bị Hầu Cảnh phá tan  xã tắc.

Đào lang thiệt rất bền gan sắt,

Vợ cùng chồng ai chẳng kém ai,

Tu hành gắn vó[2] hôm mai,

Lặn lội tìm thầy non núi,

Nhà khiếm khuyết bữa dưa bữa muối.

Phận cơ hàn khi cháo khi rau,

Vợ cùng chồng khuyên bảo với nhau.

Phải nhịn miệng cùng thầy lấy thảo.

Như lòng dầu bạc đạo,

Thời chớ khá dung thân,

Phải nhớ câu xã phú cầu bần.

Đừng quên chữ từ thân cát ái,

Kể thuở Luân vương nhẫn lại[3].

Cũng nhiều người sửa dại làm ngay.

Cho đến đời hiện tại nhẫn nay,

Cũng hiếm người theo lành mà bỏ dữ.

Kỳ hữu tăng hành ác sự[4],

Tảo tu hồi hướng thiện tâm[5],

Khả tích thửa thốn âm,

Chớ màng chi xích bích[6].

Trong tam giáo đạo cùng Nho Thích,

Cũng nhiều người cải lí chánh tà.

(t9) Nhưng rứa mà ta giữ lòng ta,

Nương giáo pháp nhờ trong tam bảo.

Tuy là ba đạo,

Vốn có năm hằng.

Hữu nhân tầm tuấn lĩnh nhi cao đăng.

Hữu nhân tại thị thành nhi thủ giới.

Hữu tại gia nhi thụ phái.

Hữu xuất gia dĩ đoạn trần.

Tại lòng người giải đãi, chuyên cần,

Nào có nhẽ rằng con rằng vợ.

Ngươi Thể Đạt cưới ròng ba vợ,

Cũng làm nên tam giới bổn sư.

Vua Kiều Thi sanh đặng bốn con,

Cũng chứng đặng thập phương tôn giáo.

Có câu nhơn dưỡng vật,

Lại có chữ vật dưỡng nhơn,

Nhị đế xưa phế tử lập nhơn,

Do thiên sử ai mà muốn đặng,

Việc tu hành nói thẳng,

Đừng nói chuyện vọng cầu,

Lời nói phải ngọn đầu,

Mựa để sau lỡ bước.

Ai cho mà phước,

(t10) Mới khỏi nẻo luân hồi,

Gắng công phu sớm tối trau dồi,

Giữ qui luật hôm mai chúc tụng,

Trước nhờ của thập phương tín cúng,

Sau nhờ ơn tam bửu hộ trì,

Quyết nương bửu cái về Tây,

Ngõ Đặng ra vào nơi khoái lạc,

Nguyện chẳng xuống âm ty làm quỷ,

Mới tua lánh khỏi cuộc trầm luân,

Cảnh dương trần xem thấy cho dần

Đặng nguyện tới chốn thanh nhàn cực lạc.

Trương Thiện thiệt là người đại ác.

Trót một đời chẳng đặng chút nhơn.

Sau đến chừng hồi hướng thiện duơn,

Nửa khắc đặng về Tây vực,

Huệ Mầu thiệt tướng chi chức,

Phụng sắc sau truy tróc Đệ Tam,

Tới Bổ Đà khuynh lễ sơn nham.

Phật phong sắc tôn thiên chi vị.

Long Giả nọ thiệt người cư sĩ,

Gắng công phu được cái tràng phan[7].

(t11) Phó Kỳ xưa thiệt kẻ trần gian,

Chí tâm niệm khỏi cơn uổng tử.

Kể từ đời quá khứ, đến hiện tại đương thời,

Cũng có kẻ sát sanh, lại có người ái vật.

Tâm chánh thời là Phật,

Tâm tà vốn thiệt ma.

Thảy cả ở lòng ta,

Họa phước vô nhân triệu.

(Tác giả bản Nôm: vô danh, giới thiệu bản Việt Ngữ: Nguyễn Văn Sâm)

 



[1] Người  Nam xưa phát âm chữ thiền thành thuyền từ đó đưa đến ý niệm con thuyền đưa đến bến bờ giải thoát của kinh Bát Nhã Ba La Mật

[2] Gắn vó: Nay nói gắn bó. Phiên âm theo thời đại bản văn xuất hiện. y

[3] Kể từ thuở luân Vương đến nay.

[4] Đời nay ít kẻ làm lành, mà thườn gcó những người làm ác.

[5] Nhữn người đó nên hướng về cái tâm thiện.

[6] Nên tiếc cái thời gian của cuộc sống, đừng lãng phí mà lo chuyên nhà rộng vách cao. Phù phiếm thôi!

[7] Người Nam xưa đọc chữ nầy là phan, nên cho vần với chhữ phiên câu dưới.   Âm chuẩn là phan 

 

22/04/2019(Xem: 100)
các em Hướng Đạo Sinh thuộc Liên Đoàn Hướng Đạo Văn Lang đang nghiêm chỉnh làm lễ chào cờ khai mạc cho buổi tưởng niệm và hội thảo Tháng Tư Đen do Ban Liên Lạc Các Hội Đoàn Giới Trẻ tổ chức vào trưa ngày Chủ Nhật, 21 Tháng Tư, 2019
22/04/2019(Xem: 268)
ngày 21/4/2019 hãng Reuters loan tin, “Hơn 290 người chết và tối thiểu 500 bị thương trong bảy cuộc đánh bom liên tiếp vào ba nhà thờ Thiên Chúa Giáo và bốn khách sạng sang trọng tại miền đông Tích Lan (Sri Lanka) vào ngày hôm nay do nhóm cực đoan Quốc Gia Thowfeek Jamaath thực hiện và đây là cuộc tấn công đầu tiên lớn nhất vào hòn đảo ở Ấn Độ Dương kể từ khi cuộc nội chiến chấm dứt cách đây mười năm
22/04/2019(Xem: 371)
Bộ Công an, phối hợp với an ninh TP. Hà Nội, đã bắt giữ, câu lưu, thẩm vấn Cao Vĩnh Thịnh - thành viên nhóm Green Trees (Cây Xanh) - suốt một ngày. Trong lúc giam Thịnh ở đồn, công an cũng kéo đến nhà riêng của cô đòi khám nhà, lừa gia đình rằng “chị Thịnh đã hợp tác và chỉ chỗ giấu sách của Đoan Trang”
22/04/2019(Xem: 212)
“Thuyền-nhân….biểu-tượng cuả Tự-Do” Đêm Thuyền-Nhân - Xem một số hình ảnh sinh hoạt từ trại tị-nạn Văn-nghệ tháng Tư và mạn đàm cùng vài thuyền-nhân và Trại trưởng trại tị-nạn Cheras (Malaysia) và Palawan (Philippines).
22/04/2019(Xem: 211)
Mây đi liền với khí hậu nên khi xem tin thời tiết trưóc khi đi ra khỏi nhà, các bản tin khí tượng có đề cập đến nhiệt độ, áp suất không khí và mây. Nói về mây, ta có mây vàng, mây trắng, mây xám, mây đen v.v. Mây đi liền với văn học nên tựa đề một quyển sách của Thượng Tọa Thích Nhất Hạnh có tựa Đường xưa mây trắng.
22/04/2019(Xem: 924)
Cũng là thuyền nhân, từng đi ghe vượt biển đến Mã Lai cuối năm 1978, ở trại tị nạn Kota Baru, trải qua những nỗi buồn vượt biển tị nạn, tôi cảm nhận hồn thơ đó và ôm đàn lẩm nhẩm cố gắng tạo nên một ca khúc
21/04/2019(Xem: 684)
hôm 15-4, đại diện Nhật Bản, Toshimitsu Montego, bộ trưởng Tái thiết Kinh tế Nhật, chỉ muốn một Hiêp định Thương mại hướng tới hàng hóa. Trong khi đó đai diện thương mai Mỹ, Robert Lighthizer, muốn cuộc đàm phán mở rộng thêm một số vấn đề bao quát hơn gồm có hàng hóa
21/04/2019(Xem: 340)
Thông thường phản ứng đối với một hành động sẽ tránh được tính cách nông nổi, bộp chộp, chủ quan, hoặc thiếu bình tĩnh, nếu giữa hành động và phản ứng ấy có một quãng thời gian trống. Phản ứng có thể là một hành động chống lại, hay chỉ là một thế đứng, một nhận định, một góc nhìn
21/04/2019(Xem: 460)
Vì yêu âm nhạc họ vẫn miệt mài sáng tác, chau chuốt những hình nốt âm thanh giai điệu đến cuối đời vì nghệ thuật. Những tác phẩm nghệ thuật đó đã nói được tâm tình của người dân và hồn dân tộc cũng giống như Dân Nhạc ba miền đều nói được tâm tình người dân và hồn dân tộc góp phần làm phong phú kho tàng văn hóa dân tộc
21/04/2019(Xem: 726)
Bởi họ đã chiến đấu để bảo vệ khát vọng của dân tộc trong suốt thể kỷ 20: một nền dân chủ, tự do đúng nghĩa... Lịch sử Đảng Cộng sản, kể từ khi cướp công lao “Tuyên cáo Việt nam Độc lập” của vua Bảo Đại (ngày 11/3/1945) , là lịch sử của sự lừa đảo và dối trá.
21/04/2019(Xem: 1035)
Từ đau đớn và truân chuyên, tôi gởi đến cho mọi người hạnh phúc vững bền của chữ nghĩa. (Hoàng Ngọc Tuấn) - Nếu không có cái tên Hoàng Ngọc Tuấn và những trang truyện ngắn đầy những chất thơ nói về tình yêu, hẳn là tuổi trẻ chúng tôi 40 năm trước chỉ có một thời để chết và một thời để nhớ mãi khôn nguôi.
21/04/2019(Xem: 2035)
Tôi nhận được bài viết có tựa đề “Thượng nghị sỹ Mỹ kể về cái hôn bất ngờ ở Việt Nam và câu chuyện khiến Tổng thống Bush rơi nước mắt” do một người bạn trẻ ở Houston, Texas chuyển lại kèm theo lời nhắn dễ mến của cô: Câu chuyện cảm động quá chú ơi!
21/04/2019(Xem: 1059)
Sinh hoạt diễn ra tại Trung Tâm Đa Văn Hóa, thành phố Falls Church, Virginia vào trưa thứ bảy 13 tháng tư năm 2019 với chủ đề “Làm sao để tạo được sức mạnh đấu tranh”.
21/04/2019(Xem: 858)
Chế độ Cộng Sản tiêu tùng. “Thời bao cấp” của nền kinh tế quốc doanh đưa Cộng Sản Việt Nam đến chỗ kiệt quệ. Để được sống còn, đảng CSVN buộc phải mở cửa hội nhập vào kinh tế thế giới
21/04/2019(Xem: 459)
Tại sao ngày 22.4.2016 Nguyễn Phú Trọng lại vẫn đủng đỉnh tới thăm Ban giám đốc Formosa, giữa lúc hàng triệu nhân dân là nạn nhân do thảm họa cá chết hoàng loạt từ đầu tháng 4.16?
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 04/2019, theo thông tin từ giới truyền thông, Huaxintong Semiconductor Technologies (HXT), liên doanh giữa nhà sản xuất chip của Mỹ Qualcomm và chính quyền tỉnh Quý Châu Trung Quốc vào năm 2016 để tạo nên các chip máy chủ, sẽ dừng hoạt động vào cuối tháng 04/2019.
Khoảng giữa tháng 04/2019, trong bài phát biểu tại Đại học Stanford, Chủ tịch Microsoft Brad Smith đã chia sẻ một số tin tức khá bất ngờ về các hoạt động nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng trên thế giới của Microsoft. Theo đó, ông Smith chia sẻ rằng thời gian qua, Microsoft đã từ chối bán công nghệ nhận dạng gương mặt của hãng cho một cơ quan thực thi pháp luật ở California và một thủ đô giấu tên vì những lo ngại về nhân quyền.
Sự khác biệt giữa các hệ điều hành thời gian thực (Real-Time OS - RTOS) và các nền tảng truyền thống khác nằm ở khả năng dự đoán trước của chúng. Với một RTOS, nhà phát triển có thể đảm bảo rằng, việc gián đoạn xử lý hay chuyển từ tiến trình này sang tiến trình khác sẽ được thực hiện trong một thời gian biết trước. Điều này sẽ đảm bảo mạnh mẽ cho các ứng dụng rằng chúng có thể đáp ứng kịp thời gian để các sự kiện phần cứng, các chương trình timer hoặc các chương trình khác có thể sử dụng CPU nếu muốn.
Liệu có thể xảy ra một sự kiện thuộc lớp Carrington tác động đến Trái đất, thiệt hại ước tính có thể xảy ra đối với lưới điện và điện tử toàn cầu ở quy mô chưa từng có? Cực quang trong ảnh được chụp vào năm 2016 trên hồ Thingvallavatn ở Iceland.
Apple từng bị nhiều công ty kiện vì trùng thương hiệu sản phẩm, iPhone, iPad và hầu hết hãng đều thắng. Nhưng tháng 04/20119, Apple đã thua trên chiến trường pháp lý dưới tay của Swatch - hãng làm đồng hồ nổi tiếng của Thụy Sĩ vì câu nói huyền thoại của cố CEO Steve Jobs: "One more thing".
Theo hình ảnh do hệ thống camera bãi xe ghi lại, khói trắng bất ngờ bốc lên từ nắp ca-pô chiếc Tesla Model S màu trắng. Sau đó xe phát nổ và bốc cháy, làm hư hỏng những chiếc xe xung quanh. Vụ việc diễn ra vào khoảng 20h ngày 21/04/2019
Động vật ăn cỏ sẽ chỉ ăn cỏ để sinh tồn, cũng như động vật ăn thịt chỉ ăn thịt. Tuy nhiên, thực tế có những trường hợp những con vật đáng yêu ăn cỏ vẫn ăn thịt, không phải vì không có gì ăn mà rất có thể vì chúng đang thiếu một chất gì đó.
Khoảng giữa tháng 04/2019, sau vụ cháy làm tan nát cả phần mái của Nhà thờ Đức Bà ở Paris, đã có hơn 1 tỷ USD được quyên góp để giúp phục dựng lại kiến trúc mang tính lịch sử của cả nhân loại. Tuy nhiên, lại phát sinh có 1 vấn đề khác đó là nếu muốn phục dựng đúng y phiên bản cũ, nước Pháp đang không có các cây đủ lớn để làm nguyên liệu.
"Khủng hoảng" không phải là một từ được sử dụng trong những tình huống nhẹ nhàng và các quan chức y tế công cộng biết rõ điều đó. Tuy nhiên, khi xem xét về diễn biến của bệnh sởi năm 2019, các giám đốc của cả Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đều phải dùng đến từ “khủng hoảng”.
Khi vào tù, đa số tù nhân sẽ tham gia vào các chương trình cải tạo riêng, thông thường sẽ là các hoạt động đào tạo nghề nghiệp liên quan tới thể chất. Nhưng ở Phần Lan, các tù nhân đang tham gia những khóa đào tạo đặc biệt: họ đang giúp huấn luyện thuật toán trí tuệ nhân tạo cho một startup trong nước
Samsung ghi nhận có những báo cáo về màn hình của những chiếc Galaxy Fold mà hãng gửi cho các bên truyền thông để đánh giá. Không chỉ một bên mà nhiều bên đã phàn nàn về màn hình của máy gặp vấn đề, liên quan tới mặt kính và lớp hiển thị. Samsung chỉ cho biết đang điều tra những máy bị hỏng đó để tìm nguyên nhân chứ chưa tiết lộ thêm các thông tin cụ thể.
Một cuộc điều tra của AP năm 2018 cho thấy các ứng dụng của Google như Maps trên Android cho phép Google liên tục thu thập vĩ độ và kinh độ chính xác của người dùng.
Khoảng giữa tháng 04/2019, Facebook chính thức thừa nhận rằng hãng lưu trữ mật mã của hàng triệu người dùng Instagram dưới dạng ký tự thuần túy, khiến chúng dễ dàng bị lộ với những nhân viên có thẩm quyền truy cập vào hệ thống nội bộ nhất định.
Khoảng giữa tháng 04/2019, Emtek, đơn vị phát hành nội dung từ Indonesia cho biết sẽ ngưng cung cấp dịch vụ người dùng BBM, nền tảng tin nhắn rất nổi tiếng cho người dùng máy BlackBerry từ ngày 31/05/2019 tới. Hồi năm 2016, Emtek có được giấy phép khai thác nền tảng BBM cho khách hàng cá nhân trong khi mảng doanh nghiệp của BBM vẫn do BlackBerry quản lý.
Bộ nhóm nổi tiếng ở phía bắc vào mùa xuân, với tên gọi Leo Triplet, ba thiên hà tráng lệ tập hợp trong một cảnh nhìn.